Historia szczepień
Historia szczepień
Historia szczepień
Historia szczepień
Średniowiecze (około X
Średniowiecze (około X
wieku)
wieku)
•
W Chinach, przeprowadzano już
W Chinach, przeprowadzano już
1000 lat temu zabiegi mające
1000 lat temu zabiegi mające
zmniejszyć prawdopodobieństwo
zmniejszyć prawdopodobieństwo
zachorowania na
zachorowania na
ospę
ospę
prawdziwą
prawdziwą
. Polegały one na
. Polegały one na
wcieraniu małym dzieciom w
wcieraniu małym dzieciom w
błonę śluzową nosa utłuczonych
błonę śluzową nosa utłuczonych
na proszek strupów po ospie.
na proszek strupów po ospie.
•
W
W
Indiach
Indiach
również prowadzono
również prowadzono
podobne zabiegi, przebiegały one
podobne zabiegi, przebiegały one
jednak nieco inaczej. Dzieciom
jednak nieco inaczej. Dzieciom
zakładano ubrania po chorych na
zakładano ubrania po chorych na
ospę lub wkłuwano igły zakażone
ospę lub wkłuwano igły zakażone
ropą pobraną od chorych.
ropą pobraną od chorych.
•
Nieco później w Turcji niewolnicom
Nieco później w Turcji niewolnicom
przeznaczonym do haremów za
przeznaczonym do haremów za
pomocą małego nożyka robiono
pomocą małego nożyka robiono
nacięcie i wprowadzano odrobinę
nacięcie i wprowadzano odrobinę
ropy z pęcherzy ospowych. Chroniło
ropy z pęcherzy ospowych. Chroniło
je to przed zeszpeceniem a zarazem
je to przed zeszpeceniem a zarazem
znacznie podnosiło wartość na
znacznie podnosiło wartość na
targach niewolników.
targach niewolników.
XVIII w.
XVIII w.
•
W XVIII w. w Anglii badaniami nad profilaktyką
W XVIII w. w Anglii badaniami nad profilaktyką
chorób parał się niejaki
chorób parał się niejaki
Edward Jenner
Edward Jenner
. W
. W
wyniku jego działań powstała
wyniku jego działań powstała
pierwsza na
pierwsza na
świecie szczepionka
świecie szczepionka
.
.
Szczepionka przeciwko
Szczepionka przeciwko
ospie prawdziwiej
ospie prawdziwiej
. Jenner wykorzystał
. Jenner wykorzystał
obserwację, że kobiety dojące krowy, mimo
obserwację, że kobiety dojące krowy, mimo
zarażenia się od nich ospą krowią (tzw.
zarażenia się od nich ospą krowią (tzw.
krowianką) chorują krótko i łagodnie i nie
krowianką) chorują krótko i łagodnie i nie
chorują one na ospę prawdziwą.
chorują one na ospę prawdziwą.
Przeprowadził eksperyment, w którym
Przeprowadził eksperyment, w którym
najpierw zaraził małego chłopca wirusem ospy
najpierw zaraził małego chłopca wirusem ospy
krowianki, a następnie, kiedy ten już skończył
krowianki, a następnie, kiedy ten już skończył
chorować wirusem ospy prawdziwej. Chłopiec
chorować wirusem ospy prawdziwej. Chłopiec
nie zachorował na ospę prawdziwą.
nie zachorował na ospę prawdziwą.
1881
1881
•
Ludwik Pasteur
Ludwik Pasteur
, przeprowadził w Melun
, przeprowadził w Melun
sławne doświadczenie z wstrzyknięciem
sławne doświadczenie z wstrzyknięciem
owcom
owcom
osłabionych zarazków wąglika
osłabionych zarazków wąglika
.
.
