POZYTYWIZM

Pozytywizm (1863- 1890 w Europie 
nazywany realizmem czy 
naturalizmem) jest epoką 
zamykającą etap narodowych 
zrywów niepodległościowych. 

POZYTYWIZM TO EPOKA PROPAGUJĄCA 

FILOZOFIĘ WIEDZY, DOŚWIADCZENIA, BADAŃ 

NAUKOWYCH, KULTYWUJĄCA IDEAŁ PRACY, 

MIŁOŚCI DO ZIEMI, WIEK DOMINACJI PROZY CZY 

POEZJI „CZASÓW NIEPOETYCKICH”. 

IDEE LITERACKIE POZYTYWIZMU

•

PRACA ORGANICZNA

•

PRACA U PODSTAW

•

UTYLITARYZM

•

DETERMNINIZM

•

EWOLUCJONIZM

•

SCJENTYZM

•

ASYMILACJA ŻYDÓW

•

EMANCYPACJA KOBIET

•

REALIZM

•

NATURALIZM. 

PRACA ORGANICZNA

(1815-1905) – postulat pozytywizmu, 
wzywający do podjęcia przez wszystkie 
warstwy społeczeństwa solidarnego wysiłku na 
rzecz rozwoju gospodarczego (w tym przede 
wszystkim rozwoju handlu i przemysłu) oraz na 
rzecz umocnienia wewnętrznych więzi między 
poszczególnymi jego "członami". Idea pracy 
organicznej wiązała się z przekonaniem, iż 
społeczeństwo jest swego rodzaju organizmem, 
który może funkcjonować sprawnie tylko wtedy, 
gdy zdrowe i silne są jego poszczególne organy. 

PRACA U PODSTAW

Praca natury oświatowej nad podniesieniem 
poziomu życia przede wszystkim chłopów, a 
także walki z germanizacją i rusyfikacją w 
okresie zaborów Polski. Pozytywiści 
rozumieli konieczność pracy na rzecz 
najbiedniejszych i najbardziej 
upośledzonych warstw narodu, które mając 
możność pełniejszego włączania się w 
struktury społeczne, swoją pracą pomnożą 
bogactwo ogólnonarodowe 

UTYLITARYZM

Użyteczność społeczna. Idea ta zakłada, że 
wszystkie wytwory, dzieła człowieka powinny 
służyć społeczeństwu, powinny być praktyczne.

DETERMNINIZM

Zakłada, że człowiek jest uzależniony od 
czynników zewnętrznych, to znaczy, że na życie 
człowieka wpływ mają inni ludzie, środowisko, 
sytuacja polityczna i społeczna.

EWOLUCJONIZM

Idea Karola Darwina, która zakłada, że wszystkie 
formy bytu podlegają prawu ewolucji, czyli 
nieustannej przemiany w rozwoju. Zakłada 
systematyczne doskonalenie się.

SCJENTYZM

Zaufanie do nauki, do wiedzy rzetelnej, przede 
wszystkim do nauk przyrodniczych. Człowiek jest 
nieodłączną częścią przyrody.

ASYMILACJA ŻYDÓW

Postulat przystosowania Żydów do kultury polskiej 
przy zachowaniu odrębności wyznaniowej.

EMANCYPACJA KOBIET 

Walka o prawa kobiet.

REALIZM

•

Kierunek, który w latach 30. XIX wieku zyskał popularność we 
Francji. Realiści zakładali, że literatura oraz sztuka powinny być 
odbiciem rzeczywistości. Wykorzystywali starożytną estetykę 
mimetyczną. Realizm najpełniej przejawiał się w formach 
prozatorskich. Powieści realistyczne prezentowały panoramę 
społeczną (podział klasowy), a także typowego bohatera. Świat 
przedstawiony przypominał realia tamtych czasów, autorzy dbali o 
prawdopodobieństwo zachowując autentyczność np. nazw ulic, 
krain geograficznych. Prezentowane wydarzenia związane są z 
autentycznymi faktami historycznymi, stąd mnogość dat, a nawet 
opisy scen batalistycznych lub postaci historycznych. Bohater 
ocenia rzeczywistość z punktu widzenia moralności przeciętnego 
czytelnika. Pisarz stosuje indywidualizację językową w celu 
wrażenia autentyczności.

NATURALIZM

•

Zakładał, że człowiek jest częścią przyrody i podlega tym samym, 
co ona, prawom. Głównym hasłem była walka o byt. Człowiek 
kieruje się tymi samymi, co zwierzęta, instynktami. Powieść 
naturalistyczna prezentuje środowisko robotnicze przeżarte nędzą i 
chorobami. Naturaliści wnikliwie badają fragment rzeczywistości i 
dochodzą do pesymistycznych wniosków. Człowiek kieruje się w 
życiu instynktami, walczy o byt często nie zważając na innych, jest 
to tzw. człowiek fizjologiczny. Rzeczywistość chora, kaleka, 
zniekształcona biedą to często obraz powieści naturalistycznej. 
Naturaliści prezentują świat subiektywnie wybierając jego 
ciemniejsze strony. 

POLSCY PISARZE EPOKI POZYTYWIZMU

Eliza Orzeszkowa (1841-
1910)

Właściwie Aleksander 
Głowacki herbu Prus (ur. 20 
sierpnia 1847 w Hrubieszowi
e, zm. 19 
maja 1912 w Warszawie) – 
polski pisarz, prozaik, 
nowelista 
i publicysta okresu pozytywi
zmu, współtwórca 
polskiego realizmu, kronikar
z Warszawy, myśliciel i 
popularyzator wiedzy, 
działacz społeczny, 
propagator turystyki pieszej 
i rowerowej.

Bolesław Prus

Maria Konopnicka

 

Maria Stanisława 
Konopnicka z 
domu Wasiłowska, ps. Jan 
Sawa, Marko, Jan 
Waręż (ur. 23 
maja 1842 w Suwałkach, 
zm. 8 
października 1910 we Lwowi
e) – polska poetka i 
nowelistka okresu realizmu, 
krytyczka literacka, 
publicystka i tłumaczka.

Henryk Sienkiewicz

Henryk Adam Aleksander Pius 
Sienkiewicz herbu Oszyk, pseud
onim Litwos (ur. 5 
maja 1846 w Woli Okrzejskiej, 
zm. 15 listopada 1916 w Vevey) 
–
polski nowelista, powieściopisar
z i publicysta pochodzenia 
tatarskiego. 

Właściwie Charles John Huffam 
Dickens, pseudonim Boz (ur. 7 
lutego 1812 w Landport koło Portsmouth, 
zm. 9 czerwca1870 w Gadshill 
koło Rochester w hrabstwie Kent) – 
angielski powieściopisarz. Uznawany za 
najwybitniejszego 
przedstawiciela powieści społeczno-
obyczajowej w drugiej połowie XIX w. w 
Anglii.

Karol Dickens

•

Fiodor Michajłowicz Dostojewski 
(ur. 11 listopada [30 października 
st.st.] 1821 w Moskwie, zm. 9 
lutego [28 stycznia 
st.st.] 1881 w Sankt Petersburgu) – 
pisarz rosyjski.

•

Uważany za mistrza prozy 
psychologicznej i jednego z 
najważniejszych powieściopisarzy, nie 
tylko literatury rosyjskiej, lecz także 
światowej.

Fiodor Michajłowicz 
Dostojewski 

WYKONALI:

•

Piotr Maciąg

•

Karol Jaworski

•

Artur Dziupiński

•

Piotr Klimek