Żywienie dojelitowe. Rodzaje diet przemysłowych stosowanych w żywieniu dojelitowym.

Żywienie dojelitowe.

Rodzaje diet

przemysłowych

stosowanych w żywieniu

dojelitowym.

ŻYWIENIE KLINICZNE

Ewa Michałek

Grupa C2

ŻYWIENIE DOJELITOWE

Żywienie enteralne

Żywienie enteralne to wspólna nazwa dla dużej

to wspólna nazwa dla dużej

grupy metod odżywiania lub leczenia żywieniowego

drogą przewodu pokarmowego.

Pokarm może być podawany do przewodu

pokarmowego różnymi sposobami i na różnych jego

poziomach.

Najbardziej fizjologiczne jest żywienie doustne, bo w

normalnym odżywianiu pokarm rozpoczyna swój

kontakt z przewodem pokarmowym już w jamie

ustnej.

Chorzy, którzy z różnych powodów nie mogą być

żywieni w ten sposób (zwykle z powodu braku

możliwości prawidłowego połykania) otrzymują

pokarm płynny wprowadzany bezpośrednio do

żołądka lub do jelita cienkiego.

Te dwie metody leczenia żywieniowego nazywamy

odpowiednio żywieniem dożołądkowym lub

żywieniem dojelitowym.

Pokarm wprowadzany jest przez zgłębnik

(sondę) założony przez nos do żołądka lub do

jelita.

Tę metodę stosuje się zwykle gdy konieczność żywienia

dożołądkowego lub dojelitowego trwa względnie krótko (do kilku

tygodni) podczas pobytu osoby chorej w szpitalu.

Gdy żywienie tego typu potrzebne jest przez miesiące, czy lata,

pokarm wprowadza się przez specjalny otwór w powłokach jamy

brzusznej prowadzący do żołądka lub jelita.

Dostęp ten nazywa się żołądkową lub jelitową przetoką

odżywczą.

Takie żywienie jest znacznie wygodniejsze i bezpieczniejsze niż

długotrwałe utrzymywanie zgłębnika wprowadzonego przez nos.

Ponadto wytworzenie takiej przetoki umożliwia prowadzenie

żywienia enteralnego w domu chorego.

Bardzo istotnym elementem żywienia

enteralnego jest rodzaj spożywanego pokarmu.

Obecnie przemysł farmaceutyczny produkuje wiele

gotowych do użytku

diet płynnych

. Różnorodny

skład pozwala na ich zastosowanie u chorych,

których potrzeby oraz możliwości trawienia i

wchłaniania składników pokarmowych są znacznie

upośledzone.

Diety te zwane dietami przemysłowymi, są zwykle

zbilansowane, co oznacza że dostarczają wszystkie

składniki odżywcze w optymalnych proporcjach.

Ich odpowiednie zastosowanie (indywidualne dobranie

diety o składzie specyficznym dla potrzeb i możliwości

organizmu pacjenta) może zmniejszyć lub doprowadzić do

ustąpienia objawów wywołanych przez źle tolerowane

składniki pokarmowe znajdujące się w żywności

niezmodyfikowanej, jaką zjada codziennie większość ludzi.

Dobór odpowiedniej dla chorego diety płynnej

zbilansowanej musi być dokonany przez lekarza znającego:

charakter choroby swojego pacjenta, wydolność jego

przewodu pokarmowego i skład omawianych diet.

Ta metoda leczenia żywieniowego umożliwia

względnie normalne życie, kształcenie się i

pracę ludziom zależnym od niej.

Żywienie przez przetoki odżywcze znalazło

zastosowanie w leczeniu chorych z różnymi

chorobami neurologicznymi, którzy nie mogą

samodzielnie połykać pokarmu. Dla nich jest to

jedynie właściwa forma żywienia, a dla ich rodzin,

czy opiekunów jest ważnym czynnikiem

ułatwiającym codzienną pielęgnację, rehabilitację i

karmienie.

ŻYWIENIE DOJELITOWE – wskazania:



Wystarczające żywienie podażą składników odżywczych

niemożliwe w ciągu 7 dni.



Uzupełniające żywienie w złym stanie ogólnym

(wyniszczenie).



Po dużych operacjach w obrębie szyi i przewodu

pokarmowego.



Pacjenci po urazach, wentylowani.



Uzasadnione w połączeniu z żywieniem pozajelitowym,

nawet gdy podaż dojelitowa ograniczona do 500 ml/dobę.

ŻYWIENIE DOJELITOWE - zalety:



Zapobieganie atrofii kosmków jelitowych.



Zapobieganie translokacji bakterii jelitowych.



Zapobieganie krwawieniom z przewodu

pokarmowego.



Nie wymaga dostępu do żyły centralnej.