•
Na oczach setek widzów i reporterów z
Na oczach setek widzów i reporterów z
całej Europy dwudziestu pięciu owcom
całej Europy dwudziestu pięciu owcom
dwukrotnie wstrzyknięto osłabione
dwukrotnie wstrzyknięto osłabione
zarazki wąglika a następnie, po upływie
zarazki wąglika a następnie, po upływie
dwóch tygodni, podano im wysoce
dwóch tygodni, podano im wysoce
zjadliwe szczepy- ku powszechnemu
zjadliwe szczepy- ku powszechnemu
zdziwieniu, poza lekką gorączką, owce
zdziwieniu, poza lekką gorączką, owce
miały się zupełnie dobrze.
miały się zupełnie dobrze.
•
Pasteur
Pasteur
opracował analogiczną
opracował analogiczną
do szczepionki przeciw
do szczepionki przeciw
wąglikowi
wąglikowi
szczepionkę
szczepionkę
przeciwko różycy świń
przeciwko różycy świń
.
.
1883
1883
1885
1885
•
Ludwik Pasteur
Ludwik Pasteur
uzyskał pierwszą
uzyskał pierwszą
szczepionkę
szczepionkę
przeciwko wściekliźnie
przeciwko wściekliźnie
z wysuszonego rdzenia
z wysuszonego rdzenia
zwierząt doświadczalnych i podał ją zdrowym
zwierząt doświadczalnych i podał ją zdrowym
psom. Pierwsza dawka zwierała zarazki
psom. Pierwsza dawka zwierała zarazki
znacznie osłabione, kolejne- coraz silniejsze,
znacznie osłabione, kolejne- coraz silniejsze,
aż do bardzo wysokiej zjadliwości. Po serii
aż do bardzo wysokiej zjadliwości. Po serii
szczepień uzyskał u psów całkowite
szczepień uzyskał u psów całkowite
uodpornienie na zarazki wścieklizny, podobne
uodpornienie na zarazki wścieklizny, podobne
postępowanie ratowało także psy które były
postępowanie ratowało także psy które były
już na nią chore.
już na nią chore.
•
Po raz pierwszy szczepionkę zastosował u
Po raz pierwszy szczepionkę zastosował u
człowieka u ciężko pogryzionego chłopca. W
człowieka u ciężko pogryzionego chłopca. W
sumie chłopiec został zaszczepiony dwanaście
sumie chłopiec został zaszczepiony dwanaście
razy. Kuracja okazała się skuteczna.
razy. Kuracja okazała się skuteczna.
1890
1890
•
Emil Behring i Szibasaburo
Emil Behring i Szibasaburo
Kitasato
Kitasato
publikują artykuł
publikują artykuł
„O
„O
powstawaniu odporności na
powstawaniu odporności na
błonicę i tężec u zwierząt.”
błonicę i tężec u zwierząt.”
•
Wynikało z tej pracy, że
Wynikało z tej pracy, że
surowica pobrana z krwi
surowica pobrana z krwi
uodpornionego zwierzęcia
uodpornionego zwierzęcia
laboratoryjnego ma właściwości
laboratoryjnego ma właściwości
lecznicze wobec człowieka
lecznicze wobec człowieka
chorego na błonicę lub tężec.
chorego na błonicę lub tężec.
1892
1892
•
Waldemar Haffkine
Waldemar Haffkine
testuje na
testuje na
sobie opracowaną
sobie opracowaną
szczepionkę
szczepionkę
przeciw cholerze
przeciw cholerze
.
.
Profilaktyczna szczepionka
Profilaktyczna szczepionka
składa się z osłabionych przez
składa się z osłabionych przez
gorące powietrze
gorące powietrze
przecinkowców cholery.
przecinkowców cholery.
1910
1910
•
Emil Behring
Emil Behring
opracował nową
opracował nową
szczepionkę mającą chronić
szczepionkę mającą chronić
przed błonicą
przed błonicą
przez czynne
przez czynne
uodpornienie, nazywa ją
uodpornienie, nazywa ją
AT-
AT-
Toksyna- Antytoksyna
Toksyna- Antytoksyna
. Jest to
. Jest to
mieszanina jadów i
mieszanina jadów i
przeciwjadów błonicy,
przeciwjadów błonicy,
wymieszana w takim stopniu,
wymieszana w takim stopniu,
że jadu jest nieco więcej.
