Wykład 4 bis
Prof. Józef Bendkowski
1
Wykład 4 bis
Prof. Józef Bendkowski
1
Nauka o przedsiębiorstwie interesuje się
jednostkami gospodarczymi , które w niej
funkcjonują.
Jednostki gospodarcze mogą być :
- jednoosobowe,
- wielkie, bardzo złożone,
- krajowe i międzynarodowe.
2
Zajmuje się gospodarstwami,
wytwarzającymi dobra i usługi zaspakajają
cudze potrzeby.
Nie obejmuje gospodarstw domowych, które
są nastawione na samo zaopatrzenie, mają
charakter konsumpcyjny, nie wytwórczy.
gospodarstwa chłopskie ( towarowe) są
przedmiotem zainteresowania nop.
3
Gospodarstwa nastawione na zaspakajanie
wyłącznie cudzych potrzeb posiadają
wyznaczony przez ich właściciela kapitał na
prowadzenie tej działalności.
Posiada to odpowiedni zapis o kapitale
gospodarstwa. Oddzielony jest od
pozostałego majątku kapitału właściciela
4
W celu tworzenia odrębnych jednostek
spotyka się także w innych przypadkach:
- przedsiębiorstwa państwowe,
- spółki kapitałowe – z o o, SA
Współczesne przedsiębiorstwa działają w
warunkach gospodarki kapitalistycznej.
Wiąże się to z funkcjonowaniem rynku.
5
Przedsiębiorstwa konkurują ale też ze sobą
współpracują – nośniki postępu.
Konkurencja zmusza do innowacyjności:
- wewnątrz przedsiębiorstwa,
- na zewnątrz, być lepszym od
konkurenta,
zaspakajając potrzeby klientów,
zdobyć jego uznanie.
6
Współczesne przedsiębiorstwa mają pewne
cechy wspólne, ale także które je różnią.
Cechy systemowo zależne i niezależne.
Różnice wynikają z zachowania lub
odrzucania tradycji. Czas kiedy powstały.
7
Do cech niezależnych od systemu
gospodarczego i modeli gospodarki
kapitalistycznej zalicza się:
- przedsiębiorczość,
- innowacyjność,
- gospodarność,
- równowaga finansowa.
Nazywane często zasadami.
8
Zalicza się zasady:
- autonomii,
- dochodowości,
- formy własności.
9
Cecha właściwa każdego przedsiębiorstwa,
Podejmowanie inicjatyw we wszystkich sfera
życia przedsiębiorstwa, łącznie z ryzykiem,
Cecha prywatnych przedsiębiorców.
Ulega pewnemu osłabieniu - oddzielenie
zarządzania od własności.
10
Aby utrzymać i istnieć na konkurencyjnym
rynku .
Obejmuje produkty, technologie,
organizację, metody zarządzania i procesy.
11
Właściwa każdemu podmiotowi
gospodarczemu.
Minimalne zużycie środków dla
maksymalizacji celu.
Racjonalizm ograniczonymi zasobami.
Oszczędność zasobów i zwiększenie efektu
działalności.
12
Niezbędna dla utrzymania się w dłuższym
okresie.
Przychody i koszty działalności.
Gospodarstwa , które nie mogą jej spełnić –
bankrutują lub są zasilane z zewnątrz
(dotacje).
Dwie ostatnie zasady obowiązują w każdym
systemie gospodarczym.
13
Samodzielne ustalanie planu
gospodarczego.
Prawo do podziału zysku, wypracowanego
wyniku.
Dyskusja:
- wytyczne do planu, koncern, holding,
- potrzeby rynku,
- wymagania państwa.
14
I maksymalizacji zysku, przyczyna
aktywności.
Nadwyżka dochodów nad wydatkami.
Zysk nie stanowi jedynego celu w
gospodarce rynkowej.
- pozycja na rynku,
- wartość przedsiębiorstwa,
- świadczenia dla załogi, itp..
15
Dominuje własność prywatna.
Przedsiębiorstwa publiczne podlegają
władzom komunalnym,
Przedsiębiorstwa państwowe.
Prawo właściciela do decydowania.
Współdecydowanie, przywilej załogi.
16
Obok przedsiębiorstw istnieją zakłady.
Pełnią one funkcje:
- bazy materialno – techniczne , w której
realizuje się procesy gospodarcze,
- wewnętrzne jednostki organizacyjne
bardziej złożonych przedsiębiorstw.
17
W zakładach prowadzi się procesy
gospodarczo – produkcyjne.
Przedsiębiorstwo realizuje procesy
finansowe.
Osobowość prawna – cecha formalna, która
stanowi o ich odmienności.
Przedsiębiorstwo posiada osobowość
prawną.
Podrzędność zakładu względem
przedsiębiorstwa.
18
Jest to gospodarstwo prowadzące
działalność zarobkową.
