Slajd 1

Instrumenty zarządzania

finansami JST



planowanie finansowe, w tym planowanie

budżetowe



rachunkowość finansowa, w tym rachunkowość

budżetowa



sprawozdawczość

finansowa,

tym

sprawozdawczość budżetowa



analiza finansowa, w tym analiza budżetowa



kontrola finansowa, w tym kontrola budżetowa

Istota planowania

finansowego

Planowanie  finansowe  stanowi  proces  określania
efektów  finansowych  planowanej  działalności  oraz
porównywania  i  uzgadniania  potrzeb  finansowych  z
odpowiednimi zasobami finansowymi.

Planowanie  finansowe  określa  realne  możliwości
realizacji  zadań  JST,  weryfikuje  je  i  pozwala  na
dostosowanie  ich  do  zasobów  finansowych,  jakim
będzie dysponowała JST.

Przedmiotem  planowania  finansowego  są  stosunki
finansowe  JST  z  innymi  podmiotami  (kontrahentami,
bankami,  ubezpieczycielami,  podatnikami,  Skarbem
Państwa).

Etapy planowania

finansowego

Etapy planowania finansowego:



analiza

związków

zależności

między

rzeczowymi

finansowymi

aspektami

dostępnych wariantów działania (co najmniej
trzy warianty działania, tj. optymistyczny,
stabilny i pesymistyczny),



przewidywanie

przyszłych

konsekwencji

teraźniejszych decyzji w celu ograniczenia
niepewności,



wybór poszczególnych wariantów działań,



kontrola przebiegu procesów gospodarczych,



ocena stopnia realizacji planowanych efektów.

Rodzaje planowania

finansowego



Planowanie krótkoterminowe obejmuje okres
jednego roku i związane jest z przygotowaniem
budżetu JST na nadchodzący rok budżetowy.



Planowanie  średnioterminowe  obejmuje  okres
powyżej 1 roku do trzech lat. Planowanie to ma na
celu  rozpoznanie  przyszłych  problemów,  które
wystąpią  w  związku  z  przygotowaniem  budżetu  na
kolejny rok budżetowy (np. problem równoważenia
budżetu JST).



Planowanie

długoterminowe

obejmuje

okres

powyżej  5  lat.  Opracowywana  jest  strategia
rozwoju  JST,  a  następnie  określane  są  cele,
priorytety  i  bieżąca  sytuacja  JST  oraz  czynniki
mające na nią wpływ w przyszłości.

Planowanie długoterminowe

W planowaniu długoterminowym określa się opcje

(warianty), a w trakcie dokonywania ich wyboru
powinny być brane pod uwagę następujące
aspekty:



poziom osiągnięcia celów,



wpływ na odbiorców usług komunalnych,



wpływ na pracowników zatrudnionych przez JST
lub na pracowników jednostek organizacyjnych
JST,



poziom ponoszonych kosztów,



implikacje prawne,



przyjęte horyzonty czasowe,



stopień ryzyka realizacji wybranej opcji (wariantu).

Wieloletnia prognoza

finansowa



Organ wykonawczy przygotowuje projekt uchwały w sprawie

wieloletniej prognozy finansowej (WPF) lub jej zmian, a organ

stanowiący uchwala ją nie później niż uchwałę budżetową



WPF obejmuje okres roku budżetowego oraz co najmniej

trzech kolejnych lat.



WPF powinna być realistyczna i określać: dochody i wydatki

bieżące oraz majątkowe budżetu JST, wynik budżetu JST,

przeznaczenie nadwyżki albo sposób sfinansowani deficytu,

przychody i rozchody budżetu JST, kwotę długu JST oraz

sposób sfinansowania spłaty długu, objaśnienia przyjętych

wartości.



Wartości przyjęte w WPF i w budżecie JST powinny być

zgodne co najmniej w zakresie wyniku budżetu i związanych z

nim kwot przychodów i rozchodów oraz długu JST.

Istota i funkcje

rachunkowości finansowej JST

1/2

Rachunkowość finansowa stanowi całościowy i zwarty

system ciągłego oraz systematycznego gromadzenia i
rejestracji,

klasyfikacji

przetwarzania

danych

dotyczących transakcji pieniężnych i ich rezultatów
finansowych, oraz interpretacji tych wyników.

