Cele szkolenia

LECZENIE USPRAWNIAJĄCE

W CHOROBACH

OBWODOWEGO UKŁADU

NERWOWEGO

Usprawnianie chorych z uszkodzeniami

obwodowego układu nerwowego

W skład obwodowego układu nerwowego wchodzą:



nerwy obwodowe,



sploty nerwowe



korzenie rdzeniowe.

Uszkodzenia poszczególnych struktur tego układu mogą być
następstwem urazów, procesów zapalnych i zwyrodnieniowych



urazy mechaniczne, powodujące przecięcie nerwu lub jego
zgniecenie czy stłuczenie (tzw. zdławienie), rozciągnięcie lub
niedokrwienie.



drobne urazy, ale często się powtarzające (tzw. mikrourazy),
które doprowadzają stopniowo do zmian zwyrodnieniowych i
objawów przewlekłego podrażnienia lub ucisku.



procesy zapalne, toksyczne, które doprowadzają do
uszkodzeń wielonerwowych



zaburzenia

metaboliczne

(choroby

zakaźne,

zatrucia,

alkoholizm, cukrzyca, niedobór witamin itp.) doprowadzające
do uszkodzeń wielonerwowych

Do najczęstszych przyczyn uszkadzających nerwy obwodowe i
sploty należą:

Rozpoznanie ustala się na podstawie dokładnego wywiadu,

ogólnego badania internistycznego i szczegółowego badania

neurologicznego.
Potwierdza je stwierdzenie:



porażenia wiotkiego lub niedowładu mięśni w obrębie

unerwienia określonego nerwu,



upośledzenia czucia na tym samym obszarze,



zaburzeń przewodzenia nerwowego,



zaburzeń naczynioruchowych,



bólów i parestezji.

Objawy występujące w zależności od charakteru uszkodzenia

ujmuje tabela 1.

Tabela 1. Zmiany patologiczne i kliniczne w uszkodzeniu nerwów obwodowych

Typ

uszkodzenia

Zmiany

patologiczne

Objawy kliniczne

Neuropraksja

przejściowe przerwanie

czynności nerwowej bez

zmian strukturalnych

przejściowe porażenie lub

niedowład, przejściowe

nieznaczne zaburzenie

czucia, brak zaniku mięśni i

odczynu zwyrodnienia, brak

zmian elektromiograficznych

Axonotmesis

całkowite przerwanie

włókien osiowych przy

zachowaniu osłonek

pełny obraz porażenia

obwodowego z zanikiem

mięśni i odczynem

zwyrodnienia; powrót do

stanu prawidłowego po

dłuższym okresie leczenia

Neurotmesis

przerwanie całkowite

włókien osiowych i ich

osłonek

obraz trwałego i całkowitego

porażenia obwodowego;

brak możliwości powrotu do

stanu prawidłowego, często

obecność nerwiaków i

konieczność leczenia

chirurgicznego

Kompensacji podlegać mogą tylko uszkodzenia niepełne.

W przypadkach powrotu funkcji ruchowej wskutek regeneracji
nerwu - warunkiem jej jest zachowanie komórki ruchowej i
łączności z nią uszkodzonego odcinka nerwu przez zachowaną
osłonkę łącznotkankową.

Całkowita regeneracja następuje w tych przypadkach niekiedy
dopiero po wielu miesiącach, zależnie od długości
uszkodzonego nerwu. Włókna osiowe odrastają bowiem powoli,
ok. 1,0—1,5 mm na dobę, a sam proces regeneracji zaczyna
się w 40—50 dni po uszkodzeniu.

W  przypadkach  zniszczenia  komórek  ruchowych  w  rogach
przednich  rdzenia  lub  pełnego  przerwania  łączności  z  pniem
nerwu,  nie  można  się  spodziewać  pełnej  regeneracji
uszkodzonych  jednostek  motorycznych,  toteż  rokowanie  jest
mniej  pomyślne  i  zależy  w  dużym  stopniu  od  liczby
zachowanych

komórek

ruchowych

oraz

możliwości

wytworzenia przez nie sieci dodatkowych rozgałęzień i
połączeń docierających do jak największej liczby odnerwionych
włókien mięśniowych.

