PowerPoint Presentation

Plan wykładu

Kompleksowa rehabilitacja

chorych po udarach

mózgowych

Metody kinezyterapii u

chorych niedowładem

połowiczym

FES

Kompleksowa rehabilitacja

chorych po urazie

czaszkowo-mózgowym

Guzy mózgu –rehabilitacja

(opracowanie lek. med Bożena

Gawron)

UDAR MÓZGU

Jedna z najczęściej spotykanych chorób układu

nerwowego

Trzecia przyczyna zgonu po chorobach serca i

nowotworach w krajach rozwiniętych

Najczęstsza przyczyna niepełnosprawności u

dorosłych

Śmiertelność uzależniona jest od wieku i

etiologii, w przeciwieństwie do zawałów serca -

wzrasta w Polsce w kolejnych latach

Rocznie w Polsce – w ok. 60-70 tys.udarów

Stan bezpośredniego zagrożenia życia

UDAR MÓZGU

Wg def. WHO z 1976 jest to zespół

objawów cechujących się nagłym

wystąpieniem ogniskowych lub

uogólnionych zaburzeń czynności mózgu

Objawy ogniskowe to zaburzenia funkcji

neurologicznych związanych lokalizacyjnie

z określonymi obszarami mózgu

Uogólnione zaburzenia czynności mózgu –

obserwuje się zawsze zaburzenia

przytomności o różnym i zmiennym

stopniu nasilenia

Podstawa rozpoznania i

wdrożenia prawidłowego

leczenia udaru

Konieczne jest określenie rodzaju

zaburzeń (niedokrwienie, krwotok)

Określenie obszaru anatomicznego,

w którym doszło do zaburzeń

krążenia

Patomechanizm

Okeślenie czynników ryzyka

leżących u podstaw zaburzeń

Unaczynienie mózgowia

Pochodzi z dwóch niezależnych, ale

powiązanych ze sobą układów

naczyniowych – tt.szyjnych

wewnętrznych i tt.kręgowych

( koło tętnicze Willisa ) – tzw.

przednie i tylne krążenie

Przedni układ

unaczynienia mózgu

Główne naczynia : tt,szyjne wewn., t.oczna,

t.przednia mózgu,

t.środkowa mózgu

Struktury zaopatrywane : gałka oczna, półkule

mózgowe – istota szara i biała z wyjątkiem płata

potylicznego

Zasadnicze objawy kliniczne zaburzeń w tym

obszarze :



Niedowład lub porażenie połowicze spastyczne



Zaburzenia mowy o typie afazji



Agnozja, zaburzenia zachowania



Niedoczulica połowicza



Niedowidzenie połowicze



Jednooczne zaburzenia widzenia

Tylny układ unaczynienia

mózgu

Główne naczynia : tt.kręgowe, t.tylna mózgu, t.podstawna,

t.przednia dolna móżdżku, t.tylna dolna móżdżku

Struktury zaopatrywane : półkule mózgowe, obszar wzgórza i

płata potylicznego, pień mózgu, móżdżek, ucho wewn.

Objawy kliniczne zaburzeń w tym obszarze :



Zawroty głowy z uczuciem wirowania otoczenia lub chorego



Nudności i wymioty nasilające się przy zmianie pozycji ciała



Niedosłuch, szum uszny



Zaburzenia równowagi



Zespoły naprzemienne



Napady padania (drop attacks) – nagłe, powtarzające się

zwiotcenia kończyn dolnych z upadkiem



Podwójne widzenie



Zaburzenia widzenia (mroczki wpw)



Zaburzenia połykania opuszkowe

Podział udarów tzw

anatomiczny (zakres

unaczynienia)

Dotyczy udarów

niedokrwiennych(zawałów) :



TACI (total anterior circulation infarct) – w

obrębie całego przedniego unaczynienia



PACI (partial anterior circulation infarct) –

częściowy, ograniczony zawał



LACI (lacunar infarct) – zawał zatokowaty,

lakunarny



POCI (posterior circulation infarct) – zawał

w układzie kręgowo-podstawnym

Podział udarów ze

względu na dynamikę

przebiegu(1)

TIA (transient ischaemic attack) –

przemijający napad niedokrwienny

: NOWA DEFINICJA TIA – to krótki

epizod dysfunkcji neurologicznych

spowodowany przez ogniskowe

niedokrwienie mózgu lub

siatkówki, z objawami trwającymi

krócej niż 1 godzinę i bez zmian w

badaniach neuroobrazujących

Podział udarów ze

względu na dynamikę

przebiegu(2)

Nowe podejście do TIA :



Stan nagły



Po pierwszym w życiu epizodzie TIA ok. 10,5%

pacjentów ma udar w ciągu 90 dni a u 50% udar

występuje po 24-48 godz.



