background image

Zagrożenia związane z przemieszczaniem się ludzi, 
porażenia prądem, poparzeniem oraz pożarowe i 
wybuchowe

Analiza i ocena zagrożeń
2008

background image

Poziome i pionowe przemieszczanie się ludzi 

stwarza zagrożenie upadkiem lub poślizgnięciem, 

co może spowodować takie urazy jak:

stłuczenia;

złamania;

zwichnięcia.
Przemieszczanie się ludzi podczas pracy związane 

jest z dojściem do stanowiska pracy i 

opuszczeniem go oraz z wykonywaniem czynności 

roboczych, konserwacyjnych i naprawczych.
Do tych celów służą wewnątrzzakładowe drogi 

komunikacyjne i transportowe, otwory 

przejściowe, otwory dostępu.

background image

Otwór dojścia – otwór, który umożliwia 

przemieszczanie lub przejście całego ciała 

człowieka w celu umożliwienia mu wykonywania 

takich zadań jak np. operowanie urządzeniami 

sterującymi, nadzorowanie procesu pracy i 

sprawdzanie wyników pracy.

Podane wymiary należy traktować jako 

minimalne i dlatego i dlatego zaleca się , aby ze 

względów bezpieczeństwa powiększać je 

wszędzie tam, gdzie jest to możliwe. Ponadto 

otwory przejścia powinny być wystarczająco 

duże aby w przypadku zagrożenia , umożliwić 

szybkie wyjście.

background image

Otwory dostępu – otwory, przez które 
osoba może pochylać się do przodu, 
sięgać do przodu, wyprostować górna 
część ciała , kończynę górną, rękę, 
palec lub kilka palców, nogę lub stopę- 
aby wykonać czynności w czasie 
procesu pracy jak np. Operować 
elementami sterowniczymi, nadzorować 
proces pracy i sprawdzać wyniki pracy.

background image

Podstawa wymiarowania różnych 
otworów przejścia i otworów 
dostępu są :

wymiary nagiego ciała ludzkiego

naddatek wysokości i szerokości

background image

Dojścia i przejścia do urządzeń technicznych
Dojściami i przejściami do dźwignic i innych 

urządzeń technicznych mogą być korytarze , 

pomosty, podesty, galerie, schody, drabiny i 

klamry, wykonane z materiałów niepalnych.
Dojścia i przejścia do dźwignic i innych urządzeń 

technicznych powinny mieć wysokość w świetle co 

najmniej 1,9 m i być usytuowane nad stanowiskiem 

pracy na wysokości co najmniej 2,5 m licząc  od 

poziomu podłogi do stanowiska.
Nawierzchnia podłogi w dojściach i przejściach nie 

może być śliska.
Podłogi ażurowe nie mogą mieć otworów o 

powierzchni większej niż 1700 mm2 i wymiarów 

umożliwiających przejście przez nie kuli o średnicy 

większej niż 36 mm.

background image

Poziome dojścia i przejścia od strony przestrzeni 

otwartej powinny być zabezpieczone balustradą o 

wysokości 1,1 m z poprzeczką umieszczoną w 

połowie jej wysokości i krawężnikiem o wysokości 

co najmniej 0,15 m.
W wyjątkowych wypadkach, uzasadnionych 

względami użytkowymi, jako przejście  między 

różnymi poziomami mogą służyć drabiny lub 

klamry, trwale zamocowane do konstrukcji. 

Szerokość drabin lub klamer powinna wynosić co 

najmniej 0,5 m, a odstępy między szczeblami nie 

mogą być większe niż 0,3 m. Od wysokości 3 m 

nad poziomem podłogi, drabiny lub klamry 

powinny być zaopatrzone w urządzenia 

zabezpieczające przed upadkiem.

background image

Przemieszczanie się w 
pomieszczeniach produkcyjnych i 
usługowych

Wszyscy pracownicy zakładu mogą, 
nawet okresowo, przebywać na 
stanowiskach pracy, gdzie wykonywana 
jest produkcja, usługi lub obsługiwanie 
maszyn i urządzeń. Szczególnie 
dotyczy to pracowników wykonujących 
pracę na takich stanowiskach.