Proces pełnego zwyrodnienia nerwu następuje w okresie 90 dni,
ostateczne  rokowanie  przeprowadzać  więc  należy  po  upływie
około  3  mieś.,  na  podstawie  oceny  stopnia,  dynamiki  i
rozległości porażeń. Brak dynamiki obserwowany w tym okresie
wiąże  się  z  niepomyślną  prognozą,  natomiast  nawet  niepełny
powrót  funkcji  mięśni  uprzednio  w  pełni  bezwładnych  rokować
może  dalszy  przyrost  siły  w  przebiegu  rehabilitacji.
Niepomyślnie  rokuje  także  obecność  w  jednej  funkcjonalnej
grupie  mięśni  jednolicie  zanikłych,  świadczące  o  rozległym
uszkodzeniu  całego  segmentu  rdzenia  lub  kilku  korzeni,  w
przeciwieństwie do zlokalizowanych uszkodzeń oszczędzających
unerwienie  poszczególnych  mięśni,  które  następnie  przejąć
mogą  zastępczo  pewien  zakres  funkcji  mięśni  zanikłych.
Zależnie od stopnia i rozmiaru nieodwracalnych porażeń ustalać
należy  wskazania  do  zabiegów  operacyjnych  i  zaopatrzenia
ortopedycznego,  które  w  różnym  stopniu  pozwolić  mogą  na
adaptację pacjenta do inwalidztwa.

W  przypadkach  urazowych  uszkodzeń  nerwów  obwodowych  i
splotów  zachowawczego  leczenia  usprawniającego  w  razie
utrzymania  się  zmian  porażennych  nie  należy  kontynuować
dłużej niż 6—8 tygodni

Brak dynamiki klinicznej w wymienionym okresie i pojawienie
się

odczynu

zwyrodnienia

elektrycznego,

potencjałów

denerwacyjnych w EMG, przerwania przewodzenia, są
wskazaniem

operacyjnej

rewizji

miejsca

urazu

przeprowadzenia zabiegu neurolizy lub zszycia nerwu, ze
wznowieniem leczenia usprawniającego po dokonanym zabiegu.

Ogólne zasady leczenia usprawniającego

Rehabilitacja w okresie wczesnym

Pierwszy okres rehabilitacji bezpośrednio po uszkodzeniu
nerwów

obwodowych

obejmuje

zabiegi

opóźniające

powstawanie zmian wstecznych i przyśpieszające regenerację
włókien nerwowych.

Do takich zabiegów należy głównie:



termoterapia,



elektrostymulacja



masaż



ćwiczenia bierne, bierno-czynne i wspomagane.

Wszystkie odnerwione mięśnie powinny być drażnione 2—4 razy
dziennie przez okres 15—20 min lub jednorazowo przez okres
20—30 min, przy odpowiednim unieruchomieniu stawów, aby
uzyskać skurcze izometryczne, które najskuteczniej zapobiegają
zanikowi mięśni (60—90 skurczów dziennie w każdym mięśniu).

U chorych z opatrunkami gipsowymi po rekonstrukcji
operacyjnej nerwów można stosować elektrostymulację
aparatami do elektrogimnastyki, pobudzając punkty motoryczne
mięśni przez wycięte okna w opatrunkach.

Leczenie  ciepłem  polega  na  utrzymaniu  uszkodzonych  nerwów
w  ciepłocie  37—38°,  przez  co  najmniej  16—18  godzin  w  ciągu
doby,  za  pomocą  stosowania  okładów  parafinowych  lub
borowinowych,

promieni

podczerwonych,

diatermii

krótkofalowej lub specjalnych ocieplaczy i podgrzewaczy.

okresie

unieruchomienia

bezpośrednio

zabiegu

operacyjnym (do 10 dni) nie stosuje się żadnych zabiegów, poza
okładami ciepłymi na opatrunek gipsowy oraz ćwiczeniami
oddechowymi i ćwiczeniami oporowymi kończyn zdrowych
(ćwiczenia synergiczne przeciwstronne).

