Kultura i religia a zdrowie
Kultura i religia a zdrowie
Cel analizy
Celem analizy problematyki zdrowia
w kontekście kultury i religii jest
przybliżenie problemów, z jakimi
personel medyczny spotyka się w
pracy z pacjentem pochodzącym
spoza naszego kręgu kulturowego i
wyznającym odmienną religię.
Islam
Należy do religii monoteistycznych. Nazwa
„islam” pochodzi od arabskiego słowa
„salama”i oznacza pogodzenie się z wolą Bożą.
Główne zasady islamu zawarte są w Koranie,
tradycji i prawie muzułmańskim. Każdego
wyznawcę tej religii obowiązuje: wyznanie
wiary [szahada], modlitwa [salat], jałmużna
[zakat], post [saum] oraz pielgrzymka do
Mekki.
Islam wskazuje na potrzebę równowagi w życiu
człowieka
Islam
Zdrowie i choroba
-zadaniem zasad islamu jest przede wszystkim
zapobieganie samym chorobom poprzez
codzienną czystość oraz zakaz spożywania
pokarmów i napojów szkodliwych.
- wskazane jest, aby usługi medyczne i
pielęgnacyjne świadczone były przez osoby tej
samej płci. W przypadku świadczenia kobietom
usług medycznych i pielęgnacyjnych przez
personel płci męskiej wskazana jest obecność
męża lub ojca.
Islam
Pożywienie, diety, używki
- Muzułmanie przestrzegają ścisłych zasad
żywieniowych, dotyczących zarówno posiłków
zakazanych, jak również samego sposobu
przygotowania.
- Posiłki przygotowane według zasad religijnych
określane jako „halal”- oznacza to, że zwierzęta powinny
być zabijane przez poderżnięcie naczyń krwionośnych i
dobrze wykrwawione, gdyż krew jest siedliskiem chorób.
- Produkty takie jak: wieprzowina, krew, owoce morza i
alkohol są zabronione. Z tłuszczów dopuszczalne są tylko
oleje roślinne i masło.
Islam
- Wyznawcy są zobowiązani do przestrzegania
religijnych postów (kobiety w ciąży, chorzy,
dzieci i osoby będące w podróży są
zwolnione z z postu lub obowiązuje ich
odbycie postu w terminie późniejszym).
- Miesiąc postu określany jest jako Ramadan i
przypada w dziewiątym miesiącu kalendarza
arabskiego, w tym czasie obowiązuje
całkowity zakaz spożywania pokarmów i
płynów od wschodu do zachodu słońca.
Islam
Antykoncepcja, ciąża, poród
- Antykoncepcja jest indywidualną sprawą jednostki
czy też pary małżeńskiej. Sztuczne zapłodnienie
jest dopuszczalne pod warunkiem, że nasienie
pochodzi od męża
- Aborcja jest niedopuszczalna, tylko sytuacje
zagrożenia zdrowia lub życia matki dopuszczają
wyjątki w tym zakresie
- Poronienie płodu poniżej 130 dnia jest usuwane jak
każde inne tkanki, natomiast płód z ciąży trwającej
ponad 130 dni jest traktowany jak istota ludzka
Islam
- Poród jest ważnym wydarzeniem w życiu
muzułmanina, obecność męża lub kuzynki przy
porodzie jest wskazana
- Po urodzeniu noworodek jest natychmiast kąpany,
a następnie ojciec lub matka wypowiada słowa
modlitwy do każdego ucha noworodka. Słowa
pochodzą z Koranu, są zarazem wyznaniem wiary.
- U chłopców przeprowadza się obrzezanie w ciągu
pierwszych siedmiu dni życia. Jeśli z poważnych
względów jest to niemożliwe, zabieg ten powinien
nastąpić nie później niż do okresu dojrzewania.
Islam
Umieranie i śmierć
- Eutanazja jest zakazana.
- Badania pośmiertne dozwolone tylko w
uzasadnionych przypadkach medycznych i
prawnych. Amputowane części ciała są zabierane
przez rodzinę i chowane razem z ciałem
- Zasady przygotowania pogrzebu: członek rodziny
tej samej płci co zmarły myje ciało zmarłego.
