16.
16.
Funkcje
Funkcje
komunikowania medialnego
komunikowania medialnego
16.
16.
Funkcje
Funkcje
komunikowania medialnego
komunikowania medialnego
1.1. Pojęcie funkcji komunikowania
1.1. Pojęcie funkcji komunikowania
etymologia i ogólne rozumienie
etymologia i ogólne rozumienie
functio
functio
(łac.) od
(łac.) od
fungor
fungor
= wykonuję zadanie, pełnię
= wykonuję zadanie, pełnię
służbę, spełniam obowiązek
służbę, spełniam obowiązek
określona praca, obowiązki, stanowisko,
określona praca, obowiązki, stanowisko,
działanie, funkcjonowanie, rola, zadanie
działanie, funkcjonowanie, rola, zadanie
funkcja komunikowania
funkcja komunikowania
działania mające na celu spowodowanie
działania mające na celu spowodowanie
określonych skutków
określonych skutków
same skutki, które komunikacja powoduje u
same skutki, które komunikacja powoduje u
odbiorców
odbiorców
obiektywne zadania i cele mediów
obiektywne zadania i cele mediów
subiektywne cele lub korzyści odbiorców
subiektywne cele lub korzyści odbiorców
1.2. Pojęcie funkcji komunikowania
1.2. Pojęcie funkcji komunikowania
sprawczość medialna zależy od
sprawczość medialna zależy od
założonych
założonych
celów
celów
, jakim media mają służyć i
, jakim media mają służyć i
faktycznych funkcji
faktycznych funkcji
, jakie media spełniają
, jakie media spełniają
typologie i analizy funkcji mediów
typologie i analizy funkcji mediów
zależą od
zależą od
aspektu ujęć
aspektu ujęć
: społeczny, kulturowy,
: społeczny, kulturowy,
psychologiczny itd.
psychologiczny itd.
konstrukcji i charakteru teorii i paradygmatu
konstrukcji i charakteru teorii i paradygmatu
,
,
z którego teorie mediów wyrastają
z którego teorie mediów wyrastają
2. Kryterium społecznej funkcjonalności
2. Kryterium społecznej funkcjonalności
komunikowanie umożliwia
komunikowanie umożliwia
tworzenie
tworzenie
satysfakcjonujących więzi społecznych
satysfakcjonujących więzi społecznych
poprzez zaspokojenie potrzeby kontaktu z innymi ludźmi
poprzez zaspokojenie potrzeby kontaktu z innymi ludźmi
doskonalenie tego kontaktu
doskonalenie tego kontaktu
oraz możliwość stania wymogom stawianym przez
oraz możliwość stania wymogom stawianym przez
społeczeństwo
społeczeństwo
komunikowanie spełnia
komunikowanie spełnia
funkcję regulacyjną
funkcję regulacyjną
wyrażającą się przede wszystkim w możliwości wywierania
wyrażającą się przede wszystkim w możliwości wywierania
wpływu na postępowanie ludzi
wpływu na postępowanie ludzi
poprzez upowszechnianie i egzekwowanie pewnych wartości,
poprzez upowszechnianie i egzekwowanie pewnych wartości,
norm i wzorów zachowań
norm i wzorów zachowań
komunikowanie jest procesem
komunikowanie jest procesem
umożliwiającym
umożliwiającym
samodoskonalenie człowieka
samodoskonalenie człowieka
3. Kryterium Aldaga-Sternsa
3. Kryterium Aldaga-Sternsa
Roland J. Aldag i Michael Stearns wymienili cztery funkcje mediów
Roland J. Aldag i Michael Stearns wymienili cztery funkcje mediów
(1987)
(1987)
informacyjną
informacyjną
media po pierwsze przekazują informacje niezbędne do podejmowania
media po pierwsze przekazują informacje niezbędne do podejmowania
określonych działań
określonych działań
motywacyjną
motywacyjną
motywują i zachęcają do podejmowania działań w celu osiągania
motywują i zachęcają do podejmowania działań w celu osiągania
zamierzonych celów
zamierzonych celów
kontrolną
kontrolną
kontrolują przestrzeganie norm i obowiązków akceptowanych w życiu
kontrolują przestrzeganie norm i obowiązków akceptowanych w życiu
społecznym
społecznym
emotywną
