ZABEZPIECZENIE PRZED
RYZYKIEM ZMIAN KURSU
WALUTOWEGO
Ryzyko kursowe i etapy zarządzania ryzykiem
kursowym
Istota problemu klasyfikacji metod oraz ich
podział
Wewnętrzne metody zabezpieczania się przed
ryzykiem kursowym
Zewnętrzne metody zabezpieczania się przed
ryzykiem kursowym
Ocena skuteczności zabezpieczania
różnorodnych metod zabezpieczania się przed
ryzykiem kursowym
Pojęcie i rodzaje ryzyka
kursowego, klasyfikacja metod
zabezpieczania się przed
ryzykiem kursowym
Pojęcie i rodzaje ryzyka
kursowego
-
istota [1]
Ryzyko zmian kursu walutowego oznacza
zmianę dotychczasowych warunków
działania
tych podmiotów, które pośrednio
lub bezpośrednio prowadzą wymianę
towarów i usług z zagranicą lub dokonują
transakcji pożyczkowych lub kapitałowych
na rynku międzynarodowym.
Pojęcie i rodzaje ryzyka
kursowego
-
istota
– [
2]
Źródłem ryzyka kursowego jest
czas, jaki upływa pomiędzy
momentem powstania należności
czy zobowiązań w walucie obcej a
momentem ich realizacji.
Pojęcie i rodzaje ryzyka
kursowego
–
istota
[
3]
Ryzyko to występuje w następujących
momentach czasowych [ryzyko kursowe jako
funkcja czasu poszczególnych transakcji]:
1/data planowania kupna/sprzedaży
2/data zawarcia umowy
3/data sprzedaży/kupna
4/dzień bilansowy
5/data zapłaty
6/data sprzedaży waluty
Pojęcie i rodzaje ryzyka
kursowego
–i
stota
[
4]
Ryzyko kursowe może występować w trzech
sferach działalności danego podmiotu:
1/w obszarze finansowo-księgowym
2/w transakcjach bieżących
3/w działalności operacyjnej.
W związku z tym można wyróżnić trzy formy
ryzyka zmian kursu walutowego, a mianowicie:
ryzyko księgowe [konwersji] – występujące w obszarze
finansowo-księgowym, ryzyko transakcyjne –
występujące w
transakcjach bieżących oraz ryzyko ekonomiczne
występujące w działalności operacyjnej.
Pojęcie i rodzaje ryzyka
kursowego
–i
stota [5]
Ryzyko księgowe-[accounting risk]
jest związane z upływem czasu
pomiędzy datą sprzedaży [kupna] a
datą zapłaty lub datą sprzedaży waluty.
Ryzyko konwersji ma miejsce przy
dokonywaniu wyceny bilansowej
dewizowych pozycji aktywów i
pasywów krajowych podmiotów oraz
przy konsolidacji sprawozdań
finansowych grup kapitałowych.
Pojęcie i rodzaje ryzyka
kursowego
–i
stota [6]
Proces konsolidacji sprawozdań finansowych
w ramach wielkich grup kapitałowych
wymaga dokonania konwersji wszystkich
pozycji bilansu oraz rachunku zysków i strat
na walutę kraju, w którym siedzibę posiada
podmiot dominujący. Ryzyko konwersji
[zwane też ryzykiem księgowym lub
bilansowym] odzwierciedla możliwość
wystąpienia różnic kursowych [zyski lub
straty kursowe] wynikających z
denominowanych w walutach zagranicznych
pozycji aktywów, pasywów oraz zysków w
skonsolidowanym bilansie oraz rachunku
zysków i strat.
Pojęcie i rodzaje ryzyka
kursowego
–i
stota [7]
Na ryzyko kursowe narażone są
następujące pozycje bilansu:
-środki pieniężne wyrażone w walutach
obcych
-papiery wartościowe wyrażone w
walutach obcych
-rozrachunki zagraniczne [należności i
zobowiązania zagraniczne]
Pojęcie i rodzaje ryzyka
kursowego
–i
stota [8]
W międzynarodowych standardach rachunkowości
możemy mieć do czynienia z czterema podstawowymi
metodami ujmowania zmian wartości poszczególnych
pozycji aktywów i pasywów wynikających ze zmian
poziomu kursu waluty, w której denominowane są
poszczególne pozycje bilansu. Możemy w tym miejscu
wyróżnić następujące metody:
1.metoda aktywów bieżących/trwałych
2.metoda aktywów pieniężnych/niepieniężnych
3.metoda czasowa
4.metoda kursów bieżących
Pojęcie i rodzaje ryzyka
kursowego
–i
stota [9]
Metoda aktywów bieżących/trwałych – dzieli
aktywa i pasywa na kategorie bieżące i
trwałe. W metodzie tej używa się przy tym
jako podstawowego kryterium podziału
czasu do terminu wykupienia [termin
zapadalności]. Wszystkie pozycje aktywów i
zobowiązań bieżących są wyceniane po
kursach bieżących, natomiast aktywa trwałe
i zobowiązania długoterminowe wyceniane
są po kursach historycznych czyli po
kursach obowiązujących w dniu ich nabycia.
Pojęcie i rodzaje ryzyka kursowego
–i
stota
[
10]
Zgodnie z metodą aktywów
bieżących/trwałych poziom ryzyka kursowego
na jakie narażone jest przedsiębiorstwo,
określony jest przez różnicę pomiędzy
aktywami bieżącymi i pasywami bieżącymi
denominowanymi w walutach obcych.
Pojęcie i rodzaje ryzyka kursowego
–i
stota [11]
Metoda aktywów pieniężnych/niepieniężnych
wszystkie pozycje bilansu dzieli na aktywa i pasywa
pieniężne oraz na aktywa i pasywa niepieniężne, nie
biorąc tym razem pod uwagę terminów zapadalności
poszczególnych pozycji bilansu. Aktywa pieniężne
[gotówka, należności, papiery wartościowe] oraz
pasywa pieniężne [zobowiązania bieżące, kredyty
długoterminowe] przeliczane są po kursach bieżących.
Natomiast pozostałe aktywa i zobowiązania
[niepieniężne] przeliczane są po kursach
historycznych.
Pojęcie i rodzaje ryzyka kursowego
–i
stota [12]
Metoda czasowa – następuje wybór kursu
walutowego, który będzie stosowany do
przeliczania bilansu handlowego, uzależniony
jest od metody wyceny używanej w stosunku
do poszczególnych pozycji bilansu. Jeżeli więc
konkretna pozycja jest utrzymywana według
swojej wartości bieżącej [historycznej], to
pozycja taka przeliczana będzie po kursie
bieżącym [historycznym].
Pojęcie i rodzaje ryzyka kursowego
–i
stota [13]
Metoda kursów bieżących – zakłada, że
wszystkie pozycje bilansu
przedsiębiorstwa denominowane w
walutach obcych są przeliczane po
kursach bieżących.
Pojęcie i rodzaje ryzyka kursowego
–i
stota [14]
W rachunku zysków i strat dochody ze
sprzedaży oraz odsetki generalnie
przeliczane są po przeciętnym kursie
historycznym przyjętym w danym
okresie. Niektóre ogólne wydatki o
charakterze administracyjnym [np.
koszt sprzedanych produktów] są
przeliczane po kursie historycznym,
natomiast pozostałe wydatki po kursie
bieżącym.
Pojęcie i rodzaje ryzyka kursowego
–i
stota [15]
W Polsce przedsiębiorstwa stosują nieco inną metodę
konwersji składników bilansu handlowego. W metodzie
tej środki pieniężne wyrażone w walutach obcych
utrzymywane przez przedsiębiorstwa na bankowym
rachunku dewizowym wycenia się na dzień bilansowy
według ogólnych zasad po obowiązującym w tym dniu
średnim kursie walut ustalonym przez NBP.
Wartość środków, która wynika z wyceny wpływów i
wydatków waluty według odpowiedniej metody
przyjętej przez daną jednostkę, pomniejszona o
wartość tego stanu ustaloną według średniego kursu
NBP na dzień bilansowy, stanowi różnicę kursową,
która wpływa na wynik finansowy i wykazywana jest w
ewidencji księgowej jako przychód finansowy lub koszt
finansowy.
Pojęcie i rodzaje ryzyka kursowego
–i
stota [16]
Wszystkie papiery wartościowe
wyrażone w walutach obcych
wyceniane są w Polsce w trakcie roku
obrotowego według kursu ich nabycia.
Natomiast wycena papierów
wartościowych na dzień bilansowy
odbywa się na dwa różne sposoby: w
zależności od tego czy są to papiery
wartościowe krótko czy
długoterminowe.
Pojęcie i rodzaje ryzyka kursowego
–i
stota [17]
Jeżeli chodzi o długoterminowe papiery wartościowe [o
okresie wykupu powyżej jednego roku] to wycena
odbywa się po cenie ich nabycia przy czym wartość
rynkowa tych papierów wartościowych na dzień
bilansowy wyrażona w cenie sprzedaży netto
rozumianej jako iloczyn nominału tych papierów, kursu
giełdowego tych papierów wyrażonego w walucie
obcej oraz kursu średniego NBP tej waluty
obowiązującej na dzień bilansowy nie może być trwale
niższa od ceny ich nabycia. Jeżeli natomiast cena
nabycia papierów wartościowych jest niższa od
wartości rynkowej tych papierów wyrażonej w cenie
sprzedaży netto i zjawisko to ma trwały charakter to
wycena nastąpi po cenie sprzedaży netto.
Pojęcie i rodzaje ryzyka kursowego
–i
stota [18]
Z kolei krótkoterminowe papiery
wartościowe [o okresie wykupu
krótszym niż rok] wyceniane są na
dzień bilansowy po cenie ich nabycia,
jeżeli cena nabycia tych papierów jest
niższa od ceny sprzedaży netto. Jeżeli
natomiast cena sprzedaży netto jest
niższa od ceny nabycia papierów
wartościowych to ich wycena nastąpi
po cenie sprzedaży netto.
Pojęcie i rodzaje ryzyka kursowego
–istota
[19]
Rozrachunki zagraniczne wyceniane są inaczej.
Otóż wartość towarów eksportowanych oraz sumę należności
eksportowych wyrażonych w walutach obcych ustala się w
wyniku pomnożenia ceny sprzedaży widniejącej na fakturze
danego towaru eksportowanego przez kurs danej waluty
stosowany przy odprawie celnej.
Wartość towarów importowanych czy też zobowiązań
wynikających z importu wyrażonych w walutach obcych,
oblicza się mnożąc cenę zakupu danego towaru wyrażoną w
walucie obcej [cenę widniejącą na fakturze handlowej] przez
stosowany kurs walutowy przy odprawie celnej.
Pojęcie i rodzaje ryzyka
kursowego –istota
[20]
Ryzyko transakcyjne – jest związane z
upływem czasu pomiędzy datą zawarcia
kontraktu a datą zapłaty.
Ryzyko transakcyjne ma miejsce wtedy,
gdy wynik rozliczenia należności i
zobowiązań z tytułu bieżących transakcji
zagranicznych powoduje pogorszenie
rachunku zysków i strat na skutek zmiany
kursu walutowego. Na ryzyko to narażone
są przede wszystkim te podmioty, które
zawierają kontrakty handlowe wymagające
rozliczenia w walucie obcej.
Pojęcie i rodzaje ryzyka
kursowego –istota
[21]
Z rachunkowego punktu widzenia nie jest istotna
data zawarcia kontraktu, gdyż dany kontrakt
pojawia się w księgach handlowych w dniu
sprzedaży [zakupu].
Natomiast powstałe w wyniku zamknięcia danej
transakcji różnice w wycenie kontraktu,
wynikające z różnicy pomiędzy wyceną w dniu
zamknięcia i wyceną w dniu sprzedaży [kupna]
zaliczane są do przychodów z operacji
finansowych [różnice dodatnie] lub do kosztów z
operacji finansowych [różnice ujemne].
Są to więc różnice faktycznie zrealizowane i
uwzględniane w momencie ustalania podstawy
opodatkowania podatkiem dochodowym.