Po  zdjęciu  opatrunków  unieruchamiających  (3—4  tygodnie)
rozpoczyna  się  ćwiczenia  redresyjne  i  zabiegi  cieplne,  które  w
tym okresie mogą już być stosowane bezpośrednio pod kontrolą
czucia  powierzchniowego.  Również  nadal  (do  8  tygodni)  może
być

stosowana

elektrostymulacja.

Oprócz

stymulacji

elektrycznej

można

stosować,

zwłaszcza

okresach

późniejszych, do torowania proprioceptywnego, wibratory
mechaniczne lub elektromechaniczne oraz specjalne ćwiczenia.

Mobilizacja ruchowa

Możliwie jak najwcześniej należy uruchomić chorego, ponieważ
aktywność ruchowa:



opóźnia zanik mięśni,



utrzymuje prawidłowy zakres ruchu,



przeciwdziała powstawaniu obrzęków



skraca okres reakcji bólowych,



pobudza mięśnie współdziałające i antagonistyczne,



ogranicza wtórne inwalidztwo.

W  mobilizacji  chorego  należy  jak  najszerzej  wykorzystywać
czynności  użyteczne  (terapia  zajęciowa),  unikać  natomiast
ćwiczeń  abstrakcyjnych  oraz  przeciążenia  narządu  ruchu
(więzadeł  i  torebek  stawowych).  Włączenie  terapii  zajęciowej
znacznie  przyśpiesza  powrót  utraconej  koordynacji  mięśniowo-
nerwowej  i  precyzji  ruchów.  O  ile  stan  chorego  na  to  pozwala,
wskazane jest stosowanie ćwiczeń w wodzie.

Wykonywanie  ruchów  czynnych  należy  rozpoczynać  w  miarę
ustępowania bólu przy wykonywaniu ruchów biernych, zalecając
stosowanie  ćwiczeń  kilkakrotnie  w  ciągu  dnia,  w  krótkich
seriach  nie  doprowadzających  do  zmęczenia  i  wyczerpania.  W
celu  złagodzenia  bólu  wskazane  są  różne  formy  zabiegów
cieplnych, masaż, elektrostymulacja.

Akceptacja stanu sprawnościowego

Chorego  należy  poinformować  o  jego  aktualnych  i  przyszłych
możliwościach czynnościowych oraz o konieczności intensywnej
współpracy  z  zespołem  prowadzącym  leczenie  usprawniające.
Chory  powinien  również  uświadomić  sobie,  że  niektóre  objawy
chorobowe  są  nieodwracalne  oraz  że  nieuniknione  są  także
pewne ograniczenia.

Uszkodzenia ważniejszych nerwów

obwodowych i splotów

Uszkodzenie nerwu twarzowego (n. czaszkowy VII)

Włókna ruchowe nerwu twarzowego unerwiają:



mięsień strzemiączkowy,



mięśnie powierzchowne (mimiczne) twarzy i czaszki,



mięsień szeroki szyi,



tylną część mięśnia dwubrzuścowego



mięsień rylcowo-gnykowy.

Włókna przywspółczulne unerwiają gruczoły i błonę śluzową
gardła, podniebienia, jamy nosowej i zatok przynosowych oraz
dochodzą do ślinianek podżuchwowych i podjęzykowych.

Włókna czuciowe przewodzą bodźce smakowe z 2/3 przednich
języka i bodźce czuciowe ze ślinianki przyusznej.

Pierwotne

uszkodzenie

nerwu

twarzowego

może

być

spowodowane:



nagłym ochłodzeniem twarzy (ischemia)



zakażeniem wirusowym lub innym procesem zapalnym



odczynem alergicznym



bezpośrednim urazem

Wtórne  uszkodzenie  może  być  następstwem  różnych  spraw
chorobowych  toczących  się  w  obrębie  tkanek  wzdłuż  przebiegu
nerwu  (zapalenie  ucha  środkowego,  guzy  tzw.  kąta  mostowo-
móżdżkowego, nowotwory podstawy czaszki).