Największe zagrożenia udarem jest u osób, u

których TIA miało postać osłabienia siły

mięśniowej kk



Wymaga natychmiastowej diagnostyki i leczenia



Proponowana nazwa – niestabilne niedokrwienie

mózgu(unsatble brain ischaemia)

Podział udarów ze

względu na dynamikę

przebiegu(3)

Odwracalny niedokrwienny ubytek

neurologiczny(RIND – reversible

ischaemiv neurologic deficit)

Udar mózgu dokonany( CS –

completed stroke)

Rodzaje udaru mózgu

Udar niedokrwienny – zawał mózgu

ok.80%

Krwotok śródmózgowy – ok.15%

Krwook podpajęczynówkowy(SAH)

– ok.5%

Niemodyfikowalne czynniki

ryzyka udar

niedokrwiennego

Wek – od 55 rż ryzyko wzrasta 2x co 10 lat

Płeć męska – zachorowalność większa o ok.30%

Rasa czarna, Japończycy, Chińczycy, pochodzenie

latynoamerykańskie - wzrost ryzyka

Obciążający wywiad rodzinny –



Genetycznie uwarunkowany niedobór czynników

krzepnięcia: białka C, S, AT III(ze strony ojca)



Uwarunkowane genetycznie zaburzenia lipidowe



Udar przebyty przez rodziców (ze strony matki)

Czynniki modyfikowalne

pewne udaru

niedokrwiennego

Nadciśnienie tętnicze

Palenie tytoniu

Cukrzyca

Zwężenie tętnicy szyjnej powyżej 60%

Migotanie przedsionków

Hiperlipidemia – cholesterol całkowity

powyżej 240mg%

Czynniki modyfikowalne

prawdopodobne



Otyłość (BMI powyżej 30)



Mała aktywność fizyczna



Nadużywanie alkoholu



Hiperhomocysteinemia



Zaburzenia w układzie krzepnięcia



Hormonalna terapia zastępcza



Doustne środki antykoncepcyjne

Krwotoki mózgowe

Stanowią 10-12% wszystkich udarów

Samoistne wynaczynienie krwi do tkanki mózgowej

objawiające się gwałtownym, postępującym deficytem

neurologicznym, zależnym od miejsca krwawienia

Obraz kliniczny :



U połowy chorych silne, gwałtowne bóle głowy



Wymioty



Napady padaczkowe



Zaburzenia oddychania, zaburzenia wegetatywne



Zaburzenia świadomości – chorzy często przechodzą w

stan śpiączki udarowej – im dłużej ona trwa rokowanie

gorsze



Ogniskowe objawy ubytkowe neurologiczne (najczęstszy –

porażenie lub niedowład połowiczy ze skojarzonym

porażeniem spojrzenia w bok

Przyczyny krwotoków

mózgowych

Przewlekłe nadciśnienie tętnicze, szczególnie nieunormowane

farmakologicznie – skoki RR

Malformacje naczyniowe

Kruchość naczyń(angiopatie,zapalenia naczyń)

Skazy krwotoczne (leczenie przeciwzakrzepowe, małopłytkowość,

hemofilie, białaczki)

Zażywanie narkotyków (kokaina, amfetamina – szczególnie przy

zwyżkach RR i zapaleniu naczyń)

Zakrzepy zatok i żył

Infekcyjne zapalenie wsierdzia – zakażone zatory

Urazy czaszkowo-mózgowe

Krwotoki do guzów

10.

Ukrwotocznienie zawału mózgu

11.

Rzadsze przyczyny – migrena, zwyżki RR w rzucawce porodowej,

guzach nadnerczy, nadmierny wysiłek fizyczny, ostre zespoły bólowe

12.

Krwotoki samoistne – bez uchwytnej przyczyny

Krwawienie

podpajęczynówkowe

NAGŁY silny ból głowy w wyniku krwawienia do

przestrzeni podpajęczynówkowej z tętniaka z

dominującą sztywnością karku, czasem

krótkotrwała utrata przytomności

Ubytkowe objawy neurologiczne stosunkowo

rzadko i są najczęściej następstwem skurczu

naczyniowego

Źródłem krwawienia są najczęściej tętniaki

workowate, niekiedy źródło może być

umiejscowione śródkanałowo – wtedy

początkowym objawem są bóle pleców

Leczenia chirurgiczne

Stopień ciężkości określamy SKALĄ HUNTA-HESSA

Skala Hunta - Hessa w

SAH

I – przebieg bezobjawowy

II – silne bóle głowy,albo objawy oponowe,

brak objawów ubytkowych

neurologicznych,poza czasem obecnymi

objawami uszkodzeń nn.czaszkowych

III – senność, minimalne neurologiczne

objawy ubytkowe

IV – pacjent podsypiający w znacznym

stopniu, ciężki niedowład połowiczy

V – głęboka śpiączka, objawy odmódżeniowe

Etapy opieki nad chorym

z udarem mózgu



Etap przedszpitalny



Oddział Ratownictwa Medycznego



Oddział Udarowy



Oddział Rehabilitacji Neurologicznej



Opieka ambulatoryjna po wypisie ze

szpitala – poradnie chorób

naczyniowych,kardiologiczne,

neurologiczne rejonowe i przykliniczne np.

