Elementy Kinezjologii 

edukacyjnej P. Dennisona

Olga Grobelkiewicz

Marta Rossa-Rybczyńska

 

 

Zestaw wszystkich ćwiczeń 

gimnastyki mózgu

Rozróżniamy ćwiczenia :

• zwiększające motywację
• przekraczające linię 

środkową ciała

• rozciągające
• energetyzujące

 

 

Ćwiczenia zwiększające 

motywację

Picie wody

Woda jest czynnikiem 

  

energetyzującym, 
jest niezbędna do 

prawidłowego 

funkcjonowania 

układu 

limbicznego. 

Woda aktywizuje 

elektryczne i 

chemiczne 

reakcje zachodzące 

między 

mózgiem a układem 
nerwowym - poprawia 

umiejętności szkolne.

 

 

Ruchy naprzemienne

Podnieś do góry prawe kolano
 i dotknij do niego lewą ręką, 
następnie do podniesionego
 lewego kolana dotknij prawą ręką
 (ruchy podobne do marszu w miejscu)
Ćwiczenia te powinny być stosowane w ciągu dnia 
możliwie jak najczęściej i w urozmaicony sposób. 

 

 

Efekty: 
• poprawia pisanie, 
• słuchanie, 
• czytanie i rozumienie, 
• koordynacja ruchowa lewej i prawej strony 

ciała,

• wzmocnienia oddechu,
• wzrost energii, 
• poprawa wzroku i słuchu. 

 

 

Punkty na myślenie

Jedną ręka masuj punkty 
(miękkie miejsca pod
 obojczykami z lewej 
i prawej strony klatki piersiowej),
 a drugą rękę połóż na pępku. 
Czas ćwiczenia około 2 minut. 

Efekty: przekazanie informacji od prawej półkuli do 

lewej połowy ciała i odwrotnie, stymulacja aorty, 
zwiększenie potoku elektromagnetycznej energii, 
likwiduje odwracanie liter i cyfr, prawidłowo 
układa ciało podczas czytania.

 

 

Pozycja Cooka

• Stań, skrzyżuj nogi w kostkach.
• Wyciągnij ręce przed siebie i przekręć dłonie grzbietami 

do siebie tak, by kciuki skierowane były w dół. 

• Przełóż jedną rękę przed drugą tak by dłonie
  dotykały się wewnętrznymi stronami (kciuki są nadal skierowane w 

dół).

• Skrzyżuj palce dłoni
• Zegnij ręce w łokciach i oprzyj ręce na piersi.
• Zamknij oczy, język połóż na podniebieniu.
•  Oddychaj swobodnie. 

Czas ćwiczenia około 2 minut. Zwalniamy język,

 nogi, ręce swobodnie opuszczamy. 

Efekt: emocjonalna stabilność, zwiększenie uwagi, swobodny ruch 

kości czaszki, wyraźne uziemienie, poprawa koncentracji.

 

 

Ćwiczenia przekraczające linię środkową ciała

Leniwe ósemki 

• Ćwiczenie wykonuj rysując lub wodząc oczami za 

przedmiotem po kształcie położonej ósemki (znaku 
nieskończoności).

  Ruch zaczynaj zawsze od środka w lewo do góry lewą ręką, 

a następnie prawą ręką.

•  Wyciągnij przed siebie lewą rękę, 

zaciśnij pięść, a kciuk skieruj do góry. 

• Rysuj kciukiem w powietrzu po kształcie

  wodząc oczami za ręką - głowę trzymaj nieruchomo. 

Kończ obydwoma rękoma połączonymi.

 

 

Możesz śpiewać swojej leniwej ósemce kołysankę:

 Osiem, siedem, sześć, pięć, cztery, trzy   
 Moja ósemka słodko śpi
 Do swej poduszki brzuszki tuli
 Drzemiąc w czerwonej nocnej koszuli.

