tlenoterapia

wskazaniem do leczenia tlenem jest

niedotlenienie (obniżenie ciśnienia

parcjalnego tlenu we krwi).

Prawidłowe ciśnienie parcjalne tlenu we

krwi tętniczej (PaO2) wynosi 75-100

mm Hg podczas oddychania

powietrzem (zawartość tlenu [FiO2]:

0,21).

Wystarcza to do utrzymania przemiany

tlenowej w tkankach.

Kliniczne objawy

niedotlenienia

Sinica - występuje, gdy stężenie odtlenowanej

hemoglobiny wynosi co najmniej 5 g%

(objaw ten nie występuje u chorych z ciężką

niedokrwistością [stężenie hemoglobiny we krwi <5 g%]);

Duszność - wyraz nadmiernej pracy mięsni oddechowych w

celu zwiększenia wentylacji minutowej;

Niepokój, pobudzenie, lęk - świadczą o niedotlenieniu

ośrodkowego układu nerwowego;

Utrata przytomności - występuje w skrajnych stanach

niedotlenienia ośrodkowego układu nerwowego;

Kwasica metaboliczna - jest wyrazem przemiany

beztlenowej w tkankach

(konieczne jest okresowe powtarzanie badania

gazometrycznego).

Metody tlenoterapii

Bierna

- tlen jest wdychany dzięki

zachowanej wydolnej wentylacji

chorego.

Czynna

- tlen (lub mieszanina

oddechowa) wtłaczany jest do dróg

oddechowych i pęcherzyków

płucnych przy pomocy oddechu

wymuszonego (oddech zastępczy=

wspomaganie oddychania).

Zasady leczenia tlenem

Stosuj tlen tylko w przypadku

niedotlenienia, niezależnie od mechanizmu

jego powstania.

Stosuj odpowiednie stężenie cząstkowe

tlenu (Fi02), tak aby uzyskać Pa02

conajmniej 80 mm Hg.

Stosuj tylko tlen ogrzany do temperatury

ciała, o wilgotności względnej 100%.

Do oddychania podawaj jedynie tlen

medyczny (tzn. posiadający atest).

Toksyczne działanie tlenu



Przedawkowanie tlenu jest szkodliwe dla organizmu, ponieważ działa toksycznie,

co ujawnia się w wielu narządach już po 8-24 godzinach oddychania tlenem w

stężeniu 100%. Udokumentowano następujące skutki toksycznego działania

tlenu:

Układ oddechowy

- dochodzi do obrzęku, a następnie zwiększenia grubości

bariery pęcherzykowo-włośniczkowej, doprowadzając do wzrostu gradientu

pęcherzykowo-włośniczkowego (gradient A-a [PA-a02]). Z upływem czasu

dochodzi do wydostawania się płynu, a następnie białek z naczyń kapilarnych

krążenia płucnego do podścieliska i tworzenia błon szklistych. Działanie toksyczne

tlenu jest jedną z przyczyn rozwoju dysplazji oskrzelowo-płucnej. Równocześnie

dochodzi do zmian degeneracyjnych nabłonka dróg oddechowych i upośledzenia

czynności rzęsek, co powoduje zaleganie śluzu i rozwój zmian obturacyjnych.

Mózg

- dochodzi do rozwoju kwasicy tkankowej (przesunięcie krzywej dysocjacji

hemoglobiny i utrudniony transport C02), która sprzyja wystąpieniu drgawek i

stanu padaczkowego.

Układ krążenia

- dochodzi do zmniejszenia rzutu systemowego i przepływu

mózgowego (skurcz tętnic).

Erytrocyty

- dochodzi do utleniania białek błony komórkowej i wystąpienia

hemolizy.

Gałki oczne

- toksyczność tlenu jest uznawana za jedną z przyczyn rozwoju

retinopatii wcześniaków w wyniku uszkodzenia siatkówki. Jest to częsta przyczyna

ślepoty.

Źródła tlenu

Tlen medyczny można pobierać z:



1. Sieci gazów medycznych szpitala

(oddziału) - najczęściej tlen

magazynowany w postaci ciekłej rozpręża

się, po czym zostaje doprowadzony pod

ciśnieniem roboczym (ok. 4,5 atmosfery)

do sieci gazów medycznych, w której

zainstalowano gniazda automatyczne

służące do przyłączania odbiorników tlenu

(fot. 1).

2. Cylindrów - ze względów bezpieczeństwa

stosowanie cylindrów na oddziałach

szpitalnych oraz w leczeniu domowym jest

niedozwolone.

3. Koncentratora tlenowego - urządzenia, które

przez sito jonowe wyłapuje tlen z powietrza i

nieprzerwanie dostarcza go w objętości 4-5

l/min w stężeniu do 95%. Jest to najlepsze

źródło tlenu do stosowania w domu chorego.

4. Indywidualnego pojemnika z ciekłym tlenem -

jest to naczynie izotermiczne o pojemności

około 1 litra, służące jako źródło tlenu dla

jednego chorego;

Metody tlenoterapii biernej

1. Podawanie tlenu przez

cewnik

wprowadzony do jamy nosowej (tzw.

wąsy).