background image

Dojścia

Do każdego stanowiska pracy powinno 

być zapewnione bezpieczne i wygodne 

dojście.
Wysokość dojścia na całej długości nie 

powinna być mniejsza w świetle niż 2m.
W przypadkach uzasadnionych 

względami konstrukcyjnymi maszyn i 

innych urządzeń technicznych wysokość 

dojścia może być zmniejszona do 1,8 

przy jego odpowiednim zabezpieczeniu i 

oznakowaniu znakami bezpieczeństwa 

zgodnymi z Polskimi Normami.

background image

W przestrzeniach technicznych lub w dojściach 

mogą występować elementy ruchome i inne 

części maszyn, stwarzające zagrożenie w razie 

zetknięcia się z nimi.
Powinny one być do wysokości co najmniej 2,5 m 

od poziomu podłogi( podestu) stanowiska pracy 

osłonięte lub zaopatrzone w inne skuteczne 

urządzenia ochronne. Możliwe jest odstępstwo od 

stosowania urządzeń ochronnych, w przypadkach 

gdy spełnienie tych wymagań nie jest możliwe ze 

względu na funkcję maszyny.
Miejsca takie oznakowuje się barwami i znakami 

bezpieczeństwa. Pracownik musi bezwzględnie 

zastosować się do treści tych znaków i zachować 

w tym miejscu szczególna ostrożność.

background image

Pasy, łańcuchy, taśmy, koła zębate i 
inne elementy układów napędowych 
oraz części maszyn zagrażające 
spadnięciem, znajdujące się nad 
stanowiskami pracy lub przejściami 
na wysokości ponad 2,5 m od 
poziomu podłogi, osłania się co 
najmniej od dołu trwałymi osłonami.

background image

Przejścia między maszynami a innymi 
urządzeniami lub ścianami przeznaczone 
tylko do obsługi tych urządzeń powinny 
mieć szerokość co najmniej 0,75m, 
natomiast jeżeli w przejściach odbywa 
się ruch dwukierunkowy, ich szerokość, 
ich szerokość powinna wynosić co 
najmniej 1m.

background image

Zaleca się aby szerokość tę 
powiększyć do co najmniej 0,80 m 
przy ruchu jednokierunkowym, 1,2 
m przy ruchu dwukierunkowym i co 
najmniej 1,5 m przy konieczności 
obchodzenia stanowiska pracy.

background image

Pomieszczenia warsztatowe z 
kanałami i podnośnikami

W czasie przemieszczania się między 
stanowiskami pracy w 
pomieszczeniach warsztatowych 
wyposażonych w kanały lub podnośniki 
istnieje potrzeba zachowania 
szczególnej ostrożności w celu 
uniknięcia zagrożeń wypadkowych.

background image

Należy poinformować pracowników podczas 

szkolenia o:

możliwości upadku w wyniku potknięcia się na 

narzędziach, częściach i podzespołach 

mogących znajdować się na posadzce w pobliżu 

kanału warsztatowego;

możliwości wpadnięcia  do niezabezpieczonych 

fragmentów kanału naprawczego;

możliwości poślizgnięcia się i upadku ze 

schodów do kanału;

możliwością uderzenia lub przygniecenia przez 

elementy podnośników

background image

Pomieszczenia i obszary 
wykonywania pracy z urządzeniami 
dźwignicowymi

Występujące w zakładzie pracy miejsca, gdzie 

stosowane są urządzenia dźwignicowe ( dźwigniki, 

dźwigi, wyciągi, dźwignice linowo-torowe i żurawie ) 

sa miejscami ze szczególnie dużym zagrożeniem 

wypadkowym. Przenoszone przez te urządzenia 

ładunki zawieszane na uchwytach i zawiesiach 

powodują zagrożenie związane z możliwością 

uderzenia przez spadające i przemieszczające się 

ładunki. Należy poinformować pracowników 

nieobsługujących dźwignic i urządzeń 

dźwignicowych, że nie wolno przebywać w strefach 

pracy tych urządzeń bez uzgodnienia tego z 

osobami kierującymi pracami w danym obszarze.