że jadu jest nieco więcej.
1919
1919
•
Polak
Polak
Rudolf Weigl
Rudolf Weigl
opracował
opracował
pierwszą skuteczną
pierwszą skuteczną
szczepionkę
szczepionkę
przeciwko tyfusowi
przeciwko tyfusowi
plamistemu
plamistemu
. Staje
. Staje
się to możliwe dzięki (opracowanej
się to możliwe dzięki (opracowanej
również przez niego) metodzie
również przez niego) metodzie
sztucznego zakazania wszy zarazkami
sztucznego zakazania wszy zarazkami
tyfusu. Polegała ona na wprowadzeniu
tyfusu. Polegała ona na wprowadzeniu
ich do jelit metodą lewatywy. Komórki
ich do jelit metodą lewatywy. Komórki
nabłonka jelitowego wszy stają się
nabłonka jelitowego wszy stają się
wówczas doskonałą pożywką dla
wówczas doskonałą pożywką dla
zarazków tyfusu.
zarazków tyfusu.
1921
1921
•
Albert Calmette
Albert Calmette
i
i
Camille
Camille
Guérin
Guérin
wypróbowali na dziecku
wypróbowali na dziecku
urodzonemu z matki gruźliczki
urodzonemu z matki gruźliczki
szczepionkę przeciwko
szczepionkę przeciwko
gruźlicy
gruźlicy
.
.
•
Wyprodukowanie szczepionki udało
Wyprodukowanie szczepionki udało
im się dopiero po 13 latach
im się dopiero po 13 latach
•
1923
1923
-
-
szczepionka przeciwko
szczepionka przeciwko
krztuścowi
krztuścowi
•
1927
1927
-
-
szczepionka przeciw
szczepionka przeciw
tężcowi
tężcowi
•
1937
1937
-
-
szczepionka przeciwko
szczepionka przeciwko
żółtej febrze
żółtej febrze
1937
1937
•
Jonas Salk
Jonas Salk
opracowuje pierwszą
opracowuje pierwszą
skuteczną
skuteczną
szczepionkę przeciw
szczepionkę przeciw
grypie
grypie
z całymi wirusami
z całymi wirusami
(uzyskanymi z płynu
(uzyskanymi z płynu
omoczniowego zakażonych
omoczniowego zakażonych
zarodków kurzych)
zarodków kurzych)
inaktywowanymi formaldehydem
inaktywowanymi formaldehydem
lub β- propiolaktonem.
lub β- propiolaktonem.
•
1949
1949
-
-
szczepionka przeciwko
szczepionka przeciwko
śwince
śwince
•
1954
1954
- szczepionkę przeciwko
- szczepionkę przeciwko
różyczce
różyczce
•
1954
1954
-
-
szczepionka przeciw polio
szczepionka przeciw polio
•
1964
1964
– szczepionka przeciwko odrze
– szczepionka przeciwko odrze
•
1978
1978
- szczepionka przeciw
- szczepionka przeciw
Pneumokokom
Pneumokokom
1981
1981
•
W USA do użytku weszła pierwsza
W USA do użytku weszła pierwsza
skuteczna szczepionka przeciw
skuteczna szczepionka przeciw
wzw typu B
wzw typu B
, opracowana przez
, opracowana przez
Maupasa i Hillemanna
Maupasa i Hillemanna
. Próby
. Próby
kliniczne trwały już od roku 1976.
kliniczne trwały już od roku 1976.
Wykazano, że zmniejsza ona
Wykazano, że zmniejsza ona
prawdopodobieństwo zakażenia o
prawdopodobieństwo zakażenia o
92%.
92%.
1992
1992
•
Szczepionka przeciwko wirusowemu
Szczepionka przeciwko wirusowemu
zapaleniu wątroby typu A
zapaleniu wątroby typu A
•
Szczepionka przeciwko wirusowi
brodawczaka ludzkiego HPV
2004
2004