Pojęcie i rodzaje ryzyka
kursowego –istota
[22]
Innym sposobem zamknięcia transakcji [w odróżnieniu
od zapłaty] jest kompensata rozrachunków
dokonywanych w walucie obcej z jednym
kontrahentem. Kompensata ta może się odbywać w
formie wzajemnych potrąceń wierzytelności z
wierzytelnościami drugiej strony. Jedynym warunkiem
takiego sposobu zamknięcia transakcji jest wymóg, by
wierzytelności te były wymagalne i nieprzedawnione.
Wierzytelności te są przeliczone za pomocą niższego
kursu waluty, po którym ustalono wartości należności
lub zobowiązania w momencie ich powstawania.
Różnice z tych przeliczeń stanowią zrealizowane
różnice kursowe i są zaliczane do kosztów finansowych
lub przychodów finansowych.
Pojęcie i rodzaje ryzyka
kursowego –istota
[23]
Ryzyko ekonomiczne – jest miarą
wrażliwości rynkowej wartości danego
podmiotu na przyszłe zmiany kursu
walutowego. Ryzyko to odnosi się głównie do
nieprzewidywalnej zmiany przyszłej wartości
przepływów pieniężnych pod wpływem zmian
kursów walutowych. Oznacza to także
możliwość zmiany wartości zaktualizowanej
przepływów pieniężnych generowanych z
obrotów zagranicznych danego podmiotu
wskutek nieantycypowanych zmian kursów
walut.
Pojęcie i rodzaje ryzyka
kursowego –istota
[24]
Na ekonomiczne ryzyko kursowe narażony
jest wynik operacyjny, a więc różnica
pomiędzy przychodami operacyjnymi i
kosztami operacyjnymi, które stanowią
podstawową pozycję rachunku zysku i strat.
W praktyce do ryzyka ekonomicznego
zaliczana jest też część ryzyka
transakcyjnego.
Pojęcie i rodzaje ryzyka kursowego
–istota [25]
PRZEDESIĘBIORSTWO -
Makroekonomiczne
skutki ryzyka kursowego zależą od tego czy
zmiana kursu walutowego spowoduje
zmianę wielkości sprzedaży, zmianę
poziomu cen towarów lub kosztów
produkcji. Przedsiębiorstwo starając się
przewidzieć ekonomiczne skutki ryzyka
kursowego może próbować przystosować
się do nowych warunków rynkowych,
zmieniających się pod wpływem fluktuacji
kursów walutowych.
Pojęcie i rodzaje ryzyka kursowego
–istota [26]
Aby dane przedsiębiorstwo
przystosowało się do zmieniających się
warunków rynkowych musi
przeprowadzić analizę różnych
możliwych scenariuszy oraz określić
możliwości potencjalnego wpływu
ryzyka kursowego na planowane wyniki
finansowe przedsiębiorstwa w
badanym okresie.
Pojęcie i rodzaje ryzyka kursowego
–istota [27]
Można wyróżnić kilka podstawowych
czynników z punktu widzenia ryzyka
kursowego przedsiębiorstwa, mających
wpływ na wielkość wyniku finansowego
przy planowanym poziomie udziału
transakcji importowych i eksportowych
w całkowitych transakcjach
przedsiębiorstwa:
Pojęcie i rodzaje ryzyka kursowego
–istota [28]
1.marża zysku brutto na poszczególnych
transakcjach zagranicznych
2.udział eksportu w całkowitej sprzedaży
3.udział importu w całkowitych kosztach
uzyskania przychodu
4.stopień aprecjacji/deprecjacji waluty
krajowej w stosunku do walut
zagranicznych
Pojęcie i rodzaje ryzyka kursowego
–istota [29]
W sytuacji ewentualnego wzrostu wartości
waluty krajowej w stosunku do walut
zagranicznych [aprecjacja waluty krajowej]
ma miejsce spadek opłacalności krajowego
eksportu oraz wzrost korzyści krajowych
eksporterów.
Sytuacja będzie wyglądała odwrotnie w
przypadku spadku wartości waluty krajowej w
stosunku do walut zagranicznych.
Pojęcie i rodzaje ryzyka kursowego
–istota [30]
W związku z tym w sytuacji
utrzymującego się przez dłuższy czas
kursu walutowego na poziomie różnym
od przewidywanego, przedsiębiorstwo
może osiągać z tego tytułu
ponadprzeciętne zyski lub ponosić
znaczne straty.
Pojęcie i rodzaje ryzyka kursowego
–istota [31]
Zmiany kursu walutowego wpływają na
efektywność działalności przedsiębiorstwa
poprzez dwa odrębne efekty:
1. Efekt przeliczenia zagranicznej ceny wyrobu
eksportowanego na walutę krajową po
bieżącym kursie walutowym
2. Efekt dostosowania, przejawiający się w
kształtowaniu takiej struktury kosztów
produkcji i cen sprzedaży wyrobów, która
zapewni utrzymanie marży zysku brutto na
odpowiednim poziomie
Pojęcie i rodzaje ryzyka kursowego
–istota [32]
Przy określonym poziomie ceny zagranicznej
efekt przeliczenia zagranicznej ceny
transakcyjnej na walutę krajową zależy od
poziomu zmiany kursu walutowego w badanym
okresie. Jeżeli waluta krajowa w okresie tym
ulega aprecjacji, to przedsiębiorstwo aby
utrzymać dotychczasowy poziom marży zysku
brutto, musi podnieść swoją cenę transakcyjną
przenajmniej w stopniu odpowiadającym
wielkości aprecjacji waluty krajowej. Posunięcie
to spowoduje niestety stosunkowe pogorszenie
pozycji konkurencyjnej danego przedsiębiorstwa.
Pojęcie i rodzaje ryzyka kursowego
–istota [33]
Z drugiej strony korzystny efekt
przeliczenia zagranicznej ceny
transakcyjnej na walutę krajową
występuje w sytuacji spadku kursu waluty
krajowej. W tym przypadku
przedsiębiorstwo w celu utrzymania
marży zysku brutto na niezmienionym
poziomie może obniżyć ceny transakcyjne
swoich wyrobów o wielkość deprecjacji
waluty krajowej w danym okresie.
Pojęcie i rodzaje ryzyka kursowego
–istota [34]
W przypadku wpływu zmian poziomu kursu
walutowego na rentowność eksportu poprzez
efekt dostosowawczy można stwierdzić że efekt
ten jest reakcją przedsiębiorstwa na spadek
marży zysku brutto w relacji do poziomu marży
zysku brutto osiąganej w wyniku sprzedaży na
krajowym rynku. Przedsiębiorstwo nie chcąc
dopuścić do spadku wielkości sprzedaży
eksportowej zdecyduje się prawdopodobnie na
podjęcie odpowiednich dostosowań cenowo-
kosztowych.
Pojęcie i rodzaje ryzyka kursowego
–istota [35]
Czynniki od których zależy stopień przenoszenia zmian
kursów walutowych na ceny na rynku odbiorcy:
1.stopień separacji rynków
2.Skala substytucji krajowych towarów importowanymi
produktami
3.Poziom koncentracji produkcji
4.Stopien uzależnienia produkcji krajowej od importu
5.poziom penetracji importowej rynku krajowego
6.bariery w wymianie międzynarodowej
7.udział kosztów sprzedaży w całkowitej wartości
sprzedaży
8.stopień trwałości zmian kursowych
9.pozycja firm z udziałem kapitału zagranicznego w hz
Zarządzanie ryzykiem zmian kursu
walutowego [1]
Zarządzanie ryzykiem obejmuje wszystkie rodzaje
działalności mające na celu planową i celową analizę,
sterowanie ryzykiem występującym w działalności
przedsiębiorstwa oraz kontrolę podejmowanych
przedsięwzięć.
A więc zarządzanie ryzykiem oznacza znalezienie drogi
prowadzącej do wyeliminowania lub zredukowania ryzyka do
akceptowalnego poziomu.
W zarządzaniu ryzykiem można wyróżnić następujące etapy:
1.identyfikacja i kwantyfikacja ryzyka
2.sterowanie ryzykiem
3.kontrola podejmowanych przedsięwzięć
Zarządzanie ryzykiem zmian kursu
walutowego [2]
Identyfikacja i kwantyfikacja ryzyka
kursowego
– punktem wyjścia w
zarządzaniu ryzykiem kursowym jest jego
identyfikacja tzn. określenie z jakimi
formami ryzyka kursowego mamy do
czynienia, czy jest to ryzyko księgowe,
transakcyjne czy ekonomiczne.
Na tym etapie należy określić czas jego
występowania, czyli początek i koniec
okresu występowania ryzyka walutowego.
Zarządzanie ryzykiem zmian kursu
walutowego [3]
Za początek okresu występowania ryzyka
walutowego przyjmuje się moment w
którym zostają ustalone ceny za
sprzedawane towary i nie jest już
możliwe zaabsorbowanie ruchów kursu
walutowego w cenę produktu.
Za koniec okresu występowania ryzyka
walutowego przyjmuje się moment
wpływu środków pieniężnych od
kontrahenta za zrealizowaną zgodnie z
kontraktem dostawę.
Zarządzanie ryzykiem zmian
kursu walutowego [4]
Kwantyfikacja ryzyka – można zarządzać tylko tym
ryzykiem, które jest mierzalne. Pomiaru ryzyka dokonuje
się w wyniku przemnożenia bezwzględnego poziomu
ekspozycji przez zmianę kursu walutowego wyrażoną w
procentach.
Wycena ryzyka konwersji polega na ustaleniu pozycji
aktywów, zobowiązań i kapitałów denominowanych w
walutach zagranicznych, które podlegają konwersji na
walutę krajową według kursów bieżących, kursów
średnich lub kursów walutowych historycznych.
Zarządzanie ryzykiem zmian
kursu walutowego [5]
Pozycja aktywów i pasywów które muszą zostać przeliczone
według kursów bieżących lub średnich kursów walutowych,
traktowane są jako narażone na ryzyko kursowe.
Pozostałe składniki aktywów i pasywów które
denominowane są w walutach zagranicznych i przeliczane
według kursów historycznych nie są traktowane jako
narażone na ryzyko kursowe.
Miarą ryzyka konwersji jest różnica pomiędzy wartością
aktywów a wartością pasywów wyrażonych w walutach
zagranicznych, przeliczanych po kursach bieżących lub
średnich na walutę krajową podmiotu który sporządza
roczne sprawozdanie finansowe.
Zarządzanie ryzykiem zmian
kursu walutowego [6]
Drugim etapem zarządzania
ryzykiem kursowym jest
sterowanie
ryzykiem
czyli podejmowanie
przedsięwzięć mających na celu
ograniczenie ryzyka do złożonych
dopuszczalnych rozmiarów.
Zarządzanie ryzykiem zmian
kursu walutowego [7]
W ramach sterowania ryzykiem podejmowane są dwa
rodzaje działań:
1.Przedsięwziecia wpływające na przyczyny wstępowania
ryzyka a więc mające na celu ograniczenie jego
wielkości-określane mianem aktywnej strategii
przeciwdziałania ryzyku.
2.Przedsięwzięcia oddziałujące na skutki a więc takie
przedsięwzięcia które mają na celu zmniejszenie
negatywnego wpływu niespodziewanych strat na pozycję
danego przedsiębiorstwa, polegające na zwiększeniu
kapitału, rezerw-określane jako pasywna strategia
przeciwdziałania ryzyku.
Aktywna strategia przeciwdziałania ryzyku
polega na podejmowaniu takich działań
które doprowadzą do całkowitego
wyeliminowania przyczyn zmian kursów lub
ich ograniczenia. Strategia ta może się
przejawiać w różnych formach
podejmowanych działań i które można
podzielić następująco:
-postawa ofensywna wobec ryzyka
kursowego
-postawa defensywna wobec ryzyka
kursowego
Zarządzanie ryzykiem zmian
kursu walutowego [8]
Zarządzanie ryzykiem zmian
kursu walutowego [9]
Postawa ofensywna wobec ryzyka kursowego
polega na dokonywaniu działań których celem
jest maksymalizacja korzyści z zawieranych
transakcji. Zgodnie z tą postawą w miarę
możliwości ogranicza się powstawanie
otwartych pozycji dewizowych [różnica między
należnościami i zobowiązaniami w w tej samej
walucie w danym okresie] oraz stosuje się
takie metody zabezpieczania, które
minimalizując straty, pozwalają jednocześnie
maksymalizować ewentualne zyski.