Rachunkowość finansowa spełnia funkcję informacyjno-

kontrolną i planistyczną, gdyż dostarcza informacji
niezbędnych

podejmowania

decyzji

przeprowadzenia kontroli o finansowej stronie działań
podejmowanych  przez  władze  samorządowe  oraz  o
sposobie,  w  jaki  wykorzystywane  są  środki  finansowe
JST, co ma wpływ na: płynność finansową budżetu JST,
efektywne  wykorzystanie  aktywów  JST,  koszty,  ceny  i
rodzaje dostarczanych usług komunalnych.

Istota i funkcje

rachunkowości finansowej JST

2/2

Rachunkowość

finansowa

dostarcza

informacji

użytkownikom:

wewnętrznym - osobom odpowiedzialnym za procesy
planowania, organizowania, realizowania, kontroli
zadań,

zewnętrznym – mieszkańcom JST, kredytodawcom,
kontrahentom dostarczającym dóbr i świadczącym
usługi na zamówienie JST,

wewnętrzno-zewnętrznym  -  podmiotom  sprawującym
kontrolę/nadzór  nad  działalnością  JST  (parlament,
premier,  wojewoda,  NIK,  RIO,  Minister  Finansów  -
rozporządzenia).

Celem rachunkowości budżetowej jest ustalenie wyniku

wykonania budżetu pod względem kasowym w zakresie
faktycznie kasowo wykonanych dochodów i wydatków.

Metody rachunkowości w JST

Rachunkowość finansowa może być prowadzona 3 metodami.

Kasową - operacje księgowane są w momencie, gdy dokonany
zostanie wydatek i otrzymany zostanie dochód. Stosując
metodę kasową JST sporządza sprawozdania budżetowe z
dochodów i wydatków, przychodów i rozchodów.

Memoriałową - dochody i wydatki księgowane są w momencie
naliczenia obciążenia, a nie w momencie przyjęcia lub
wydatkowania środków pieniężnych (bilans JST).

Komisową  -  pokazuje  poziom  zrealizowanych  wydatków  oraz
pokazuje  w  odniesieniu  do  jakiej  części  budżetu  podjęto  już
zobowiązania.  Dochody  są  księgowane  tak  jak  w  metodzie
memoriałowej  tzn.  w  momencie  wystawienia  faktury,
natomiast  koszty  w  momencie  wystawienia  zlecenia  tzn.
przed otrzymaniem faktury (metoda nie stosowana w JST).

Rodzaje sprawozdawczości

JST

Sprawozdawczość finansowa jest częścią składową
rachunkowości

finansowej.

Sprawozdawczość

związana jest z gospodarowaniem środkami publicznymi
i majątkiem przez JST oraz źródłami finansowania tego
majątku (bilans).

Sprawozdawczość

budżetowa

dostarcza

danych

liczbowych

procesie

wykonywania

budżetu

(sprawozdania budżetowe oparte są na klasyfikacji
budżetowej). Sprawozdawczość ta dostarcza danych
liczbowych

niezbędnych

analizy,

kontroli

planowania oraz pokazuje przebieg gromadzenia
dochodów

finansowania

zadań

JST,

także

odzwierciedla wykonanie ustalonych w budżecie zadań.

Sprawozdawczość opisowa – prowadzona w celu
zapewnienia wszystkim radnym dostępu do treści
sporządzanych przez JST sprawozdań.

Rodzaje sprawozdań

budżetowych JST

1/2

JST sporządzają następujące sprawozdania finansowe:



miesięczne/roczne sprawozdania z wykonania planu
dochodów budżetowych,



miesięczne/roczne sprawozdania z wykonania planu
wydatków budżetowych,



kwartalne sprawozdanie o nadwyżce/deficycie,



kwartalne sprawozdanie o stanie zobowiązań według
tytułów dłużnych oraz poręczeń i gwarancji,



kwartalne sprawozdanie o stanie należności i
wybranych aktywów finansowych,



kwartalne

sprawozdanie

wykonania

planu

dochodów związanych z realizacją zadań z zakresu
administracji rządowej oraz innych zadań zleconych,

Rodzaje sprawozdań

budżetowych JST

2/2



kwartalne  sprawozdanie  o  dotacjach,  wydatkach
związanych  z  wykonywaniem  zadań    z  zakresu
administracji  rządowej  oraz  innych  zadań  zleconych
JST ustawami,



półroczne/roczne sprawozdanie z wykonania planów
finansowych samorządowych zakładów budżetowych, i
jednostek budżetowych,



półroczne/roczne

sprawozdanie

dochodów

podatkowych gminy i miasta na prawach powiatu,



roczne sprawozdanie o stanie środków na rachunkach
bankowych JST,



roczne

uzupełniające

sprawozdanie

stanie

zobowiązań według tytułów dłużnych,



roczne uzupełniające sprawozdanie o stanie należności.