Porażenie  mięśni  mimicznych  po  stronie  uszkodzenia  (chory  nie
może  zmarszczyć  czoła,  zamknąć  oka,  wyszczerzyć  zębów)  jest
podstawą  rozpoznania.  Niekiedy  początkowo  występują  bóle  za
uchem,  w  późniejszym  okresie  upośledzenie  smaku  na  2/3
przednich języka po stronie porażenia.

Rokowanie  w  większości  przypadków  jest  pomyślne.  Objawy
porażenia  ustępują  na  ogół  do  6  tygodni  i  tylko  u  niewielu
chorych  pozostają  na  stałe  (zwłaszcza  u  osób  starszych).  Można
wówczas rozważyć wskazania do rekonstrukcji nerwu twarzowego
na drodze operacyjnej

Leczenie usprawniające

W początkowym okresie leczenie ma charakter objawowy i
obejmuje miejscowe stosowanie ciepła, unikanie przeciągów i
kurzu.

Oko należy osłaniać opaską lub ochronnymi szkłami do chwili,
gdy chory domyka dowolnie powieki.

Wskazany jest również delikatny masaż porażonych mięśni,
szczególnie okrężnego oka i ust kilka razy dziennie przez 5—10
min, najlepiej w pozycji leżącej dla pełniejszego rozluźnienia
pozostałych mięśni.

Podtrzymanie  dolnej  części  twarzy  i  opadającego  kącika  ust
taśmą  z  przylepcem  lub  drutem  wygiętym  haczykowato  oraz
pokrytym wąską rurką gumową i zahaczonym jednym końcem o
kącik  ust  a  drugim  założonym  za  małżowinę  uszną  (ryc.  1)
zapobiega rozciągnięciu a zarazem przykurczom mięśni.

upływie

dni

można

zastosować

codzienną

elektrostymulację, ale z dużą ostrożnością, aby nie doprowadzić
do wtórnego przykurczu i współruchów mięśni synergicznych.

Ważną  rolę  spełniają  systematyczne  ćwiczenia  mimiczne
wykonywane  kilkakrotnie  dziennie  przed  lustrem,  najlepiej
łącznie z masażem. W czasie ćwiczeń, które u dzieci mogą mieć
charakter  zabawy,  główną  uwagę  należy  zwrócić  na
następujące ruchy, wspomagane w razie potrzeby:



zamykanie oczu,



marszczenie czoła,



szczerzenie zębów,



gwizdanie, i dmuchanie,



stymulacja nerwowo-mięśniowa (torowanie

proprioceptywne), która polega na rozciąganiu i kurczeniu

mięśni mimicznych twarzy, łącznie ze skurczami

izometrycznymi i izotonicznymi mięśni kończyn i tułowia wraz

z wykorzystaniem bodźców w postaci masażu miękką

szczotką lub kostką lodu.

Część ćwiczeń wykonuje chory sam, część przy pomocy
fizykoterapeuty.

Leczenie fizyczne wspomaga się leczeniem farmakologicznym

Jeżeli po 2 tygodniach leczenia nie stwierdza się żadnej poprawy,
konieczne

jest

przeprowadzenie

dokładnych

badań

elektrodiagnostycznych dla ustalenia dalszego postępowania.

Uszkodzenie  nerwu  twarzowego  ośrodkowe  (nadjądrowe)
występuje  najczęściej  łącznie  z  porażeniem  połowiczym  po
udarze  mózgowym  i  ma  charakter  porażenia  spastycznego,  z
zachowaniem  reakcji  emocjonalnych  i  skurczów  dowolnych
mięśnia czołowego (utrzymanie połączenia z korą). W większości
przypadków nie wymaga specjalnego leczenia.

