Plan:
Rodzaje wiedzy tworzonej w
naukach społecznych
Interakcje pedagogiki z
niepedagogicznycmi naukami o
wychowaniu (rozwoju) człowieka
Plan:
Rodzaje wiedzy tworzonej w
naukach społecznych
Interakcje pedagogiki z
niepedagogicznycmi naukami o
wychowaniu (rozwoju) człowieka
Kontekst rozważań o rodzajach
wiedzy:
W wytwarzaniu wiedzy naukowej mamy do
czynienia z procesem przechodzenia od
ortodoksji
ku
heterogeniczności,
czyli
akceptacji
wieloparadygmatyczności
w
wytwarzaniu wiedzy naukowej. (T. Hejnicka –
Bezwińska)
Pedagogika nie może wytworzyć wartościowej
wiedzy
o
praktyce
edukacyjnej
bez
zintegrowania wiedzy wytworzonej przez
różne
odmiany
pedagogiki,
różne
subdyscypliny pedagogiczne i inne nauki
wytwarzające wiedzę o edukacji (rozwoju)
człowieka.
Zakwestionowanie oświeceniowej
idei postępu zwróciło uwagę na
konieczność pogłębionej refleksji
nad tożsamością nauki i wiedzy
naukowej.
Nauka
jako
społeczna
forma
ludzkiego działania wytwarza 3
rodzaje wiedzy:
a) wiedzę instrumentalną
b) wiedzę praktyczną
c) wiedzę emancypacyjną
Teoria interesów
konstytuujących poznanie
Jurgen Habermas
(ur.18.06.1928)
Uczeń T. W. Adorno
i M.Horkheimera,
kontynuator Szkoły
Frankfurckiej
WIEDZA INSTRUMENTALNA
techniczny interes poznawczy
1.
odpowiada
mu
podejście
empiryczno-analityczne;
2.
sensem ważności twierdzeń jest
możliwość
ich
technicznego
wykorzystania;
3.
podstawową kategorią poznania
jest informacja
oparta na ideach wyjaśniania,
przewidywania i kontroli
wiedza technicznie użyteczna - służy do
kontroli i manipulowania środowiskiem
(tak głosił pozytywizm A.Comte)
pozwala na skuteczne i ekonomiczne
osiąganie określonych celów
stanowi podstawę instrumentalnego
traktowania człowieka, ujmuje ludzi
jako „obiekty metodycznego
zarządzania” (Gadamer). Nie uznaje
człowieka, jako istoty wolnej
decydującej o sobie!
CO OZNACZA DLA PEDAGOGÓW
nacisk na kontrolę, konformizm i
standaryzowany program szkolny
nadmierna teleologiczność –
koncentracja na osiąganiu celów,
zorientowanie na skuteczność
pedagogika jako „inżynieria społeczna” -
zastosowanie wiedzy naukowej do
kontroli lub regulacji życia społecznego i
jednostkowego
uczenie się polega na przyswajaniu z góry
określonych wiadomości i umiejętności
przykładem takiego myślenia jest teoria
wychowania behawiorystycznego
WIEDZA PRAKTYCZNA
praktyczny interes poznawczy
1.
odpowiada
mu
podejście
historyczno-hermeneutyczne;
2.
sens
ważności
twierdzeń
to
zrozumienie znaczenia;
3.
kategorią
poznania
jest
interpretacja
KONSEKWENCJE DLA
PEDAGOGÓW
Nie możliwa jest praca pedagogiczna
bez rozumienie – siebie, ucznia,
świata, historii, wiedzy - TEKSTU
Hermeneutyka proponuje dialog
jako sposób bycia nauczyciela i
ucznia
Nauczyciel nauczając powinien wyjść
od przedrozumień ucznia i na tym
„budować” dalsze rozumienie
WIEDZA EMANCYPACYJNA
emancypacyjny
interes
poznawczy
1.
odpowiada
mu
podejście
krytyczne;
2.
podstawową kategorią poznania
jest analiza;
3.
sens ważności odnosi się do
autorefleksji
KONSEKWENCJE DLA
PEDAGOGÓW
Przedmiotem krytyki są kwestie
społecznego usytuowania i
stosunków między uczestnikami
procesu edukacji
Uczenie się – to proces
wyzwalania się i nabywania
kompetencji poznawczych,
interakcyjnych, emancypacyjnych
– tożsamość ego
INTERAKCJE PEDAGOGIKI
Z NIEPEDAGOGICZNYMI
NAUKAMI O ROZWOJU
(WYCHOWANIU) CZŁOWIEKA
JAKIE KORZYŚCI PŁYNĄ ZE
STUDIOWANIA...?
PO CO NAUKI... MAJĄ WCHODZIĆ
W INTERAKCJE Z PEDAGOGIKĄ?
NIEPEDAGOGICZNE NAUKI O
ROZWOJU (WYCHOWANIU)
CZŁOWIEKA
Filozofia
Socjologia
Psychologia
Ekonomia
Nauki
biomedyczne
Nauki polityczne
Prakseologia
Nauki o
zarządzaniu
Teologia
Ekologia
Globalistyka
Nauki filozoficzne
antropologia filozoficzna - ogólna
teoria człowieka, Kim jest człowiek?
estetyka analizuje sztukę w
odniesieniu do różnorakich przeżyć
człowieka, rolę sztuki w rozwijaniu
jego uzdolnień twórczych i
ekspresyjnych - podstawa
wychowania estetycznego
etyka (wskazuje na dobro i zło, jak
się poruszać w przestrzeni wartości)-
podstawa wychowania moralnego.
