MECHANIZM 

POWSTAWANIA 

MOCZU

Homeostaza

Dwa procesy, które biorą udział w utrzymywaniu 

homeostazy (wewnętrznej równowagi) płynów 

ustrojowych organizmu to:

OSMOREGULACJA

regulacja 

bilansu 

wodnego i soli 

mineralnych

WYDALANIE 

proces usuwania 

zbędnych, 

szkodliwych 

produktów 

przemiany materii

Jego rola polega na: „ utrzymywaniu 

homeostazy ustrojowej w wyniku 

selektywnej regulacji stężenia soli 

mineralnych oraz innych substancji 

w krwi i płynach ciała”.

U zwierząt, a także człowieka 
funkcje te czyli wydalanie i 
osmoregulacje pełni 
UKŁAD WYDALNICZY.

Narządy uczestniczące w wydalaniu i 

osmoregulacji.

Dla człowieka najważniejszymi 

narządami osmoregulacji oraz 

wydalania są:

NERKI

które pomagają 

w usuwaniu wody 

(około 1500 cm3 na dobę) 

i mocznika

Praca nerek jest 
wspomagana czynnościami:

SKÓRY

przez którą wraz z potem 

usuwana jest woda (około 400 

cm3 na dobę), mocznik oraz 

NaCl

PŁUC

biorą udział w usuwaniu 

dwutlenku węgla i 

wody(około 500 cm3 na 

dobę)

UKŁADU POKARMOWEGO

przez który wydalana jest woda 

(około 100 cm3 na dobę)

GDZIE POWSTAJE MOCZ

Układ wydalniczy 

u 

KOBIET

Układ wydalniczy 

u 

MĘŻCZYZN

1. Nerka
2. Żyła czcza dolna
3. Tętnica brzuszna
4. Pęcherz moczowy
5. Ujście pęcherza – cewka moczowa
6. Moczowód

JAK

POWSTAJE

MOCZ

Regulacja układu 

wydalniczego

 Układ wydalniczy 

jak i wiele innych 

układów w ciele 

człowieka  jest 

regulowany przez 

układ dokrewny a 

dokładniej 

mówiąc przez 

hormony do 

których zaliczamy 

między innymi:

Hormon antydiuretyczny 

(ADH) 

który wydzielany jest w 

podwzgórzu, natomiast 

uwalniany przez tylną 

część tylną część 

przysadki. Hormon 

zwiększa 

przepuszczalność 

kanalików zbiorczych dla 

wody, zwiększa resorpcje i 

zmniejsza wydalanie 

wody. Czynnikiem 

stymulującym uwalnianie 

ADH jest mała ilość 

przyjmowanych płynów, 

przez co zmniejsza się 

objętość krwi a zwiększa 

się ciśnienie osmotyczne.

Hormon antydiuretyczny

Wazopresyna

ADH

Aldosteron 

hormon wydzielany 

przez kore 

nadnerczy 

(kortykosteryd), 

który zwiększa 

resorpcję 

kanalikową Na+. 

Wydzielanie 

stymulowane przez 

spadek ciśnienia 

krwi (niedobór 

elektrolitów w 

osoczu)

Biochemia

 Skład mocz ostatecznego

Na+, K+, Mg2+, Ca2+, Cl-, fosforany

Na ok. 1500 ml moczu 

ostatecznego

w ciągu 24 h znajdują się w 

nim:

związki azotowe:mocznik 20 - 40 g./ 24h

kwas moczowy 0, 5 - 1 g./ 24h

kreatynina 1 - 2 g./ 24h

związki nieorganiczne:

Cechy i skład moczu zdrowego 

człowieka

Cecha

Wartość

Kolor

Słomkowa

Smak

Słony

Odczyn

pH 4,5 – 7,5

Cukier

Brak

Białko

Brak

Nabłonki

Pojedyncze

Erytrocyty

Do kilku w polu 

widzenia

Leukocyty

Kilka w polu widzenia

Bilans wodny człowieka

Źródła wody dla organizmu

 [litry na dobę]

Dobowa utrata wody 

[litry na dobę]

Napoje

1,2

Z moczem

1,4

Pokarmy

1,0

Z potem

0,5

Przemiany 

metabolicz

ne

0,3

Z 

wydychany

m 

powietrzem

0,4

z kałem

0,2

Razem

2,5

Razem

2,5

Mocz prawdę ci powie...

W moczu zdrowego człowieka nie powinny znajdować 

się cukry, białka, krwinki czerwone, krwinki białe, 

bakterie, ciała ketonowe. Obecność któregoś z tych 

czynników może być objawem choroby:

cukier w moczu może oznaczać cukromocz - objaw 

cukrzycy

 

białko w moczu może oznaczać białkomocz

białko i hemoglobina w moczu wskazuje na schorzenia 

zapalne nerek

Badanie moczu może wykazać różne choroby, ale rózwnież 

dzięki badaniu kobieta może dowiedzieć się czy jest w 

ciąży. 

Choroby układu 

wydalniczego

• moczówka prosta  - choroba objawiająca się 

nadmiernym wydzielaniem moczu, powstaje 

przy niedoborze hormonu ADH – 

wazopresyny

• kamienie nerkowe – są to grudki zawierające 

między innymi szczawiany wapnia oraz 

fosforany wapnia (nierozpuszczalne w 

wodzie). Rosnące kamienie nerkowe mogą 

się przemieszczać, wywoływać bolesne ataki 

kamicy nerkowej oraz blokować odpływ 

moczu

• mocznica – schorzenie, przebiegające z 

objawami śpiączki, kończącej się śmiercią, 

spowodowane zatrzymywaniem mocznika 

we krwi

KONIEC

Bibliografia

• Fizjologia zwierząt, Henryk Bieguszewski

• Fizjologia człowieka w zarysie, Władysław 

Traczyk

• Fizjologia, p.red. Witolda Tuganowskiego

• Zarys fizjologii zwierząt, Zygmunt Ewy

• Biologia, Claude’a A. Villeego wyd. 7

• http://images.google.pl/images?

hl=pl&lr=&client=firefox-

a&rls=org.mozilla:pl:official&um=1&ei=8YQGS

-

6XLIWysAbb8JiHBw&sa=X&oi=spell&resnum=

0&ct=result&cd=1&q=mocz&spell=1&start=0