Zarządzanie ryzykiem zmian
kursu walutowego [10]
Postawa defensywna wobec ryzyka
kursowego polega na unikaniu
pozycji dewizowych lub może
polegać na ubezpieczaniu tych
pozycji, które pomimo takich działań
powstały.
Zarządzanie ryzykiem zmian
kursu walutowego [11]
Pasywna strategia przeciwdziałaniu ryzyka
polega na zwiększaniu kapitału, rezerw w celu
niwelowania wpływu strat lub zysków kursowych
na wynik bilansowy a często również na biernym
ponoszeniu ryzyka bez podejmowania
jakichkolwiek działań mogących to ryzyko
wyeliminować lub ograniczyć.
Zarządzanie ryzykiem zmian
kursu walutowego [12]
Wybór przez przedsiębiorstwo konkretnej strategii
zabezpieczającej zależy od stopnia awersji danego
przedsiębiorstwa do ryzyka.
Ogół strategii zabezpieczających podzielić można na:
1.zabezpiecznie wszystkiego, strategia ta występuje
w przypadku podmiotów charakteryzujących się silną
awersją do ryzyka
2.zabezpieczenie selektywne
3.zabezpiecznie uznaniowe
Zarządzanie ryzykiem zmian
kursu walutowego [13]
Czynniki określające wybór strategii
zabezpieczającej przez
przedsiębiorstwo:
1.forma ryzyka-decyduje o wyborze
zabezpieczeń-jeżeli towar jest
denominowany w walutach obcych
wówczas zabezpieczenie będzie po
stronie walut – jeżeli towar będzie
denominowany w walucie krajowej –
wówczas zabezpieczenie będzie po
stronie towaru przez jego ubezpiecznie
Zarządzanie ryzykiem zmian
kursu walutowego [14]
2.
Rozmiar ryzyka-stopień zabezpieczenia
rozległej ekspozycji netto powinien być większy
niż w przypadku gdy ekspozycja ta jest niewielka.
3.Stabilność waluty-jeżeli przedsiębiorstwo ma do
czynienia ze stabilną walutą przyjmuje się że
ekspozycja na ryzyko może zostać pokryta w
mniejszym stopniu niż w przypadku ekspozycji na
ryzyko w odniesieniu do niestabilnej waluty
4.Okres do wygaśnięcia ryzyka-stopień pokrycia
w przypadku ekspozycji o odległym terminie
wygaśnięcia jest niższy niż w przypadku
ekspozycji o terminie bliższym.
Zarządzanie ryzykiem zmian
kursu walutowego [15]
Zjawisko takie ma miejsce ze względu
na fakt, że prognozy dotyczące
poziomu kursów walutowych w
przyszłości są mniej pewne w
odniesieniu do prognozowania na
dłuższe terminy, niż w przypadku
prognozowania na krótsze terminy.
Zarządzanie ryzykiem zmian
kursu walutowego [16]
5.Zdolność do przewidywania ekspozycji na
ryzyko-jeżeli dane przedsiębiorstwo z
jakiegoś powodu nie jest w stanie przewidzieć
ekspozycji na ryzyko, to zabezpieczenie przed
ryzykiem walutowym nie będzie możliwe do
czasu wiążących umów. W tym przypadku
przyszłe przepływy walutowe pozostaną
niezabezpieczone aż do chwili powstania
rzeczywistego zobowiązania lub należności.
Zarządzanie ryzykiem zmian
kursu walutowego [17]
6.Fachowa wiedza kadry
zarządzającej-kadra zarządzająca
oprócz wiedzy dotyczącej metod
zabezpieczenia się przed ryzykiem
walutowym, powinna również umieć
ocenić pozycję zastosowanych
instrumentów oraz umiejętnie
zaksięgować za ich pomocą operacje.
Zarządzanie ryzykiem zmian
kursu walutowego [18]
7.Stosunek udziałowców do ryzyka
walutowego-jeżeli udziałowców
cechuje awersja do ryzyka wówczas
maksymalnie zabezpieczają oni
otwarte pozycje walutowe lub w ogóle
unikają takich pozycji. W przypadku
udziałowców których cechuje
minimalna awersja do ryzyka wówczas
sytuacja jest odwrotna.
Zarządzanie ryzykiem zmian
kursu walutowego [19]
Kontrola zarządzania ryzykiem –
zbadanie efektywności
podejmowanych przedsięwzięć w
zakresie ograniczania ryzyka.
Kontrola ta powinna w szczególności
obejmować:
1.metody analizy z punktu widzenia
dokładności i aktualności
Zarządzanie ryzykiem zmian
kursu walutowego [20]
2.zastosowanie instrumentów
sterowania z punktu widzenia
poniesionych kosztów i osiąganych
korzyści
3.integrację z systemem
rachunkowości i systemem
informatycznym
Zarządzanie ryzykiem zmian
kursu walutowego [21]
Elementy procesu zarządzania ryzykiem
walutowym-wspólne dla wszystkich firm:
1.Kontrola organizacyjna -ma na celu
upewnienie się że istnieje jasny i
efektywny podział obowiązków pomiędzy
pracownikami zajmującymi się:
-podejmowaniem transakcji walutowych
-rozliczaniem transakcji walutowych
-księgowaniem transakcji walutowych
Zarządzanie ryzykiem zmian
kursu walutowego [22]
2.Kontrola proceduralna –
-transakcje są w całości rejestrowane w
księgach i sprawozdaniach finansowych firmy
-transakcje są poprawnie rozliczane
-autoryzowana sprzedaż jest błyskawicznie
identyfikowana i raportowana kadrze
zarządzającej
-ogólna kontrola która ma na celu że
wszystkie transakcje walutowe są na bieżąco
monitorowane z punktu widzenia ryzyka
walutowego
Zarządzanie ryzykiem zmian
kursu walutowego [23]
W procesie przeprowadzania kontroli
zarządzania ryzykiem walutowym należy
stosować zarówno mierniki jakościowe jak i
ilościowe. W przedsiębiorstwach
charakteryzujących się wyższą skłonnością
do podejmowania ryzyka istotne będą
mierniki ilościowe, natomiast w
przedsiębiorstwach odznaczających się
awersją do ryzyka większe znaczenie będą
miały mierniki jakościowe.
Podstawowe metody
zabezpieczania się przed
ryzykiem zmian kursu
walutowego
Zabezpieczanie się przed
ryzykiem zmian kursu
walutowego [1]
Przedsiębiorstwo podejmując działania zmierzające
do zabezpieczenia się przed ryzykiem zmian kursu
walutowego musi w pierwszej kolejności ustalić
tzw. pozycję walutową, w której aktualnie się
znajduje lub w przyszłości może się znaleźć.
Pozycja walutowa w danej walucie zagranicznej
jest równa – dla każdego okresu – różnicy między
należnościami i zobowiązaniami denominowanymi
w tej walucie.
Gdy należności w danej walucie są równe
zobowiązaniom wyrażonym w tej walucie, mamy
do czynienia z tzw. zamkniętą pozycją walutową.
Zabezpieczanie się przed
ryzykiem zmian kursu
walutowego [2]
Natomiast jeżeli należności w danej walucie nie są
równe zobowiązaniom w tej walucie – wówczas
mamy do czynienia z pozycją walutową otwartą
która może być krótka lub długa.
Długa pozycja walutowa występuje wówczas, gdy
wartość należności wyrażonych w danej walucie
jest większa od wartości zobowiązań wyrażonych w
tej walucie.
Gdy wartość należności wyrażonych w danej
walucie jest mniejsza od wartości zobowiązań
wyrażonych w tej walucie wówczas mamy do
czynienia z krótką pozycją walutową.
Zabezpieczanie się przed
ryzykiem zmian kursu
walutowego [3]
Całokształt rozliczeń w walutach obcych składa się
na globalną pozycję walutową przedsiębiorstwa.
O wyborze konkretnej techniki/metody
zabezpieczającej przez przedsiębiorstwo decyduje:
1.podział globalnej pozycji walutowej
przedsiębiorstwa na przedziały czasowe według
terminów zapadalności poszczególnych pozycji,
2.struktura walutowa czyli pozycje w
poszczególnych walutach,
3.pozycja walutowa netto w poszczególnych
walutach czyli różnica pomiędzy należnościami i
zobowiązaniami w danym przedziale czasowym.
Metody zabezpieczania się przed
ryzykiem zmian kursu walutowego
[1]
1. PRZEZORNOŚCI
2. OGRANICZANIA RYZYKA
3. PODZIAŁU RYZYKA
4. KOMPENSATY RYZYKA
5. PRZENIESIENIA RYZYKA
6. PRZERZUCENIA RYZYKA
7. ZATRZYMANIA RYZYKA
8. UNIKANIA RYZYKA
9. REDUKCJI RYZYKA
10. TRANSFERU RYZYKA
11. WEWNĘTRZNE METODY ADEKWATNE DO SPECYFIKI
DANEGO PRZEDSIĘBIORSTWA
12. ZEWNĘTRZNE METODY ADEKWATNE DO SPECYFIKI
DANEGO PRZEDSIĘBIORSTWA
Metody zabezpieczania się przed
ryzykiem zmian kursu walutowego
[2]
METODA PRZEZORNOŚCI – POLEGA NA
WYODRĘBNIENIU PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWO
NARAŻONE NA RYZYKO KURSOWE CZĘŚCI
ŚRODKÓW FINANSOWYCH I PRZEZNACZENIU ICH
NA STWORZENIU REZERWY, KTÓRA UMOŻLIWI
EWENTUALNE POKRYCIE STRAT POWSTAŁYCH W
WYNIKU POWSTANIA RYZYKA KURSOWEGO.
METODA OGRANICZANIA RYZYKA – POLEGA
NA JEGO MINIMALIZOWANIU POPRZEZ RÓŻNEGO
RODZAJU DZIAŁANIA [np. WYKORZYSTYWANIE
KOSZYKÓW WALUTOWYCH DO FAKTUROWANIA I
ROZLICZANIA TRANSKACJI ZAGRANICZNYCH].
Metody zabezpieczania się przed
ryzykiem zmian kursu walutowego
[3]
METODA PODZIAŁU RYZYKA – POLEGA NA
JEGO ROZŁOŻENIU NA RÓŻNE OPERACJE
PODEJMOWANE PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWO [np.
POPRZEZ DYWERSYFIKACJĘ RYNKÓW ZBYTU
PRZEDSIĘBIORSTWA].
METODA KOMPENSATY RYZYKA – POLEGA NA
PODEJMOWANIU TAKICH PRZEDSIĘWZIĘĆ, ABY
EWENTUALNA STRATA PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWO
NA JEDNYM MOGŁA BYĆ POKRYTA ZYSKIEM Z
INNEGO PRZEDSIĘWZIĘCIA.
Metody zabezpieczania się przed
ryzykiem zmian kursu walutowego
[4]
METODA PRZENIESIENIA RYZKA – POLEGA NA JEGO
PRZESUNIĘCIU NA ZAGRANICZNEGO PARTNERA BEZ
WYRAŹNEGO UZGODNIENIA ZAPŁATY ZA PRZEJECIE
TEGO RYZYKA [np. POPRZEZ SPRZEDAŻ PRZEZ
EKSPORTERA TOWARÓW I USŁUG IMPORTEROWI W
WALUCIE KRAJOWEJ].
METODA PRZERZUCENIA – POLEGA NA JEGO
ODPŁATNYM TRANSFERZE PRZEZ DANE
PRZEDSIĘBIORSTWO NA INNY PODMIOT, KTÓRY JEST
GOTÓW PRZEJĄĆ W NADZIEI NA OSIĄGNIĘCIE ZYSKU
[np. UBEZPIECZENIE RYZYKA W TOWARZYSTWIE
UBEZPIECZENIOWYM].