emotywną
stwarzają możliwości wyrażania emocji i zaspokajania
stwarzają możliwości wyrażania emocji i zaspokajania
psychospołecznych potrzeb wynikających z wszelkich form
psychospołecznych potrzeb wynikających z wszelkich form
zaangażowania społecznego
zaangażowania społecznego
4.1. Kryterium roli i znaczenia
4.1. Kryterium roli i znaczenia
komunikowania masowego
komunikowania masowego
klasyczne kryterium
klasyczne kryterium
Harolda Laswella
Harolda Laswella
i Charles’a Wrighta (1960)
i Charles’a Wrighta (1960)
śledzenie świata
śledzenie świata
(surveillance)
(surveillance)
korelacja
korelacja
(correlation)
(correlation)
przekaz kulturowy
przekaz kulturowy
(cultural transmission)
(cultural transmission)
rozrywka
rozrywka
(entertainment) – Ch. Wright
(entertainment) – Ch. Wright
mobilizacja
mobilizacja
(mobilisation) – D. McQuail
(mobilisation) – D. McQuail
4.3. Kryterium roli i znaczenia
4.3. Kryterium roli i znaczenia
komunikowania masowego
komunikowania masowego
śledzenie świata
śledzenie świata
(surveillance)
(surveillance)
media umożliwiają człowiekowi i społeczeństwu poznanie
media umożliwiają człowiekowi i społeczeństwu poznanie
własnej przestrzeni życiowej
własnej przestrzeni życiowej
dostarczają potrzebnych informacji do sprawowania kontroli
dostarczają potrzebnych informacji do sprawowania kontroli
nad środowiskiem życia
nad środowiskiem życia
przyczyniają się do kształtowania i podtrzymywania relacji, a
przyczyniają się do kształtowania i podtrzymywania relacji, a
także struktur wspólnotowych i społecznych
także struktur wspólnotowych i społecznych
zadanie wczesnego wykrywania i dostrzegania zmian, jakie
zadanie wczesnego wykrywania i dostrzegania zmian, jakie
zachodzą w środowisku naturalnym i społecznym człowieka
zachodzą w środowisku naturalnym i społecznym człowieka
pełnią rolę „detektora” zmian środowiskowych
pełnią rolę „detektora” zmian środowiskowych
dostarczają człowiekowi informacji warunkujących podjęcie
dostarczają człowiekowi informacji warunkujących podjęcie
przez niego konkretnych działań
przez niego konkretnych działań
4.4. Kryterium roli i znaczenia
4.4. Kryterium roli i znaczenia
komunikowania masowego
komunikowania masowego
korelacja
korelacja
(correlation)
(correlation)
funkcja interpretacyjna
funkcja interpretacyjna
rola pośrednicząca w procesach komunikacji
rola pośrednicząca w procesach komunikacji
sprzyjanie powstaniu i rozwojowi różnorodnych relacji
sprzyjanie powstaniu i rozwojowi różnorodnych relacji
osobowych i wspólnotowych
osobowych i wspólnotowych
koordynacja i współdziałanie poszczególnych
koordynacja i współdziałanie poszczególnych
elementów tych relacji w celu realizacji wspólnych
elementów tych relacji w celu realizacji wspólnych
działań
działań
dostarczanie wzorów skoordynowanego działania
dostarczanie wzorów skoordynowanego działania
bieżące korelowanie różnych form aktywności
bieżące korelowanie różnych form aktywności
społecznej zmierzającej do zwalczania zagrożeń lub
społecznej zmierzającej do zwalczania zagrożeń lub
dyskontowania szans
dyskontowania szans
4.5. Kryterium roli i znaczenia
4.5. Kryterium roli i znaczenia
komunikowania masowego
komunikowania masowego
przekaz kulturowy
przekaz kulturowy
(cultural transmission)
(cultural transmission)
funkcja socjalizująca
funkcja socjalizująca
media jako nośnik wartości kulturowych i
media jako nośnik wartości kulturowych i
dziedzictwa kulturowego określonego środowiska
dziedzictwa kulturowego określonego środowiska
podkreśla rolę kulturotwórczą mediów