background image

Zagrożenia porażeniem prądem 
elektrycznym

 

Porażenie prądem elektrycznym następuje na 

skutek przepływu przez ciało człowieka prądu 

elektrycznego.
DZIAŁANIE PRĄDU ELEKTRYCZNEGO NA 

CZŁOWIEKA MOŻE BYĆ:

bezpośrednie, gdy następuje włączenia ciała lub 

jego części w obwód elektryczny;

pośrednie, które polega na powstawaniu 

uszkodzeń bez przepływu prądu przez ciało 

człowiek ( np. Reakcja człowieka na porażenie 

łukiem elektrycznym mogą być obrażenia na 

skutek upadku z wysokości)

background image

Wpływ rodzaju prądu na człowieka

Na człowieka może działać:

prąd stały – powodujący skutki elektrolityczne 

( przemieszczanie jonów, co zmienia ich stężenia po obu 

stronach błony komórkowej, prowadząc do zaburzeń 

czynności komórek);

prąd przemienny – powodujący ujemne skutki przez: 

działanie na krążenie krwi i oddychanie, działanie na układ 

nerwowy, działanie cieplne , uszkodzenie mięśni i kości.

Stopień i zakres porażenia prądem zależy przede wszystkim 

od:

natężenia

czasu przepływu prądu przez człowieka

częstotliwości

drogi przepływu prądu przez człowieka.

background image

Napięcie dotykowe

 

Jest to napięcie pojawiające się między 
częściami jednocześnie dostępnymi 

( przewodami lub częściami przewodzącymi, 

które mogą być dotknięte jednocześnie 
przez człowieka) w przypadku uszkodzenia 
izolacji.

Przepływający przez człowieka prąd, zwany 
prądem rażenia, może spowodować 
skutki patofizjologiczne.

background image

Ochrona przed porażeniem prądem 
elektrycznym

Instalacje i urządzenia elektryczne powinny 
być tak wykonane i eksploatowane, aby nie 
narażały pracowników na porażenie prądem 
elektrycznym, przepięcia atmosferyczne, 
szkodliwe oddziaływanie pól 
elektromagnetycznych oraz nie stanowiły 
zagrożenia pożarowego, wybuchowego i nie 
powodowały innych szkodliwych skutków.

background image

Organizacyjne środki ochrony przed 
porażeniem

Eksploatacją urządzeń, instalacji i 
sieci mogą zajmować się osoby , 
które spełniają wymagania 
kwalifikacyjne dla następujących 
rodzajów prac i stanowisk pracy.

background image

Prace wykonywane przy urządzeniach 
elektroenergetycznych w warunkach 
szczególnego zagrożenia dla zdrowia i życia 
ludzkiego

konserwacyjne , modernizacyjne i remontowe przy 

urządzeniach elektroenergetycznych znajdujących się pod 

napięciem;

wykonywane w pobliżu nieosłoniętych urządzeń 

elektroenergetycznych lub ich części , znajdujących się pod 

napięciem;

przy wyłączonym spod napięcia, lecz nie uziemionych 

urządzeniach elektroenergetycznych lub uziemionych w taki 

sposób, że żadne  z uziemień nie jest widoczne z miejsca 

pracy;

przy opuszczaniu i zawieszaniu przewodów na wyłączonych 

spod napięcia elektroenergetycznych liniach napowietrznych 

w przęsłach krzyżujących drogi wodne, kolejowe i kołowe;

związane z identyfikacją i przecinaniem kabli 

elektroenergetycznych;

przy spawaniu , lutowaniu, wymianie stojaków oraz 

pojedynczych ogniw i całej baterii w akumulatorach;

background image

Zasady bezpiecznego wykonania prac przy 
urządzeniach i instalacjach 
elektroenergetycznych

Prace w pobliżu napięcia powinny być wykonywane 

przy użyciu środków ochronnych odpowiednich do 

występujących warunków pracy.