poradnie dla chorych z otępieniem

naczyniowym, poradnie rehabilitacyjne,

poradnie psychologiczne, opieka socjalna

Okresy przebiegu udaru

(bez względu na czynnik

etiologiczny)

Ostry - trwa do 1,5 miesiąca(3-6 tygodni) –

rozwija się pełny obraz kliniczny, nasilenie

objawów ogniskowych może się zwiększać

Okres poprawy (najczęściej 6-12 miesięcy) –

stopniowa regresja zmian ogniskowych, proces

rzadko pełnej kompensacji zaburzeń ruchowych

Okres przewlekły – ponad rok od zachorowania z

zejściowymi ,utrwalonymi objawami ubytkowymi

neurologicznymi – nieskompensowane ubytki

ruchowe nie mają już istotnej dynamiki, ale przy

prawidłowym postępowaniu możliwe jest

doskonalenie sprawności funkcjonalnej chorego

Rehabilitacja po udarze



Postępowanie pozwalające

pacjentowi wyeliminować

patologiczne wzorce ruchowe

(tłumienie odruchów

patologicznych) oraz wyuczenie lub

umożliwienie powrotu funkcji

(wytworzenie i utrwalenie dobrych

wzorców ruchowych)

Niedowład połowiczy-

zasadniczy objaw uszkodzenia

naczyniowego mózgu



Jest objawem ubytkowym,

deficytem neurologicznym,

powstałym w wyniku

uszkodzenia OUN



Posiada charakterystyczne

cechy, które ulegają

modyfikacjom przy różnych

lokalizacjach uszkodzeń

(upośledzenie siły mięśniowej i

zakresu ruchu w kk,

wygórowane napięcie

mięśniowe, odruchy

patologiczne i współruchy)



70% niedowładów połowiczych

–udary



30% powstaje w wyniku:

guzów, SM, zatruć, infekcji,

urazów czaszkowo-mózgowych

Postępowanie i rehabilitacja

w okresie wczesnym udaru

Intensyna opieka medyczna,diagnostyka,leczenie i

ODPOWIEDNIA pielęgnacja chorego i rehabilitacja zaraz po

przyjęciu chorego do szpitala – uruchamianie w zależności od

stabilizacji stanu chorego powinno być wdrażane w ciągu 24-

48 godz



Utrzymanie drożności dróg oddechowych i wentylacji płuc



Ćwiczenia oddechowe



Prawidłowe ułożenia chorego, zmiana pozycji co 2-3godz. -

profilaktyka przeciwodleżynowa



Profilaktyka przeciwprzykurczeniowa – ćwiczenia bierne kk i

bierno-czynne, czynne w odciążeniu,samowspomagane i

prowadzone



Opieka urologiczna



Opieka psychologiczna u chorych przytomnych –

uświadomienie stanu zdrowia, dążenie do zwiększenia

motywacji chorego do współpracy, leczenie i walka z depresją

Korzyści wynikające z

wczesnego uruchamiania

chorych po udarze



Zapobieganie zakrzepicy żył głębokich ,

odleżynom, przykurczom, zapaleniom

płuc, zaparciom



Lepsza tolerancja ortostatyczna



Wcześniejszy powrót funkcji

psychoruchowych i zdolności

podejmowania codziennych czynności



Poprawa samopoczucia pacjenta i jego

rodziny

Wskazania do opóźnienia

uruchomienia lub

wzmożonej ostrożności



Zaburzenia świadomości, znaczne

otępienie



Nasilające się objawy ubytkowe

neurologiczne



Krwotok śródmózgowy lub SAH



Znaczne niedociśnienie ortostatyczne



Świeży zawał mięśnia sercowego



Ostra zakrzepica żył głębokich

Postępowanie i rehabilitacja

w okresie rozpoczynającej

się poprawy po udarze

Termin czynnego uruchomienia pacjenta zależy od etiologii udaru – w przypadkach

wątpliwych diagnostycznie zasadą jest niewprowadzanie intensywnych procedur

przed 3-5 tygodniem od zachorowania

Rehabilitacja ruchowa :



Pionizacja bierna i czynna



Ćwiczenia w odciążeniu (taśmy, podwieszki, woda)