Zmniejszenie częstości powikłań infekcyjnych.



Skrócenie okresu hospitalizacji.

ŻYWIENIE DOJELITOWE -

przeciwwskazania:



Niedrożność.



Krwawienie z przewodu pokarmowego.



Wymioty / biegunka nie dające się opanować.

ŻYWIENIE DOJELITOWE - powikłania



Odżywianie przez zgłębnik - odleżyny, zapalenie

błony śluzowej nosa. Gardła. Żołądka.



Możliwość zachłyśnięcia.



Gastrostomia - bóle brzucha wzdęcia wymioty

hiperglikemia, hipernatremia, azotemia.

METODY PODAŻY DIETY

Żywienie drogą przewodu pokarmowego jest

bardziej fizjologiczną formą żywienia niż żywienie

pozajelitowe. Pokarm wpływa troficznie na śluzówkę

przewodu pokarmowego, stymuluje wydzielanie

wielu enterohormonow i perystaltykę.

Warunkiem powodzenia żywienia enteralnego

jest zachowana drożność i perystaltyka przewodu

pokarmowego poniżej podania pokarmu.

Droga podaży pokarmu jaką możemy wybrać

może być (przez zgłębnik):



doustna



doprzełykowa



dożołądkowa przez zgłębnik



dodwunastnicza



dojelitowe

Sposoby wprowadzania zgłębnika:



przez nos

lub, rzadziej stosowana i mniej wygodna

metoda,

przez usta



oesophagostomia

(chirurgicznie wytworzona

przetoka odżywcza wprowadzająca zgłębnik do przełyku -

bardzo rzadko stosowana)



gastrostomia

(chirurgicznie lub endoskopowo

wytworzona przetoka odżywcza wprowadzająca zgłębnik do

żołądka)



duodenostomia

jejunostomia

(chirurgicznie lub

endoskopowo wytworzona przetoka odżywcza

wprowadzająca zgłębnik do dwunastnicy lub jelita czczego).

Ważne jest, aby stosowane

zgłębniki były wykonane z

odpowiedniego materiału, który nie

sztywnieje (nie powoduje przebicia

ściany przewodu pokarmowego), nie

powoduje odczynu zapalnego

stykających się z nim tkanek.

Obecnie najczęściej stosowanymi są

zgłębniki silikonowe i poliuretanowe.

METODY PODAŻY DIETY

Pokarm może być podawany przez zgłębnik:



Porcjami

: (objętość porcji zależy od wieku

chorego: od kilku lub kilkudziesięciu ml w okresie

noworodkowo-wczesnoniemowlęcym do 300-500

ml u dorosłego). Ta metoda służy do żywienia

dożołądkowego.



Przez wlew

. Metoda stosowana zarówno w

żywieniu dożołądkowym, jak i dojelitowym.

Rozpoczynając żywienie dożołądkowe czy

dojelitowe musimy sprawdzić tolerancję na

podawane preparaty odżywcze i na sposób

podaży.

Sposoby podaży przez zgłębnik:



Bolus (tylko do żołądka)



Wlew kroplowy:

- Metoda grawitacyjna

- Za pomocą pompy perystaltycznej

Podaż:



Do żołądka:

bolus 100–400ml (max 500 ml)/20-

30 min

wlew 40–150ml/h



Do dwunastnicy:

wlew 25–120ml/h



Do jelita:

wlew 25–120 ml/h

RODZAJE DIET



Diety naturalne



Diety kuchenne (miksowane)



Diety przemysłowe

W tym:



Bogatobiałkowa



Hiperkaloryczna



Normokaloryczna



Ubogotłuszczowa



Bogatoresztkowa

Zalety diety kuchennej:

tanie

składniki.

Wady diety kuchennej:

•

Niepewny skład ilościowy.

•

Zawiera składniki potencjalnie nietolerowane przez

pacjenta (tj. gluten, cholesterol, laktoza).

•

Niehomogenne, mogą zatkać zgłębnik.

•

Duże ryzyko zakażenia diety podczas

przygotowywania i podawania.

•

Przygotowywanie i podawanie praco-i

czasochłonne.

•

Brak możliwości przechowywania diet.

•

Duża gęstość uniemożliwia podawanie metodą

wlewu ciągłego.

DIETY PRZEMYSŁOWE

Diety przemysłowe to specjalne preparaty

żywieniowe stosowane w celach leczniczych,

przeznaczone do podawania przez zgłębnik lub jako

DSP (doustne suplementy pokarmowe).

Dzielą się na:

) kompletne

pod względem odżywczym (gdy są

podawane w odpowiedniej ilości) - używane jako

jedyne źródło pożywienia lub jako uzupełnienie

zwykłej diety pacjenta,

niekompletne

pod względem odżywczym -

stosowane tylko w celu uzupełnienia diety pacjenta,

a nie jako wyłączne źródło składników pokarmowych.