Uszkodzenie nerwu piersiowego długiego

-C

)

Przyczyną  uszkodzenia  może  być  ucisk  spowodowany
przeciążeniem  barku  (noszenie  ciężkiego  plecaka),  gwałtowny
ruch  ramienia  lub  zabiegi  operacyjne  w  dole  pachowym.  W
następstwie ma miejsce porażenie mięśnia zębatego z bólami w
okolicy  łopatki  i  jej  odstawanie  (łopatka  skrzydłowata).  Chory
nie może unieść ramienia do góry i wykonać ruchów popychania
do przodu.

Leczenie usprawniające.

Od początku leczenia najważniejszą rzeczą jest ustalenie łopatki
w prawidłowym położeniu za pomocą opaski szerokiej na 10 cm,
zakończonej  pętlą.  Po  podwieszeniu  w  pętli  nadgarstka  drugi
koniec  opaski  przerzuca  się  przez  zdrowy  bark  i  skośnie  przez
plecy w kierunku górnej części przedramienia zgiętego w stawie
łokciowym  do  poziomu.  Po  objęciu  opaską  łokcia  i  ustaleniu
kończyny  wolny  koniec  opaski  ponownie  przerzuca  się  przez
plecy  i  zdrowy  bark  do  przodu,  przyciskając  łopatkę  do  klatki
piersiowej (ryc. 2).

W  początkowym  okresie  choroby  stosuje  się  elektrostymulację
mięśni nieczynnych i ruchy bierne w stawie barkowym w pełnym
zakresie,  a  następnie  —  w  miarę  powrotu  czynności  ruchowej  —
ruchy czynne wolne i oporowe, przechodząc stopniowo od pozycji
leżącej  do  półsiedzącej  i  siedzącej.  W  późniejszym  okresie
dołącza  się  ćwiczenia  z  unoszeniem  ramienia  do  przodu,  do
poziomu  barku,  następnie  unoszenie  bokiem  do  góry  i
opuszczanie  ku  dołowi  oraz  krążenie  kończynami  w  pozycji
stojącej  i  wypychanie  do  przodu  z  pozycji  szermierczej  z
wysuniętą do przodu i zgiętą kończyną dolną.

W  dalszym  okresie  wprowadza  się  intensywniejsze  ćwiczenia
oporowe  z  wykorzystaniem  bloczków  i  sprężyn  oraz  ćwiczenia
wielopłaszczyznowe  i  wieloosiowe,  stosowane  w  uruchamianiu
barku (metoda Kabata).

Uszkodzenie nerwu łokciowego ( C

- Th

)

Nerw  łokciowy  ulega  uszkodzeniu  najczęściej  w  obrębie  łokcia
(długotrwały  ucisk  lub  rozerwanie  w  czasie  złamania  kości  lub
zwichnięcia  stawu),  rzadziej  w  obrębie  nadgarstka  (ucisk
narzędzi pracy, zranienia).

Chory wskutek porażenia mięśni międzykostnych i glistowatych
po  stronie  łokciowej,  mięśni  kłębika,  mięśnia  zginacza
łokciowego  nadgarstka  i  zginacza  głębokiego  palców  oraz
przywodziciela  kciuka  nie  może  przywodzić  i  odwodzić  IV  i  V
palca,  zginać  ich  w  stawach  śródręczno-paliczkowych  i
prostować  w  stawach  międzypaliczkowych  oraz  przywodzić
kciuka. Upośledzenie czucia występuje po stronie łokciowej ręki.
Ręka przyjmuje ułożenie szponiaste.

Leczenie usprawniające.

Należy  jak  najwcześniej  zastosować  szynę  korekcyjną,  masaż  i
ruchy  bierne,  zapobiegające  zwłóknieniu  w  rozciągnięciu
dłoniowym  oraz  elektrostymulację.  Z  ćwiczeń  ruchowych
główny  nacisk  należy  położyć  na  odwodzenie  i  przywodzenie
palców  (ręka  ułożona  na  stole  w  nawróceniu),  na  poruszanie
palcami  oddzielnie  i  jednocześnie,  na  czynności  chwytne
(kciukiem i kolejno palcem II, III, IV i V), na przywodzenie kciuka
i pozostałych palców, na prostowanie kolejnych palców oraz na
czynności manipulacyjne w zakresie życia codziennego (pisanie,
wiązanie węzłów, zapinanie guzików itp.).