podkreśla rolę kulturotwórczą mediów
media dostarczają wzorców i modeli zachowań,
media dostarczają wzorców i modeli zachowań,
określających tożsamość jednostek i społeczności
określających tożsamość jednostek i społeczności
wpływają integrująco na społeczność, budując
wpływają integrująco na społeczność, budując
kulturowe fundamenty jej struktur
kulturowe fundamenty jej struktur
4.6. Kryterium roli i znaczenia
4.6. Kryterium roli i znaczenia
komunikowania masowego
komunikowania masowego
rozrywka
rozrywka
(entertainment) – Ch. Wright
(entertainment) – Ch. Wright
ujmuje media jako źródło i generatora
ujmuje media jako źródło i generatora
zabawy i rozrywki rozumianej jako
zabawy i rozrywki rozumianej jako
relaksacja i redukowanie napięć w życiu
relaksacja i redukowanie napięć w życiu
jednostki i społeczności
jednostki i społeczności
mobilizacja
mobilizacja
(mobilization) – D. McQuail
(mobilization) – D. McQuail
aktywizowanie społeczeństwa do
aktywizowanie społeczeństwa do
publicznych kampanii w sferze polityki,
publicznych kampanii w sferze polityki,
wojny, rozwoju ekonomicznego, w
wojny, rozwoju ekonomicznego, w
sytuacjach katastrof i klęsk
sytuacjach katastrof i klęsk
5.1. Kulturotwórcza funkcja
5.1. Kulturotwórcza funkcja
komunikowania masowego
komunikowania masowego
funkcja rozrywki
funkcja rozrywki
i przekazu kulturowego
i przekazu kulturowego
ujmowana jest
ujmowana jest
jako ogólna
jako ogólna
funkcja kulturotwórcza,
funkcja kulturotwórcza,
w której wyróżnia się
w której wyróżnia się
pięć opcji
pięć opcji
funkcja informacyjno-kulturowa
funkcja informacyjno-kulturowa
upowszechniania różnorodnych treści
upowszechniania różnorodnych treści
funkcja ludyczna
funkcja ludyczna
dostarczanie zabawy i rozrywki
dostarczanie zabawy i rozrywki
funkcja stymulująca
funkcja stymulująca
wyzwalanie aktywności kulturotwórczej
wyzwalanie aktywności kulturotwórczej
pobudzanie człowieka do świadomego i aktywnego uczestnictwa
pobudzanie człowieka do świadomego i aktywnego uczestnictwa
we współtworzeniu kultury
we współtworzeniu kultury
koordynacja sposobów samorealizacji człowieka przez kulturę
koordynacja sposobów samorealizacji człowieka przez kulturę
5.2. Kulturotwórcza funkcja
5.2. Kulturotwórcza funkcja
komunikowania masowego
komunikowania masowego
funkcję wzorcotwórcza
funkcję wzorcotwórcza
propagowanie określonych wzorów życia
propagowanie określonych wzorów życia
propagowanie wzorów zachowania i
propagowanie wzorów zachowania i
postępowania
postępowania
ukazywanie określonych ideałów (idoli)
ukazywanie określonych ideałów (idoli)
upowszechnianiu określonych systemów
upowszechnianiu określonych systemów
wartości i modeli kultury masowej,
wartości i modeli kultury masowej,
pozytywnych i negatywnych
pozytywnych i negatywnych
funkcja interpersonalna
funkcja interpersonalna
integrowanie ludzi na bazie wartości
integrowanie ludzi na bazie wartości
pozytywnych lub negatywnych
pozytywnych lub negatywnych
6.1. Pojęcie dysfunkcji
6.1. Pojęcie dysfunkcji
komunikowania masowego
komunikowania masowego
Robert Merton (1967) wprowadza rozróżnienia
Robert Merton (1967) wprowadza rozróżnienia
kategoria realności
kategoria realności
postulowane funkcje mediów
postulowane funkcje mediów
rzeczywiste konsekwencje ich oddziaływania
rzeczywiste konsekwencje ich oddziaływania
kategoria celowości
kategoria celowości
funkcją komunikowania masowego
funkcją komunikowania masowego
a dysfunkcją komunikowania masowego
a dysfunkcją komunikowania masowego
kategoria jawności
kategoria jawności