Metody zabezpieczania się przed
ryzykiem zmian kursu walutowego
[5]
ZATRZYMANIE RYZYKA – POLEGA NA ŚWIADOMYM
JEGO PONOSZENIU PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWO. IM
WIĘKSZA I BARDZIEJ ZDYWERSYFIKOWANA JEST
DZIAŁALNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTWA, TYM WIĘKSZA JEST
JEGO ZDOLNOŚĆ DO PONOSZENIA EWENTUALNYCH
STRAT WYNIKAJĄCYCH ZE ZREALIZOWANIA SIĘ RYZYKA.
UNIKANIE RYZYKA – POLEGA NA PROWADZENIU TAKIEJ
DZIAŁALNOŚCI, KTÓRA NIE WIĄŻE SIĘ BEZPOŚREDNIO Z
RYZYKIEM KURSOWYM [LUB WIĄŻE SIĘ W MINIMALYM
STOPNIU]. DANE PRZEDSIĘBIORSTWO STOSUJĄC TĄ
METODĘ MOŻE NA PRZYKŁAD UNIKAĆ WSPÓŁPRACY Z
PRZEDSIĘBIORSTWAMI KTÓRE FUNKCJONUJĄ NA
OBSZARZE GDZIE RYZYKO WAHAŃ KURSOWYCH JEST
DUŻE.
Metody zabezpieczania się przed
ryzykiem zmian kursu walutowego
[6]
REDUKCJA RYZYKA – POLEGA NA PODEJMOWANIU
TAKICH DZIAŁAŃ ZARADCZYCH, KTÓRE ZMNIEJSZAJĄ
PRAWDOPODOBIEŃSTWO ZREALIZOWANIA SIĘ RYZYKA
KURSOWEGO. PRZEDSIĘBIORSTWO MOŻE ZREDUKOWAĆ
RYZYKO KURSOWE DĄŻĄC DO UTRZYMANIA
ZAMKNIĘTYCH POZYCJI WALUTOWYCH.
TRANSFERU RYZYKA – POLEGA NA JEGO
PRZENIESIENIU NA INNY PODMIOT KTÓRY JEST GOTOWY
TO RYZYKO PRZYJĄĆ W ZAMIAN ZA PEWNĄ OPŁATĘ.
RYZYKO TO MOŻE BYĆ PRZENIESIONE PRZEZ
DYWERSYFIKACJĘ, UBEZPIECZENIE LUB HEDGING.
Metody zabezpieczania się przed
ryzykiem zmian kursu walutowego
[7]
WYBÓR I ZASTOSOWANIE OKREŚLONEJ TECHNIKI
ZABEZPIECZENIA SIĘ DANEGO PRZEDSIĘBIORSTWA
PRZED RYZYKIEM ZMIAN KURSU WALUTOWEGO
UZALEŻNIONE JEST OD:
1.
FORMY RYZYKA KURSOWEGO WYSTĘPUJĄCEGO W DANYM
PRZEDSIĘBIORSTWIE
2.
WIELKOŚCI DANEGO PRZEDSIĘBIORSTWA
3.
UDZIAŁU PRZEDSIĘBIORSTWA W OBROTACH I OPERACJACH
ZAGRANICZNYCH
4.
EFEKTYWNOŚCI RYNKU WALUTOWEGO
5.
POZIOMU ELASTYCZNOŚCI OPERACJI GOSPODARCZYCH
6.
KWALIFIKACJI KADRY KIEROWNICZEJ W ZARZADZANIU
FINANSAMI I JEJ PREFERENCJI DO STOSOWANIA
POSZCZEGÓLNYCH METOD ZABEZPIECZANIA SIĘ PRZED
RYZKIEM KURSOWYM
Metody zabezpieczania się przed
ryzykiem zmian kursu walutowego
[8]
WEWNĘTRZNE METODY ZABEZPIECZANIA SIĘ
PRZED RYZYKIEM KURSOWYM
:
1.WYBÓR WALUTY KRAJOWEJ W ROZLICZENIACH
2.KLAUZULE WALORYZACYJNE
3.PRZYSPIESZENIE LUB OPÓŹNIENIE ROZLICZEŃ
[LEADING AND LAGGING]
4.KOMPENSATA WEWNĘTRZNA [NETTING]
5.ZGRANIE TRANSAKCJI [MATCHING]
Metody zabezpieczania się przed
ryzykiem zmian kursu walutowego
[9]
WYBÓR WALUTY KRAJOWEJ W ROZLICZENIACH –
waluta kontraktu jest na ogół walutą płatności przy
czym strony biorące udział w rozliczeniach mogą
przyjąć do rozliczeń walutę kraju importera,
eksportera lub kraju trzeciego.
Eksporter jest zainteresowany wyborem stabilnej
waluty wymienialnej, wykazującej tendencję do
aprecjacji, natomiast importer jest zainteresowany
minimalizacją kosztów transakcji i dąży do wyboru
waluty słabej, wykazującej tendencję do
deprecjacji.
Metody zabezpieczania się przed
ryzykiem zmian kursu walutowego
[10]
O wyborze waluty w której można fakturować i rozliczać
transakcję decydują poniższe czynniki:
1.stabilność danej waluty w krótkim i długim okresie
2.tendencje rozwojowe w zakresie kursów głównych walut
3.dostępność waluty
4.charakter waluty transakcyjnej [pochodzenie, siła partnera]
5.struktura walutowa eksportu i importu
6.łatwość zbywania waluty transakcyjnej
7.przepisy dewizowe lub inne regulacje prawne obowiązujące
strony kontraktu
8.zakres wymienialności danej waluty
9.skala wartości kontraktu
10.sugestie własnego banku co do wyboru form rozliczeń płatności
Metody zabezpieczania się przed
ryzykiem zmian kursu walutowego
[11]
KLAUZULE WALORYZACYJNE – jedna z
najprostszych metod zabezpieczenia się przed
ryzykiem kursowym – polega na zmianie cen
towaru.
Klauzula waloryzacyjna umożliwia stronom
kontraktu zmianę cen towaru będącego
przedmiotem kontraktu w takich proporcjach w
jakich zmieni się kurs waluty kontraktu od
momentu zawarcia umowy do momentu zapłaty w
relacji do uzgodnionej innej waluty lub koszyka
walut.
Metody zabezpieczania się przed
ryzykiem zmian kursu walutowego
[12]
KLAUZULE WALORYZACYJNE – działają w obie
strony. Jeżeli kurs waluty będącej walutą
fakturowania i rozliczania transakcji rośnie, to
eksporter musi zapłacić importerowi pewną kwotę
pieniężną proporcjonalnie do wielkości zmiany
kursu walutowego.
Odwrotna sytuacja ma miejsce wtedy, gdy kurs
waluty fakturowania i rozliczania transakcji spada.
Metody zabezpieczania się przed
ryzykiem zmian kursu walutowego
[13]
KLAUZULE WALORYZACYJNE – w praktyce
gospodarczej można wyróżnić kilka rodzajów
klauzul waloryzacyjnych:
1.
Klauzula pełna
2.
Klauzula kursowa
3.
Klauzula koszyka walut
4.
Klauzula automatyczna z franszyzą
5.
Klauzula rewizji cen
Metody zabezpieczania się przed
ryzykiem zmian kursu walutowego
[14]
KLAUZULE WALORYZACYJNE –
Klauzula pełna – polega na tym, że w przypadku
zmiany kursu waluty kontraktu w okresie do
terminu płatności następuje proporcjonalna zmiana
ceny lub wartości kontraktu.
Klauzula kursowa – polega na tym, że wartość
kontraktu porównuje się z kursem innej mocnej
waluty w dniu zawarcia kontraktu; jeżeli nastąpi
zmiana kursów relacja ta służy do przeliczania
różnic w dniu płatności.
Metody zabezpieczania się przed
ryzykiem zmian kursu walutowego
[15]
KLAUZULE WALORYZACYJNE –
Klauzula koszyka walut – polega na tym, że wartość
kontraktu porównuje się do kilku odpowiednio dobranych
walut wymienialnych, które wchodzą w skład koszyka
walut; takim koszykiem walut już istniejących może być
np. SDR.
Klauzula automatyczna z franszyzą – polega na tym,
że zmiana wartości kontraktu następuje tylko w sytuacji,
gdy zmiana kursu przekracza określony wskaźnik
procentowy; np. zmiana wartości kontraktu nastąpi
dopiero wtedy, kiedy poziom kursu waluty kontraktu
ulegnie zmianie w stosunku do innej waluty lub innych
walut o 5%.
Metody zabezpieczania się przed
ryzykiem zmian kursu walutowego
[16]
KLAUZULE WALORYZACYJNE –
Klauzula rewizji – polega na tym, że eksporter
zastrzega sobie prawo zmiany ceny eksportowej w
przypadku określonego spadku kursu waluty
kontraktu w relacji do mocnych walut.
Metody zabezpieczania się przed
ryzykiem zmian kursu walutowego
[17]
PRZYSPIESZANIE I OPÓŹNIANIE PŁATNOŚCI –
[ LEADING AND LAGGING]
Istota tej metody polega na korygowaniu terminów
wpływów i płatności. Leading oznacza przy tym
przyspieszenie płatności, natomiast lagging
opóźnienie płatności.
Krajowi importerzy, posiadając określone
zobowiązania w walucie obcej, starają się
zazwyczaj przyspieszyć zapłatę – jeżeli przewidują
deprecjację krajowej waluty lub opóźnić zapłatę za
import, w sytuacji gdy oczekują wzrostu kursu
waluty krajowej [aprecjacji].
Metody zabezpieczania się przed
ryzykiem zmian kursu walutowego
[18]
PRZYSPIESZANIE I OPÓŹNIANIE PŁATNOŚCI –[
LEADING AND LAGGING]
Z kolei krajowi eksporterzy, którzy posiadają
określone należności w walucie obcej oraz
przewidując deprecjację waluty krajowej, starają
się przyspieszyć terminy płatności.
Metody zabezpieczania się przed
ryzykiem zmian kursu walutowego
[19]
PRZYSPIESZANIE I OPÓŹNIANIE PŁATNOŚCI –
[ LEADING AND LAGGING]
Przyspieszanie i opóźnianie płatności pociąga za sobą
zawsze konieczność przewidywania ruchów kursów
walutowych w przyszłości. W tej mierze metoda ta
zawiera element ryzyka, bowiem możemy zakładać, że
waluty będą się wzmacniać, gdy w rzeczywistości mogą
one ulec osłabieniu i na odwrót.
Jeżeli przedsiębiorstwo nie przewidzi trafnie zmiany
kierunku ruchu kursu walutowego wówczas może
ponieść nieprzewidzianą stratę kursową.
Metody zabezpieczania się przed
ryzykiem zmian kursu walutowego
[20]
KOMPENSATA WEWNĘTRZNA – NETTING
Polega na kompensowaniu wzajemnych należności
i zobowiązań wyrażonych w tej samej walucie w
celu zmniejszenia pozycji narażonych na ryzyko
kursowe. Celem stosowania tej metody jest
wyraźna identyfikacja ekspozycji walutowej oraz
efektywne zarządzanie tą ekspozycją, przy czym
poprzez efektywne zarządzanie ekspozycją należy
rozumieć zabezpieczenie ekspozycji jak
najmniejszą liczbą transakcji.
Metody zabezpieczania się przed
ryzykiem zmian kursu walutowego
[21]
KOMPENSATA WEWNĘTRZNA – NETTING
Netting jest metodą dostępną głównie dla dużych
przedsiębiorstw prowadzących rozległe transakcje
denominowane w różnych walutach, a w
szczególności dla grup kapitałowych.
Stosowanie tej metody pozwala na redukcję ryzyka
kursowego ponoszonego przez przedsiębiorstwo
poprzez zastąpienie wielkości brutto wielkościami
netto oraz zmniejsza koszty transakcyjne dzięki
redukcji liczby dokonywanych płatności i konwersji
walut.
Metody zabezpieczania się przed
ryzykiem zmian kursu walutowego
[22]
KOMPENSATA WEWNĘTRZNA – NETTING
Dwa najważniejsze warunki skutecznego
stosowania tej metody zabezpieczania się przed
ryzykiem kursowym to istnienie trafnej prognozy
ekspozycji walutowej przedsiębiorstwa oraz
komputerowego systemu wspomagającego
kompensowanie, jeżeli przepływy walutowe są
skomplikowane lub duże.
