NAUCZANIE I UCZENIE 

SIĘ W KLASIE

1. Wybrane kierunki pedagogiki.

2. Style nauczania.

4. Modele lekcji.

5. Cele kształcenia.

6. Metody nauczania.

Dwa rodzaje celów (Cohen, Manion, Morrison):

1. Cele ogólne - odnoszą się do intencji i 

zamiarów edukacyjnych na poziomie ogólnym, 

zarówno długo-, jak i krótkoterminowych.

2. Cele szczegółowe - stwierdzenia bardziej 

konkretne, mogą być operacyjne jak i 

nieoperacyjne.

Operacyjne - wskazują konkretne (mierzalne) 

zachowania uczniów, będące dowodem 

osiągnięcia celu (uczeń potrafi nazwać, 

zademonstrować, wymienić itp.).

Nioperacyjne - odnoszą się do jakości mniej 

uchwytnych i pozostawiając rezultat bardziej 

otwartym, nie specyfikują wprost wyników 

podjętych przez ucznia operacji (uczeń rozumie, 

ma krytyczną świadomość, potrafi docenić, 

interpretować itp.), nie pozwalają nauczycielowi 

ocenić czy jego cele zostały osiągnięte.

B. Bloom - taksonomia 

Trzy zakresy uczenia się: 

zakres poznania, zakres 

afektywny, zakres 

psychomotoryczny.

Kategorie celów: 

- znajomość,

- rozumienie,

- zastosowanie,

- analiza,

- synteza,

- ocena,

Formułowanie celów, 

oparte na zasadzie AZTS:

- adresat,

- zadanie,

- treść,

- standard.

Cel ogólny:

- ukształtowanie nawyku poprawnego 

wypowiadania się na piśmie,

Cele szczegółowe (operacyjne) – 

uczeń:

- zapamięta regułę dotyczącą pisowni 

wyrazów 

z „ó” wymiennym,

- poprawnie wymieni i napisze 

wyjątki od  reguły wymienionej w 

poprzednim punkcie,

- potrafi uzasadnić pisownię wyrazów 

z „rz.”  przez użycie wyrazów 

pokrewnych,

- zna zasadę pisowni wyrazów z „rz” 

niewymiennym itp.

Dokładna analiza operacyjnych celów 

kształcenia pozwala w nich wyróżnić trzy 

składniki:

- opis zachowania, jakiego oczekuje się od 

ucznia po zakończeniu nauki (zaznaczyć, 

rozpoznać, narysować, zmierzyć)

- opis warunków, w jakich uczeń ma 

demonstrować te zachowania (środki 

dydaktyczne z jakich pozwala się uczniowi 

korzystać podczas sprawdzianu, 

mapy,fotografie, określenie czasu 

wykonania zadania, sposoby 

przedstawienia zadania

- standardy określające najniższy 

dopuszczalny poziom realizacji 

zachowania końcowego (wykona 9 z 10 

zadań).

Przy formułowaniu celów operacyjnych 

musimy uwzględnić następujące kroki:

1. Sformułowanie celu ogólnego (wynikają 

z  realizowanego programu, treści 

edukacyjnych, 

filozofii kształcenia, 

możliwości swoich uczniów).

2. Ustalenie sytuacji odniesienia 

(wskazanie sytuacji,  w której będą mogli 

wykorzystywać to, czego się  nauczyli).

3. Sporządzenie testu sytuacji odniesienia 

(co uczeń 

musi zrobić, żeby wykazać, że 

osiągnął cel).

4. Sformułowanie operacyjnych celów 

kształcenia  (sprawdzenie celu w 

warunkach szkolnych).

5. Wyznaczenie dolnej granicy stałości 

realizacji (jaka 

liczba udanych prób by, 

aby wykazać, że cele  zostały osiągnięte.

Przykłady określeń 

sprawdzających wyniki 

nauczania

- wyrażone wieloznacznie: 

wiedzieć, rozumieć, określać, 

doceniać, pojąć, zapoznawać 

się itp.,

- wyrażone za pomocą 

czasowników operacyjnych: 

różnicować, wybierać, 

rozpoznać, uszeregować, 

rozwiązać, podkreślić, 

wskazać,

Metoda nauczania - methodos po 

grecku droga, sposób postępowania. 

Pod pojęciem metoda kształcenia, 

metoda nauczania, metoda 

dydaktyczna rozumie się najczęściej 

systematycznie stosowany sposób 

pracy nauczyciela z uczniami, 

umożliwiający osiąganie celów 

kształcenia, bądź układ czynności 

nauczyciela i uczniów wypróbowany i 

systematycznie stosowany w celu 

spowodowania określonych zmian w 

osobowości uczniów.

W polskiej dydaktyce 

najbardziej 

rozpowszechniony jest 

podział na trzy grupy:

1. Słowne.

2. Oglądowe.

3. Praktyczne.

Cztery grup metod kształcenia 

- metody podające,

- metody problemowe (poszukujące),

- metody waloryzacyjne 

(eksponujące),

- metody praktyczne (operacyjne).

Zmodyfikowany podział metod nauczania 

(po 1999 r.  Nowa Szkoła)

- podające

 (wykład informacyjny, 

pogadanka, opowiadanie, opis 

prelekcja, anegdota, odczyt, 

objaśnienie lub wyjaśnienie),

- 

problemowe-poszukujące

 {wykład 

problemowy, wykład konwersatoryjny, 

klasyczna metoda problemowa, 

aktywizując(gry dydaktyczne- 

symulacyjne, decyzyjne, 

psychologiczne), metoda sytuacyjna, 

inscenizacja, metoda przypadków, 

seminarium, dyskusja dydaktyczna 

(związana z wykładem, okrągłego 

stołu, wielokrotna, burza mózgów, 

panelowa, metaplan)}

-eksponujące- waloryzacyjne

 ( film, 

sztuka teatralna, ekspozycja, pokaz 

połączony z przeżyciem)

- programowane

 (z użyciem 

komputera, z użyciem maszyny 

dydaktycznej, z użyciem 

podręcznika programowego),

- praktyczne

 (pokaz, ćwiczenia 

przedmiotowe, ćwiczenia 

laboratoryjne, ćwiczenia 

produkcyjne, metoda projektów, 

metoda przewodniego tekstu),

Formy organizacji kształcenia

1. Szkolne

A) Lekcyjne.

B) Pozalekcyjne.

a) zajęcia wyrównawcze 

(dydaktyczno- wyrównawcze, 

gimnastyka korekcyjna, gry 

i zabawy ogólnorozwojowe, 

logopedyczne,  inne,)

b) zajęcia organizacji dziecięcych

c) zajęcia zespołów artystycznych, kół 

zainteresowań, świetlicowe i inne,

 C) Dodatkowe (j. angielski).

2. Pozaszkolne

- praca domowa,

- zajęcia w domach kultury,

- praca społecznie użyteczna,

- zajęcia w ogniskach i 

szkołach  muzycznych,

- wycieczka,

- inne,