Ćwiczenia samowspomagane np. przed lustrem



Ćwiczenia ruchów użytecznych np. wiosłowania, przekładania kartek, ćwiczenia

manualne i samoobsługi



Trening lokomocyjny – nauka i doskonalenie chodu

Terapia zajęciowa – doskonalenie codziennych czynności i samoobsługi

Równolegle prowadzi się ćwiczenia ogólnousprawniające ze stopniowo zwiększanym

zakresie i zróżnicowanym obciążeniu



OGRANICZENIA WYSIŁKU wymagają : chorzy z SAH nieoperowani ale też operowani,

chorzy z nadciśnieniem tętniczym i wadami serca, z zaburzeniami rytmu serca – u

nich ćwiczenia oporowe zastępujemy ćwiczeniami koordynacyjnymi, wspomaganymi,

manipulacyjnymi

U CHORYCH Z NACZYNIOWYM USZKODZENIEM OUN ĆWICZENIA PROWADZIMY POD

KONTROLĄ RRI TĘTNA

Opieka psychologiczna i socjalna, realizacja ustalonych celów rehabilitacji – BIERNOŚĆ

CHOREGO JEST WIĘKSZĄ PRZESZKODĄ W REHABILITACJI NIŻ ROZLEGŁOŚĆ PORAŻEŃ

KOŃCZYN

Postępowanie i rehabilitacja

w okresie przewlekłym po

udarze

Okres utrwalonych ubytków neurologicznych, konieczne

kontynuowanie ciągłej rehabilitacji we wszystkich

aspektach – psychologicznym, społecznym.

Dostosowanie długofalowego programu rehabilitacji w

oparciu o znajomość lokalnych programów

rehabilitacyjnych

Jeżeli pacjent jest kandydatem do rehabilitacji

interdyscyplinarnej – należy wybrać program w

porozumieniu z chorym i jego rodziną lub opiekunem

Profilaktyka udaru przy rozpoznanych czynnikach ryzyka,

utrzymywanie stabilnego stanu zdrowia (stała opieka

specjalistyczna) i realizacja ustalonych wcześniej celów

rehabilitacji

Leczenie usprawniające polega na doskonaleniu

odzyskanych sprawności i samoobsługi, ciągła adaptacja

do zaistniałej niepełnosprawości

Rodzaje programów

rehabilitacji poudarowej



Szpitalne programy w ramach oddziałów

udarowych i oddziałów rehabilitacji

neurologicznej i rehabilitacji dziennej



Programy rehabilitacji w ośrodkach opieki –

różny zakres usług, oraz ZOL – ach



Programy opieki ambulatoryjnej



Domowe programy rehabilitacyjne – korzyścią

dla chorych jest to, że nowych umiejętności

naucza się w środowisku w jakich będą

stosowane, ponadto wielu pacjentów lepiej

funkcjonuje w znanym sobie otoczeniu

Metody usprawniania

chorych po udarze



Metody tradycyjne



Specjalistyczne metody

kinezyterapeutyczne



Metody relaksacyjne(psychoterapia,

muzykoterapia)



Metody instrumentalne ( z wykorzystaniem

przyrządów i aparatury)



Muszą być indywidualnie dobrane do

każdego pacjenta, a ich efekty stale

oceniane i weryfikowane przez specjalistów

Specjalistyczne metody

kinezyterapii w rehabilitacji

poudarowej

PNF =proprioceptive neuromuscular facilitation –

metoda opracowana przez H.Kabata -

postępowanie oparte o sumowanie bodźców

aferentnych (prioprioceptywne torowanie nerwowo-

mięśniowe)

Przez torowanie rozumie się tutaj proces obniżania

pobudliwości drażnionego miejsca na zasadzie

sumowania pobudzeń podprogowych

Podstawą teoretyczną jest teza, że człowiek dorosły

może odzyskać utracone funkcje ruchowe przez

stopniowe uczenie się ich z naśladowaniem

schematów rozwoju ruchowego dziecka,

wykorzystując wcześniejsze doświadczenia

PNF c.d

W technikach tych ćwiczeń zaleca się :



Stosowanie różnego rodzaju bodźców do wywoływania

odruchów bezwarunkowych (uzasadnieniem jest fakt,

że wczesne stadium rozwoju ruchowego obejmuje

czynności odruchowobezwarunkowe)



Stałe powtarzanie czynności ruchowych z

poszczególnych etapów rozwoju ruchowego, przy

zachowaniu kolejności sekwencji rozwoju – ruchy

głowy, szyi, kg,kd( od odc.proksymalnych do

dystalnych)



Naśladowanie w układzie ćwiczeń ruchów

naturalnych, które zwykle mają charakter

wielopłaszczyznowy,diagonalny- wieloosiowy z

elementami obrotowo – skręcającymi, co odpowiada

spiralnej strukturze mm.szkieletowych

PNF c.d

Metoda nazywana jest także „metodą wzorców-patterns

method” z powodu przeprowadzania ćwiczeń wg wzorców

ruchowych

Opracowano wiele wzorców reedukacji ruchowej z

przestrzeganiem następujących wymogów :



Maksymalne rozciągnięcie mięśni w pozycji wyjściowej

wzorca – jako ważne źródło pobudzenia proprioceptywnego

(mobilizuje kom.ruchowe i ułatwia wykonanie skurczu)



Stosowanie innych , silnych bodźców proprioceptywnych



Włączenie różnego stopnia oporu – który ułatwia przejście

impulsów z jednej synergistycznej grupy mięśniowej do

drugiej na zasadzie promieniowania pobudzenia oraz

hamowania czynności mięśni antagonistycznych



Stosowanie obrotowo – skręcających elementów ruchu

PNF c.d.