Najprostsza definicja.
Nie precyzuje cech przedsiębiorstwa.
Szersza definicja może zawierać cechy
przedsiębiorstwa.
Problem – jak budować definicje?
19
Przedsiębiorstwo -
Jest to jednostka gospodarcza działająca
na własny rachunek w celu osiągnięcia
korzyści materialnych( zysku) i ponosząca
ryzyko i odpowiedzialność zgodnie z
przepisami prawa i stosunkami rynkowymi.
Interpretacja.
20
Przedsiębiorstwo – wypływa z pojęcia
„kupiec” – art. 2 kh
„ kupcem jest ten, kto we własnym imieniu
prowadzi przedsiębiorstwo zarobkowe”.
&1 niemieckiego kodeksu handlowego z
1897r
„Kaufman im Sinne dieses Gesetzbuchs ist,
wer ein Handelsgewerbe betreibt”
21
Podmiot gospodarczy działający w sferze
produkcji, wytwarzający w sposób
zorganizowany dobra i usługi na potrzeby
odbiorców.
Ekonomicznej podmiotowości
przedsiębiorstwa towarzyszy podmiotowość
prawna.
22
Profesjonalizm w celu maksymalizacji
korzyści materialnych.
Podstawą ekonomiczną funkcjonowania
przedsiębiorstwa jest kapitał ( suma praw
materialnych i nie materialnych).
Kapitał jest zawsze czynny i zaangażowany.
Przedsiębiorstwo animuje przedsiębiorca.
23
W systemie gospodarczym przepisy prawa
decydują, które formy organizacyjne mogą
występować na rynku jako przedsiębiorstwa.
24
Zajmuje się wyłącznie problemami
gospodarowania w przedsiębiorstwie –
wąskie rozumienie.
Traktuje przedsiębiorstwo jako układ
socjologiczno- techniczny - szerokie
rozumienie.
25
Przedsiębiorstwo jest obiektem badań przez
nauki techniczne, prawnicze, socjologię,
psychologię.
Przedmiot wszystkich decyzji
gospodarczych, które dokonuje się w
przedsiębiorstwie.
Decyzji dotyczących: celów, środków, metod
działania.
26
z punktu widzenia właściciela.
Interesów właściciela.
27
Zachodzą stosunki między ludźmi:
- właściciel – pracownicy,
- właściciel – kierownicy,
- kierownictw – pracownicy.
Tymi zagadnieniami zajmuje się socjologia.
28
Podwójna rola człowieka:
- przedmiotowo – czynnik produkcji,
- podmiotowo - jego wiedza,
umiejętności.
Ta koncepcja zawiera elementy kierowania
przedsiębiorstwem.
Charakter zintegrowany: ekonomicznie,
społeczno – naukowo.
29
Otwarta, rozwija się w miarę lepszego
poznania:
- rzeczywistości,
- konkretnych procesów rządzących
przedsiębiorstwem.
Zajmuje się: wnętrzem przedsiębiorstwa,
działalność produkcyjno – usługowa, oraz
stosunkami z otoczeniem, rynek,
finansowanie.
30
Ogólną – problemami , które są wspólne
dla wszystkich jednostek gospodarczych nie
zależnie od rodzaju prowadzonej
działalności.
Specjalistyczne – ujmowane w dwóch
przekrojach:
- działowo – gałęziowy,
- funkcjonalny.
31
Przedsiębiorstwo przemysłowe,
Przedsiębiorstwo budowlane,
Przedsiębiorstwo handlowe,
Przedsiębiorstwo transportowe,
Przedsiębiorstwo bankowe,
Przedsiębiorstwo ubezpieczeniowe.
itp.
32
Zaopatrzenie, produkcja, zbyt, finanse,
inwestycje przedsiębiorstwa.
Uwaga.
Ogólna nauka koncentruje się na
problemach teoretycznych,
specjalistyczne raczej na praktycznych.
33
Lichtarski Jan: Podstawy nauki o
przedsiębiorstwie. Wyd. AE Wrocław, 1998.
Sudoł Stanisław: Przedsiębiorstwo. Podstawy
nauki o przedsiębiorstwie. Wyd. Dom
Organizatora, Toruń, 1999.
Gruszecki Tomasz : współczesne teorie
przedsiębiorstwa. Wyd. Naukowe PWN,
Warszawa 2002.
34
Nauka o przedsiębiorstwie.
Ekonomika i organizacja przedsiębiorstwa.
Ekonomika przedsiębiorstwa.
Funkcjonowania przedsiębiorstwa.
Formy prawno – organizacyjne,
własnościowe.
Potencjał gospodarczy przedsiębiorstwa.
Struktura przedsiębiorstwa, kreowanie.
Otoczenie gospodarcze, społeczne,
administracyjne itp.
35