Zgłębnikowanie
żołądka
Justyna Wawrzyńska
Zgłębnikowanie
żołądka
Justyna Wawrzyńska
Czym jest zgłębnik?
Zgłębnik (sonda) jest to cienka,
długa i elastyczna rurka z tworzywa sztucznego.
Na czym polega
zgłębnikowanie:
Badanie polega na
wprowadzeniu przez
usta lub nos
specjalnego
zgłębnika i pobraniu
przez zassanie soku
żołądkowego.
Na jak długo zgłębnik może
pozostać w przewodzie
pokarmowym?
Sonda może być wprowadzona do przewodu
pokarmowego na czas karmienia, albo
pozostawiona tam na okres od 7 do 10 dni,
gdy jest ona z PCV
lub od 6 do 8 tygodni,
gdy jest zrobiona z poliuretanu lub z sylikonu.
Cel diagnostyczny
zgłębnikowania:
•
Ocena zawartości treści żołądkowej (resztki
pokarmowe, krew, śluz, żółć, substancje
toksyczne, badanie bakteriologiczne).
•
Próby czynnościowe (wydzielnicze żołądka)-
określenie stopnia pH soku żołądkowego bez
pobudzenia i po pobudzeniu.
Cel leczniczy
zgłębnikowania:
•
Płukanie żołądka w przypadku zatrucia.
•
Odciągnięcie zalegającej treści żołądkowej
(odbarczenie) np. przed zabiegiem operacyjnym, w
okresie pooperacyjnym.
•
Karmienie przez zgłębnik w przypadku, gdy pacjent
sam nie może przyjmować pokarmów (pacjent
nieprzytomny).
•
Podawanie leków, np. u chorych krwawiących z
powodu wrzodów żołądka.
Zadania i kompetencje
pielęgniarki:
Pielęgniarka może wykonywać badanie bez zlecenia lekarza
pod warunkiem, że przeszła specjalny kurs kwalifikacyjny.
Do zadań pielęgniarki należy:
•
przygotowanie pacjenta do badania;
•
przygotowanie zestawu;
•
wprowadzenie zgłębnika do żołądka i pobranie kolejnych
porcji soku żołądkowego zgodnie z obowiązującą
procedurą badania;
•
określenie i udokumentowanie ilości odciągniętej treści
żołądkowej;
•
obserwowanie pacjenta w czasie badania i po badaniu,
postępowanie ze sprzętem po badaniu, zabezpieczenie
materiału pobranego o badania – opisanie i przekazanie
go do laboratorium.
Przygotowanie pacjenta:
Pacjent powinien być poinformowany o:
•
celu zabiegu;
•
jak powinien zachować się podczas zakładania
zgłębnika;
•
zabieg może być nieprzyjemny, ale nie jest
bolesny;
•
pacjent może odczuwać odruchy wymiotne;
•
powinien być na czczo;
•
jeżeli w jamie ustnej są ruchome protezy
zębowe to należy je na czas zabiegu wyjąć;
•
w czasie zabiegu musi sygnalizować wszystkie
niepokojące dolegliwości.
Przygotowanie pacjenta:
Pacjent przytomny w czasie zakładania
zgłębnika przyjmuje pozycję siedzącą lub
półsiedzącą,
z głową lekko pochyloną do przodu.
Pacjent z zaburzeniami świadomości
i nieprzytomny powinien być ułożony na boku
i zaintubowany.
Przygotowanie sprzętu:
•
zgłębnik żołądkowy jednorazowego użytku
•
środek do nawilżenia końcówki zgłębnika
•
kubek z wodą
•
serweta lub podkład płócienny
•
lignina lub chusteczki higieniczne
•
papierek lakmusowy, stetoskop
•
strzykawka 50ml
•
rękawiczki
•
pojemnik na protezę
•
próbki na treść żołądkową, w przypadku gdy ma być
przesłana do badania
•
miska nerkowata
•
przylepiec i nożyczki, jeśli zgłębnik ma być pozostawiony
w żołądku na dłuższy czas
Określenie długości
wprowadzenia zgłębnika:
Zmierzenie orientacyjnej długości
przed rozpoczęciem zgłębnikowania,
tj. odległość od nasady nosa, poprzez płatek
ucha,
do wyrostka mieczykowatego mostka
dodając jeszcze 5– 10cm.
