Zespół Dziecka Krzywdzonego – aspekty diagnostyczne

Zespół Dziecka

Krzywdzonego – aspekty

diagnostyczne

Witold Olański

Klinika Chirurgii Dziecięcej

Akademia Medyczna w

Białymstoku



1961r.- Kempe oraz Amerykańska

Akademia Pediatryczna

wprowadzili pojęcie dziecka

bitego /„battered child

syndrome”/ celem określenia

zaburzeń zdrowotnych i

psychofizycznych występujących

u dzieci maltretowanych.

Inne synonimy zespołu

to:



zespół dziecka maltretowanego



zespół dziecka bitego



zespół dziecka potrząsanego



parent-infant syndrome



child maltreatment



child abuse



child neglect



Caffey-Kempe syndrome



household violence



Krzywdzeniem dziecka nazywamy

taką działalność rodziców lub

opiekunów, która w jakikolwiek

sposób zaburza rozwój lub

uniemożliwia wykorzystanie jego

potencjalnych możliwości.

Przyczyny i czynniki ryzyka

maltretowania dzieci, które

powinni umieć rozpoznać

pracownicy służby zdrowia i

służb specjalnych



Związane z osobą dziecka:

–

widoczne deformacje cielesne, choroby

–

opóźnienie rozwoju psychicznego

–

określony temperament i

zachowanie /np. nadpobudliwość/

Przyczyny i czynniki ryzyka

maltretowania dzieci, które

powinni umieć rozpoznać

pracownicy służby zdrowia i

służb specjalnych



Związane z osobą matki:

–

niepożądana ciąża

–

dziecko przedmałżeńskie lub pozamałżeńskie

–

dziecko biologiczne konkubenta lub

małżonka z innego związku

–

osobowość niedojrzała lub nieprawidłowa

Przyczyny i czynniki ryzyka

maltretowania dzieci, które

powinni umieć rozpoznać

pracownicy służby zdrowia i

służb specjalnych



Związane z osobą mężczyzny-opiekuna:

–

dziecko, które nie jest dzieckiem biologicznym

–

przymusowa sytuacja zmuszająca do opieki

nad dzieckiem

–

osobowość niedojrzała lub nieprawidłowa

Czynniki więzi

pomiędzy rodzicami i

dziećmi



stres okołoporodowy



dziecko „niechciane”



wielodzietność



dominacja kar

Czynniki inne:



przewinienie dziecka



kłótnie, zadawnione konflikty rodzinne

i pozarodzinne



konkubinaty, rozwody



czynniki związane z charakteropatią rodziców

/niskie poczucie wartości, krzywdzenie w

dzieciństwie, depresje, nieznajomość potrzeb

dziecka, nierealne oczekiwania od dziecka/



nałogi: choroba alkoholowa, narkomania

rodziców lub opiekunów



ubóstwo



złe warunki mieszkaniowe

Fizycznych
i głodzenie

(physical and

nutrional

neglect)

Intelektualnyc

(intelectual

neglect)

Emocjonalnyc

(emotional

neglect)

Leczniczych

(neglect of

medical care)

Zaniedbanie potrzeb (child neglect)

Zespół bitego dziecka (battered child)

Zespół dziecka maltretowanego (maltreatment child)

Dziecko krzywdzone (child abuse)

Inne formy

przemocy

fizycznej

(physical

abuse)

Gwałt i

wykorzystani

e seksualne

(sexual abuse)

Maltretowani
e psychiczne

(emotional

abuse)



Obecnie odnotowuje się wzrost

występowania /wykrywania „zespołu

dziecka krzywdzonego”.



Statystyka dotycząca występowania

„zespołu dziecka krzywdzonego” jest

niepełna.



Około 95% poważnych urazów

wewnątrzczaszkowych u dzieci < 1 rż.

i 64% wszystkich urazów czaszki było

spowodowane maltretowaniem.



W USA wykazano, że do

wykorzystywania seksualnego przed

ukończeniem 18r. przyznało się 27%

dziewcząt i 16% chłopców.

Trudności z wykrywaniem

„zespołu dziecka

krzywdzonego” mogą być

uwarunkowane:



ukrywaniem przez rodziców i opiekunów faktu

znęcania się



podawaniem przez rodziców i opiekunów zwykle innej

przyczyny urazu



przyzwoleniem i „milczeniem” ewentualnych świadków

zdarzenia (rodzina, sąsiedzi)



strachem dziecka przed „ujawnieniem prawdy” i

złością rodziców lub opiekunów



brakiem możliwości kontaktu z dzieckiem (często są to

małe dzieci – niemowlęta, dzieci w wieku

przedszkolnym)



oporami lekarzy i pracowników służby zdrowia przed

zgłaszaniem tego typu przypadków, w obawie przed

stratą czasu, brakiem skuteczności jak i narażeniem

własnej reputacji

Objawy mogące przemawiać za

obecnością „zespołu dziecka

krzywdzonego”



ewidentne objawy zaniedbania /niedożywienie, braki

w kalendarzu szczepień, unikanie kontaktów ze

służbą zdrowia/



obecność zmian pourazowych /różnoczasowych i

różnopostaciowych/

–

liczne złamania kości /odwarstwienia okostnej, wpuklenie

nasady w przynasadę, oderwanie przynasady, złamania

spiralne, a także wielokrotne kości długich, złożone,

rozgałęzione złamania czaszki połączone z urazem

wewnątrzczaszkowym u dzieci < 1 rż./

–

obecność krwiaka/ów podtwardówkowych

–

obecność krwiaków powłok skórnych, na różnych etapach

wchłaniania

–

urazy narządów jamy brzusznej u małych dzieci /uszkodzenia

i krwawienia do miąższu wątroby, śledziony, krezki, trzustki/

–

krwawienie do siatkówki, odklejanie się siatkówki,

krwawienia podtwardówkowe i podpajęczynówkowe, przy

braku obrażeń ze strony czaszki /”zespół dziecka

potrząsanego”/

Objawy mogące przemawiać za

obecnością „zespołu dziecka

krzywdzonego”



obecność specyficznych uszkodzeń:

ślady kąsania, ślady przemocy na

nadgarstkach, oparzenia papierosem –

brody, nosa, oparzenia „skarpetkowe”

- nóg, krocza, urazy w obrębie

wędzidełek jamy ustnej, napletka,

przedsionka pochwy u dziewczynek,

defloracja, uszkodzeń w okolicy

odbytu, uszkodzenia w uzębieniu

Objawy mogące przemawiać za

obecnością „zespołu dziecka

krzywdzonego”



W przypadku wykorzystywania seksualnego:

–

agresja lub smutek dziecka

–

lęki nocne

–

bóle somatyczne /głowy, brzucha/

–

brak łaknienia

–

upławy, reakcje bólowe, krwawienia z pochwy

–

zanieczyszczanie się kałem, wypadanie odbytu,

moczenie się, nawracające zakażenia układu

moczowego

–

gry seksualne

–

trudności w szkole

–

depresja, myśli samobójcze

Objawy mogące przemawiać za

obecnością „zespołu dziecka

krzywdzonego”



niespójność w wywiadzie odnośnie pochodzenia

zmian pourazowych zarówno pomiędzy

rodzicami/opiekunami, jak i w kolejnych

wywiadach



zachowanie się dziecka - najczęściej reakcje

nerwicowe o charakterze autystycznym. dziecko

może być apatyczne, bierne poddające się z

rezygnacją procedurom medycznym, nie tęskni za

opiekunami lub wyraża lęk na widok

rodziców/opiekunów



opóźnienie rozwoju psychomotorycznego u

młodszych dzieci, u starszych trudności w nauce,

zachowanie aspołeczne, nałogi

Postępowanie z pacjentem i rodzicami

/opiekunami w przypadku

podejrzenia/stwierdzenia „zespołu dziecka

krzywdzonego”



Nawet jeśli obrażenia nie są „poważne”

dziecko powinno być bezwzględnie

hospitalizowane, celem wykonania pełnej

diagnostyki oraz wyjaśnienia wszystkich

okoliczności zdarzenia i podjęcia niezbędnych

działań.



Lekarze i personel opiekujący się dzieckiem i

stykający z rodzicami

powinien unikać

oskarżania rodziców !

–

Zbyt wczesna konfrontacja prowadzi do wzbudzenia

niechęci i zdenerwowania rodziców, co może

utrudnić proces diagnostyczny, a nawet podjęcie

odpowiednich działań i leczenia

Postępowanie z pacjentem i

rodzicami/opiekunami w przypadku

podejrzenia/stwierdzenia „zespołu dziecka

krzywdzonego”



Dopóki rodzice nie są pozbawieni lub nie mają

ograniczonej przez sąd władzy rodzicielskiej, nie

wolno im ograniczać wszelkich kontaktów z

dzieckiem, należy udzielać informacji o stanie

zdrowia dziecka, procesie diagnostycznym i

leczniczym.



Od rodziców/opiekunów należy zebrać bardzo

dokładny wywiad dotyczący przebytych chorób,

kalendarza szczepień, rozwoju dziecka oraz

okoliczności zaistniałego urazu/urazów i porównać to

ze stanem faktycznym dziecka.



Zebrać wywiad od zespołu ambulansu przewożącego

dziecko, dotyczące stanu dziecka i wszelkich innych

okoliczności po przybyciu na miejsce zdarzenia.

Postępowanie z pacjentem i

rodzicami/opiekunami w przypadku

podejrzenia/stwierdzenia „zespołu dziecka

krzywdzonego”



Zebrać wywiad od patrolu policji, który był

na miejscu zdarzenia



Zebrać wywiad, porozumieć się z oddziałami

szpitali, ambulatoriami, gdzie wcześniej

pacjent był leczony z powodu urazów.



Porozumieć się z odpowiednim wydziałem

sądu rodzinnego, prokuraturą lub policją

celem zgłoszenia podejrzenia lub

rozpoznania „zespołu dziecka

krzywdzonego”.

Konsekwencją „zespołu

dziecka krzywdzonego”

mogą być:



doraźne następstwa - związane

bezpośrednio z urazem

–

poważna choroba, kalectwo - /wodogłowie,

padaczka pourazowa/

–

śmierć dziecka



następstwa późne – poważne

zaburzenia rozwoju psychicznego i

emocjonalnego /zaburzenia w tworzeniu

więzi międzyludzkich i uczuciowych,

budowania prawidłowej rodziny/



Leczenie następstw „zespołu dziecka

krzywdzonego” jest bardzo trudnym i

złożonym zadaniem

interdyscyplinarnym. Leczenie obrażeń

nie jest leczeniem „zespołu dziecka

krzywdzonego”. Poza lekarzem

leczącym powinien w nim brać udział:

pediatra, neurolog, chirurg dziecięcy,

okulista, psychiatra, psycholog i inne

specjalności.



Niezbędna jest współpraca z

prawnikiem, przedstawicielem policji,

socjologiem, pracownikiem socjalnym.



Profilaktyka

„zespołu dziecka

krzywdzonego” jest

najważniejsza. Brak właściwie

prowadzonego zapobiegania

powoduje, że większość tych

dzieci wielokrotnie wraca do

oddziałów szpitalnych i pomimo

prowadzonego leczenia staje się

kalekami lub ginie.

Document Outline