funkcje/konsekwencje jawne (
funkcje/konsekwencje jawne (
manifest functions
manifest functions
)
)
funkcje/konsekwencje ukryte (
funkcje/konsekwencje ukryte (
latent functions
latent functions
)
)
6.2. Pojęcie dysfunkcji
6.2. Pojęcie dysfunkcji
komunikowania masowego
komunikowania masowego
funkcje/konsekwencje jawne
funkcje/konsekwencje jawne
odzwierciedlają zamierzone cele i zadania
odzwierciedlają zamierzone cele i zadania
mediów (decydentów, twórców, nadawców)
mediów (decydentów, twórców, nadawców)
funkcje deklarowane przez twórców i
funkcje deklarowane przez twórców i
nadawców przekazów medialnych
nadawców przekazów medialnych
niezamierzone, pozytywne i faktyczne
niezamierzone, pozytywne i faktyczne
konsekwencje i skutki przekazów
konsekwencje i skutki przekazów
6.3. Pojęcie dysfunkcji
6.3. Pojęcie dysfunkcji
komunikowania masowego
komunikowania masowego
dysfunkcje komunikowania
dysfunkcje komunikowania
niezamierzone negatywne skutki
niezamierzone negatywne skutki
oddziaływania medialnego w kontekście
oddziaływania medialnego w kontekście
społecznym
społecznym
negatywne konsekwencje oddziaływania
negatywne konsekwencje oddziaływania
mediów na różne obszary życia społecznego
mediów na różne obszary życia społecznego
7.1. Typologia funkcji i dysfunkcji
7.1. Typologia funkcji i dysfunkcji
komunikowania masowego R. Mertona
komunikowania masowego R. Mertona
funkcję nadawania statusu
funkcję nadawania statusu
media nadają status i rangę ważności zagadnieniom,
media nadają status i rangę ważności zagadnieniom,
problemom, kwestiom życia publicznego
problemom, kwestiom życia publicznego
poprzez stosowane mechanizmy i środki wstępnego
poprzez stosowane mechanizmy i środki wstępnego
doboru, selekcji i przekazu informacji
doboru, selekcji i przekazu informacji
funkcja wzmacniania norm społecznych
funkcja wzmacniania norm społecznych
promowanie i wzmacnianie norm i wartości,
promowanie i wzmacnianie norm i wartości,
oczekiwanych i akceptowanych w określonych
oczekiwanych i akceptowanych w określonych
społecznościach
społecznościach
przejaw socjologizmu aksjologicznego
przejaw socjologizmu aksjologicznego
7.2. Typologia funkcji i dysfunkcji
7.2. Typologia funkcji i dysfunkcji
komunikowania masowego R. Mertona
komunikowania masowego R. Mertona
dysfunkcja narkotyzująca
dysfunkcja narkotyzująca
polega na postępującym uzależnieniu odbiorców od
polega na postępującym uzależnieniu odbiorców od
mediów
mediów
generowanie sztucznej rzeczywistości życia człowieka
generowanie sztucznej rzeczywistości życia człowieka
zanieczyszczanie infosfery
zanieczyszczanie infosfery
informacjami nieistotnymi
informacjami nieistotnymi
i nieprawdziwymi
i nieprawdziwymi
pseudoinformacjami
pseudoinformacjami
dezinformacjami
dezinformacjami
parainformacjami
parainformacjami
inne formy toksyczności procesów medialnych
inne formy toksyczności procesów medialnych
8. Dysfunkcyjność komunikowania
8. Dysfunkcyjność komunikowania
masowego
masowego
asymetria komunikowania w skali makro i skali
asymetria komunikowania w skali makro i skali
globalnej
globalnej
zniekształcanie informacji
zniekształcanie informacji
syndrom złych wiadomości
syndrom złych wiadomości
„
„
syndrom widowiskowości”
syndrom widowiskowości”
potencjalna alienacja kulturalna
potencjalna alienacja kulturalna
masowy jednokierunkowy przepływ dóbr
masowy jednokierunkowy przepływ dóbr
kulturowych jako inwazja kulturowa
kulturowych jako inwazja kulturowa
9.1. Standardowa typologia funkcji
9.1. Standardowa typologia funkcji
komunikowania masowego D.