DSP

to diety przemysłowe podawane doustnie

jako uzupełnienie zwykłego pożywienia. DSP są

zazwyczaj dostępne w postaci płynnej, ale także w

postaci proszku, deserów lub batonów.

Leczenie żywieniowe obejmuje

: wzbogacanie

pokarmu, stosowanie DSP, żywienie przez zgłębnik

(ŻD) oraz żywienie pozajelitowe.

Jego celem jest zwiększenie ilości przyjmowanych

podstawowych składników pokarmowych lub

mikroelementów.

Zaletami tzw. zbilansowanych diet

przemysłowych są:



standardowy skład, czyli odpowiednia, ściśle

określona podaż wszystkich składników odżywczych,



dobra biodostępność wszystkich składników,



skład:



bezlaktozowe, bezglutenowe (chorzy z

uszkodzeniem śluzówki jelita)



wzbogacone w tłuszcze MCT (mukowiscydoza,

niewydolność wątroby, znacznego stopnia

uszkodzenie śluzówki jelita)



wzbogacone w glutaminę i/lub argininę (chorzy w

stresie metabolicznym w oddziałach intensywnej

terapii, gastroenterologii lub onkologii)

Zaletami tzw. zbilansowanych diet

przemysłowych są: (cd.)



wzbogacone w taurynę (ważne u noworodków i

niemowląt)



ubogoresztkowe lub bogatoresztkowe



modyfikacja składu zależna od jednostki

chorobowej (np. diety dla chorych z niewydolnością

nerek, niewydolnością oddechową, cukrzycą)



łatwe w przygotowaniu,



bezpieczne bakteriologicznie i chemicznie,



mające małe właściwości alergizujące,



zróżnicowane smaki (ważne w przewlekłym żywieniu doustnym),



odpowiednia wielkość opakowania (ważne w żywieniu dzieci).

Diety przemysłowe można podawać drogą:



doustną

- jako wyłączne lub uzupełniające żywienie

naturalne



dożołądkową*



dojelitową*



przez przetoki odżywcze*

*- jako wyłączne lub uzupełniające żywienie

pozajelitowe

Diety doustne w płynie:



Fresubin Energy Drink (wanilia, karmel)



Nutridrink (waniliowy, neutralny,

truskawkowy, owoców tropikalnych,

czekoladowy, ananasowy, jabłkowo -

gruszkowy)



Diasip (truskawkowy, waniliowy)

DIASIP – wskazania

Wskazania

Pacjenci z cukrzycą lub upośledzoną tolerancją glukozy

wymagający leczenia żywieniowego z powodu

współistniejących chorób wyniszczających lub w

okresie rekonwalescencji, np.



chorób nowotworowych,



zabiegów operacyjnych,



wieku podeszłego,



zaburzeń żucia i połykania.

Dawkowanie:

uzupełnienie diety: 2-4 kartoniki dziennie

kompletna dieta: 7-10 kartoników dziennie

Diety w płynie:

Fresubin Original (waniliowy, czekoladowy)

(Fresenius Kabi)

- Fresubin Original Fibre (Fresenius Kabi)

- Fresubin HP Energy (Fresenius Kabi)

- Nutrison Standard

- Nutrison Energy

- Nutrison Multi Fibre

- Nutrini

NUTRISON ENERGY - wskazania

Wskazania



okres pooperacyjny przebiegający z hiperkatabolizmem,



urazy wielonarządowe,



odleżyny,



oparzenia,



choroby nowotworowe,



pacjenci z koniecznością ograniczenia podaży płynów, np. z

niewydolnością krążenia,



pacjenci z niewydolnością oddechową typu obturacyjnego,



mukowiscydoza.

Dawkowanie:

zwykle 1500 – 2000 kcal / dobę, ale ilość diety powinna być

dostosowana do stanu pacjenta

NUTRISON MULTI FIBRE - wskazania

Wskazania



w długotrwałym żywieniu przez zgłębnik lub przetokę

ze względu na podobieństwo do naturalnej diety,



profilaktyka i leczenie zaparć oraz biegunek w

przebiegu leczenia żywieniowego,



schorzenia wymagające diety bogatoresztkowej, np.

uchyłkowatość jelita grubego.

Dawkowanie:

1500 – 2000 kcal / dobę

Diety specjalistyczne:

- Fresubin Diabetes (Fresenius Kabi)

- Reconvan (Fresenius Kabi)

- Suportan (Fresenius Kabi)

- Survimed OPD (Fresenius Kabi)

- Peptisorb

PEPTISORB - wskazania

Wskazania



Leczenie żywieniowe w chorobach połączonych z

upośledzeniem trawienia i wchłaniania białka, tłuszczów lub

dwucukrów, np.:

- ostre zapalenie trzustki,

- operacje na przewodzie pokarmowym,

- nieswoiste zapalenia jelit,

- zapalenia jelit w następstwie radioterapii,

- zespół krótkiego jelita.



