Powikłania oczne w
Powikłania oczne w
cukrzycy
cukrzycy
Dr n. med. A. Zeman Miecznik
Dr n. med. A. Zeman Miecznik
Lek. M. Brocki
Lek. M. Brocki
Powikłania oczne w
Powikłania oczne w
cukrzycy
cukrzycy
Dr n. med. A. Zeman Miecznik
Dr n. med. A. Zeman Miecznik
Lek. M. Brocki
Lek. M. Brocki
Definicja cukrzycy
Definicja cukrzycy
•
Według Amerykańskiego Towarzystwa
Według Amerykańskiego Towarzystwa
Diabetologicznego (American Diabetes
Diabetologicznego (American Diabetes
Association-ADA) termin cukrzyca
Association-ADA) termin cukrzyca
obejmuje grupę chorób metabolicznych
obejmuje grupę chorób metabolicznych
charakteryzujących się hiperglikemią
charakteryzujących się hiperglikemią
wynikającą z defektu wydzielania i/lub
wynikającą z defektu wydzielania i/lub
działania insuliny
działania insuliny
Podział cukrzycy
Podział cukrzycy
•
Cukrzyca typu I:
Cukrzyca typu I:
-
spowodowana zniszczeniem komórek
spowodowana zniszczeniem komórek
β
β
trzustki
trzustki
-
bezwzględny niedobór insuliny
bezwzględny niedobór insuliny
-
Przyczyny:
Przyczyny:
-
proces autoimmunologiczny
proces autoimmunologiczny
-
proces o nieznanym mechanizmie
proces o nieznanym mechanizmie
(idiopatyczny)
(idiopatyczny)
Podział cukrzycy
Podział cukrzycy
•
Cukrzyca typu II:
Cukrzyca typu II:
-
względny niedobór insuliny
względny niedobór insuliny
-
defekt wydzielania insuliny z insulinoopornością
defekt wydzielania insuliny z insulinoopornością
lub bez niej
lub bez niej
-
Cukrzyca ciężarnych:
Cukrzyca ciężarnych:
-
zaburzenia gospodarki węglowodanowej wykryte u
zaburzenia gospodarki węglowodanowej wykryte u
kobiet w ciąży (nieprawidłowa glikemia na czczo,
kobiet w ciąży (nieprawidłowa glikemia na czczo,
nieprawidłowa tolerancja glukozy, cukrzyca)
nieprawidłowa tolerancja glukozy, cukrzyca)
Cukrzyca typu I
Cukrzyca typu I
•
głównie u dzieci i ludzi młodych
głównie u dzieci i ludzi młodych
•
we wszystkich grupach wiekowych
we wszystkich grupach wiekowych
•
ryzyko rozwoju nie zależy od płci
ryzyko rozwoju nie zależy od płci
Cukrzyca typu I
Cukrzyca typu I
•
Czynniki ryzyka
Czynniki ryzyka
:
:
Genetyczne:
Genetyczne:
-
u rodzeństwa i dzieci (5-10%)
u rodzeństwa i dzieci (5-10%)
Perinatalne:
Perinatalne:
-
niezgodność grupowa krwi matki i dziecka
niezgodność grupowa krwi matki i dziecka
-
wiek matki>25 rż
wiek matki>25 rż
-
stan przedrzucawkowy
stan przedrzucawkowy
-
zespół niewydolności oddechowej noworodka
zespół niewydolności oddechowej noworodka
Cukrzyca typu I
Cukrzyca typu I
•
Czynniki środowiskowe:
Czynniki środowiskowe:
-
narażenie na choroby zakaźne
-
czynniki żywieniowe
-
stres
-
stan socjoekonomiczny
Cukrzyca typu II
Cukrzyca typu II
•
u Chińczyków 2%, Indian Pima 40-50%
u Chińczyków 2%, Indian Pima 40-50%
•
liczba chorych może wzrosnąć od 100-200
liczba chorych może wzrosnąć od 100-200
milionów w ciągu 15 lat
milionów w ciągu 15 lat
•
ponad 200 milionów chorych w 2020 roku