komunikowania masowego D.
McQuaila
McQuaila
informacja
informacja
podstawową funkcją mediów jest
podstawową funkcją mediów jest
dostarczanie informacji i interpretowanie
dostarczanie informacji i interpretowanie
informacji
informacji
media ustalają „porządek dzienny” rozmów i
media ustalają „porządek dzienny” rozmów i
myśli (agenda setting)
myśli (agenda setting)
wywierają wpływ na ludzkie opinie i postawy
wywierają wpływ na ludzkie opinie i postawy
przekaz informacji służących innowacji,
przekaz informacji służących innowacji,
adaptacji i rozwojowi, a więc informacji
adaptacji i rozwojowi, a więc informacji
rozumianej jako wiedza
rozumianej jako wiedza
9.2. Standardowa typologia funkcji
9.2. Standardowa typologia funkcji
komunikowania masowego D.
komunikowania masowego D.
McQuaila
McQuaila
korelacja
korelacja
działania zorientowane na tworzenie korelacji, czyli
działania zorientowane na tworzenie korelacji, czyli
wzajemnego powiązania i harmonijnej współzależności
wzajemnego powiązania i harmonijnej współzależności
różnych segmentów życia jednostek i społeczności
różnych segmentów życia jednostek i społeczności
koordynowanie jednostkowych i zbiorowych działań
koordynowanie jednostkowych i zbiorowych działań
społecznych
społecznych
partycypacja w procesach socjalizacji
partycypacja w procesach socjalizacji
działania na rzecz konsensusu społecznego
działania na rzecz konsensusu społecznego
ustalanie autorytetów i nadawanie statusu
ustalanie autorytetów i nadawanie statusu
społecznego
społecznego
9.3. Standardowa typologia funkcji
9.3. Standardowa typologia funkcji
komunikowania masowego D.
komunikowania masowego D.
McQuaila
McQuaila
kontynuacja
kontynuacja
eksponowanie dominującej kultury
eksponowanie dominującej kultury
wytwarzanie i utrzymywanie wspólnoty
wytwarzanie i utrzymywanie wspólnoty
wartości
wartości
kreowanie i umacnianie określonej wizji i
kreowanie i umacnianie określonej wizji i
struktury rzeczywistości, zabezpieczanie jej
struktury rzeczywistości, zabezpieczanie jej
rozwoju i trwania
rozwoju i trwania
kontrola społeczna
kontrola społeczna
utwierdzanie norm społecznych i etycznych
utwierdzanie norm społecznych i etycznych
9.4. Standardowa typologia funkcji
9.4. Standardowa typologia funkcji
komunikowania masowego D.
komunikowania masowego D.