Wykonanie ćwiczenia poprzedzone jest dokładnym

omówieniem czynności i celu ćwiczenia

Komenda słowna ma na celu zaktywizowanie chorego

Zaleta – możliwość jednoczesnego ćwiczenia wielu

grup mięśniowych

Wszystkie wzorce mają nazwę odzwierciedlającą

kierunek ruchu

Każdemu wzorcowi odpowiada wzorzec powrotny

(antagonistyczny)

Pozycja końcowa jednego wzorca jest wyjściową dla

antagonistycznego

Przeciwwskazania : przykurczenia w stawach (ruch

bolesny); trudności w nawiązaniu współpracy z

chorym

Synergia mięśniowa

Inaczej współdziałanie mięśni = reakcja

mięśniowa prymitywna

Podstawowe synergie mięśni :



Zgięciowa – przeważa w kg



Wyprostna – przeważ w kd

3. W przypadku niedowładu połowiczego – globalne

ruchy sprzężonych czynnościowo ze sobą grup

mięśniowych mogą występować w w

poszczególnych elementach lub pełnym

symptomatologicznym kompleksie np.. Zgięcie

przedramienia pociąga za sobą odwiedzenie

ramienia

Metoda BRUNNSTROM

Założenie metody – wykorzystanie

spontanicznego powrotu funkcji

ruchowej i mechanizmu synergii jako

podstawy ćwiczeń

Samoistny powrót funkcji ruchowych w

niedowładach połowiczych przebiega

wg wzorca – jako pierwsza rozwija się

stopniowo” synergia zgięciowa” w kg,

kd za nią dopiero „synergia wyprostna”

Metoda Brunnstrom c.d.

Globalne ruchy kg typu synergii zgięciowej składają się z :



Uniesienia i cofnięcia barku



Odwiedzenia i rotacji zewnętrznej ramienia



Zgięcia i supinacji przedramienia

Globalne ruchy kd jako synergii wyprostnej to



Wysunięcie w przód barku



Zgięcie ramienia z przywiedzeniem i rotacją wewn.



Wyprostu i pronacji przedramienia

W kd przy próbie ruchu jako pierwsza pojawia się odpowiedź zgięciowa – zgięcie

uda , goleni i grzbietowe stopy; po niej dopiero pojawiają się ruchy z zakresu

„synergii wyprostnej”

W okresie wczesnym po udarze każda próba ruchu dowolnego kończy się synergią

W okresie poprawy po udarze synergia stopniowo zanika, równocześnie z

elementów obu synergii udaje się izolować ruchy dowolne, z czasem coraz

dokładniejsze

Samoistny powrót czynności ręki – obu synergiom może towarzyszyć zgięcie jak i

wyprost nadgarstka i palców – „masowe” zgięcie ręki i palców przeważa nad

wyprostem

Metoda może sprzyjać utrwalaniu wzorców spastycznych – dlatego pełną

stymulację stosujemy w okresie wczesnym celem wywołania jakiejkolwiek

czynności dowolne

Metoda Rood

Autorka zakłada, że równoległe ćwiczenie układu

somatycznego i wegetatywnego sprzyja

powrotowi funkcji ruchowych, a przez dobór

odpowiednich ćwiczeń można odzyskać utraconą

funkcję w sposób naturalny , tak jak ona powstaje

Dzieli mięśnie na stabilizatory (zginacze i

przywodziciele) i stabilizatory (prostowniki i

odwodziciele)

Wychodząc z założenia, że u chorych z

niedowładem połowiczym brak czynności mięśni

stabilizatorów poleca głównie ich uaktywnienie

poprzez stymulację różnymi bodźcami np.. szybkie

szczotkowanie, bodźce dotykowe, 3-5 sek. okłady

z lodu, docisk stawowy

Metoda Bobath – metoda

usprawniania

neurorozwojowego

Założenie – istotą deficytu ruchowego w

uszkodzeniach OUN jest zaburzenie prawidłowych

odruchów postawy, które służą do koordynacji

ruchów w przestrzeni i ich kontroli w stosunku do

otoczenia

Naczelną zasada jest taki dobór ćwiczeń i ułożeń,

które nie doprowadzają do patologicznych

spastycznych reakcji odruchowych

Przez zmianę powstałych patologicznych wzorców

postawy można wpłynąć na przywrócenie

prawidłowego napięcia mięśniowego i uzyskiwać

zróżnicowane ruchy czynne

Metoda Jacobsona i inne

autokontrole(metody

instrumentalne)