Niedopuszczalne jest dotykanie ciała zmarłego
przez inne osoby nie będące wyznawcami islamu
(dopuszczalne jest dotykanie ciała w rękawiczkach)
Islam
Transplantacja narządów, tkanek,
komórek
- Transplantacja jest akceptowana,
wymaga to zawsze poinformowania
rodziny i uzyskania jej zgody
Świadkowie Jehowy
Wyznanie chrześcijańskie, opierające
wiarę na Biblii, ma własną strukturę
organizacyjną, etykę i zasady
postępowania. Za prekursora wyznania
uznawany jest Charles Russel, który w
1870 roku założył „klasę studiów
biblijnych”, której celem było
pogłębianie rozumienia Biblii. Doktryny
wiary opracował sam założyciel.
Świadkowie Jehowy
Zdrowie i choroba
- Są indywidualną sprawą i
odpowiedzialnością jednostki, przy
czym społeczność Świadków Jehowy
wspiera osoby chore w różny sposób
- Obowiązuje całkowity zakaz
przyjmowania krwi i jej produktów
Świadkowie Jehowy
Pożywienie, dieta, używki
- Zakaz spożywania posiłków, które zawierają krew
- Inne zasady dotyczące żywności są kwestią
osobistego wyboru, zalecane jest
zdroworozsądkowe podejście
- Podkreśla się rolę wczesnej profilaktyki i edukacji
zdrowotnej
- Dość jednoznaczne stanowisko dotyczy używek.
Nie wolno palić, upijać się, używać narkotyków.
Używki niszczą struktury społeczne, zniewalają
człowieka
Świadkowie Jehowy
Antykoncepcja, ciąża, poród
- Antykoncepcja jest indywidualnym wyborem,
religijne zasady dopuszczają wszelkie środki
- Brak akceptacji sztucznego zapłodnienia
plemnikami pochodzącymi nie od męża
- Aborcja niedopuszczalna
- Narodzone dzieci nie są chrzczone, chrzest
odbywa się w wieku dorosłym
Świadkowie Jehowy
Umieranie i śmierć
- Eutanazja zakazana
- Badania pośmiertne, gdy wymaga
tego prawo
- Nie istnieją religijne rytuały
podczas choroby i śmierci
Świadkowie Jehowy
Transplantacja narządów i tkanek
- Dawstwo jest indywidualną sprawą
każdej osoby, pod warunkiem, że
zabiegi będą wykonane bez użycia
krwi lub użyje się płynów nie
krwiopochodnych, a w przypadku
krążenia pozaustrojowego nie
przerwie się tego krążenia
Judaizm
Najstarsza monoteistyczna religia i
jednocześnie narodowa religia
Żydów. Zasady religii, będące
jednocześnie surowo
przestrzeganym prawem, zapisane
są w Talmudzie, który jest
uzupełnieniem Starego Testamentu.
Judaizm
Zdrowie i choroba
- Zdrowie i życie stanowią najwyższe wartości
dla wyznawców. Procedury chirurgiczne,
wyjąwszy przypadki zagrożenia życia, należy
przeprowadzać poza dniami świąt religijnych.
Nie zabrania się przyjmowania leków i krwi.
- Ortodoksyjni wyznawcy nie akceptują dotyku
osób przeciwnej płci, świadczących usługi
medyczne
Judaizm
Pożywienie, dieta, używki
- Nieczyste produkty w równej mierzę szkodzą ciału i duszy
- Zalecane są posiłki koszerne- przygotowane według zasad
religijnych
- Inne zakazy dotyczą spożywania wieprzowiny, królików,
małży i ryb bez łusek i płetw
- Istnieją też zakazy dotyczące łączenia pewnych
produktów, niedopuszczalne jest spożywanie mleka i
mięsa w czasie tego samego posiłku.
- Żydów obowiązuje ścisły post podczas święta Yom Kippur,
bardziej ortodoksyjni Żydzi mogą odmówić przyjmowania
leków drogą doustną.
Judaizm
Antykoncepcja, ciąża, poród
- Antykoncepcja dopuszczalna z wyjątkiem
ortodoksyjnych wyznawców
- Sztuczne zapłodnienie dopuszczalne
nasieniem męża
- Aborcja zakazana, czasem dopuszczana
ze względu na zagrożenie życia matki
- Płód z poronienia traktowany jako istota
ludzka, podlega pochówkowi
Judaizm
Umieranie i śmierć
- Badania pośmiertne przeciwskazane, chyba, że
wymaga tego prawo lub ważne względy medyczne,
konieczna jest zgoda rodziny
- Podczas sekcji zwłok na żądanie rodziny może w niej
uczestniczyć rabin, lekarz musi wykazać dla zmarłego
szacunek, nie rozmawiać o innych sprawach.