Efekt: 
• koordynacja wzroku, 
• obwodowe widzenie, 
• aktywizacja mózgu dla przekraczania środkowej 

wizualnej linii,

•  integracja półkul mózgowych, 
• mechanizm czytania (ruch oczu z lewej do prawej), 
• rozpoznawanie znaków przy pisaniu, 
• czytanie ze zrozumieniem 

 

 

SŁOŃ

• Wyobraź sobie, że jesteś słoniem z dużymi uszami, długą trąbą i silnymi 

nogami stojącymi twardo na ziemi. Patrzysz daleko przed siebie 
wypatrując swoich przyjaciół słoni.

• Słonie często kołyszą się z boku na bok. 

Rób tak jak one! Połóż ucho na ramieniu 
i wyciągnij rękę do przodu. Udawaj, że twoja ręka 
to trąba, mocno przymocowana do głowy.

• Powoli kołysz ramieniem, głową oraz górną częścią ciała tak, jakbyś 

chciał narysować w powietrzu ósemkę leżącą na boku. Zginaj 
jednocześnie kolana i przenoś ciężar ciała z jednej nogi na drugą. 
Powtórz ćwiczenie 3, 4 razy.

• Zacznij rysować ósemkę od środka, a następnie idź w lewo do góry. 

Kiedy poczujesz się pewnie możesz zacząć wodzić oczami z ruchem ręki.

• Wykonaj to ćwiczenie co najmniej 3 razy, również drugą ręką.
• Słonie są bardzo spragnione. Napij się trochę wody przed następnymi 

ćwiczeniami.

 

 

Efekt: 
• stymulacja mowy wewnętrznej, 
• twórcze myślenie, 
• słuchanie własnego głosu, 
• rozwój pamięci długoterminowej, 
• zintegrowane widzenie, 
• słyszenie i ruch; 
• mowa, 
• pismo, 
• zapamiętywanie.

 

 

Alfabetyczne ósemki 
(modyfikacja leniwej ósemki)

• Najpierw narysuj kilka leniwych ósemek, a 

potem wpisz w kształt leżącej ósemki małe 
litery alfabetu, zachowując kierunek w lewo 
do góry. 

Efekt: 

• zasady pisowni,

• twórcze pisanie, 

• koordynacja ręka - oko, 

• rozpoznawanie i kodowanie symboli, 

• zdolności manualne, 

• precyzja ruchowa 

 

 

Motyl na suficie

• Podnosimy do góry głowę. 
• Nosem na suficie kreślimy leżące ósemki.
• Zaczynamy w lewo do góry.

Efekt:
• koordynacja wzrokowo

 ruchowa,

• mechanizm czytania i pisania 

 

 

Kołyska

• Usiądź na podłodze.
• Ręce lekko ugięte oprzyj z tyłu 

utrzymując podniesiony tułów. 

• Nogi zegnij w kolanach i podnieś stopy 

do góry. 

• Usuń napięcie w jednym biodrze potem 

w drugim, wykonując nieduże ruchy 
nogami. 

 

 

Efekt: 

• rozwój zdolności do 

pracy w środkowym polu ciała, 

• umiejętności wzrokowego śledzenia 

ruchów w kierunku od lewej do 

prawej strony, 

• nawyki skupiania uwagi i zrozumienia

 

 

Ruchy naprzemienne na leżąco (rowerek)

• Ćwicz na miękkiej powierzchni.
•  Podnieś ręce i głowę do góry.
• Obejmij głowę dłońmi i podtrzymuj ją.
• Prawym łokciem dotykaj lewego kolana, 

potem lewym łokciem prawego kolana, 
itd.

• Oddychaj rytmicznie. 

 

 

Efekt: 
• integracja lewej i prawej strony ciała,
•  czytanie, 
• umiejętność słuchania, 
• pismo, 
• zasady pisowni, 
• matematyka 

 

 

Krążenie szyją (wahadło)

Opuść maksymalnie podbródek w dół i 

poruszaj nim powoli od jednego ramienia do 
drugiego swobodnie oddychając. 

Efekt: 
• obuoczne patrzenie, 
• umiejętność czytania, 
• pisania, stabilności, 
• rozluźnienie centralnego układu nerwowego,
• głośne i ciche czytanie, mowa, język. 

 

 

Oddychanie przeponowe

• Zrób wdech nosem. Oczyść płuca robiąc 

krótkie wydechy przez zaciśnięte wargi 

(wyobraź sobie, że chcesz utrzymać piórko w 

powietrzu). 

