Wzór
Wzór
„
„
łańcucha ratunkowego"
łańcucha ratunkowego"
Wzór
Wzór
„
„
łańcucha ratunkowego"
łańcucha ratunkowego"
Zgodnie z wzorem
Zgodnie z wzorem
opracowanym
opracowanym
przez Czerwony Krzyż przebieg
przez Czerwony Krzyż przebieg
udzielania pomocy w nagłych
udzielania pomocy w nagłych
wypadkach lub
wypadkach lub
innych nagłych sytuacjach można
innych nagłych sytuacjach można
przedstawić w postaci
przedstawić w postaci
łańcucha złożonego z pięciu
łańcucha złożonego z pięciu
kolejnych ogniw:
kolejnych ogniw:
Wzór ,
Wzór ,
,
,
łańcucha
łańcucha
ratunkowego".
ratunkowego".
W sprzyjających
W sprzyjających
okolicznościach
okolicznościach
następujące po sobie czynności
następujące po sobie czynności
ratunkowe zachodzą na siebie
ratunkowe zachodzą na siebie
podobnie do ogniwa łańcucha.
podobnie do ogniwa łańcucha.
Zasadniczym celem „ Łańcucha
Zasadniczym celem „ Łańcucha
ratunkowego" jest udzielenie pomocy
ratunkowego" jest udzielenie pomocy
na miejscu i póżniejsze zapewnienie,
na miejscu i póżniejsze zapewnienie,
w możliwie najkrótszym czasie,
w możliwie najkrótszym czasie,
kwalifikowanej pomocy lekarskiej.
kwalifikowanej pomocy lekarskiej.
Na czynności doraźne
Na czynności doraźne
ratujące
ratujące
życie składa się:
życie składa się:
Ewakuacja ofiary z okolicy zagrożenia.
Ewakuacja ofiary z okolicy zagrożenia.
Resuscytacja, reanimacja.
Resuscytacja, reanimacja.
Opanowanie groźnego krwawienia.
Opanowanie groźnego krwawienia.
Ułożenie na boku.
Ułożenie na boku.
Walka ze wstrząsem.
Walka ze wstrząsem.
Zabezpieczenie miejsca wypadku.
Zabezpieczenie miejsca wypadku.
Pierwsza pomoc.
Pierwsza pomoc.
Czas, który minie od chwili przybycia
Czas, który minie od chwili przybycia
pogotowia należy wykorzystać na
pogotowia należy wykorzystać na
zastosowanie zabiegów ratujących
zastosowanie zabiegów ratujących
życie i wykonanie innych czynności z
życie i wykonanie innych czynności z
zakresu pierwszej pomocy.
zakresu pierwszej pomocy.
W odróżnieniu od pomocy dorażnej
W odróżnieniu od pomocy dorażnej
kolejne czynności nie są już
kolejne czynności nie są już
traktowane jako ratujące życie.
traktowane jako ratujące życie.
Celem pierwszej pomocy
Celem pierwszej pomocy
jest:
jest:
stwarzanie warunków dla uniknięcia
stwarzanie warunków dla uniknięcia
dalszych uszkodzeń ciała, bólu i
dalszych uszkodzeń ciała, bólu i
póżniejszych powikłań.
póżniejszych powikłań.
Należy do nich np. boczne ułożenia
Należy do nich np. boczne ułożenia
pacjenta, unieruchomienie
pacjenta, unieruchomienie
(prowizoryczne) złamań i nałożenie
(prowizoryczne) złamań i nałożenie
opatrunku na rany.
opatrunku na rany.
Reanimacja czyli ożywianie.
Reanimacja czyli ożywianie.
Resustytacja są to zabiegi mające na
Resustytacja są to zabiegi mające na
celu
celu
przywrócenie do życia osób będących w
przywrócenie do życia osób będących w
stanie śmierci klinicznej w ciągu 3-4
stanie śmierci klinicznej w ciągu 3-4
minut.
minut.
Resuscytacja dorosłych.
Resuscytacja dorosłych.
Podstawowe zabiegi resuscytacyjne
Podstawowe zabiegi resuscytacyjne
(ang.
(ang.