Metoda nastawiona jest na opanowanie emocjonalnych

napięć i regulację poprzez tę kontrolę napięcia

mięśniowego

W pewnej modyfikacji znalazła zastosowanie w

zwalczaniu nadmiernej spastyczności (metoda czynnej

relaksacji)

Ćwiczenia relaksacyjne rozpoczyna się od napinania

mięśni bez wykonywania ruchu z następowym, czynnym

ich rozluźnianiem

Trening przewidziany jest na wiele miesięcy, efekty

osiąga się powoli, włączając coraz to nowe grupy mięśni

Konieczna pełna współpraca pacjenta

Wykorzystuje się także elementy treningu autogennego

Metody instrumentalne

Terapia autokontroli za pomocą EMG = metoda

biologicznego sprzężęnia zwrotnego (EMG Feed-

Back Therapy) : pacjent ogląda na ekranie i

słyszy sygnały dźwiękowe rejestrowane podczas

wykonywania ćwiczeń przez konkretne

monitorowane mięśnie

Sygnały wzrokowo-słuchowe wykorzystywane są

do wzmocnienia lub kompensacji uszkodzonych

powiązań proprioceptywno-kinestetycznych

Ten rodzaj terapii ma największe zastosowanie

do reedukacji chodu u chorych „spastycznych” z

upośledzeniem czucia głębokiego

Stymulacja funkcjonalna

(FES)

Opracowana w latach 60-tych przez Libersona

Oparta jest na założeniu, że czynność ruchowa może być uważana za

łańcuch reakcji na serie poleceń (duże uproszczenie)

W uszkodzeniach górnego motoneuronu zdolność mięśni do skurczu i

pobudliwość nerwów ruchowych na prąd elektryczny jest zachowana –

pozwala to na elektrostymulację, umożliwiającą kontrolę skurczu mm.

porażonych kurczowo

Zastosowanie do reedukacji chodu w niedowładach połowiczych

kurczowych (ma na celu częściowe zastąpienie uszkodzonych czynności

nerwowych przez zewnętrzne sterowanie ruchem – metodą elektrycznego

drażnienia nerwu strzałkowego porażonej kończyny

Stymulacja rozpoczyna się w momencie oderwania pięty od podłoża i trwa

przez cały czas fazy przenoszenia; w fazie podporowej stymulator jest

wyłączony

FES umożliwia kontrolę zgięcia grzbietowego stopy spełniając rolę

funkcjonalnej ortozy ,pozwalającej uwolnić pacjenta od aparatu

ortopedycznego

Poprawia wydolność chodu poprzez – niweluje koszenie kd, wyhamowuje

klonusy, wielokrotnie powtarzany ciąg impulsów w tej samej fazie chodu

powoduje wytworzenie nowego, KORZYSTNEGO STEREOTYPU CHODU

FES c.d.

Przeciwwskazania do FES :



Zmiany skórne,w kościach i stawach w miejscu

przyłożenia elektrod



Znacznego stopnia spastyczność (3-4 w skali

Ashworta) z przykurczeniami



Stopa płasko-koślawa, końska – pięta nie

dotyka podłoża



Znacznego stopnia ograniczenia zakresu ruchu

w stawach kkd z innych przyczyn chorobowych



Choroby mięśni



Znacznego stopnia zaburzenia czucia w

kończynie porażonej

FES w reedukacji

czynności ręki



Bez większego powodzenia ,

ponieważ czynność ręki podlega

bezpośrednio wpływom

ponadrdzeniowym i przy ich braku

oddziaływanie na struktury

rdzeniowe nie ma znaczenia

Fizykoterapia w udarach

Okres ostry :



Masaż klasyczny – proprioceptywne działanie bodźcowe

Okres poprawy :



Hydroterapia (wspomaga naukę chodu, ćwiczenia w

odciążeniu)



FES



Masaż klasyczny



Metody obniżające spastyczność

Okres przewlekły :



Zabiegi fizykalne mające zastosowanie w np.:obniżeniu

napięcia mięśniowego, zwalczanie obrzęków, leczeniu

odleżyn, ułatwiające ćwiczenia przykurczonych stawów

Deficyty poznawcze po

udarze mózgu (problemy w

usprawnianiu)

Diagnostyką zajmuje się neuropsychologia

poznawcza - daje konkretne wskazówki dla

ukierunkowania leczenia

W zależności od natury i mechanizmu powstania

deficytu dążymy do – przywracania, ukształtowania

lub kompensacji funkcji

Możemy mieć do czynienia najczęściej z :



Zaburzenia uwagi (np. zespół jednostronnego

zaniedbywania u chorych z uszkodzeniami prawej

półkuli mózgu)



Zaburzenia pamięci



Zaburzenia wyższych czynności nerwowych

4. Deficyty poznawcze mają istotny wpływ na funkcje

motoryczne pacjenta

Zaopatrzenie ortopedyczne

u chorych po udarze

Łuski zabezpieczające przed przykurczeniami kkg, kkd

Temblaki (zapobieganie wtórnym zmianom w obrębie

barku kg porażonej z powodu rozciągania struktur

okołostawowych)