ponad 200 milionów chorych w 2020 roku
•
nieprawidłowa tolerancja glukozy lub
nieprawidłowa tolerancja glukozy lub
cukrzyca u 30 % mężczyzn i 20 % kobiet
cukrzyca u 30 % mężczyzn i 20 % kobiet
do 60 rż
do 60 rż
Cukrzyca typu II
Cukrzyca typu II
•
Czynniki ryzyka:
-
wiek-3-7 dekada życia
-
czynniki żywieniowe
-
otyłość brzuszna
-
mała aktywność fizyczna
-
niedożywienie wewnątrzmaciczne
-
mała masa urodzeniowa
-
stres
-
palenie papierosów
Powikłania ostre cukrzycy
Powikłania ostre cukrzycy
•
Kwasica i śpiączka ketonowa
Kwasica i śpiączka ketonowa
•
Śpiączka hipermolarna
Śpiączka hipermolarna
•
Kwasica i śpiączka mleczanowa
Kwasica i śpiączka mleczanowa
Powikłania przewlekłe
Powikłania przewlekłe
cukrzycy
cukrzycy
•
Nefropatia cukrzycowa
Nefropatia cukrzycowa
•
Neuropatia cukrzycowa
Neuropatia cukrzycowa
•
Kardiomiopatia cukrzycowa
Kardiomiopatia cukrzycowa
•
Zaburzenia układu oddechowego
Zaburzenia układu oddechowego
•
Zmiany układu kostno-stawowego
Zmiany układu kostno-stawowego
•
Zespół stopy cukrzycowej
Zespół stopy cukrzycowej
•
Zaburzenia układu krzepnięcia i fibrynolizy
Zaburzenia układu krzepnięcia i fibrynolizy
•
Zaburzenia lipidowe
Zaburzenia lipidowe
•
Miażdżyca
Miażdżyca
Powikłania przedniego odcinka
Powikłania przedniego odcinka
oka
oka
•
Neuropatia cukrzycowa
Neuropatia cukrzycowa
•
Powieki
Powieki
•
Rogówka
Rogówka
•
Tęczówka
Tęczówka
•
Soczewka
Soczewka
•
typowe dla cukrzycy typu II
typowe dla cukrzycy typu II
Neuropatia cukrzycowa
Neuropatia cukrzycowa
•
zwężenie źrenic
zwężenie źrenic
•
zwolniona reakcja źrenic na światło
zwolniona reakcja źrenic na światło
•
wolniejsze poszerzanie się źrenicy w ciemności
wolniejsze poszerzanie się źrenicy w ciemności
oraz pod wpływem leków mydriatycznych
oraz pod wpływem leków mydriatycznych
•
zmiany w nerwie II (wzrokowym)
zmiany w nerwie II (wzrokowym)
→
→
ostra,
ostra,
przemijająca obustronna neuropatia
przemijająca obustronna neuropatia
→
→
zanik nII
zanik nII
•
porażenie nerwów III, IV, VI, VII
porażenie nerwów III, IV, VI, VII
→
→
zez,
zez,
zaburzenia ruchomości gałki, dwojenie, kręcz
zaburzenia ruchomości gałki, dwojenie, kręcz
szyi, bóle głowy
szyi, bóle głowy
Powieki
Powieki
•
Jęczmień zewnętrzny- zapalenie
Jęczmień zewnętrzny- zapalenie
przyrzęsowego gruczołu łojowego Zeissa
przyrzęsowego gruczołu łojowego Zeissa
•
Jęczmień wewnętrzny- zapalenie łojowego
Jęczmień wewnętrzny- zapalenie łojowego
gruczołu tarczkowego Meiboma
gruczołu tarczkowego Meiboma
Nawracający jęczmień
Zapalenie i zablokowanie ujść gruczołów Meiboma
Zgrubienie tylnego brzegu powieki i tworzenie torbieli
Rogówka
Rogówka
•
zmieniona przepuszczalność nabłonka
zmieniona przepuszczalność nabłonka
rogówki po podaniu środków miejscowo
rogówki po podaniu środków miejscowo
znieczulających
znieczulających
•
zwiększona grubość rogówki
zwiększona grubość rogówki
(
(
↑
↑
uwodnienia)
uwodnienia)
•
odkładanie się barwnika w rogówce
odkładanie się barwnika w rogówce