Metody zabezpieczania się przed
ryzykiem zmian kursu walutowego
[23]
KOMPENSATA WEWNĘTRZNA – NETTING
W praktyce mamy dwa rodzaje nettingu:
1.
Netting bilateralny – gdy dwa przedsiębiorstwa
należące do tej samej grupy kapitałowej
kompensują między sobą swoje otwarte pozycje
walutowe [długie i krótkie], bardzo często bez
udziału centrum rozliczeniowego
przedsiębiorstwa macierzystego.
Metody zabezpieczania się przed
ryzykiem zmian kursu walutowego
[23]
KOMPENSATA WEWNĘTRZNA – NETTING
2.
Netting multilateralny – dokonywany jest
natomiast przez dział rozliczeniowy jednostki
macierzystej, między przedsiębiorstwami [filiami]
należącymi do grupy. Filie są zobowiązane do
zawiadamiania działu rozliczeniowego jednostki
macierzystej o wszelkich należnościach i
zobowiązaniach denominowanych w walutach
obcych.
Metody zabezpieczania się przed
ryzykiem zmian kursu walutowego
[24]
ZGRANIE TRANSAKCJI MATCHING
Matching jest metodą zabezpieczania się przed
ryzykiem kursowym podobną do nettingu.
Polega on na wiązaniu otwartych pozycji
walutowych co najmniej w dwóch różnych
walutach, tak aby ewentualne straty ponoszone
na jednej z nich mogły być kompensowane przez
zyski powstające na innej otwartej pozycji
walutowej.
Matching jest najczęściej wykorzystywany przez
przedsiębiorstwa międzynarodowe.
Metody zabezpieczania się przed
ryzykiem zmian kursu walutowego
[25]
ZGRANIE TRANSAKCJI MATCHING
Największe trudności w matchingu mogą
wystąpić w sytuacji, gdy przedsiębiorstwo nie jest
w stanie dokładnie określić czasu przyszłych
wpływów i płatności walutowych.
Niespodziewane opóźnienia mogą powodować
dla centrum rozliczeniowego jednostki
macierzystej grupy duże problemy ze
skompensowaniem wpływów i płatności
walutowych grupy.
Metody zabezpieczania się przed
ryzykiem zmian kursu walutowego
[26]
ZEWNĘTRZNE METODY ZABEZPIECZANIA
SIĘ PRZED RYZYKIEM KURSOWYM:
1.FAKTORING
2.FORFAITING
3.DYSKONTO WEKSLI
FAKTORING
FAKTORING – istota [1]
Rodzaj transakcji handlowych
wykształconych w praktyce
anglosaskich instytucji finansowych
i w rozwiniętej już postaci
przeniesionych na grunt europejski
w latach pięćdziesiątych XX wieku.
FAKTORING – istota [2]
Istotą faktoringu jest krótkoterminowe
finansowanie usług i dostaw towarów
przez podmiot pośredniczący w
rozliczeniach finansowych pomiędzy
dostawcą i odbiorcą, co polega na tym,
że przedsiębiorstwo odsprzedaje
należności od odbiorców firmie
świadczącej usługi faktoringowe.
FAKTORING – istota [3]
W kategoriach ekonomicznych
faktoring jest konkurencyjnym wobec
kredytu bankowego sposobem
zapewnienia przedsiębiorstwu środków
finansowych o charakterze obrotowym, a
czasem również sposobem
zabezpieczenia przed nieściągalnością
należności.
FAKTORING – istota [4]
W kategoriach prawnych natomiast
specyficznym stosunkiem prawnym, w
którym uczestniczą co najmniej trzy
podmioty – faktor, przedsiębiorca
(faktorant), który w ramach
prowadzonej przez siebie działalności
gospodarczej zbywa towary lub
świadczy usługi za odroczonym
terminem płatności, oraz klienci
faktoranta (dłużnicy).
FAKTORING – istota [5]
Faktoring jest rodzajem
specjalistycznego pośrednictwa
handlowego, w którym wyspecjalizowana
instytucja finansowa (z reguły spółka z
udziałem banku) nabywa w drodze cesji
od przedsiębiorstw handlowych lub
przemysłowych roszczenie o zapłatę
należnych im kwot z różnego rodzaju
źródeł zobowiązanych, a zwłaszcza
sprzedaży.
FAKTORING – istota [6]
Umowę faktoringu zaliczać należy do tzw.
umów nienazwanych. Dopuszczalność zawierania
umów faktoringowych wynika z zasady swobody
umów (art. 353¹ Kodeksu cywilnego).
Faktoring uważany jest za umowę łączącą
elementy różnych umów, np. cesji wierzytelności i
umowy zlecenia, jednakże bez całkowitego
utożsamienia jej z którąkolwiek z tych umów.
Faktor w ramach umowy zobowiązuje się do
wykonania czynności dodatkowych, niezwiązanych
już bezpośrednio z samą cesją.
FAKTORING - podmioty [7]
Podmiotami biorącymi udział w faktoringu są:
strony umowy faktoringu:
Faktorant (klient) - przedsiębiorca trudniący
się sprzedażą, dostawą towarów lub
swiadczeniem usług;.
Faktor – termin ten wywodzi się z języka
łacińskiego (facere) i oznacza podmiot
działający (czyniący) za pośrednika. Z praktyki
światowej wynika, że faktorami z reguły są:
instytucje bankowe
wyspecjalizowane spółki faktoringowe
FAKTORING - podmioty [8]
Zaangażowanie banków w transakcje faktoringowe
jest w pełni zrozumiałe i uzasadnione zważywszy, że
czynności prawne i faktyczne, jakie wiążą się z istotą
faktoringu z natury swej nadają się do włączenia ich do
katalogu. Pierwsze spółki faktoringowe powstały w USA.
Ich działalność przejawia się głównie w nabywaniu
wierzytelności od sprzedawców (dostawców) czy
usługodawców oraz udzielaniu kredytów. W ten sposób
spółki faktoringowe stały się konkurentami banków i ich
tradycyjnej działalności. Nie ma przeszkód prawnych
ani faktycznych, aby działalność faktoringową mogła
prowadzić osoba fizyczna, zajmując się nią w sposób
profesjonalny. W prawie polskim podmiotem
gospodarczym może być osoba fizyczna.
FAKTORING - podmioty [9]
Dłużnik – odbiorca towarów lub usług
zobowiązany do zapłaty. Nabywcą towarów i usług
w stosunku faktoringowym może być każdy, kto
taki towar nabył lub na rzecz kogo wydano usługę.
Mogą być nimi w szczególności przedsiębiorstwa
produkcyjne, handlowe, czy usługowe, które tym
razem były nabywcami określonych dóbr i usług.
W stosunku faktoringowym oraz w stosunku
między sprzedawcą (dostawcą) lub usługodawcą a
nabywcami towarów lub usług, każda ze stron
może być wierzycielem i dłużnikiem, ponieważ
chodzi o zobowiązania wzajemne.
FAKTORING - klauzule [10]
Klauzula del credere – mocą tej klauzuli faktor godzi
się na ponoszenie względem przedsiębiorcy
odpowiedzialności za to, że dłużnik spełni ciążące na nim
świadczenie. Jeżeli zaś dłużnik nie uczyniłby tego (np. z
powodu niewypłacalności), to faktor jest zobowiązany do
spełnienia świadczenia własnym kosztem. W sferze
faktoringu będzie chodziło o zapłacenie przedsiębiorcy
pełnej kwoty wierzytelności przelanej na faktora
pomniejszonej o prowizję należną faktorowi. Jeżeli
wypłaci on już zaliczkę, to odpowiedzialność ta obejmuje
resztę należności przedsiębiorcy.
FAKTORING - klauzule [11]
Klauzula wyłączności – jest wyrazem założenia, że
faktorowi opłaca się (ma w tym interes prawny i
ekonomiczny), aby podmiot gospodarczy zawierając z
nim umowę uczynił przedmiotem faktoringu wszystkie
wierzytelności i aby nie zawierał podobnych umów z
innymi faktorami. Zamieszczenie tego rodzaju klauzuli
w umowie skutkuje także w stosunku do oddziałów, filii
czy agencji prowadzonych przez ten podmiot, chyba że
w umowie inaczej postanowiono. W razie gdy
kontrahent faktora nie dotrzymuje pod tym względem
postanowień umowy, może mu przysługiwać prawo do
wypowiedzenia umowy ze skutkiem natychmiastowym lub
nawet odstąpienia od umowy.
FAKTORING - klauzule [12]
Klauzula eksportowa – oznacza, że
przedsiębiorca będący eksporterem
towarów i usług ograniczy eksport bądź
do niektórych krajów, lub zawierać
będzie stosowane umowy tylko na
niektóre (w umowie wyszczególnione)
towary lub usługi. Wiąże się to z reguły
z ułatwieniem dla faktora egzekucji
przelanych na niego wierzytelności.
FAKTORING - klauzule [13]
Funkcja finansowania działalności – polega przede wszystkim na
finansowaniu przez faktora cyklu rozliczeniowego transakcji.
Oznacza to, że bank (faktor) zaliczkuje posiadaną należność
płacąc cenę kupna, pomniejszoną o procent, prowizję i
ewentualnie marżę stanowiącą zarobek faktora za wykonanie
dodatkowych czynności. Część ceny kupna (20-30%)
zatrzymywana jest przez faktora na pokrycie dodatkowych
kosztów do czasu wykupienia wierzytelności przez dłużnika.
Głównym powodem wypłacenia przez faktora jedynie części
wartości należności jest zamiar ograniczenia ryzyka. Jednak
zamrożenie środków przedsiębiorstwa na dłuższy czas może
doprowadzić do trudności przy finansowaniu kolejnych cykli
produkcji i zbytu towarów czy surowców. Dlatego bardzo ważne
jest uzyskanie przez niego gotówki na poczet przyszłych
rozliczeń, nawet w formie kredytu zaliczkowego, na który
faktorant wyraża zgodę podpisując umowę. W zależności więc
od momentu zakupu wierzytelności i momentu jej ostatecznego
rozliczenia, wyróżnia się dwie metody finansowania faktoranta
tzw. metodę awansową i dyskontową
FAKTORING - klauzule [14]
Metoda awansowa – do natychmiastowej dyspozycji
przedsiębiorcy stawia się zaliczkę obejmującą od
50% do 95% wartości faktury. Warunkiem
uruchomienia tych środków jest udokumentowanie
przez przedsiębiorcę faktu powstania
wierzytelności. Dokumentami uwierzytelniającymi
są kopie faktur, dokumentów wysyłkowych lub
innych załączników świadczących o realizowaniu
dostawy. Pozostała kwota wartości dostawy zostaje
zaksięgowana na koncie zablokowanym do
momentu wpływu pełnej kwoty należności od
odbiorcy lub terminu płatności. Istnieje również
możliwość przyznania przez faktora, oprócz
zaliczek, także kredytów na finansowanie
działalności obrotowej bądź inwestycyjnej.
FAKTORING - klauzule [15]
Metoda dyskontowa – polega na zakupie
wierzytelności przedsiębiorcy przez faktora z
terminem natychmiastowej wymagalności
(faktorant otrzymuje natychmiast środki
pieniężne). W tym przypadku faktor odlicza od
ceny zakupu stawkę dyskonta przyznanego
odbiorcom przez przedsiębiorcę oraz opłatę za
świadczone przez siebie usługi. Wysokość
potrąconej kwoty wynosi 4% do 6% ceny zakupu
wierzytelności. Po potrąceniu wyżej
wymienionych opłat pozostałość kwoty
przekazywana jest na rachunek bieżący
przedsiębiorcy do jego dyspozycji.
