Wykład 10
Zagrożenia cywilizacyjne i zrównoważony rozwój
Studia niestacjonarne I
stopnia
Inżynieria Chemiczna
Rok akad. 2008/2009
Wykład 10
Zagrożenia cywilizacyjne i zrównoważony rozwój
Studia niestacjonarne I
stopnia
Inżynieria Chemiczna
Rok akad. 2008/2009
Regionalne wskaźniki zrównoważonego rozwoju w
Polsce
Polityka regionalna wykorzystuje wielorakie ujęcie regionu
jako celu badań, w tym badań statystycznych.
W literaturze region rozpatruje się jednocześnie jako:
-
Narzędzie badania
,
-
Narzędzie działania
,
-
Przedmiot wiedzy
(poznania).
Regionalne wskaźniki zrównoważonego rozwoju w
Polsce
Regionalna polityka zrównoważonego rozwoju jest w
praktyce wypadkową:
-
polityki interregionalnej
(polityki międzyregionalnej),
-
polityki
intraregionalnej
(wewnętrznej
polityki
regionalnej),
Regionalne wskaźniki zrównoważonego rozwoju w
Polsce
Nowoczesna polityka wewnątrzregionalna opiera się na
artykule 11 ustawy o samorządzie województwa (Ustawa
1998). Znajduje się w niej wymóg tworzenia w
województwach polityki rozwoju regionalnego, mającej na
celu
osiągnięcie
ładu
zintegrowanego
(rozwoju
zrównoważonego poprzez:
• kreowanie ładu ekologicznego,
• kreowanie ładu społecznego,
• kreowanie ładu gospodarczego,
• kreowanie marketingu regionalnego
Regionalne wskaźniki zrównoważonego rozwoju w
Polsce
Programowanie zrównoważonego rozwoju w procesie
budowy regionalnej Agendy 21:
- ETAP I
- ETAP II
- ETAP III
- ETAP IV
Regionalne wskaźniki zrównoważonego rozwoju w
Polsce
Programowanie zrównoważonego rozwoju w procesie
budowy regionalnej Agendy 21:
- ETAP IV – ZARZĄDZANIE REALIZACJĄ POLITYKI
ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU
a) realizacja
b) monitoring, w tym społeczny
c) aktualizacja
Lokalne systemy wskaźników zrównoważonego
rozwoju
Największą wartość poznawczą dla konstrukcji struktury
merytorycznej polskiego lokalnego modułu wskaźników
zrównoważonego rozwoju miały:
- Wspólne wskaźniki europejskie,
- Wskaźniki audytu miejskiego,
- Wskaźniki ekologicznego śladu
- Zestawy wskaźników wykorzystywanych w konkretnych
jednostkach.
Lokalne systemy wskaźników zrównoważonego
rozwoju
Istotne znaczenie dla polskich doświadczeń wskaźnikowego
monitorowania
wprowadzania
w
życie
zasad
zrównoważonego rozwoju miały inicjatywy tworzenia
zbiorów wskaźników podejmowane przez:
- Centrum Badań Regionalnych w Warszawie
- Związek Miast Polskich z siedziba w Poznaniu
- Instytut Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w Warszawie
Lokalne systemy wskaźników zrównoważonego
rozwoju
Wskaźniki lokalne w Unii Europejskiej
1. Pierwszą
grupę
tworzą
uniwersalne (wspólne)
zestawy wskaźników
. Do grupy tej należą:
- Wspólne wskaźniki europejskie
- Wskaźniki audytu miejskiego
2. Drugą grupę tworzą
specyficzne zestawy wskaźników
Przykładami takich zestawów są wskaźniki tworzące
oceny:
- Barometru Zrównoważonego Rozwoju GANDAWY,
- Jakości życia miasta ARUN
Lokalne systemy wskaźników zrównoważonego
rozwoju
Uniwersalne zestawy wskaźników
Dziedziny i wskaźniki główne
Wskaźniki wspomagające
1. Satysfakcja obywateli
• Średni poziom ogólnego zadowolenia
mieszkańców miasta
• Średni poziom zadowolenia mieszkańców
w odniesieniu do konkretnych funkcji
miasta
2. Lokalne oddziaływanie na globalne zmiany klimatu
• Emisje dwutlenku węgla na mieszkańca
• Emisje równoważników dwutlenku węgla
na 1 mieszkańca
3. Transport lokalny i przemieszczanie się obywateli
• Odsetek podróży prywatnymi środkami
transportu
• ilość i czas trwania codziennych podróży
na 1 mieszkańca według rodzaju (celu)
podróży i rodzaju środka transportu,
• Łączna średnia dzienna odległość
pokonywana przez 1 mieszkańca według
rodzaju (celu) podróży i rodzaju środka
transportu,
Lokalne systemy wskaźników zrównoważonego
rozwoju
Uniwersalne zestawy wskaźników
Dziedziny i wskaźniki główne
Wskaźniki wspomagające
4. Dostępność lokalnych terenów otwartych i usług
• dostępność publicznych terenów
otwartych – odsetek mieszkańców
zamieszkujących w odległości do 300
metrów od publicznych terenów otwartych