Prace pod napięciem należy wykonywać w oparciu 

o właściwą technologię pracy i przy zastosowaniu 

wymaganych narzędzi i środków ochronnych, 

określonych w instrukcji wykonywania tych prac.

Wyłączenie urządzeń i instalacji 

elektroenergetycznych spod napięcia powinno być 

dokonane w taki sposób, aby uzyskać przerwę 

izolacyjną w obwodach zasilających urządzenia i 

instalacje. Za przerwę izolacyjną uważa się:

background image

Za przerwę izolacyjną uważa się:
- otwarte zestyki łącznika w odległości 
określonej w Polskiej Normie lub w 
dokumentacji producenta;
- wyjęte wkładki bezpiecznikowe;
- zdemontowane części obwodu 
zasilającego;
- przerwanie ciągłości połączenia obwodu 
zasilającego

background image

Przed przystąpieniem do wykonywania prac przy 

urządzeniach i instalacjach 

elektroenergetycznych wyłączonych spod 

napięcia należy:
- zastosować odpowiednie zabezpieczenia przed 

przypadkowym załączeniem napięcia;
- wywiesić tablicę ostrzegawczą w miejscu 

wyłączenia obwodu o treści „ Nie załączać”;
- sprawdzić brak napięcia w wyłączonym 

obwodzie;
- uziemić wyłączone urządzenia;
- zabezpieczyć i oznaczyć miejsce pracy 

odpowiednimi znakami i tablicami 

ostrzegawczymi.

background image

Zagrożenie poparzeniem

Poparzenie to trwałe uszkodzenie części 
miękkich organizmu człowieka na skutek 
bezpośredniego działania( najczęściej w 
krótkim czasie) skrajnych (wysokich lub 
niskich) temperatur, skoncentrowania 
różnego rodzaju  energii oraz substancji 
chemicznych, głównie żrących i 
parzących.

background image

W zależności od ciężkości oparzenia dzieli się na 3 

stopnie:
- oparzenia powierzchniowe – całkowitemu 

zniszczeniu ulega naskórek, bez uszkodzenia 

cebulek włosowych, gruczołów łojowych i 

potowych;

- oparzenia głębokie – zniszczona zostaje znaczna 

część skóry z gruczołami;

- oparzenia całkowite – zniszczona cała warstwa 

skóry

background image

Zagrożenia

Źródłami ciepła, które mogą stworzyć 
niebezpieczeństwo poparzenia w środowisku 
pracy sa między innymi:

Gorące powierzchnie o temperaturze powyżej 
progu oparzenia;

Gorące przedmioty znajdujące się w otoczeniu 
człowieka;

Zimne powierzchnie, a także powietrze o 
temperaturze około 0

C i poniżej;

Urządzenia energetyczne ponad 60

0

C

background image

Źródła promieniowania jonizującego;

Niezabezpieczone źródła promieniowania 

ultrafioletowego i podczerwonego;

Niezabezpieczone źródła promieniowania 

laserowego;

Niezabezpieczone źródła promieniowania 

elektromagnetycznego;

Przechowywanie substancji żrących i 

parzących w nieodpowiednich 

opakowaniach;

Niewłaściwy transport substancji żrących i 

parzących;

Nieszczelności w układzie rurociągów przy 

transporcie technologicznym substancji 

żrących lub parzących

background image

Sposoby ochrony przed poparzeniami

Ochronę przed poparzeniami może stanowić:
- odpowiednia konstrukcja maszyn i urządzeń;
- dobór odpowiedniego procesu 

technologicznego;
- usunięcie człowieka ze strefy wpływów tych 

zagrożeń
 ( zdalne sterowanie , automatyzacja procesu);
- odizolowanie człowieka ( stałe lub czasowe) 

przez zastosowanie technicznych środków 

ochrony, np. osłony, hermetyzacji itp.;
- zastosowanie środków  ochrony osobistej.