FAKTORING - klauzule [16]
Funkcja administracyjna (usługowa) – występuje wówczas,
gdy faktor poza nabyciem wierzytelności świadczy na rzecz
przedsiębiorcy określone usługi. Często są to funkcje
techniczne związane z księgowaniem, dokonywaniem
rozliczeń transakcji bezgotówkowych, również elektronicznych
oraz sporządzanie wyciągów z kont, dokonywanie zestawień
obrotów itp. Stwarza to zatem szansę na obniżenie kosztów
osobowych i zwiększenie zysku. Istniejące możliwości
wykorzystania nowoczesnych technologii transmisji i
przetwarzania informacji pozwalają koncentrować obrót
wierzytelnościami oraz umożliwiają wykorzystanie w dużej
skali wzajemnych kompensat oraz elastycznych źródeł
finansowania majątku obrotowego. Funkcja administracyjna
nie musi więc być kojarzona jedynie z obsługa wierzytelności
w przedsiębiorstwie, może również wpływać na skuteczność
zarządzania przedsiębiorstwem zarówno w sferze produkcji,
jak też sprzedaży. Praktyka bowiem dowodzi istnienia ścisłego
związku pomiędzy efektywnością zarządzania a skutecznością
monitorowania i windykacji wierzytelności.
FAKTORING - klauzule [17]
Funkcja gwarancyjna (del credere – podjęcie ryzyka) – polega na
zakupie wierzytelności przedsiębiorstwa przez faktora, z
wyłączeniem prawa regresu wobec sprzedającego wierzytelność, bez
względu na ryzyko występujące przy ściąganiu środków pieniężnych
od dłużnika. Oznacza to, że faktor zobowiązany jest do zapłacenia
swojemu klientowi w uzgodnionych terminach kwot przejętych
wierzytelności. Istnieje jednak po stronie faktora możliwość prawa
regresu wówczas, gdy kwota przejętych wierzytelności ulegnie
zmniejszeniu wskutek np. uzasadnionych reklamacji odbiorcy towaru
(usługi) czy zwrotów towaru. Przyjmując na siebie tego typu
zobowiązanie faktor musi właściwie ocenić zdolność dłużnika do
zapłaty należności. Dlatego szczegółowo analizuje jego sytuację
finansową, terminowość regulowania zobowiązań finansowych czy też
opinię, jaką cieszy się wśród przedsiębiorstw i banków. Po dokonaniu
oceny wiarygodności dłużnika faktor podejmuje decyzję o włączeniu
go (bądź nie) do kręgu tych, za których zobowiązania jest gotów
ponosić odpowiedzialność, do wysokości jednak ustalonego limitu.
Przy takim zobowiązaniu faktor ma możliwość ograniczyć
występujące ryzyko poprzez postawienie swojemu klientowi szeregu
warunków formalnych.
FAKTORING - klauzule [18]
Przede wszystkim, klient może być zobowiązany do zaoferowania
swojemu faktorowi do zakupu wszystkich posiadanych wierzytelności
– bieżących oraz przeszłych – powstających w okresie obowiązywania
umowy. Pozwala to faktorowi rozłożyć ryzyko oraz zapobiec
przejmowaniu wierzytelności od dłużników o wątpliwej płynności
finansowej. Faktor może także zastrzec w umowie prawo
zmniejszenia lub cofnięcia przyznanego uprzednio limitu. Innym
wymogiem stawianym przez faktora może być okres rozliczenia
zakupionych wierzytelności powstałych najczęściej na warunkach
kredytu kupieckiego, co najwyżej do 90-120 dni, w szczególnych
przypadkach do 180 dni. Często zatem z wierzytelnością faktor
zakupuje prawo własności towaru dostarczanego odbiorcy, które to
prawo faktorant z reguły zastrzega sobie wobec swojego partnera, na
wypadek nie dokonania przez niego zapłaty. Warto podkreślić, że w
praktyce faktor nie przejmuje wszystkich wierzytelności. Wyznacza
bowiem dla poszczególnych dłużników limity, w ramach których
przejmuje wierzytelności i decyduje się na podjęcie ryzyka.
Bezregresowy zakup wierzytelności nie oznacza także
natychmiastowej zapłaty za nią. Rozliczenie następuje bowiem w
uzgodnionych terminach, bądź w momencie faktycznego wpływu
kwoty należności od odbiorcy.
FAKTORING - formy [19]
Faktoring pełny (bez regresu) – wraz z cesją
wierzytelności na faktora przechodzi ryzyko
niewypłacalności dłużnika i w przypadku gdy dłużnik
nie jest w stanie spłacić wierzytelności, faktor nie ma
prawa regresu w stosunku do zbywcy wierzytelności.
Ta forma faktoringu jest korzystna dla zbywcy
wierzytelności, bowiem po dokonaniu transakcji
sprzedaży towaru lub usługi na rzecz dłużnika
faktorant od razu dysponuje środkami finansowymi i
wyzbywa się odpowiedzialności za ewentualną
niewypłacalność dłużnika. Ciężar odpowiedzialności za
niewypłacalność dłużnika spoczywa na faktorze, który
przy tej formie faktoringu analizuje głównie sytuacją
finansową dłużnika, jako zobowiązanego do zapłaty.
FAKTORING - formy [20]
Faktoring niepełny (z regresem) – dokonanie cesji
wierzytelności nie obejmuje przejęcia ryzyka
niewypłacalności dłużnika wobec faktora. Jest to de facto
zaciągnięcie kredytu krótkoterminowego przez faktoranta,
bowiem w przypadku nie dokonania zapłaty przez dłużnika,
on musi to uczynić na rzecz faktora. Ta forma faktoringu
powinna w pierwszej kolejności znaleźć zastosowanie przy
finansowaniu kredytów kupieckich udzielanych przez
dostawcę dla godnych zaufania odbiorców, kiedy wydłużone
terminy płatności wynikają ze specyfiki prowadzonej
działalności. Faktorant ponosi odpowiedzialność wobec
faktora i musi o tym pamiętać, wnioskując o udzielenie
faktoringu niepełnego, bowiem obciążają go skutki
niespłacenia kwoty wierzytelności w terminie.
FAKTORING - formy [21]
Faktoring mieszany – to połączenie faktoringu
pełnego i niepełnego. Faktor przejmuje ryzyko
odpowiedzialności dłużnika wyłącznie do pewnej
kwoty, natomiast odpowiedzialność spoczywa
nadal na faktorancie. Rozwiązanie to jest
rozłożeniem odpowiedzialności między faktora i
faktoranta.
FAKTORING - umowa [22]
Treść umowy faktoringu obejmuje z reguły dwie
części. Część pierwsza, podstawowa, obejmuje
postanowienia składające się niejako na "ogólne
warunki " takich umów. Są one dlatego
nazywane w praktyce "warunkami
standardowymi". Część druga umowy faktoringu
obejmuje postanowienia szczegółowe. Na ogół
bywa tak, że przedmiotem transakcji są jedynie
postanowienia szczegółowe. Jeżeli bowiem
przedsiębiorcy nie odpowiadają "warunki
ogólne" sformułowane w pierwszej części
umowy, to po prostu nie przystępuje w ogóle do
pertraktacji co do warunków szczegółowych.
FAKTORING - umowa [23]
Już z pierwszej części umowy powinno wynikać, czy strony doprowadzą
do skutku faktoring właściwy, czy też, poprzestaną na faktoringu
niewłaściwym. Należy zatem powiedzieć wyraźnie o tym, czy bank
faktoringowy bierze na siebie ryzyko wypłacalności dłużnika, czy też że
będzie ono nadal obarczać przedsiębiorcę. W przedstawionej części
umowy należy wskazać umowy zawarte pomiędzy przedsiębiorcą a jego
dłużnikiem, a z których wynikają wierzytelności przelewane przez
przedsiębiorcę na bank faktoringowy. Wskazanie to powinno obejmować
co najmniej dokładne oznaczenie stron tamtych umów, daty ich
zawarcia, ich przedmioty oraz terminy spełnienia świadczeń na rzecz
przedsiębiorcy. Jeżeli między przedsiębiorcą a jego dłużnikami zawarte
zostały umowy dodatkowe (zwane w praktyce "aneksami"), to powinny
one być wyszczególnione już w części podstawowej z podaniem takich
samych danych, jak w wypadku umów pierwotnych. Umowa faktoringu
obejmuje nierzadko kilka (kilkanaście) umów dostawy, sprzedaży, czy o
usługi, jakie doszły do skutku między przedsiębiorcą a jego partnerami.
W takiej sytuacji występuje szereg różnych terminów zapłaty należności
przedsiębiorcy. Podmioty umowy mogą wówczas uzgodnić tzw. średni
termin płatności dla wszystkich tych wierzytelności (z ang. average due
date). Należy też określić kwotę należną sprzedawcy (dostawcy) czy
usługodawcy z tytułu cesji ich wierzytelności.
FAKTORING - umowa [24]
W części podstawowej musi też być określona
wysokość prowizji należnej faktorowi. Wysokość ta
może być podana w wielkości bezwzględnej lub w
odpowiednim procencie (stopa procentowa) w
stosunku do wielkości wierzytelności. Na wysokość
prowizji wpływa oczywiście nie tylko kwota (wielkość)
wierzytelności, ale i pozycja ekonomiczno-prawna
nabywcy towarów i usług, zabezpieczenie
wierzytelności, przedmiot towarów i usług objętych
umowami sprzedaży, dostawy lub umowami o usługi,
a także terminy (długie czy krótkie) spełnienia
świadczenia przed dłużnika (dłużników). Oprócz
zwykłej prowizji, strony mogą sobie zastrzec dla
faktora prowizje dodatkową, wynikającą z reguły z
zakresu czynności dodatkowych, których ma podjąć
się faktor.
FAKTORING - umowa [25]
Oprócz prowizji zwykłej i dodatkowej możliwa
jest też prowizja podwyższona. Stosowana jest
przy faktoringu właściwym (pełnym) i tylko z tym
faktoringiem jest ona w praktyce obrotu
wiązana. Podwyższenie prowizji wiąże się tu
bowiem z przyjęciem przez faktora ryzyka
wypłacalności dłużnika. Należy również zawrzeć
postanowienia co do obowiązku płacenia odsetek
za korzystanie z cudzego kapitału oraz odsetek
za opóźnienie, poza tym umowa powinna
zawierać wszystkie inne dane niezbędne dla
zawarcia umowy, a więc oznaczenie stron z
podaniem adresu, ewentualnych pełnomocników
(prokurentów), czas trwania umowy (ściśle
określony lub na czas nieoznaczony).
FAKTORING - umowa [26]
Integralną część kontraktu faktoringowego
stanowią warunki szczegółowe. W tej części
umowy zawarte są postanowienia poszerzające
zakres świadczeń faktora na rzecz faktoranta.
Musi się tu znaleźć także dokładny opis
świadczeń dodatkowych. Faktor na mocy
dodatkowego porozumienia może świadczyć
inne usługi, takie jak:
działalność reklamową i marketingową
kojarzenie dostawców i odbiorców
wybór agentów handlowych
doradztwo prawne i ekonomiczne
prowadzenie postępowań spornych
FAKTORING - umowa [27]
Usługi te mogą obejmować ponadto:
inkaso należności
windykację należności
wykupywanie faktur na okres dłuższy, niż to wynika z terminu
płatności wskazanego na dokumencie
ustalenie okresu tolerancji
prowadzenie rozliczeń transakcji pomiędzy faktorantem i dłużnikiem
oraz informowanie go o terminowości wywiązywania się dłużnika z
płatności
kierowanie upomnień do opieszałych dłużników
zbieranie informacji i gromadzenie danych statystycznych o istotnym
znaczeniu gospodarczym dla faktoranta
opracowanie projektów rozwoju faktoranta.
W części drugiej umowy faktoringowej strony określają również
szczegółowe prawa i obowiązki. W praktyce obrotu umowy mogą
zawierać:
zakres uprawnień faktora
zakres obowiązków sprzedawcy (dostawcy) lub usługodawcy.
FORFAITING
FORFAITING- istota [1]
Forfaiting jest prostym
technicznie, akceptowanym na
całym świecie instrumentem
finansowania handlu
zagranicznego, polegającym na
dyskontowaniu lub
redyskontowaniu przez bank
wierzytelności z tytułu transakcji
handlowych.