Podciąg gumowy

Aparaty szynowo-opaskowe kkd

Obuwie ortopedyczne dostosowane do ewentualnych

zniekształceń w okresie utrwalonych zmian

FES

Pomoce ortopedyczne : kule łokciowe, trójnogi,

czwórnogi, podpórki ułatwiające chodzenie, wózki

inwalidzkie, przedmioty ułatwiające czynności

codzienne

Klinimetryczna ocena

stanu chorego po udarze

Termin klinimetria (KM) użyty został po

raz pierwszy w roku 1983 – oznacza

pomiar zjawisk klinicznych u pacjenta

Użyteczność skal wynika z potrzeby

oceny stopnia uszkodzeń , stanu

funkcjonalnego, samodzielności,

niepełnosprawności, jakości życia,

orzekania o zdolności do pracy i

potrzebie opieki

Skale uszkodzeń - skale

udarowe

Stosowane do oceny objawów, dynamiki

uszkodzeń neurologicznych, oceny

wyników leczenia, ustalenia rokowania

krótkoterminowego

Najbardziej rozpowszechnione w Europie :



Skandynawska Skala Udarów (miesza

ocenę uszkodzeń i stanu funkcjonalnego)



Skala Orgogozo (udary półkulowe)

Skale oceny

funkcjonalnej

Zajmują się oceną samodzielności chorego w czynnościach

dnia codziennego (activities of daily living – ADL) i wyniki

rehabilitacji ruchowej

Są uniwersalne i mogą służyć do oceny chorych z różnymi

jednostkami chorobowymi

Najczęściej używane :



Indeks ( Dorothei )Barthel(1965)



Skala FIM – (Functional Independence Measure) pomiar

niezależności funkcjonalnej –najdokładniejsza skala, ocenia w

osiemnastu pkt zakres samoobsługi, kontrolę zwieraczy,

poruszanie się, porozumiewanie i świadomość społeczną



Najstarsza skala Rankina do oceny stopnia ciężkości

niepełnosprawności



Skala Brunnstrom – obejmuje ocenę sprawności ruchowej,

stan funkcjonalny, możliwości komunikowania się, ocenę

stanu psychicznego

Skale oceniające jakość

życia

Jakość życia wiąże się z możliwością prowadzenia życia

społecznie użytecznego i z naturalnymi zdolnościami

fizycznymi i umysłowymi chorego

Najbardziej rozpowszechnione formularze to SF-36(SHORT

FORM 36) – skrócona wersja SIP składającego się z 136

pytań : pytania są tu zgrupowane w ośmiu

zagadnieniach :



Funkcjonowanie fizyczne



Ograniczenia fizyczne



Ból



Ogólny stan zdrowia



Witalność



Funkcjonowanie społeczne



Ograniczenie pełnienia dotychczasowych ról z powodu

zaburzeń emocjonalnych czy psychicznych

Problemy rehabilitacji u

chorych po urazach

czaszkowo - mózgowych

Urazy czaszkowo-mózgowe mogą być

przyczyną różnorodnych uszkodzeń OUN,

objawów ubytkowych zależnych od lokalizacji i

ciężkości uszkodzeń pourazowych

Zmiany pourazowe OUN powstają w wyniku :



Obrzęku mózgu



Stłuczenia



Zmiażdżenia i rozerwania tkanki mózgowej



Uszkodzeń naczyń z ogniskami krwotocznymi

bądź niedokrwiennymi i martwicą tkanki

mózgowej

Urazy czaszkowo-

mózgowe c.d.

Najczęstsze objawy ogniskowe :



Niedowłady połowicze po uszkodzeniach

półkul mózgu



Zaburzenia psychiki i wyższych

czynności nerwowych



Zaburzenia świadomości w wyniku

uszkodzenia pnia mózgu, z

niedowładami czterech kończyn,

uszkodzenia nn. Czaszkowych, objawy

móżdżkowe lub pozapiramidowe

Urazy czaszkowo –

mózgowe c.d.

Szczególnym aspektem usprawniania chorych

po urazach OUN są towarzyszące im często

obrażenia innych układów (uraz

wielonarządowy)

Konieczna etapowość leczenia medycznego

zwłaszcza w przypadkach mnogich złamań i

uszkodzeń stawów i dostosowanie

odpowiedniego postępowania rehabilitacyjnego

Leczenie rehabilitacyjne po urazach OUN

przebiega podobnie jak przy udarach z użyciem

podobnych metod i technik

Podział klasyczny urazów

czaszkowo-mózgowych

I – Zespół wstrząśnienia mózgu, odwracalny

II – Zespół stłuczenia mózgu :



Stłuczenie półkul mózgu



Stłuczenie pnia mózgu pierwotne i wtórne



Stłuczenie móżdżku

III – Zespół pourazowej ciasnoty wewnątrzczaszkowej :