Tęczówka
Tęczówka
•
Częściej zapalenia tęczówki
Częściej zapalenia tęczówki
•
Zmiany w strukturze tęczówki:
Zmiany w strukturze tęczówki:
-
zatarcie rysunku - 59.7%-t I, 55.5%-t II
zatarcie rysunku - 59.7%-t I, 55.5%-t II
-
częściowy zanik miąższu- 55.8%-t I, 49.9%-t II
częściowy zanik miąższu- 55.8%-t I, 49.9%-t II
-
nadmierne nagromadzenie barwnika
nadmierne nagromadzenie barwnika
-
Zmiany naczyniowe:
Zmiany naczyniowe:
-
poszerzenie naczyń
poszerzenie naczyń
-
pętle naczyniowe
pętle naczyniowe
-
nowotwórstwo naczyniowe
nowotwórstwo naczyniowe
-
zmiany naczyniowe w kącie komory przedniej-15.1%-t I,
zmiany naczyniowe w kącie komory przedniej-15.1%-t I,
19.5%-t II
19.5%-t II
→
→
krwotoki do kp
krwotoki do kp
→
→
zamknięcie kąta przesączania
zamknięcie kąta przesączania
→
→
wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego
wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego
→
→
ostry atak jaskry
ostry atak jaskry
Soczewka
Soczewka
•
↑
↑
grubość
grubość
•
↑
↑
krzywizna
krzywizna
•
↑
↑
zdolność rozszczepiania światła
zdolność rozszczepiania światła
•
↑
↑
autofluorescencja
autofluorescencja
•
↓
↓
przejrzystość (żółtawe zabarwienie)
przejrzystość (żółtawe zabarwienie)
•
zmiany refrakcji
zmiany refrakcji
•
zaćma cukrzycowa
zaćma cukrzycowa
Zaćma cukrzycowa
Zaćma cukrzycowa
•
Częściej u kobiet
Częściej u kobiet
•
9.5%- w cukrzycy typu I
9.5%- w cukrzycy typu I
•
12.3%- w cukrzycy typu II
12.3%- w cukrzycy typu II
•
Zaćma cukrzycowa młodzieńcza:
Zaćma cukrzycowa młodzieńcza:
-
w pierwszych 2 dekadach życia; rzadko u dzieci
w pierwszych 2 dekadach życia; rzadko u dzieci
-
dotyczy obu oczu, szybko postępuje
dotyczy obu oczu, szybko postępuje
-
w początkowym okresie choroby może się cofnąć
w początkowym okresie choroby może się cofnąć
po wyrównaniu cukru
po wyrównaniu cukru
Zaćma cukrzycowa
Zaćma cukrzycowa
•
U osób dorosłych:
U osób dorosłych:
-
w cukrzycy typu II
w cukrzycy typu II
-
w młodszym wieku tym wcześniej im
w młodszym wieku tym wcześniej im
później ujawniła się cukrzyca, która o ok.5
później ujawniła się cukrzyca, która o ok.5
lat przyspiesza tworzenie się zaćmy
lat przyspiesza tworzenie się zaćmy
-
częściej i zależy od czasu trwania choroby
częściej i zależy od czasu trwania choroby
-
szybki i gwałtowny postęp
szybki i gwałtowny postęp
Retinopatia cukrzycowa
Retinopatia cukrzycowa
•
W USA główna przyczyna utraty wzroku
W USA główna przyczyna utraty wzroku
między 20-64 rż
między 20-64 rż
•
Ryzyko utraty wzroku 29x częściej u osób z
Ryzyko utraty wzroku 29x częściej u osób z
retinopatią
retinopatią
•
40%- t I, 20%- t II- zależy od czasu trwania
40%- t I, 20%- t II- zależy od czasu trwania
choroby
choroby
•
2%- t I- jeśli choroba trwa krócej niż 2 lata
2%- t I- jeśli choroba trwa krócej niż 2 lata
•
98%- t I- jeśli choroba trwa co najmniej 15 lat
98%- t I- jeśli choroba trwa co najmniej 15 lat
•
5%- t II- w momencie zdiagnozowania