Obieg sprawozdań

budżetowych JST

Regionalne Izby Obrachunkowe

Organ wykonawczy

JST

Urzędy skarbowe

Ministerstwo Finansów

Samorządowe jednostki budżetowe
Samorządowe zakłady budżetowe
Pozostałe jednostki

Istota i funkcje analizy

finansowej

Analiza finansowa to analiza sprawozdań finansowych

sporządzanych przez JST.

Analiza sprawozdań pomaga w ocenie i wyciąganiu

wniosków wynikających z danych, które dostarcza
rachunkowość

finansowa.

Funkcje analizy finansowej:

dostarcza

niezbędnych

materiałów

kierowania

gospodarką finansową,

umożliwia

wykrycie

nieprawidłowości,

które

mogą

powstać w toku wykonywania planów finansowych w
zakresie realizacji dochodów i dokonywania wydatków,

dostarcza informacji niezbędnych do sporządzenia
budżetu na następny rok,

dostarcza materiałów, które wykorzystywane są do
przeprowadzenia kontroli finansowej.

Rodzaje analizy finansowej

1/2

Ze względu na zakres przedmiotowy i czasowy wyróżnia się

analizę:

bieżącą (operatywną) opartą na bieżącej ewidencji lub na
krótkookresowych sprawozdaniach

problemową - dotyczącą zagadnień uważanych za
najważniejsze lub za najtrudniejsze dla JST

roczną opartą na sprawozdaniach rocznych; umożliwia
ocenę stanu oraz wyników na koniec roku.

Ze względu na horyzont czasowy wyróżnia się analizę:

ex post (analiza retrospektywna) - bada zdarzenia które
miały miejsce w przeszłości

ex ante (prospektywna, antycypacyjna) - bada okresy
przyszłe

Ze względu na kryterium przeznaczenia analizy można

wyróżnić analizę wewnętrzną i zewnętrzną.

Rodzaje analizy finansowej

2/2

Według kryterium szczegółowości i zakresu
prowadzonych badań wyróżnia się analizę ogólo-
całościową i analizy odcinkowo-szczegółowe.

Analiza

przestrzenna

polega

ustaleniu

przyczyn

różnic

między

np.

kosztami

jednostkowymi wykonania zadania; analiza ta jest
związana ze stosowaniem budżetu zadaniowego.

Analiza  korzyści  i  kosztów  pomaga  w  podjęciu
decyzji  o  realizacji  danego  przedsięwzięcia;
polega  ona  na  zestawieniu  kosztów  oraz  korzyści
związanych

realizacją

danego

zadania

(przedsięwzięcia).

Analiza budżetowa to rodzaj analizy finansowej;
polega ona na analizie wykonania budżetu JST.

Istota i funkcje kontroli

finansowej

Kontrola finansowa to jeden ze środków działania

zmierzających do ustalenia zgodności między stanem
rzeczywistym (wykonaniem) a stanem obowiązującym
(wyznaczeniem)

dziedzinie

finansów;

ujęcie

dynamiczne (strumienie pieniądza) i statyczne (zasoby
pieniądza).

Kontrola

finansowa

pomaga

opracowaniu

przyszłych planów finansowych i w kształtowaniu
zależności pomiędzy poziomem wykorzystanych
zasobów a rezultatami prowadzonych działań.

Kontrola budżetowa jest jednym z rodzajów kontroli

finansowej. Przeprowadzana jest kontrola bieżąca,
półroczna i roczna wykonania budżetu.

Rodzaje kontroli finansowej

Kryteria kontroli: legalność, gospodarność,

rzetelność,

celowość,

przy

czym

dominującym jest kryterium legalności.

Kontrolę dzielimy na kontrolę:



wewnętrzną - wykonywana jest przez organy i
jednostki znajdujące się wewnątrz struktury
organizacyjnej JST,



zewnętrzną - sprawowana jest przez odrębne
i niezależne organy kontroli.

Kontrolę według okresu, którego ona dotyczy

można podzielić na bieżącą (miesięczną,
kwartalną), półroczną i roczną.

Organy kontroli finansowej

Organy

kontroli

Gmina

Powiat

Województwo

wewnętrzn

Rada

gminy
Komisja

rewizyjna
Skarbnik

gminy

Rada

powiatu
Komisja

rewizyjn

a
Skarbni

powiatu

Sejmik

województwa
Komisja

rewizyjna
Skarbnik

województwa

zewnętrzn

Regionalna Izba Obrachunkowa
Najwyższa Izba Kontroli

Document Outline