Basic Life Suport -
Basic Life Suport -
BLS),
BLS),
w zależnosci od stanu pacjenta polegaja,
w zależnosci od stanu pacjenta polegaja,
na prowadzeniu sztucznej wentylacji,
na prowadzeniu sztucznej wentylacji,
metody:
metody:
usta-usta, usta-nos, usta-maska
usta-usta, usta-nos, usta-maska
lub wentylacji workiem samorozprężalnym;
lub wentylacji workiem samorozprężalnym;
•
•
ucisków klatki piersiowej;
ucisków klatki piersiowej;
zautomatyzowanej defibrylacji zewnętrznej.
zautomatyzowanej defibrylacji zewnętrznej.
Kolejność czynności
Kolejność czynności
resuscytacyjnych:
resuscytacyjnych:
Uwaga:
Uwaga:
organizując akcję resuscytacyjną,
organizując akcję resuscytacyjną,
Należy pamietać o zapewnieniu
Należy pamietać o zapewnieniu
bezpieczenistwa ratownikowi
bezpieczenistwa ratownikowi
i ratowanemu.
i ratowanemu.
Ocena bezpieczeństwa:
Ocena bezpieczeństwa:
Oceń stan osoby poszkodowanej,
Oceń stan osoby poszkodowanej,
sprawdż, czy reaguje:
sprawdż, czy reaguje:
delikatnie potrząśnij za ramiona i glośno
delikatnie potrząśnij za ramiona i glośno
zapytaj: „Jak Pan/Pa ni sic czuje?"
zapytaj: „Jak Pan/Pa ni sic czuje?"
Ocena świadomości.
Ocena świadomości.
Jeśli poszkodowany reaguje, odzywając
Jeśli poszkodowany reaguje, odzywając
się lub poruszając:
się lub poruszając:
•
•
pozostaw go w pozycji, w której został
pozostaw go w pozycji, w której został
znaleziony (pod warunkiem, ze nie
znaleziony (pod warunkiem, ze nie
grozi mu dalsze niebezpieczeństwo),
grozi mu dalsze niebezpieczeństwo),
sprawdż jego stan i w razie potrzeby
sprawdż jego stan i w razie potrzeby
wezwij pomoc;
wezwij pomoc;
* wyślij kogoś po pomoc lub,
* wyślij kogoś po pomoc lub,
•
•
gdy jesteś sam ,,pozostaw po‑
gdy jesteś sam ,,pozostaw po‑
szkodowanego i sam udaj się po
szkodowanego i sam udaj się po
pomoc;
pomoc;
Regularnie ponawiaj ocenę stanu
Regularnie ponawiaj ocenę stanu
Poszkodowanego!
Poszkodowanego!
Jeśli poszkodowany
Jeśli poszkodowany
nie
nie
reaguje
reaguje
, głośno krzyknij o
, głośno krzyknij o
pomoc.
pomoc.
Gdy nie można w pełni ocenić
Gdy nie można w pełni ocenić
stanu
stanu
poszkodowanego w pozycji,
poszkodowanego w pozycji,
w której został znaleziony,
w której został znaleziony,
odwróć go na plecy i następnie
odwróć go na plecy i następnie
udrożnij jego drogi oddechowe:
udrożnij jego drogi oddechowe:
(Ryc. 57).
(Ryc. 57).
usuń z jamy ustnej poszkodowanego
usuń z jamy ustnej poszkodowanego
•
•
wszystkie ciała obce grożące niedrożnoscią dróg
wszystkie ciała obce grożące niedrożnoscią dróg
oddechowych,
oddechowych,
w tym przemieszczone protezy zębowe,
w tym przemieszczone protezy zębowe,
pozostawiając jednak na miejscu
pozostawiając jednak na miejscu
protezy dobrze umocowane;
protezy dobrze umocowane;
ułóż dłoń na czole poszkodowanego
ułóż dłoń na czole poszkodowanego
i ostrożnie odchyl jego głowę do tyłu,
i ostrożnie odchyl jego głowę do tyłu,
trzymając kciuk i palec wskazujący w okolicy nosa
trzymając kciuk i palec wskazujący w okolicy nosa
poszkodowanego,
poszkodowanego,
gdyby konieczne było prowadzenie sztucznego
gdyby konieczne było prowadzenie sztucznego
oddychania.
oddychania.