McQuaila
McQuaila
rozrywka
rozrywka
organizowanie zabawy, odprężenia i relaksu
organizowanie zabawy, odprężenia i relaksu
umacnianie „przemysłu rozrywkowego”
umacnianie „przemysłu rozrywkowego”
zaspokajanie potrzeb ludzi, dysponujących
zaspokajanie potrzeb ludzi, dysponujących
coraz większą ilością wolnego i pustego czasu
coraz większą ilością wolnego i pustego czasu
łagodzenie poczucia osamotnienia
łagodzenie poczucia osamotnienia
zwiększanie poczucia bezpieczeństwa
zwiększanie poczucia bezpieczeństwa
pomoc w organizowaniu porządku dnia
pomoc w organizowaniu porządku dnia
wypełnianie luk wolnego czasu
wypełnianie luk wolnego czasu
9.5. Standardowa typologia funkcji
9.5. Standardowa typologia funkcji
komunikowania masowego D.
komunikowania masowego D.
McQuaila
McQuaila
mobilizacja
mobilizacja
aktywizowanie jednostek do realizacji
aktywizowanie jednostek do realizacji
konkretnych celów społecznych
konkretnych celów społecznych
promocja uczestnictwa w publicznych
promocja uczestnictwa w publicznych
kampaniach w sferze polityki, wojny,
kampaniach w sferze polityki, wojny,
rozwoju ekonomicznego, w sytuacjach
rozwoju ekonomicznego, w sytuacjach
katastrof i klęsk
katastrof i klęsk
10.1. Funkcjonalność nowych mediów
10.1. Funkcjonalność nowych mediów
zmiana i modyfikacja
zmiana i modyfikacja
zadań i celów mediów
zadań i celów mediów
mediatyzacja życia
mediatyzacja życia
podstawowa rola
podstawowa rola
i miejsce
i miejsce
mediów
mediów
w życiu
w życiu
człowieka i społeczeństwa
człowieka i społeczeństwa
powszechna
powszechna
interkonektywność
interkonektywność
dostęp do technologii informacyjno-
dostęp do technologii informacyjno-
komunikacyjnych określa
komunikacyjnych określa
status społeczny i
status społeczny i
informacyjny
informacyjny
jednostek i społeczeństw
jednostek i społeczeństw
10.2. Funkcjonalność nowych mediów
10.2. Funkcjonalność nowych mediów
konwergencja mediów i nowa funkcjonalność
konwergencja mediów i nowa funkcjonalność
dynamiczna, wielokierunkowa interakcja
dynamiczna, wielokierunkowa interakcja
komunikatywna
komunikatywna
wielopłaszczyznowe oddziaływanie multimedialne
wielopłaszczyznowe oddziaływanie multimedialne
multimedialna forma informacji
multimedialna forma informacji
interaktywność określa jakość funkcji
interaktywność określa jakość funkcji
poszerzenie możliwości poznawczych,
poszerzenie możliwości poznawczych,
estetycznych, komunikatywnych itd.
estetycznych, komunikatywnych itd.
10.3. Funkcjonalność nowych mediów
10.3. Funkcjonalność nowych mediów
nowe wyzwania
nowe wyzwania
umiejętność odnalezienia się człowieka w nowej
umiejętność odnalezienia się człowieka w nowej
przestrzeni medialnej
przestrzeni medialnej
umiejętność wykorzystania potężnych możliwości
umiejętność wykorzystania potężnych możliwości
tkwiących w mediach
tkwiących w mediach
sztuka odnalezienia i selekcji informacji
sztuka odnalezienia i selekcji informacji
wartościowej dla danego, konkretnego użytkownika
wartościowej dla danego, konkretnego użytkownika
potrzeba nie tylko „wiedzieć”, czyli otrzymać
potrzeba nie tylko „wiedzieć”, czyli otrzymać
informację, ale i „rozumieć” informację, czyli ocenić
informację, ale i „rozumieć” informację, czyli ocenić
jej wartość
jej wartość
Był to wykład:
Był to wykład:
Funkcje komunikowania
Funkcje komunikowania
medialnego
medialnego
Dziękuję za uwagę!
Dziękuję za uwagę!