Dla problematyki dydaktycznej
znaczenie ma logika i metodologia
nauk, a także naukoznawstwo -
badają strukturę poznania
naukowego
umożliwia tworzenie integralnego
obrazu świata z rozproszonej wiedzy
przedmiotowej
Filozofia w sensie pedagogicznym to
wybór ludzkich aspiracji i dążeń,
naczelnych wartości życia i
akceptacji humanistycznego sensu
istnienia
Nauki socjologiczne
Socjologia: wychowania, miast, wsi,
czasu, kultury, …
bada funkcjonowanie i zmiany
społeczeństwa
pokazuje społeczne reguły, procesy i
struktury, które łączą i dzielą ludzi,
tworzą lub są przejawem więzi między
ludźmi, a także proces ich zmian.
pokazuje zarówno jednostki uwikłane
w grupy społeczne, jak i międzyludzkie
relacje (np. rodzinę, wspólnoty,
stowarzyszenia, zrzeszenia itp.).
NAUKI PSYCHOLOGICZNE
psychologia wychowawcza - pozwala
zrozumieć prawa i mechanizmy
procesu uczenia się dzieci i młodzieży
oraz procesy zachowania się, w
których specjalne znaczenie posiadają
stany frustracji (zawodu,
niepowodzenia).
psychologia rozwojowa -pozwala
dostrzec i zrozumieć fazy oraz
specyficzne dla danego okresu
właściwości rozwoju psychicznego
człowieka i ich znaczenie w wychowaniu.
psychologia różnic – ukazuje charakter i
typ ucznia, zajmuje się diagnostyką
szkolną.
psychopatologia dziecięca i
młodocianych, -informuje o dzieciach
trudnych, nerwicowych,
psychopatycznych, zaburzonych
umysłowo i chorych psychicznie.
psychologia społeczna- ukazuje
mechanizmy funkcjonowania jednostki w
grupie społecznej
Ekonomia
ukazuję relację edukacji i rynku pracy -
wykształcenie i kwalifikacje są dla
pracownika formą własności (status na rynku
pracy, bezpieczeństwo zatrudnienia, pozycję
zawodową oraz poziom płacy)
pojęcia opisujące edukacje z perspektywy
rynkowej
pozwala zrozumieć, że edukacja i gospodarka
to zespół naczyń połączonych
edukacja stwarza fundament ładu
ekonomicznego, społecznego i
politycznego w państwach opartych na
demokracji
upomina się o zwiększanie inwestowania w
człowieka
NAUKI BIOMEDYCZNE
fizjologia,
anatomia,
higiena,
genetyka, nauki medyczne, neuro-
i psychofizjologia itd.
ukazują biologiczny aspekt rozwoju
i
biologiczne
uwarunkowania
procesu
wychowawczego
(zagadnienie dziedziczności, fizjologia
wyższych
czynności
nerwowych,
konstytucji fizycznej i temperamentu,
biologicznych
podstaw
pamięci
i
uczenia się)
PRAKSEOLOGIA
człowiek jest z natury istotą aktywną,
podejmuje zachowania świadome
(celowe), nazywane działaniami.
poszukuje najszerszych uogólnień,
odnoszących się do świadomego i celowego
działania
bada warunki sprawności działań
konstruuje i uzasadnia dyrektywy
praktyczne, czyli nakazy i zakazy oraz
zalecenia i przestrogi, dotyczące
wzmagania sprawności i unikania
niesprawności w działaniu
NAUKI O ZARZĄDZANIU
umiejętność planowania, organizowania i
koordynowania procesu kształcenia oraz
pracy ludzkiej na różnych jego etapach,
sposoby realizacji celów i treści
kształcenia w określonych warunkach i
przy wykorzystaniu dostępnych zasobów,
kontrola stopnia (efektywności) realizacji
założonych celów
Szkoła- „organizacja uczącą się” ,jak uczyć
się razem
Wysoka jakość kształcenia jest efektem
właściwego zarządzania
TEOLOGIA
ujmuje wychowanie w świetle
objawienia i daje podstawy dla
pedagogiki religijnej
podstawa budowy światopoglądu
obszary
wspólnego
zainteresowania:
płaszczyzna antropologiczna
troska o wychowanie moralne
szukanie prawdy i dążenie do
wspólnoty
EKOLOGIA
przyczynia się do rozwijania i
pogłębiania
świadomości
ekologicznej,
rodzi
postawy
proekologiczne,
rezultatem
których
jest
rozwój
kultury ekologicznej
podkreśla potrzebę zrównoważonego
rozwoju; synergistycznych stosunków
z otoczeniem zamiast jego wyzysku,
niszczenia, jedynie z chęci zysku,
chwilowej przyjemności, pożytku
GLOBALISTYKA
pedagog
stoi
przed
koniecznością
rozpoznania
problemów
globalnych,
rozumienia ich sensu i znaczenia w
globalnie
pojmowanej
rzeczywistości
oraz ich rozwiązania w oparciu o
uniwersalne prawa i zasady
pozwala
zrozumieć
potrzebę
postrzegania problemów edukacyjnych w
szerokim (globalnym) kontekście
uwrażliwia na konieczność odejścia od
dotychczas pojmowanej edukacji i
oparcia się na innej relacji: Ja – Świat,
postrzegania człowieka jako
mikrokosmosu w wielkim kosmosie