•
•
czubkiem palca (palców)
czubkiem palca (palców)
umieszczonych na podbródku
umieszczonych na podbródku
Poszkodowanego unieś podbródek,
Poszkodowanego unieś podbródek,
udrażniając drogi oddechowe;
udrażniając drogi oddechowe;
Utrzymując drożność dróg
Utrzymując drożność dróg
oddechowych, oceń oddech:
oddechowych, oceń oddech:
•
•
wzrokiem
wzrokiem
— ruchy klatki piersiowej,
— ruchy klatki piersiowej,
•
•
słuchem
słuchem
— szmery oddechowe,
— szmery oddechowe,
•
•
czuciem
czuciem
— ruch wydychanego
— ruch wydychanego
powietrza na policzku.
powietrza na policzku.
Ocena obecności prawidłowego
Ocena obecności prawidłowego
oddechu
oddechu
wzrokiem, słuchem i czuciem powinna trwać
wzrokiem, słuchem i czuciem powinna trwać
nie dlużej niż 10 s.
nie dlużej niż 10 s.
Jeśli poszkodowany oddycha
Jeśli poszkodowany oddycha
prawidłowo:
prawidłowo:
•
•
ułóż go w pozycji bezpiecznej;
ułóż go w pozycji bezpiecznej;
•
•
wyślij kogoś po pomoc,
wyślij kogoś po pomoc,
a gdy jesteś sam — pozostaw po
a gdy jesteś sam — pozostaw po
szkodowanego i sam udaj się po pomoc;
szkodowanego i sam udaj się po pomoc;
•
•
okresowo sprawdzaj, czy poszkodowany
okresowo sprawdzaj, czy poszkodowany
oddycha.
oddycha.
Jeśli poszkodowany nie
Jeśli poszkodowany nie
oddycha lub wykonuje
oddycha lub wykonuje
jedynie
jedynie
okresowe westchnięcia albo słabe
okresowe westchnięcia albo słabe
próby oddechu:
próby oddechu:
•
•
wyślij kogoś po fachową pomoc lub,
wyślij kogoś po fachową pomoc lub,
gdy jesteś sam — pozostaw
gdy jesteś sam — pozostaw
poszkodowanego i udaj się do telefonu —
poszkodowanego i udaj się do telefonu —
po powrocie podejmij czynności
po powrocie podejmij czynności
resuscytacyjne w sposób opisany ponizej:
resuscytacyjne w sposób opisany ponizej:
•
•
odwróc poszkodowanego na plecy, jesli
odwróc poszkodowanego na plecy, jesli
nie zrobiłes tego przedtem.
nie zrobiłes tego przedtem.
Jeśli nie stwierdzisz
Jeśli nie stwierdzisz
prawidłowego oddechu
prawidłowego oddechu
rozpocznij pośredni masaż serca:
rozpocznij pośredni masaż serca:
•
•
zlokalizuj środkową część klatki piersiowej;
zlokalizuj środkową część klatki piersiowej;
•
•
ułóż nasadę dłoni na środku mostka;
ułóż nasadę dłoni na środku mostka;
•
•
nasadą drugiej ręki ułóż na pierwszej
nasadą drugiej ręki ułóż na pierwszej
(zob. foto).
(zob. foto).