Cewnik perforowany na końcu wprowadza

się przez nozdrze zewnętrzne na

głębokość 1-3 cm.

Tlen podawany z szybkością do 3 l/min

pozwala zapewnić stężenie tlenu w

mieszaninie oddechowej do 30% i

zwiększyć saturację o około 15-20%.

2. Podawanie tlenu przez

maskę

tlenową bez regulacji stężenia

Maski twarzowe z tworzywa sztucznego

dostępne w różnych rozmiarach,

posiadają otwory boczne, przez które

wypływa nadmiar tlenu.

Przy dopływie tlenu z szybkością do 5

l/min metoda ta zapewnia stężenie 02

w mieszaninie oddechowej do 50%.

3. Podawanie tlenu przez

maskę tlenową z

regulacją stężenia (ze zwężką)

Maska tlenowa z regulacją stężenia tlenu

posiada zwężkę zasysającą powietrze, stąd

zapewnia określone stężenie tlenu w

mieszaninie oddechowej (w granicach 24-

60%)

Stosowana jest w leczeniu przewlekłej

niewydolności oddechowej, w której zbyt duże

stężenie tlenu doprowadza do hipowentylacji

(zmniejszenie napędu oddechowego w wyniku

zmniejszonego pobudzania chemoreceptorów

obwodowych, co doprowadza do wzrostu

PaC02).

4. Podawanie tlenu przez

maskę

tlenową z workiem oddechowym i

zastawką

Worek oddechowy stanowi zbiornik, z

którego pobierany jest tlen podczas

wdechu, wydech następuje natomiast

do otoczenia przez zastawkę

jednokierunkową.

Maska taka umożliwia uzyskanie 100%

stężenia tlenu w mieszaninie

oddechowej i stosowana jest w

leczeniu ostrego niedotlenienia.

Tlenoterapia przez tracheostomię

Filtry lub nawilżacze zakładane na wylot

rurki tracheostomijnej zaopatrzone są w

rurkę, która pozwala dołączyć dopływ

tlenu.

W ten sposób można zwiększyć stężenie

wdychanego tlenu do około 30%,

zależnie od szybkości przepływu tlenu.

Ustalanie stężenia tlenu

Stężenie tlenu w gazach oddechowych

winno zapewnić wysycenie

hemoglobiny tlenem (saturację) w

granicach 90-96% (mierzone

pulsoksymetrem).

Cel ten można osiągnąć stosując jedną

z dwóch metod tlenoterapii:

1. Przepływ ciągły mieszaniny gazu o

określonym składzie

- metoda ta

wymaga źródła tlenu i sprężonego

powietrza medycznego.

Obydwa gazy dopływające pod ciśnieniem

roboczym (najczęściej 4 atm)

przepływają przez przepływomierze, a w

zależności od szybkości przepływu

można uzyskać pożądane Fi02.

Metodę tę stosuje się w leczeniu

szpitalnym.

Wzbogacanie powietrza

oddechowego tlenem

przy użyciu: maski twarzowej, układu

oddechowego.

W takich sytuacjach należy mierzyć

stężenie tlenu w mieszaninie

oddechowej lub

oceniać wynik

tlenoterapii

(pomiar

pulsoksymetryczny) i zapisywać w

karcie obserwacyjnej chorego.

Nawilżanie i ogrzewanie

tlenu

Mieszanina oddechowa musi być ogrzana do

temperatury 37 st. C i nawilżona do 100%

wilgotności względnej.

Najlepiej stosować w tym celu nawilżacze cieplne z

komorą wodną o dużej powierzchni parowania.

Nawilżacz posiada grzałkę elektryczną o

regulowanej mocy, która podgrzewa wodę w

komorze parowania, a przepływający przez nią gaz

ogrzewa się i nasyca parą wodną. Do napełniania

nawilżaczy należy używać jedynie wody

destylowanej, a cały nawilżacz dezynfekować co 4-

5 dni w celu zmniejszenia ryzyka zakażenia.

Podobną rolę spełniają nawilżacze zakładane na

rurkę tracheostomijną; niekiedy pełnią one również

rolę filtrów oddechowych.

Często stosowane w szpitalach zbiorniki z

niepodgrzewaną wodą, przez które przepływa tlen,

niedostatecznie nawilżają i ogrzewają gaz, dlatego

nie powinno się ich stosować.

Wentylacja



Usta-usta, usta-nos, usta-maska twarzowa,

kieszonkowa maska d/ sztucznego oddychania

(Laerdala)

FiO2 =16%



Maska twarzowa, rurka intubacyjna, LMA,

Combitube + worek samorozprężalny

FiO2= 21%



Maska twarzowa, rurka intubacyjna, LMA,

Combitube + worek samorozprężalny + tlen

(przepływ

12-15 l/min

)

FiO2= 50%



Maska twarzowa, rurka intubacyjna, LMA,

Combitube + worek samorozprężalny + tlen +

worek tlenowy

FiO2 > 95%

- resuscytowanemu pacjentowi należy

podawać tlen o stężeniu w powietrzu

wdechowym (FiO

) >95%

- uzyskanie wysokiego stężenia tlenu w

mieszaninie oddechowej zależne jest

od użytego sprzętu i przepływu gazów

(12-15l/min).

Document Outline