Krwiak nadtwardówkowy ostry i podostry



Krwiak podtwardówkowy ostry, podostry, przewlekły



Wodniak podtwardówkowy



Krwiak śródmózgowy



Pourazowy obrzęk mózgu

Usprawnianie chorych z

guzami mózgu

Symptomatologia różna w zależności od

lokalizacji i charakteru guza, radykalności

leczenia podstawowego

Gdy leczenie nie jest radykalne – program

usprawniania zawężony do celu

krótkoterminowego , jaki chcemy osiągnąć

Poszczególne etapy usprawniania

prowadzone w zależności od stanu

ogólnego pacjenta

Symptomatologia guzów

w zależności od

lokalizacji

Uszkodzenia płatów czołowych :



Zaburzenia psychiczne – narastający zespół

psychoorganiczny (zaburzenia spostrzegania , uwagi,

pamięci, apatyczność, zmiany osobowości

(odhamowanie prymitywnych wzorców zachowań),



Niedowłady lub porażenia kk (gdy uszkodzenie

obustronne płatów czołowych – paraplegia

spastyczna !!! )



Zaburzenia mowy



Objawy podrażnieniowe – napady ruchowe padaczkowe

Jacksona i niedowład ponapadowy Todda



Odruchy i objawy patologiczne – objawy deliberacyjne



Zbaczanie gałek ocznych w stronę ogniska



Nietrzymanie moczu

Symptomatologia guzów

c.d.

Uszkodzenia płatów ciemieniowych



Podrażnieniowe objawy czuciowe-

Jacksonowskie napady czuciowe



Aleksja, akalkulia, agrafia, agnozja

palców, afazja amnestyczna,

apraksja (półkula dominująca-

zespół Gerstmanna)

Symptomatologia guzów

c.d.

Uszkodzenia płatów skroniowych :



Napady skroniowe (napadowe parestezje,

złudzenia słuchowe i wzrokowe, cacosmia-

napadowe nieprzyjemne zapachy



Afazja czuciowa



Agnozja słuchowa, wzrokowa, smakowa



Niedowidzenia połowicze jednoimienne



Zaburzenia pamięci

Symptomatologia guzów

c.d.

Uszkodzenie płatów potylicznych :



Niedowidzenie jednoimienne

przeciwwstronne



Zespół Antona-ślepota korowa – postać

anozognozji wzrokowej – chory przeczy

swojej ślepocie, konfabuluje



Rodzajem agnozji wzrokowej jest

PROZOPAGNOZJA - chorzy nie poznają

dobrze znanych osób



Objawy podrażnieniowe – sensacje

wzrokowe

Mózgowe porażenie

dziecięce



Def. Mózgowe porażenie dziecięce

(pararalysis cerebralis infantum) – jest

zespołem wielu objawów powstałych w

wyniku uszkodzenia OUN, zwłaszcza neuronu

ruchowego w okresie jego rozwoju i

dojrzewania



Def. MPD przewlekłe , nie postępujące

zaburzenie czynności OUN, będące

następstwem nieprawidłowego rozwoju lub

uszkodzenia mózgu

Wybrane metody

usprawniania dzieci z

MPD

Metoda Phelpsa – założenie, że każde dziecko jest

zdolne do opanowania podstawowych czynności,

służą do tego specjalne urządzenia

Metoda Rood

Metoda Kabata PNF

Metoda Brunnstrom

NDT-Bobath

Metoda Peto

Metoda Vojty

Metody wspomagania psychoruchowego

(wszystkie omówione w podręczniku ”Mózgowe

porażenie dziecięce w teorii i terapii” K.J Zabłocki

Miopatie



Niejednorodna etiologicznie grupa chorób

nerwowo – mięśniowych, w której proces

chorobowy dotyczy pierwotnie tkanki

mięśniowej



Wspólne objawy to :

Zanik i osłabienie mięśni (niedowłady

symetryczne, o charakterze postępującym)

Obniżenie napięcia i charakterystyczne

zmiany czynności elektrycznej mięśni

Rzekomy przerost mięśni ( rozrost tkanki

łącznej)

Klasyfikacja chorób

mięśni

I – Dystrofie mięśniowe postępujące

II – Zespoły miotoniczne

III – Miopatie swoiste strukturalne

IV – Miopatie metaboliczne

V – Inne schorzenia przebiegające z

zajęciem mięśni

Rehabilitacja w

schorzeniach mięśni



Zasadniczy cel to opóźnianie procesu

zwyrodnienia mięśni



Zahamowanie rozwoju niekorzystnych

objawów choroby



Cel – polepszenia ukrwienia mięśni,

utrzymanie siły i napięcia mięśniowego,

zakresu ruchów, podtrzymywanie dobrej,

ogólnej sprawności chorych,

zapobieganie zniekształceniom



Zwracamy uwagę na męczliwość

pacjentów ( miastenia )

Document Outline