•
•
odegnij lub splącz palce obu dłoni i unieś je,
odegnij lub splącz palce obu dłoni i unieś je,
aby nie uciskać nimi na zebra
aby nie uciskać nimi na zebra
poszkodowanego; nie wykonuj żadnego
poszkodowanego; nie wykonuj żadnego
nacisku na nadbrzusze lub najniżej leżącą
nacisku na nadbrzusze lub najniżej leżącą
część mostka;
część mostka;
•
•
uklęknij obok klatki
uklęknij obok klatki
piersiowej ratowanego i
piersiowej ratowanego i
wyprostowanymi rękami uciskaj mostek na głębokość
wyprostowanymi rękami uciskaj mostek na głębokość
4-5 cm;
4-5 cm;
uciski wykonuj nasadami ułożonych na sobie dłoni,
uciski wykonuj nasadami ułożonych na sobie dłoni,
nie dotykając palcami ściany klatki piersiowej;
nie dotykając palcami ściany klatki piersiowej;
•
•
zwolnij ucisk bez utraty kontaktu rąk z mostkiem;
zwolnij ucisk bez utraty kontaktu rąk z mostkiem;
tak prowadzony masaż serca powinien być wykonany
tak prowadzony masaż serca powinien być wykonany
z częstością ok. 100 uciśnięć /min (nieco mniej niż
z częstością ok. 100 uciśnięć /min (nieco mniej niż
dwa uciśnięcia w czasie sekundy);
dwa uciśnięcia w czasie sekundy);
pomocne może okazać się głośne liczenie;
pomocne może okazać się głośne liczenie;
Wykonaj 30 uciśnięć.
Wykonaj 30 uciśnięć.
Wykonaj 30 uciśnięć;
Wykonaj 30 uciśnięć;
wykonaj dwa skuteczne wdechy, tak aby
wykonaj dwa skuteczne wdechy, tak aby
przy każdym klatka piersiowa podniosła się
przy każdym klatka piersiowa podniosła się
i opadła:
i opadła:
odchyl głowę poszkodowanego i unieś
odchyl głowę poszkodowanego i unieś
jego podbródek;
jego podbródek;
kciukiem i palcem wskazującym ręki
kciukiem i palcem wskazującym ręki
znajdującej się na czole ratowanego
znajdującej się na czole ratowanego
zaciśnij miękkie części nosa;
zaciśnij miękkie części nosa;
otwórz nieco usta ratowanego, nadal
otwórz nieco usta ratowanego, nadal
unosząc jego podbródek;
unosząc jego podbródek;
wykonaj głębokie
wykonaj głębokie
wdmuchnięcie możliwie
wdmuchnięcie możliwie
szczelnie obejmując
szczelnie obejmując
wargami usta poszkodowanego;
wargami usta poszkodowanego;
powoli wdmuchuj powietrze do ust
powoli wdmuchuj powietrze do ust
ratowanego, jednocześnie obserwując jego
ratowanego, jednocześnie obserwując jego
klatkę piersiową - wdech powinien trwać
klatkę piersiową - wdech powinien trwać
ok. 1 s jak podczas prawidłowego
ok. 1 s jak podczas prawidłowego
oddychania;
oddychania;
Utrzymując odchylenie głowy i
Utrzymując odchylenie głowy i
uniesienie podbródka, odsuń usta od
uniesienie podbródka, odsuń usta od
twarzy poszkodowanego i obserwuj czy
twarzy poszkodowanego i obserwuj czy
podczas wydechu opada klatka piersiowa;
podczas wydechu opada klatka piersiowa;
Ponownie nabierz powietrza i
Ponownie nabierz powietrza i
powtórz
powtórz
powyższa sekwencje, aby wykonać w sumie
powyższa sekwencje, aby wykonać w sumie
dwa skuteczne wdechy.
dwa skuteczne wdechy.
Jeśli występują, trudności w wykonaniu
Jeśli występują, trudności w wykonaniu
sztucznego wdechu:
sztucznego wdechu:
—
—
ponownie sprawdź jamę ustną,
ponownie sprawdź jamę ustną,
poszkodowanego i usuń z niej wszelkie
poszkodowanego i usuń z niej wszelkie
przeszkody;
przeszkody;
—
—
ponownie sprawdź, czy w
ponownie sprawdź, czy w
wystarczającym stopniu odchylona jest
wystarczającym stopniu odchylona jest
głowa poszkodowanego i uniesiony
głowa poszkodowanego i uniesiony
podbródek;
podbródek;
—
—
nie wykonuj jednorazowo
nie wykonuj jednorazowo
więcej niż dwóch
więcej niż dwóch
skutecznych wdechów;
skutecznych wdechów;
—
—
po 2 próbach,
po 2 próbach,
nawet, jeśli były one nieskuteczne,
nawet, jeśli były one nieskuteczne,
przejdź do ucisków klatki piersiowej.
przejdź do ucisków klatki piersiowej.