FORFAITING- istota [2]
Bank - forfaiter dyskontuje
wierzytelności eksportowe
zabezpieczone przez bank
importera, dokonując wypłaty za
wyeksportowany towar z
potrąceniem tzw. odsetek
dyskontowych.
FORFAITING- istota [3]
Forfaiting może być zastosowany, gdy
importer i eksporter uzgodnią, że zapłata za
towar nastąpi w odroczonym terminie (np.:
3, 6, 9, 12 miesięcy po wysyłce towaru).
Ważne też jest, aby zapłata zabezpieczona
była wekslami własnymi lub trasowanymi
poręczonymi przez bank, lub nieodwołalną
akredytywą dokumentową ewentualnie
odrębną gwarancją bankową. bank
zabezpieczający zapłatę powinien być
zaakceptowany przez bank - Forfaitera.
FORFAITING- istota [4]
Eksporter zleca bankowi dyskonto
wierzytelności z akredytywy, a koszty dyskonta
(odsetek dyskontowych) kompensuje
odpowiednio skalkulowaną ceną eksportowanego
towaru. importer jest usatysfakcjonowany
odroczeniem zapłaty. Bank wypłaca eksporterowi
zdyskontowane wierzytelności tylko stwierdzi
zgodność dokumentów z warunkami akredytywy.
Możliwe jest także zastosowanie w miejsce
akredytywy weksla poręczonego przez bank
importera. W obu przypadkach warunki
wykonania forfaitingu uzgadniane są przez bank i
eksportera w drodze negocjacji.
FORFAITING- istota [5]
Z forfaitingu mogą korzystać:
osoby prawne,
jednostki organizacyjne nie mające
osobowości prawnej
osoby fizyczne prowadzące
działalność gospodarczą .
FORFAITING- istota [6]
Korzyści:
forfaiting jest korzystnym dla eksportera i najtańszym sposobem
finansowania jego transakcji,
umożliwia poprawę płynności eksportera dzięki wcześniejszemu
otrzymaniu należności za dostarczony towar lub wykonaną usługę,
eliminuje ryzyko związane z transakcją handlową np. ryzyko
niewypłacalności importera
uniknięcie potrzeby zaciągnięcia kredytu dla sfinansowania
odroczonych wierzytelności,
eksporter ponosi odpowiedzialność tylko za autentyczność i
poprawność dokumentów handlowych prezentowanych do forfaitingu
i poprawne zabezpieczenie się w kontrakcie handlowym oraz
wiarygodność żądania zapłaty,
w forfaitingu stosuje się standardowe dokumenty funkcjonujące w
handlu zagranicznym i prostą procedurę realizacji ,
eksporter może zaoferować Importerowi korzystne warunki płatności
czyli kredyt kupiecki (odroczenie płatności),
ryzyko kursu walutowego ogranicza się do okresu od dnia zawarcia
kontraktu handlowego do daty dyskontowania.
FORFAITING- istota [7]
Nabywane w ramach forfaitingu
wierzytelności obejmują zazwyczaj
weksel własny dłużnika lub weksel
trasowany (tratę) klienta, zabezpieczone
gwarancją lub awalem,
płatności odroczone w ramach
nieodwołalnej akredytywy
dokumentowej,
inne dokumenty świadczące o
wymagalności wierzytelności, np.
faktury handlowe wraz z kontraktem.
FORFAITING- istota [8]
Jakie dokumenty są wymagane przy umowie
forfaitingu?
Na początku jest to wniosek klienta oraz
prezentacja instrumentu, który będzie podlegać
skupowi. Potem wymagane są dodatkowe
dokumenty, w zależności od tego, jaki to jest
instrument, co się na nim znajduje, kto, do
czego się zobowiązał i jak dalece. Forfaiting nie
jest transakcją, którą się opisuje i sprzedaje w
oddziałach banku, nie występuje często i nie
dotyczy powszechnego klienta, dlatego
wszystko jest rozpatrywane indywidualnie, w
zależności od potrzeb klienta.
FORFAITING- istota [9]
Różnice pomiędzy forfaitingiem a faktoringiem
Faktoring to usługa, w której skupowane są
wierzytelności w postaci faktur, z reguły dotyczy
niższych kwot, krótszych terminów i dodatkowo
wierzytelności, które są tylko telnościami firm. W
forfaitingu chodzi o wyższe kwoty, dłuższe terminy i
skupowane są weksle zamiast faktur. Forfaiting jest
zawsze bez regresu, czyli ostateczne ryzyko ściągnięcia
pieniędzy od dłużnika spoczywa na banku. Faktoring
może być z regresem lub bez. Ostatnia różnica jest
taka, że faktoring jest z reguły usługą krajową, a
forfaiting występuje zazwyczaj w obrocie
międzynarodowym.
FORFAITING- istota [10]
Podstawowe zalety forfaitingu:
zamiana należności terminowych na gotówkę,
eliminacja ryzyka handlowego, politycznego i kursowego,
brak prawa regresu ze strony banku w stosunku do klienta,
możliwość finansowania pełnej wartości kontraktu,
możliwość ustalenia z góry stopy dyskonta,
prosta dokumentacja,
szybka realizacja.
Podstawowe wady forfaitingu:
wysoki koszt, bank potrąca z góry odsetki dyskontowe za
cały okres transakcji,
ograniczone zastosowanie usługi.
DYSKONTO WEKSLI
Dyskonto weksli
[1]
Weksel własny – [sola] to taki w którego
wystawca [trasant] będący zarazem płatnikiem
[trasatem] zobowiązuje się do zapłaty
posiadaczowi weksla [beneficjentowi]
określonej kwoty pieniężnej.
Weksel trasowany [ciągniony, trata] – to taki
weksel w którym wystawca [trasant] weksla
zleca wskazanej w wekslu osobie [trasatowi]
zapłacenie określonej kwoty pieniężnej
posiadaczowi weksla [beneficjentowi].
Dyskonto weksli
[
2]
Przedsiębiorstwo sprzedając towary lub usługi z
odroczonym terminem płatności przyjmuje od
odbiorcy weksle własne importera opiewające na
kwotę równą wartości dokonanej sprzedaży.
Następnie nie czekając do terminu wykupienia
weksli przez importera poddaje je operacji
dyskontowej w banku komercyjnym, który z góry
wypłaca mu wartość nominalną weksla
pomniejszoną o określoną kwotę, zwaną
dyskontem. Oprócz dyskonta bank potrąca również
stałą prowizję stanowiącą koszt usługi operacji
dyskontowej. W rezultacie dyskonta weksli
eksporter bezzwłocznie otrzymuje swoje
należności według bieżącego kursu kasowego nie
czekając na nadejście terminu płatności.
Dyskonto weksli
[3]
W tej operacji koszt osłony przed ryzykiem
kursowym sprowadza się do wysokości
zastosowanej stopy dyskontowej i pobranej
prowizji przez bank przyjmujący weksle do
dyskonta.
Ubezpieczenie ryzyka w
towarzystwie
ubezpieczeniowym [1]
Procedura i technika ubezpieczenia ryzyka w
towarzystwie ubezpieczeniowym jest skutecznym choć z
reguły bardzo kosztownym sposobem przeniesienia
ryzyka. Poprzez zawarcie umowy ubezpieczenia z
towarzystwem ubezpieczeniowym następuje rozłożenie
ciężaru ekonomicznego potencjalnych strat, na jakie
narażeni są przystępujący do ubezpieczenia [zagrożeni
identycznym ryzykiem], dzięki wykorzystaniu
wniesionych przez nich składek w celu utworzenia
specjalnego funduszu. Z funduszu tego pokrywane są
ewentualne straty lub potrzeby majątkowe podmiotów,
które opłaciły składkę. Jest to stosunkowo korzystna
forma zabezpieczenia się przed ryzykiem kursowym ze
względu na brak konieczności tworzenia własnych rezerw
finansowych przez ubezpieczające się podmioty.
Hedging finansowy
[1]
Polega na zamknięciu otwartej pozycji walutowej
poprzez zajęcie innej pozycji o tym samym
rozmiarze, lecz przeciwstawnej do pozycji
zabezpieczanej. Efektem tego działania jest
zredukowanie lub wyeliminowanie skutków zmian
wartości obydwu pozycji w efekcie zmian kursów
walutowych.
Hedging finansowy
[2]
Polega on na zamknięciu otwartej pozycji
walutowej, poprzez zajęcie identycznej pozycji
[taka sama waluta, wartość i termin] lecz
przeciwstawnej z punktu widzenia zabezpieczanej
pozycji wykorzystując w tym celu instrumenty
rynku pieniężnego. Najczęściej wykorzystywanym
instrumentem w hedgingu finansowym są lokaty i
kredyty zagraniczne.
Hedging finansowy
[3]
Jeżeli krajowy eksporter posiada należność w walucie
obcej z tytułu wyeksportowanych towarów lub usług
[długa pozycja walutowa] i jednocześnie przewiduje, iż
kurs waluty w której posiada należności, obniży się
[ulegnie deprecjacji], to może się zabezpieczyć przed
skutkami obniżki kursu poprzez zaciągnięcie w banku
kredytu lub pożyczki w tej walucie na taką samą kwotę
i termin [krótka pozycja walutowa]. Otrzymane w ten
sposób waluty obce zamienia się następnie na walutę
krajową. W ten sposób zamyka on otwartą pozycję
walutową poprzez zajęcie pozycji przeciwstawnej i tym
samym eliminuje on ryzyko kursowe, gdyż w
przypadku spadku kursu waluty obcej zakup walut
niezbędnych do spłaty kredytu przyniesie mu
określony zysk kursowy, który skompensuje niższe
wpływy z tytułu eksportu.
Hedging finansowy
[4]
Szczególnym przypadkiem hedgingu finansowego jest
inwestowanie w dłużne papiery denominowane w
walutach obcych bądź ewentualnie w papiery
indeksowane w oparciu o zmiany kursu walutowego.
Inwestycji tej można dokonać bezpośrednio poprzez
zakup przez przedsiębiorstwo tych papierów bądź
pośrednio w wyniku inwestycji w fundusz lokujący
aktywa w te instrumenty [np. Fundusz Skarbiec].
Alternatywą jest zakup certyfikatów depozytowych
indeksowanych w stosunku do zmian kursów walut
obcych.
Hedging finansowy
[5]
Certyfikat depozytowy jest krótkoterminowym [o
terminie zapadalności do roku] zbywalnym papierem
wartościowym, emitowanym przez bank, w którym
emitent zobowiązuje się do zwrotu złożonego
depozytu wraz z należnymi odsetkami, w z góry
określonym terminie.
Zakup certyfikatu depozytowego indeksowanego w
stosunku do zmian kursu waluty obcej jest z punku
widzenia nabywcy rodzajem lokaty, dla której
oprocentowanie jest ustalane w wysokości równej
zmianie procentowej kursu walut do złotówki. Zgodnie
z tym każda złotówka zainwestowana w certyfikat
depozytowy jest waloryzowana zgodnie ze zmianami
jej wartości w stosunku do podstawowych walut.
Hedging finansowy
[6]
Oznacza to, że po upływie okresu inwestycji emitent
certyfikatu wypłaci jego posiadaczowi taką kwotę
pieniężną wyrażoną w złotówkach za którą mimo
spadku kursu złotego [deprecjacji] będzie mógł nabyć
taką ilość waluty obcej jaką nabyłby za kwotę
ulokowaną w certyfikat depozytowy w momencie jego
zakupu.
Z drugiej strony jeżeli w terminie wykupu certyfikatu
kurs danej waluty obcej będzie niższy od kursu z dnia
emisji certyfikatu [aprecjacja złotówki] emitent wypłaci
jego posiadaczowi wartość nominalną certyfikatu.
Hedging finansowy
[7]
Obecnie w Polsce występują trzy rodzaje certyfikatów
depozytowych związanych z kursem walut obcych:
1/indeksowane w stosunku do USD którego
oprocentowanie jest równe procentowej zmianie kursu
PLN w stosunku do USD między dniem emisji
certyfikatu a dniem jego wykupu przez emitenta,
powiększonej o stawkę EUROLIBOR
2/indeksowanie w stosunku do kursu średniego waluty
EURO podawanego przez NBP
3/indeksowanie w stosunku do zmiany kursu USD i EURO
łącznie
Pozabilansowe transakcje
zabezpieczające
[1]
Pozabilansowe transakcje zabezpieczające to
transakcje zabezpieczające przed ryzykiem kursowym,
których zawarcie przez przedsiębiorstwo nie skutkuje
ich odzwierciedleniem w jego bilansie.