Technika zgłębnikowania
żołądka przez nos:
1.
Umycie rak przez personel.
2.
Założenie rękawic zabiegowych.
3.
Wybór odpowiedniego rozmiaru zgłębnika.
4.
Ułożenie chorego w odpowiedniej pozycji z
brodą dociśniętą do klatki piersiowej.
5.
Określenie długości na jaką wprowadzany
będzie zgłębnik.
6.
Nasmarowanie końca sondy Lignokainą 2%
w żelu lub znieczulenie gardła pacjenta
środkiem znieczulającym w postaci aerozolu,
w celu zniesienia odruchów wymiotnych.
7.
Uchwycenie zgłębnika na odległość około 7, 5 cm
od końca.
8.
Ustawienie w nozdrzach, a następnie
przesunięcie go do przodu i w dół.
9.
Gdy zgłębnik znajdzie się w gardle, należy
przygiąć głowę pacjenta do klatki piersiowej i
wprowadzić zgłębnik na zaznaczoną głębokość.
10.
Należy odciągnąć treść żołądkową.
11.
W przypadku konieczności pozostawienia
zgłębnika na dłużej należy umocować go
plastrem.
Ułożenie głowy pacjenta
podczas zgłębnikowania:
Po wprowadzeniu zgłębnika do nosa na
odległość około 7,5 cm (A), przyginamy głowę
chorego do klatki piersiowej w celu
zmniejszenia ryzyka wprowadzenia sondy do
dróg oddechowych.
Umocowanie zgłębnika
założonego przez nos:
Przymocowanie zgłębnika do skóry policzka
za pomocą drugiego krótszego plastra:
Technika zgłębnikowania
żołądka przez usta:
7.
Wprowadzenie zgłębnika do jamy ustnej w linii
pośrodkowej do nasady języka (polecenie aby
pacjent wykonywał ruchy ssania i połykania).
8.
Po wprowadzeniu zgłębnika za odległość 15
cm, należy przełożyć go na lewą stronę jamy
ustnej, między zęby a policzek, w celu
zmniejszenia odruchów wymiotnych.
9.
Wprowadzenie zgłębnika głębiej zgodnie z
ruchami połykania.
10.
Sprawdzenie umocowania sondy i zaznaczenie
miejsca wejścia do jamy ustnej i umocowanie
zgłębnika.
Umocowanie zgłębnika
założonego przez usta:
Wprowadzanie zgłębnika przez jamę ustną
zaczynamy w linii pośrodkowej języka (A),
po 15 cm umiejscawiamy zgłębnik
między zębami a policzkiem (B), na końcu
przymocowujemy zgłębnik (C).
Kontrola położenia
zgłębnika:
Gdy zgłębnik jest wprowadzony na długości
wcześniej oznaczoną należy sprawdzić jego
położenie w żołądku.
Można to zrobić poprzez odciągnięcie treści
żołądkowej strzykawką i sprawdzenie jej pH
papierkiem lakmusowym.
Papierek powinien zabarwić się na różowo.
Poprawność założenia
zgłębnika można
sprawdzić również
wprowadzając
strzykawką do
żołądka około 10 ml
powietrza i
wysłuchiwać za
pomocą stetoskopu
szmerów nad
żołądkiem.
Wskazania do założenia
zgłębnika przez usta:
•
życzenie pacjenta;
•
założenie zgłębnika na krótki okres;
•
rozmiar sondy jest zbyt duży w porównaniu ze
światłem jamy nosowej.
Przeciwwskazania do
wprowadzenia zgłębnika
żołądkowego:
•
skrzywienie przegrody nosa;
•
brak podniebienia twardego;
•
niedawno przebyta operacja przełyku lub
żołądka;
•
brak odruchu gardłowego lub odruchu połykania.