Połączenie sztucznego
Połączenie sztucznego
oddychania
oddychania
i pośredniego masa żu serca:
i pośredniego masa żu serca:
Po 30 uciśnięciach, udrażniając drogi
Po 30 uciśnięciach, udrażniając drogi
oddechowe jak poprzednio,
oddechowe jak poprzednio,
wykonaj 2 skuteczne wdechy;
wykonaj 2 skuteczne wdechy;
Po ich zakończeniu natychmiast
Po ich zakończeniu natychmiast
wykonaj 30 kolejnych uciśnięć;
wykonaj 30 kolejnych uciśnięć;
Kontynuuj pośredni masaż
Kontynuuj pośredni masaż
serca
serca
i sztuczne oddychanie w stosunku
i sztuczne oddychanie w stosunku
30:2,
30:2,
niezależnie od liczby ratowników
niezależnie od liczby ratowników
prowadzących akcję.
prowadzących akcję.
Prowadzoną w ten sposób
Prowadzoną w ten sposób
akcje resustytacyjną
akcje resustytacyjną
możesz przerwać jedynie w celu kontroli objawów
możesz przerwać jedynie w celu kontroli objawów
zachowanego krążenia, jeśli poszkodowany
zachowanego krążenia, jeśli poszkodowany
zacznie się poruszać lub oddychać.
zacznie się poruszać lub oddychać.
Objawy zachowanego krążenia::
Objawy zachowanego krążenia::
Obecność prawidłowego oddychania, kaszlu lub
Obecność prawidłowego oddychania, kaszlu lub
poruszania się poszkodowanego (osoby
poruszania się poszkodowanego (osoby
niezwiązane zawodowo z medycyna powinny
niezwiązane zawodowo z medycyna powinny
ograniczyć się do oceny krążenia tylko tą
ograniczyć się do oceny krążenia tylko tą
metodą);
metodą);
Jeśli zostałeś przeszkolony w tym zakresie,
Jeśli zostałeś przeszkolony w tym zakresie,
sprawdź obecność tętna na tętnicy szyjnej,
sprawdź obecność tętna na tętnicy szyjnej,
czynność ta nie powinna trwać dłużej niż 10 s.
czynność ta nie powinna trwać dłużej niż 10 s.
Jeżeli masz pewność,
Jeżeli masz pewność,
że stwierdziłeś objawy zachowanego
że stwierdziłeś objawy zachowanego
krążenia:
krążenia:
kontynuuj sztuczne oddychanie do momentu
kontynuuj sztuczne oddychanie do momentu
gdy poszkodowany zacznie sam oddychać;
gdy poszkodowany zacznie sam oddychać;
Sprawdzaj, co ok. 10 wdechów (lub, co ok. 1
Sprawdzaj, co ok. 10 wdechów (lub, co ok. 1
min.), czy są objawy zachowanego krążenia
min.), czy są objawy zachowanego krążenia
—
—
za każdym razem czyn ność ta nie powinna
za każdym razem czyn ność ta nie powinna
zabrać więcej niż 10 s;
zabrać więcej niż 10 s;
Gdy poszkodowany zacznie
Gdy poszkodowany zacznie
sam oddychać,
sam oddychać,
a nadal jest nieprzytomny, odwróć go do
a nadal jest nieprzytomny, odwróć go do
pozycji bezpiecznej.
pozycji bezpiecznej.
Bądż przygotowany na konieczność
Bądż przygotowany na konieczność
ponownego odwrócenia go na plecy i
ponownego odwrócenia go na plecy i
ponownego rozpoczęcia sztucznego
ponownego rozpoczęcia sztucznego
oddychania, jeśli przestanie oddychać.
oddychania, jeśli przestanie oddychać.
Kontynuuj resuscytacje aż do:
Kontynuuj resuscytacje aż do:
przybycia kwalifikowanej pomocy i
przybycia kwalifikowanej pomocy i
przejęcia akcji,
przejęcia akcji,
powrotu oznak czynności życiowych,
powrotu oznak czynności życiowych,
wyczerpania ratownika.
wyczerpania ratownika.