Uszkodzenie nerwu promieniowego ( C

)

Najczęstszą przyczyną uszkodzenia jest uraz lub ucisk w obrębie
kości

ramieniowej

(złamanie

kości,

głęboki

sen

nieodpowiedniej pozycji na twardym podłożu, ucisk kul
pachowych w dole pachowym itp.). Chory z powodu porażenia
mięśni:

trójgłowego

ramienia,

ramienno-promieniowego,

prostowników ręki i palców, prostowników kciuka i na-wrotnego
obłego,  nie  może  prostować  łokcia,  ręki,  palców  i  kciuka  —
słabiej  zgina  łokieć  i  odwraca  przedramię.  Ręka  zwisa  luźno  w
zgięciu  (ręka  opadająca  lub  cepowata).  Zaburzenia  czucia  są
niestałe. Rokowanie jest pomyślniejsze niż w uszkodzeniu nerwu
łokciowego.

Leczenie usprawniające.

Należy  jak  najszybciej  zaopatrzyć  rękę  w  specjalną  szynę
(ryc.3),  umożliwiającą  wykonanie  wielu  czynności  chwytnych  i
stosować  elektrostymulację  oraz  bierne  prostowanie  ręki,
palców  i  kciuka  w  pełnym  zakresie  ruchu.  W  miarę  poprawy
należy  przejść  do  ćwiczeń  czynnych:  prostowanie  palców
oddzielnie  i  razem,  unoszenie  palców  (dłoń  położona  na  stole),
uderzanie  palcami  o  stół  („gra  na  pianinie"),  rozwieranie
palców,  popychanie  palcami  drobnych  przedmiotów  i
,,prztykanie", zajęcia praktyczne (cięcie nożyczkami, chwytanie
różnych przedmiotów itp.).

Uszkodzenie nerwu pośrodkowego ( C

–

)

Uszkodzenie ma miejsce przeważnie w obrębie przedramienia i
nadgarstka,  rzadziej  w  obrębie  dołu  pachowego  i  łokcia.  Chory
w  następstwie  porażenia  zginacza  promieniowego  nadgarstka
mięśni  nawracających,  zginacza  głębokiego  palców,  mięśni
kciuka  i  mięśni  glistowatych  po  stronie  promieniowej  nie  może
odwodzić,  przeciwstawiać  i  zginać  kciuka,  zginać  pozostałych
palców  w  stawach  międzypaliczkowych  bliższych.  Ręka
przyjmuje ułożenie ręki małpiej.

Przewlekły ucisk n. pośrodkowego może spowodować
zaburzenia naczynioruchowe, przykurcz Volkmanna lub objawy
cieśni nadgarstka (nocne parestezje w obrębie I, II i III palca) z
upośledzeniem przewodnictwa nerwowego.

Leczenie usprawniające.

Leczenie  rozpoczyna  się  od  ułożenia  kończyny  w  szynie
zapewniającej  częściowe  zgięcie  palców  oraz  odwiedzenie  i
przeciwstawienie  kciuka.  Równocześnie  stosuje  się  łagodny
masaż  zapobiegający  obrzękowi  ręki  oraz  ćwiczenia  o
charakterze  terapii  zajęciowej  (układanie  klocków,  chwytanie  i
ugniatanie  piłek  gumowych,  podnoszenie  i  przekładanie
drobnych  przedmiotów  itp.)  lub  ćwiczenia  na  specjalnych
aparatach  przywracających  czynność  chwytną  ręki.  W  razie
pojawienia się bólów kauzalgicznych stosuje się zimne, wilgotne
okłady lub jontoforezę lignokainową, a w cięższych przypadkach
— sympatektomię.