background image

Zagrożenia pożarowe i wybuchowe

Zagrożeniem pożarowym nazywamy 

zespół czynników wpływających na 

powstanie i rozprzestrzenianie się pożaru, a 

przez to zagrażających bezpieczeństwu 

życia ludzi.
Zagrożeniem wybuchowym nazywamy 

możliwość tworzenia przez palne gazy, pary 

palnych cieczy, pyły lub włókna palnych ciał 

stałych w różnych warunkach mieszanin z 

powietrzem, które pod wpływem czynnika 

inicjującego zapłon wybuchają, czyli ulegają 

gwałtownemu spalaniu połączonemu ze 

wzrostem ciśnienia.

background image

Materiały palne niebezpieczne 
pożarowo

- gazy palne ( acetylen, metan, etan, wodór, 

propan-butan, amoniak, gaz ziemny);
- ciecze palne o temperaturze zapłonu poniżej 

55

0

C;

- materiały wytwarzające w zetknięciu z wodą gazy 

palne;
- materiały zapalające się samorzutnie na 

powietrzu;
- materiały wybuchowe i pirotechniczne;
- materiały ulegające samorzutnemu rozkładowi lub 

polimeryzacji;
- materiały mające skłonności do samozapalenia

background image

Ogólne metody zapobiegania pożarom i 
wybuchom

Usunięcie materiałów palnych ze strefy zagrożenia to 

ważny element prewencji, szczególnie wówczas, gdy 

nawet mała ilość substancji palnej może być źródłem 

przemieszczenia ognia np.
- odpylanie pomieszczeń zagrożonych wybuchem pyłów;
- usuwanie odpadków ( zaolejone czyściwo)
- usuwanie trawy, liści itp. z najbliższego otoczenia 

zbiorników z gazami palnymi i cieczami palnymi;
- czyszczenie z resztek substancji palnych aparatów i 

rurociągów oddawanych do remontów związanych ze 

spawaniem;
- spalanie w pochodni gazów odpadkowych ( rafinerie);
- wentylowanie pomieszczeń zagrożonych wybuchem 
(obniżanie stężenia substancji palnych gazowych.

background image

Otwarty płomień jest najczęstszą przyczyną 

pożarów.

Zapoczątkowanie pożaru może nastąpić od 

ogrzanych powierzchni ogrzewczych, 

powierzchni aparatury, urządzeń 

elektrycznych, mechanicznych itp.

Promieniowanie elektromagnetyczne może 

być źródłem zapłonu wskutek oddziaływania 

fototermicznego lub fotochemicznego, przy 

czym promieniowanie słoneczne oddziałuje 

fotochemicznie i fototermicznie. Typowa 

reakcja fotochemiczna to wybuch mieszaniny 

wodoru z chlorem pod wpływem światła

background image

Iskry mechaniczne – rozżarzone cząstki 
powstałe wskutek tarcia, uderzania, 
szlifowania przedmiotów metalowych lub 
kamiennych.

Niebezpieczeństwo zapłonu mieszanin 
wybuchowych przez iskry mechaniczne może 
być powodowane przez urządzenia techniczne 
( wentylatory, wirówki, młyny, urządzenia 
sortujące itp.) w wyniku ich uszkodzenia, 
dostania się elementów metalowych itp..

background image

Iskry elektryczne – zdolność zapłonowa 
iskier elektrycznych jest dość duża i może 
spowodować wybuch praktycznie 
wszystkich mieszanin wybuchowych par i 
gazów palnych, a także zawiesin pyłowo- 
powietrznych oraz zapoczątkować tlenie 
się pyłu osiadłego.
Zapobieganie zapłonom od iskier 
elektrycznych pochodzącym z przewodów i 
urządzeń elektrycznych polega na 
odpowiednim doborze tych urządzeń.

background image

Elektryczność statyczna – wyładowania 
iskrowe spowodowane zjawiskiem 
elektryzowania się różnych materiałów 
były źródłem wielu pożarów i wybuchów.
To np. chodzenie na gumowych 
podeszwach, chodzenie na skórzanych 
podeszwach po wełnianym dywanie, jazda 
samochodem po betonie, wyciąganie z 
benzyny odzieży wełnianej, wypływ z butli 
sprężonego azotu, rozpylanie farby przy 
malowaniu natryskowym.

background image

Document Outline