- Po sekcji ciało zmarłego i wszystkie jego części muszą
być przekazane rodzinie, aby pochować je razem
- Po śmierci rodzina dokonuje toalety ciała, ciało nie
może zostać pozostawione bez opieki do pogrzebu
Judaizm
Transplantacja
-Dawstwo organów i transplantacja
dopuszczalne pod warunkiem, że
zmarły wyraził zgodę przed śmiercią
- Transplantacja zakazana, gdy może
zdeformować ciało zmarłego, gdy
stanowi źródło dochodu dla innych
Cyganie (Romowie)
Grupa etniczna, której korzenie
wywodzą się z Indii. Polska społeczność
Romów wyznaje religię chrześcijańską z
pewnymi odrębnościami- duże znaczenie
magii i tradycji. Rodzina jest
najważniejszą instytucją, silne więzy
rodzinne i klanowe. Rodziny są liczne,
wielopokoleniowe.
Cyganie (Romowie)
Zdrowie i choroba
-Choroba jest postrzegana jako wpływ złych duchów
- Procedury inwazyjne i zabiegi operacyjne związane ze
znieczuleniem ogólnym stanowią źródło wysokiego poziomu
lęku, gdyż sen kojarzy się ze śmiercią
- Medycyna jest akceptowana, ale duchowy przywódca
(zwykle starsza kobieta z rodziny) może przynieść choremu
zioła i leki. Ten sam lek jest często dzielony z innymi
członkami rodziny
- Duża część społeczności cygańskiej to analfabeci, uzyskanie
pisemnej zgody na zabieg może być problemem
- Brak zaufania do młodego personelu i mężczyzn do
personelu płci żeńskiej
Cyganie (Romowie)
Pożywienie, dieta, używki
Posiłki muszą być przygotowane w
sposób „czysty”-z podziałem na naczynia
przeznaczone do różnych posiłków,
naczynia używane przez nie Romów są
uważane za nieczyste.Wskazane jest by
w szpitalach były naczynia jednorazowe.
Brak ograniczeń co do spożywania
pokarmów.
Cyganie (Romowie)
Antykoncepcja , ciąża poród
Problem antykoncepcji i sztucznego
zapłodnienia jest indywidualną sprawą
jednostki
Dziecko po urodzeniu powinno być jak
najwcześniej zawinięte i tylko matka może
je nosić aby pozostało „czyste”. Jak
najmniej ludzi powinno mieć kontakt z
dzieckiem ponieważ niektórzy mają
Cyganie (Romowie)
„złe oczy” (krzaczaste brwi i mocno
owłosione ciało) i przynoszą dziecku
choroby, w tym wypadku należy zrobić
znak krzyża na ze śliny na czole dziecka
Śmierć dziecka jest znakiem „złego
szczęścia” rodzice muszą unikać ciała
zmarłego dziecka – dziadkowie dokonują
pochówku dziecka w miejscu nieznanym
rodzicom. Często zmarłe dziecko jest
pozostawiane w szpitalu.
Cyganie (Romowie)
Umieranie i śmierć
Osoba umierająca może być zaniepokojona ,
gdyż oczekuje ze wszystkie sprawy dotyczące
śmierci i pogrzebu zostały ustalone. Konieczne
staje się poinformowanie „starszego”
społeczności lub rodziny. Moment śmierci i
ostatnie słowa są ważne dla rodziny. Rodzina
może prosić o otwarcie okna co ma pozwolić
na odejście ducha zmarłej osoby. Ciało zmarłego
stanowi źródło duchowego niebezpieczeństwa
dla rodziny aż do momentu pochówku.
Cyganie (Romowie)
Ciało zmarłego stanowi źródło
duchowego niebezpieczeństwa dla
rodziny aż do momentu pochówku
Badania pośmiertne są
nieakceptowane, dopuszczalne
jedynie w przypadku nakazów
prawnych.
Cyganie (Romowie)
Transplantacja narządów
Silnie zakorzenione kulturowo są
postawy braku akceptacji dawstwa
organów i transplantacji , często
wymaga to wielokrotnych
wyjaśnień wyjaśnień i uzasadnień.