Uszkodzenie nerwu udowego ( L

- L

)

Nerw udowy może ulec uszkodzeniu w następstwie ucisku w
swym przebiegu lub zranienia w czasie zabiegu operacyjnego w
jamie brzusznej. Chory wskutek porażenia prostowników kolana
ma trudności, np. przy wchodzeniu po schodach.

Leczenie usprawniające.

Podstawowym  zadaniem  jest  utrzymywanie  stawu  kolanowego
w  pozycji  wyprostnej  przez  zastosowanie  odpowiedniej  szyny
lub  aparatu  stabilizującego.  Nie  wolno  przy  tym  dopuścić  do
uciśnięcia

porażonego

mięśnia.

Początkowo

ćwiczenia

przeprowadza się w pozycji leżącej na boku z podwieszeniem
kończyny (rzadziej w pozycji na brzuchu), a następnie w pozycji
siedzącej. W miarę przyrostu siły, przechodzi się do nauki
chodzenia i stopniowego wyłączania aparatu podporowego.

Uszkodzenie nerwu strzałkowego ( L

)

Spośród  nerwów  obwodowych  nerw  strzałkowy  najczęściej
ulega  porażeniu.  Chory  wskutek  niedowładu  prostowników
grzbietowych stopy i palców nie może chodzić na piętach (chód
brodzący),  przy  czym  stopa  zwisa  w  ułożeniu  końsko-
szpotawym.

Leczenie usprawniające.

Od  początku  należy  choremu  zapewnić  specjalną  szynę
podtrzymującą  stopę  lub  obuwie  ortopedyczne,  utrzymujące
stopę pod kątem prostym. Ćwiczenia rozpoczyna się od ruchów
biernych  stopy  i  palców  wspomaganych  elektrostymulacją,
przechodząc  w  miarę  powrotu  ruchów  czynnych  do  ćwiczeń
wolnych  i  oporowych,  kolejno  w  pozycji  leżącej  na  brzuchu,  na
boku,  klęczącej,  siedzącej  i  stojącej,  z  wykorzystaniem
bloczków,  sprężyn  i  sprzętu  gimnastycznego.  W  końcowym
etapie  główny  nacisk  należy  położyć  na  przywrócenie
prawidłowego chodu.

Uszkodzenie nerwu piszczelowego ( L

- S

)

Nerw  piszczelowy  ulega  uszkodzeniu  rzadko,  przeważnie  w
następstwie  złamań  kości  piszczelowej  i  urazów  dołu
podkolanowego.  Chory  wykazuje  upośledzenie  zginania
podeszwowego  stopy  i  palców  oraz  podudzia  w  stawie
kolanowym. Często współistnieje porażenie n. strzałkowego.

Leczenie usprawniające.

Należy stosować szynę korygującą ułożenie stopy oraz
elektrostymulację i ćwiczenia bierne w pełnym zakresie ruchu,
następnie ćwiczenia czynne, jak w uszkodzeniu n. strzałkowego.

Uszkodzenie nerwu kulszowego ( L

- S

)

Uszkodzenie  nerwu  kulszowego  ma  miejsce  najczęściej  na
skutek  bezpośredniego  urazu  (złamanie  miednicy),  zwichnięcia
stawu  biodrowego  lub  wadliwie  wykonanych  wstrzyknięć
domięśniowych.  To  ostatnie  dotyczy  przeważnie  strzałkowej
części  pnia  n.  kulszowego.  W  około  65%  przypadków
natychmiast po zastrzyku występuje porażenie, osiągając szczyt
nasilenia  po  24—48  godzinach.  W  około  100/o  przypadków
niedowład  pojawia  się  dopiero  po  kilku  godzinach  lub  nawet
kilku  dniach.  Bóle  towarzyszące  porażeniu  mogą  niekiedy
przypominać kauzalgię.

Leczenie usprawniające.

Jak w uszkodzeniu n. strzałkowego.

Document Outline