Przejście z żywienia pozajelitowego na dojelitowe.



Żywienie skojarzone poza- i dojelitowe.

Dawkowanie:

1500 – 2000 kcal / dobę

Diety w proszku:

- Nutrison

- Peptisorb

- Fantomalt

- Protifar

NUTRISON proszek - wskazania

Wskazania

Uzupełnienie diety jako:

zbilansowany dodatek odżywczy do pokarmów,

samodzielny posiłek, u pacjentów wymagających

wsparcia żywieniowego, którzy mogą stosować dietę

naturalną.

Dawkowanie:



jako uzupełnienie diety: w zależności od

zapotrzebowania,



jako wyłączne źródło pożywienia: 1500 – 2000 kcal / dobę

PROTIFAR

proszek

- wskazania

Wskazania

Dodatkowe źródło białka dla pacjentów, u których

dieta nie pokrywa zapotrzebowania, np. :

- oparzenia

- utrudnione gojenie się ran

- odleżyny

- nadmierna utrata białka z wydzielinami i

wydalinami ustrojowymi.

Dawkowanie:

indywidualne,

w zależności od potrzeb pacjenta.

Diety przemysłowe zawierające

błonnik

Tradycyjnie diety przemysłowe nie zawierały

błonnika ze względu na ryzyko zatkania

zgłębnika

oraz pogląd, że pozostawienie

przewodu pokarmowego w spoczynku poprawia

wyniki leczenia.

Docenienie pozytywnego działania błonnika i

produktów jego fermentacji (krótkołańcuchowych

kwasów tłuszczowych) oraz możliwość

zastosowania w dietach przemysłowych różnych

rodzajów włókien błonnika bez zwiększenia

ryzyka zatkania zgłębnika zmieniła podejście do

żywienia przez przewód pokarmowy.

Głównym celem stosowania diet

przemysłowych zawierających błonnik jest

odżywianie jelit i utrzymanie ich

fizjologicznej funkcji, poprawa tolerancji

przewodu pokarmowego (np. zapobieganie

biegunce i zaparciu) oraz kontrola glikemii i

stężenia lipidów.

W chorobach o ostrym przebiegu fermentujący

błonnik jest skuteczny w zapobieganiu biegunce u

chorych po zabiegu operacyjnym i u osób w

stanie krytycznym. Wykazano, że guma guar (np.

częściowo hydrolizowana) i pektyna były

skuteczniejsze niż polisacharydy soi.

U chorych niewymagających leczenia na oddziale

intensywnej terapii (OIT) oraz u pacjentów

wymagających długotrwałego żywienia przez

przewód pokarmowy użycie mieszaniny włókien

pęczniejących i ulegających fermentacji mogłoby

się wydawać najlepszym postępowaniem.

Mimo że znany jest korzystny wpływ włókien fermentujących i

kleistych (np. beta-glikan owsa) na kontrolę glikemii, nie

przeprowadzono badań oceniających wczesne i odległe efekty

ich zastosowania w dietach przemysłowych.

W przyszłości powinniśmy określić najlepszy rodzaj błonnika

używanego w dietach przemysłowych odpowiednich w

różnych stanach klinicznych (np. krótkie i długoterminowe

żywienie chorych na OIT, długoterminowe żywienie dojelitowe

chorych na różne choroby przewodu pokarmowego, z dysfagią

neurogenną czy chorych na cukrzycę).

Potrzebne są większe badania nad dietami przemysłowymi

zawierającymi błonnik, których główne punkty końcowe

miałyby klinicznie istotne znaczenie.

Pompa Flocare 800



Szybkość przepływu diety:

1 - 300 ml/godz.



Rozdzielczość ustawienia

szybkości podaży diety:

1 ml/godz.



Zakres ustawienia całkowitej dawki:

0 - 2500 ml

BIBLIOGRAFIA

Wytyczne European Society for Clinical

Nutrition and Metabolism (ESPEN) dotyczące

sztucznego żywienia dojelitowego - przezskórna

endoskopowa gastrostomia (PEG), Medycyna

Praktyczna Chirurgia 2006/04, Ostatnia

modyfikacja: 21.04.2008,

www.mp.pl

Andrys B., Drobnik L.: Postępowanie

okołooperacyjne. PZWL, 2009.

Ciborowska H., Rudnicka A.: Żywienie zdrowego i

chorego człowieka. PZWL, 2009.

Document Outline