5%- t II- w momencie zdiagnozowania
Obraz kliniczny retinopatii
Obraz kliniczny retinopatii
•
Poszerzenie włośniczek i ich zamykanie się (AF)
Poszerzenie włośniczek i ich zamykanie się (AF)
•
Mikrotętniaki (poszerzone włośniczki)
Mikrotętniaki (poszerzone włośniczki)
•
Wybroczyny śródsiatkówkowe i płomykowate
Wybroczyny śródsiatkówkowe i płomykowate
•
Wysięki twarde
Wysięki twarde
•
Wysięki miękkie
Wysięki miękkie
•
Nieprawidłowości naczyń żylnych
Nieprawidłowości naczyń żylnych
•
Nieprawidłowości naczyń tętniczych
Nieprawidłowości naczyń tętniczych
•
Tworzenie nowych naczyń
Tworzenie nowych naczyń
•
Makulopatia cukrzycowa
Makulopatia cukrzycowa
Podział retinopatii wg WHO
Podział retinopatii wg WHO
•
Nieproliferacyjna bez makulopatii
Nieproliferacyjna bez makulopatii
•
Nieproliferacyjna z makulopatią
Nieproliferacyjna z makulopatią
•
Przedproliferacyjna
Przedproliferacyjna
•
Proliferacyjna
Proliferacyjna
•
Proliferacyjna z powikłaniami
Proliferacyjna z powikłaniami
Retinopatia cukrzycowa
Retinopatia cukrzycowa
•
Postać nieproliferacyjna:
Postać nieproliferacyjna:
poszerzenie włośniczek, mikrotętniaki, wybroczyny, wysięki
poszerzenie włośniczek, mikrotętniaki, wybroczyny, wysięki
twarde
twarde
•
Postać przedproliferacyjna:
Postać przedproliferacyjna:
J.w + wysięki miękkie, nieprawidłowości żylne, IRMA
J.w + wysięki miękkie, nieprawidłowości żylne, IRMA
•
U 10% w ciągu roku rozwinie się postać proliferacyjna:
U 10% w ciągu roku rozwinie się postać proliferacyjna:
nowotwórstwo naczyniowe, rozrost tkanki włóknistej,
nowotwórstwo naczyniowe, rozrost tkanki włóknistej,
wylewy przedsiatkówkowe, wylewy krwi do ciała szklistego,
wylewy przedsiatkówkowe, wylewy krwi do ciała szklistego,
odwarstwienie siatkówki
odwarstwienie siatkówki
Badania kontrolne
Badania kontrolne
•
Kiedy należy przeprowadzić pierwsze
Kiedy należy przeprowadzić pierwsze
badanie okulistyczne?
badanie okulistyczne?
•
u chorych na cukrzycę typu I - w ciągu
u chorych na cukrzycę typu I - w ciągu
pierwszych 5 lat od momentu
pierwszych 5 lat od momentu
zachorowania lub w chwili zdiagnozowania
zachorowania lub w chwili zdiagnozowania
•
u chorych na cukrzycę typu II - w
u chorych na cukrzycę typu II - w
momencie zdiagnozowania
momencie zdiagnozowania
Kontrole okulistyczne
Kontrole okulistyczne
•
Chorzy bez retinopatii- 1x/rok
Chorzy bez retinopatii- 1x/rok
•
Chorzy z retinopatią nieproliferacyjną- 1x/6 m-
Chorzy z retinopatią nieproliferacyjną- 1x/6 m-
cy
cy
•
Chorzy z retinopatią przedproliferacyjną-1x/3-
Chorzy z retinopatią przedproliferacyjną-1x/3-
4 m-ce
4 m-ce
•
Chorzy po zabiegach laserowych siatkówki-1
Chorzy po zabiegach laserowych siatkówki-1
m-c po zabiegu
m-c po zabiegu
•
Chorzy z niewyrównaną cukrzycą i HA- co 3-4
Chorzy z niewyrównaną cukrzycą i HA- co 3-4
m-ce
m-ce
•
Kobiety w ciąży-1x/m-c przez całą ciążę
Kobiety w ciąży-1x/m-c przez całą ciążę
Dziękuję za uwagę
Dziękuję za uwagę