Wychowanie do, przez i dla sztuki  

w dobie  komputeryzacji, estetyzacji 

i kultury popularnej współczesnego 

świata

Małgorzata Sienkiewicz - 

Karczmarzyk

 



 Estetyzacja  jest to nowe, wszechstronne 

zjawisko w naszej kulturze. Jednak należy, 

tutaj, odróżnić dwa przeciwstawne sobie 

pojęcia: estetyka i estetyzacja – bo w 

przeadku tej drugiej -estetyczność nie  

znaczy piękno.  Nowe pojęcie estetyzacji (nie 

estetyki) rozwijają: W. Welsch, M. 

Featherstone, S. Morawski, M. Moszkiewicz i 

inni. 

Estetyzacja wg Wolfganga Welsch



Pisze:  przeżywamy obecnie boom estetyczny, 

który sięga od indywidualnej stylizacji przez 

planowanie przestrzenne i ekonomię do 

teorii. Coraz więcej elementów 

rzeczywistości ulega estetycznemu 

przekształceniu, coraz częściej rzeczywistość 

w całości staje się dla nas konstruktem 

estetycznym (W. Welsch, 1999, s. 11).  

 

Katarzyna Kozyra

Piramida zwierząt

Współcześnie  nikt  nie  zastanawia  się  nad  rolą 

wychowawczą  danego  dzieła  natomiast  wpływ 

tego  przekazu  artystycznego  jest  niewątpliwy  i 

może  być  mylnie  zrozumiany  przez  danego 

odbiorcę.

Koncepcja uczestnictwa w kulturze wg B. 

Suchodolskiego

 Jak pisał przed laty Suchodolski: wprowadzanie 

w  uczestnictwo  kulturalne  powinno  w  bardzo 

szerokim zakresie uwzględniać sztukę, ponieważ 

jej  rola  w  życiu  ludzi  staje  się  większa  niż 

kiedykolwiek.  Sztuka  staje  się(...)  czynnikiem 

współwytwarzającym  środowisko  życiowe  ludzi, 

staje  się  jednym  z  ważnych  elementów 

wykształcenia  w  bardzo  różnych  zakresach 

pracy,  jest  wreszcie  –  za  sprawą  technicznych 

środków udostępnienia – niemal już codziennym 

towarzyszem  człowieka  (Suchodolski,  1967,  s. 

194). 

Co jest bliżej nas: sztuka wysoka, czy kultura 

popularna?

Sztuka zawsze była blisko nas. Pytanie tylko, czy 

obecnie  mamy  do  czynienia  ze  sztuką  i  kultura 

wysoką,  czy  raczej  z  powszechnie  udostępnioną 

kultura popularną i zjawiskami posiłkującymi się 

sztuką  dla  celów  marketingowych.  Takim 

przykładem  może  być    wystawa  w  Korei 

Południowej,  na  której  pokazano  sześćdziesiąt 

dwa  arcydzieła  sztuki  klasycznej,  które  -za 

pomocą  techniki  komputerowej-  ożywiono. 

Mówiące, poruszające się obrazy to na przykład: 

“gadająca”  Mona  Lisa,  Ostatnia  wieczerza,  z 

której  mówi  do  nas  Jezus  Chrystus,  flirt 

małżeństwa  Arnolfinich,  Jan  van  Eycka,  czy  też 

mamuty ze skalnych ścian  epoki neolitu (źródło 

internetowe, 23.04.08). 

Wystawa multimedialna w Korei Południowej

http://www.tvn24.pl/24467,1544562,wiadomosc.html

Odbiór sztuki współczesnej wg Jolanty Skutnik

..

.czynność 

odbiorcy 

sprowadza 

się 

do 

kontemplacji, 

kojarzonej 

z 

pozytywnymi 

uczuciami (...) do  takiego odbioru przygotowuje 

nie  tylko  szkoła,  ale  również  media,  które 

posługują  się  najczęściej  narracją  realistyczną. 

Dlatego 

współczesny 

odbiorca 

nie 

jest 

przygotowany  do  odbioru  sztuki  nowej  -nie 

rozumie  jej,  nie  przeżywa,  nie  jest  nią  często 

zainteresowany.  Dla  wielu  odbiorców  sztuką 

aktualną  jest  sztuka  miniona,  tradycyjna. 

Odbiorca  nie  potrafi  sprostać  wymaganiom 

sztuki aktualnej i zwraca się zazwyczaj do sztuki 

dawnej, która jak mu się wydaje podatna jest na 

jego sposób przeżywania zgody z jego nawykami 

i typem wrażliwości na piękno (J. Skutnik, 2000, 

s. 14).

Wychowanie dla sztuki

wychowanie  dla  sztuki,  powinno  obejmować 

swym 

zasięgiem 

współczesne 

komunikaty 

artystów 

zajmujących 

się, 

również, 

 

nowoczesnymi mediami. Tak poszerzony termin: 

wychowania  do  i  przez  sztukę  o  jeszcze  jeden 

aspekt 

wychowania 

dla 

sztuki 

powinien 

kształtować  dziecko  poprzez  odbiór  wybitnych 

dzieł z przeszłości i teraźniejszości, ale również  

wpływać 

na 

tolerancję 

i 

umiejętność 

krytycznego 

odczytywania 

komunikatów 

pochodzących ze sztuki współczesnej i ze świata 

mass mediów.

    

Dziecko jest osadzone w kulturze współczesnej 

i  dociera  ona  do  niego  wszystkimi  kanałami, 

choćbyśmy  tego  nie  chcieli.  Dlaczego  więc,   

stykając  się  na  co  dzień  z  tak  różnymi 

komunikatami 

wizualnymi 

-w 

telewizji 

i 

internecie-  nie  jest  przygotowywane  do  odbioru 

komunikatu,  jakim  jest  współczesna  sztuka? 

Przecież  cechą  współczesnej  sztuki  jest  jej 

wielowymiarowość 

oraz   

mocna  reakcja 

krytyczna  na  to  co  się  dzieje  w  społecznej 

codzienności. 

Sztuka 

może 

pomóc 

w 

 

przełamywaniu stereotypów, pewnej obojętności 

i  inercji  jednostki  a  także  w  pokonaniu 

konwencji  i  schematów  myślenia  panujących 

powszechnie  (Por. Skutnik, ibidem, s. 14).