(terenów o powierzchni powyżej 5 tys. m
2
• dostępność podstawowych usług –
odsetek mieszkańców zamieszkujących w
odległości do 300 metrów od:
- Publicznych ośrodków opieki zdrowotnej i
szpitali,
-Linii publicznego transportu zbiorowego,
- szkół,
-Placówek handlowych sprzedających
pieczywo, warzywa i owoce,
- pojemników zbiórki odpadów
5. Jakość powietrza
• stężenie pyłu zawieszonego PM 10
• ilość przekroczeń dopuszczalnych norm
stężenia wybranych zanieczyszczeń w
powietrzu,
• stopień realizacji planu zarządzania
jakością powietrza
Lokalne systemy wskaźników zrównoważonego
rozwoju
Uniwersalne zestawy wskaźników
Dziedziny i wskaźniki główne
Wskaźniki wspomagające
6. Podróże dzieci do i ze szkoły
• odsetek dzieci dowożonych od szkoły
samochodem
• rozkład procentowy podróży dzieci do i ze
szkoły według rodzaju transportu (transport
zbiorowy, samochód prywatny, rower,
pieszo)
7. Sposób zarządzania władz lokalnych i lokalnych przedsiębiorców uwzględniający
problemy ZR
• Odsetek podmiotów gospodarczych
posiadających certyfikowany system
zarządzania środowiskowego
8. Zagrożenia hałasem
• odsetek mieszkańców narażonych na
hałas ponadnormatywny (powyżej 55 dB) w
porze nocnej
• poziom hałasu w wybranych punktach
pomiarowych na terenie jednostki
samorządu terytorialnego
• stopień realizacji planu działań na rzecz
eliminowania hałasu ponadnormatywnego
Lokalne systemy wskaźników zrównoważonego
rozwoju
Uniwersalne zestawy wskaźników
Dziedziny i wskaźniki główne
Wskaźniki wspomagające
9. Użytkowanie terenów w zgodzie z zasadami zrównoważonego rozwoju
• udział powierzchni obszarów chronionych
w powierzchni gminy
• powierzchnia obszarów zdegradowanych
•Udział powierzchni obszarów
zdegradowanych w powierzchni gminy
• liczba mieszkańców przypadająca na 1
km
2
powierzchni terenów zurbanizowanych
• powierzchnie utworzone sztucznie jako
procent ogólnej powierzchni gminy
10. Produkty ekologiczne
• odsetek mieszkańców nabywających
produkty ekologiczne
• konsumpcja produktów ekologicznych
jako % całkowitej konsumpcji
• odsetek placówek handlu detalicznego
posiadających w ofercie produkty
ekologiczne
11. Ekologiczny ślad
Specyficzne zestawy wskaźników
Barometr Zrównoważonego Rozwoju Gandawy to inicjatywa
Centrum Zrównoważonego Rozwoju w Gandawie (Belgia)
Funkcje, jakie spełnia Barometr, to:
- Monitorowanie władz miasta,
- Dostarczenie władzom miasta racjonalnych przesłanek
do podejmowania decyzji w zakresie programów
zrównoważonego rozwoju,
- Tworzenie warunków wzajemnej komunikacji pomiędzy
wydziałami zarządzania miasta,
- Tworzenie warunków komunikacji pomiędzy obywatelami
i władzami miasta poprzez możliwość badania społecznej
akceptacji dla podejmowanych inicjatyw i przedsięwzięć,
- Umożliwienie decydentom skoncentrowania się na
realizacji
celów
służących
realizacji
zasad
zrównoważonego rozwoju
Specyficzne zestawy wskaźników
Wyróżnione dziedziny wskaźników w ramach systemu
Barometr Zrównoważonego Rozwoju Gandawy
Dziedziny
1. Migracje
8. Sport
15. Odpady
22. Materiały
niebezpieczne
2. Gospodarka
9. Kultura
16. Ścieki
23. Przyroda
3. Edukacja
10. Współpraca
północ-południe
17. Jakość wód
podziemnych
24. Planowanie
przestrzenne
4. Mieszkalnictwo
11. Energia
18. Gleby
25. Komunalne
budowle
5. Zdrowie
12. Woda pitna
19. Wody
powierzchniowe
26. Budynki
wspólnoty gminnej
6. Bezpieczeństwo
13. Zasoby wód
podziemnych
20. Powietrze
7. Transport
14. surowce
21. Hałas
Specyficzne zestawy wskaźników
Wskaźniki jakości życia dla miasta Arun w Wielkiej Brytanii
są wzorowane na zestawie 150 narodowych wskaźników
jakości życia opracowanych dla monitorowania postępów w
zakresie realizacji Strategii zrównoważonego rozwoju
Wielkiej Brytanii.
Dziedziny
1. Przestępczość
6. Mieszkalnictwo
11. Jakość powietrza 16.
Przedsiębiorczość
2. Partycypacja i
zaangażowanie
społeczne
7. Opieka społeczna
12. Uciążliwość
hałasu
17. Koniunktura
3. Kultura
8. Transport
13. Gospodarka
odpadami
18. Ubóstwo i
wykluczenia
społeczne
4. Edukacja
9. Bioróżnorodność
14. Energia
5. Zdrowie
10. Jakość wody
15. Zmiany klimatu