Transakcje te zwane również są walutowymi
kontraktami terminowymi lub inaczej walutowymi
instrumentami pochodnymi [derywaty].
Pozabilansowe transakcje
zabezpieczające
[2]
FORWARD WALUTOWY- zabezpieczenie się przed
ryzykiem kursowym za pomocą walutowych
kontraktów terminowych forward polega na zajęciu
pozycji odwrotnej w stosunku do pozycji walutowej,
którą chce się zabezpieczyć. Tym samym niezależnie
od tego, w którym kierunku zmieni się kurs walutowy,
zysk osiągnięty na jednej z tych pozycji powinien
skompensować stratę poniesioną na drugiej.
Podmiot pragnący zabezpieczyć długą pozycję
walutową w określonej walucie przed ryzykiem
kursowym, zajmuje krótką pozycję w kontrakcie
forward opiewający na tą walutę czyli sprzedaje
kontrakt forward. Natomiast podmiot chcący
zabezpieczyć krótką pozycję walutową w określonej
walucie, zajmuje długą pozycję w kontrakcie forward
czyli kupuje ten kontrakt.
Pozabilansowe transakcje
zabezpieczające
[3]
WALUTOWE KONTRAKTY FUTURES –
zabezpieczenie się przed ryzykiem kursowym za
pomocą walutowych kontraktów terminowych futures
polega na zajęciu na tym rynku pozycji odwrotnej w
stosunku do tej pozycji walutowej, którą chce się
zabezpieczyć. Ci którzy chcą się zabezpieczyć przed
spadkiem kursu walutowego [długa pozycja walutowa]
zajmują krótką pozycję na rynku futures sprzedając
odpowiednią liczbę kontraktów. Natomiast te podmioty
które chcą się zabezpieczyć przed wzrostem kursu
walutowego [krótka pozycja walutowa] zajmują długą
pozycję w tej walucie na rynku futures kupując
odpowiednią liczbę kontraktów.
Pozabilansowe transakcje
zabezpieczające
[4]
WALUTOWE OPCJE POZAGIEŁDOWE – osłona
transakcji przed ryzykiem kursowym za pomocą opcji
walutowych polega na jednoczesnym zawarciu takiej
opcyjnej transakcji walutowej, w efekcie której dzięki
osiągniętym zyskom możliwe będzie całkowite
pokrycie strat powstałych w wyniku realizacji
transakcji pierwotnej.
W zależności od przewidywań przedsiębiorstwa
odnośnie do kształtowania się przyszłych kursów
walutowych może ono zastosować jedną lub kilka z
wielu istniejących strategii zabezpieczających.
Pozabilansowe transakcje
zabezpieczające
[5]
Zalicza się do nich:
1.KRÓTKA POZYCJA WALUTOWA:
Zakup opcji kupna
Strategia byka [bull spread] z wykorzystaniem opcji kupna
Strategia byka [bull spread] z wykorzystaniem opcji sprzedaży
2.DŁUGA POZYCJA WALUTOWA:
Zakup opcji sprzedaży
Strategia niedźwiedzia [bear spread] z wykorzystaniem opcji
kupna
Strategia niedźwiedzia [bear spread] z wykorzystaniem opcji
sprzedaży
Pozabilansowe transakcje
zabezpieczające
[6]
Zakup opcji kupna – zakup przez przedsiębiorstwo opcji
kupna na walutę obcą w której ma ono otwartą pozycję
walutową czyli zajęcie długiej pozycji w opcji kupna [long
call]. Termin wygaśnięcia opcji oraz ilość walut, na które
opiewa opcja, muszą być zbliżone odpowiednio do terminu
zamknięcia oraz wielkości zabezpieczanej krótkiej pozycji
walutowej. Przedsiębiorstwo w tej strategii powinno wybrać
opcję z ceną wykonania maksymalnie zbliżoną do bieżącego
kursu waluty bazowej na rynku spot.
Jeżeli na rynku spot w terminie wygaśnięcia kurs waluty w
której przedsiębiorstwo posiada otwartą pozycję walutową
będzie niższy od ceny wykonania opcji to wartość pozycji
zabezpieczonej równa jest różnicy między wartością krótkiej
pozycji dla danego kursu i premia opcji gdyż przy tym
poziomie kursu opcja nie zostanie zrealizowana.
Pozabilansowe transakcje
zabezpieczające
[7]
Natomiast dla kursu spot ukształtowanego w terminie
wygaśnięcia na poziomie równym bądź wyższym od
ceny wykonania opcji, przedsiębiorstwo poniesie stratę
równą premii opcji.
Jak można łatwo zauważyć przedsiębiorstwo dzięki
zastosowanej strategii zabezpieczającej krótką pozycję
walutową ograniczyło możliwość poniesienia strat do
wielkości równej premii opcji kupna.
Pozabilansowe transakcje
zabezpieczające
[8]
Strategia byka [bull spread] z wykorzystaniem
opcji kupna – strategia ta polega na zakupie
walutowej opcji kupna przy równoczesnej sprzedaży
[wystawieniu] takiej samej opcji [ o tych samych
charakterystykach] ale o wyższej cenie wykonania.
Jeżeli w terminie wygaśnięcia kurs waluty
zabezpieczanej jest niższy na rynku spot od ceny
wykonania w zakupionej opcji kupna to
przedsiębiorstwo oraz podmiot który zakupił
wystawioną przez nie opcję kupna nie realizują żadnej
z nich. Strata jest więc ograniczona wielkością różnicy
między zapłaconą premią a otrzymaną. Z kolei jeżeli
kurs na rynku spot w terminie wygaśnięcia opcji jest
wyższy od ceny wykonania wystawionej opcji kupna to
obie opcje zostaną zrealizowane.
Pozabilansowe transakcje
zabezpieczające
[9]
Wtedy zysk przedsiębiorstwa na jednej walucie
wynosi: cena wykonania wystawionej opcji kupna –
cena wykonania zakupionej opcji kupna + otrzymana
premia-zapłacona premia.
Natomiast gdy kurs na rynku spot w terminie
wygaśnięcia jest wyższy od ceny wykonania
zakupionej opcji, a niższy od ceny wykonania
wystawionej opcji, to zakupiona przez
przedsiębiorstwo opcja kupna będzie zrealizowana. W
tej sytuacji wynik finansowy przedsiębiorstwa na
operacji hedgingowej wynosi: kurs na rynku spot-cena
wykonania zakupionej opcji kupna – zapłacona premia
+ otrzymana premia.
Pozabilansowe transakcje
zabezpieczające
[10]
Strategia byka [bull spread] z wykorzystaniem
opcji sprzedaży – jej istota polega na równoczesnym
zakupie walutowej opcji sprzedaży i sprzedaniu
[wystawieniu] takiej samej opcji sprzedaży lecz o
wyższej cenie wykonania.
Jeżeli w terminie wygaśnięcia kurs waluty
zabezpieczanej jest wyższy na rynku spot od ceny
wykonania wystawionej opcji sprzedaży to
przedsiębiorstwo oraz podmiot który zakupił
wystawioną przez nie opcję sprzedaży nie realizu8ją
żadnej z nich. W tej sytuacji przedsiębiorstwo osiąga
zysk równy premii netto [różnica między otrzymaną
premią a zapłaconą].
Pozabilansowe transakcje
zabezpieczające
[11]
Natomiast gdy kurs na rynku spot w terminie
wygaśnięcia opcji jest niższy od ceny wykonania
zakupionej opcji sprzedaży, to obie opcje zostaną
zrealizowane. Wtedy strata przedsiębiorstwa na jednej
walucie wynosi: cena wykonania wystawionej opcji
sprzedaży – cena wykonania zakupionej opcji
sprzedaży + premia netto. Z kolei gdy kurs waluty na
rynku spot w terminie wygaśnięcia jest wyższy od
ceny wykonania zakupionej opcji a niższy od ceny
wykonania wystawionej opcji to zakupiona przez
przedsiębiorstwo opcja sprzedaży będzie
zrealizowana. W tej sytuacji wynik finansowy
przedsiębiorstwa na operacji hedgingowej wynosi:
cena wykonania zakupionej opcji sprzedaży – kurs na
rynku spot + premia netto.
Pozabilansowe transakcje
zabezpieczające
[12]
Zakup opcji sprzedaży – polega on na zakupie przez
przedsiębiorstwo opcji sprzedaży wystawionej na
walutę obcą, w której ma ono długą pozycję walutową
czyli na zajęciu długiej pozycji w opcji sprzedaży.
Termin wygaśnięcia opcji i ilość walut na które opiewa
opcja muszą być zbliżone odpowiednio do terminu
zamknięcia oraz wielkości zabezpieczanej pozycji
walutowej. Przedsiębiorstwo w tej strategii powinno
wybrać opcję z ceną wykonania maksymalnie zbliżoną
do bieżącego kursu waluty bazowej na rynku spot.
Pozabilansowe transakcje
zabezpieczające
[13]
Jeżeli w terminie wygaśnięcia na rynku spot kurs
waluty w której przedsiębiorstwo posiada długą
pozycję walutową, będzie równy bądź niższy od ceny
wykonania opcji to przedsiębiorstwo zrealizuje opcję
ograniczając stratę do poziomu równego premii opcji.
Natomiast dla kursu spot ukształtowanego w terminie
wygaśnięcia na poziomie wyższym od ceny wykonania
opcji, wartość pozycji zabezpieczonej jest równa
różnicy między wartością długiej pozycji dla danego
kursu i premią opcji, gdyż przy tym poziomie kursu
opcja nie zostanie zrealizowana. Z powyższego
wynika, iż przedsiębiorstwo dzięki zastosowanej
strategii zabezpieczającej długą pozycję walutową
ograniczyło możliwość poniesienia strat do wielkości
równej zapłaconej premii.
Pozabilansowe transakcje
zabezpieczające
[14]
Strategia niedźwiedzia [bear spread] z wykorzystaniem opcji
kupna – strategia ta polega na zakupie walutowej opcji kupna i
równoczesnej sprzedaży takiej samej opcji kupna lecz o niższej cenie
wykonania.
Przedsiębiorstwo wykorzystując strategię bera call spread w celu
zabezpieczenia się przed ryzykiem kursowym ogranicza tym samym
swoją maksymalną stratę do poziomu równego różnicy między
cenami wykonania obu opcji minus otrzymana premia netto. Strata
tej wielkości ma miejsce gdy kurs waluty na rynku spot w terminie
wygaśnięcia jest równy bądź wyższy od ceny wykonania zakupionej
opcji. Jeżeli z kolei kurs waluty na rynku spot w terminie wygaśnięcia
jest równy bądź niższy niż cena wykonania wystawionej opcji kupna
to przedsiębiorstwo osiąga zysk równy premii netto. Natomiast w
sytuacji ukształtowania się kursu spot w przedziale między cenami
wykonania obu opcji jest realizowana wystawiona opcja kupna, a
wynik finansowy przedsiębiorstwa jest równy: kurs na rynku spot –
cena wykonania wystawionej opcji kupna + premia netto.
Pozabilansowe transakcje
zabezpieczające
[15]
Strategia niedźwiedzia [bear spread] z
wykorzystaniem opcji sprzedaży – polega ona na
zakupie walutowej opcji sprzedaży i sprzedaży
[wystawieniu] takiej samej opcji lecz o niższej cenie
wykonania.
Strategia ta jest lustrzanym odbiciem opisanej
wcześniej strategii byka z wykorzystaniem opcji
sprzedaży. W powyższej strategii maksymalna strata
przedsiębiorstwa jest ograniczona do poziomu
zapłaconej premii netto. Natomiast maksymalny zysk
jaki przedsiębiorstwo może osiągnąć stosując tę
strategię wynika z różnicy między cenami wykonania
obu opcji i premią netto.