• Połóż ręce na brzuchu - na wdechu ręce 

podnoszą się, a na wydechu opuszczają.

•  Zrób w dech licząc do trzech.

• Zatrzymaj oddech na trzy sekundy.

• Wydychaj licząc do trzech.

• Ponownie zatrzymaj oddech na trzy sekundy. 

• Powtórz całość.

Efekt: rozluźnienie centralnego układu 

nerwowego, czytanie, głośne czytanie, mowa.

 

 

Kobra

• Usiądź, oprzyj dłonie na stole, trzymaj plecy 

rozluźnione

• Zacznij oddychać tak jakby od podstawy 

kręgosłupa.

• Skup się na oddechu jakby był źródłem twej 

siły.

 

Efekt - przekraczanie środkowej linii ciała, 

rozluźnienie centralnego układu nerwowego, 
obuoczne widzenie, zgodna praca obojga oczu, 
słuchanie ze zrozumieniem, umiejętności 
mowy, kontrola motoryki precyzyjnej. 

 

 

Ćwiczenia rozciągające

Pompowanie piętą

• Stań prosto
• Wysuń jedną nogę do tyłu stawiając ją na palcach.
• Na wydechu zegnij w kolanie nogę stojąc z przodu, 

a piętę tylnej nogi staraj się postawić na podłodze. 

• Na wdechu podnoś się, prostując przednią nogę i 

podnosząc piętę tylnej nogi. Tylna noga powinna 
być wyprostowana.

• Zmień nogi. 
Efekt - integracja tylnych i przednich części mózgu, 

rozwój wyraźnej mowy i językowych umiejętności, 
słuchanie ze zrozumieniem, czytanie ze 
zrozumieniem, zdolności twórczego pisania, 
zdolności do zakańczania rozpoczętego procesu.

 

 

Sowa

• Jedną ręką chwyć mocno mięśnie barku
• Obracaj głowę powoli w lewo, a potem w 

prawo - podbródek trzymaj prosto. 
Głową sięgaj maksymalnie w prawo i w 
lewo, aby rozluźnić mięśnie szyjne. 

• Zrób wdech, gdy głowa jest w skrajnym 

położeniu, w miejscu gdzie ręka trzyma 
ramię, a wydech w czasie obrotu głowy. 

• Powtórz trzymając drugą ręką drugie 

ramię. 

 

 

Efekt  

przekraczanie środkowej audialnej 
linii (uwaga słuchowa, percepcja i 
pamięć), słuchanie własnego głosu, 
doskonalenie dialogu wewnętrznego, 
rozwój luźnego ruchu oczu, słuchanie 
ze zrozumieniem, mowę i ustny 
komunikat, matematyczne 
wyliczenia, pamięć, praca z 
komputerem 

 

 

Aktywna ręka

• Podnieś rękę do góry i chwyć ją 

drugą ręką. Podniesiona ręka 
stawia opór ręce ją trzymającej. 

• Powtórz ćwiczenie na wydechu w 

czterech kierunkach: w stronę 
głowy, do przodu, do tyłu, od ucha. 
Powtórz wszystko zmieniając ręce. 

Efekt - rozwój wyraźnej mowy i 

językowych zdolności, rozluźnianie 
przepony, koordynacja ręka-oko, 
kaligrafia, zasady pisowni, 
kaligrafia,

 

 

Wypady

• Rozstaw nogi szerzej od pleców

• Ustaw nogi tak by stopy były 

ustawione do siebie pod kątem prostym

• Zegnij jedną nogę w kolanie i przenieś nogi, 

drugą nogę trzymaj prosto.

• Wyprostuj tyłów.

• Zrób wypad na zgiętą nogę i odwracając 

głowę w jej stronę. 

Efekt - przekraczanie i praca w środkowej 
strefie ciała, rozwój percepcji przestrzennej, 
relaksacji całego ciała, zrozumienia, 
aktualizacji pamięci krótkoterminowej.

 

 

Luźne skłony (sięganie po piłkę)

• Usiądź i skrzyżuj nogi w kostkach. 
• Zrób luźny skłon tułowia do przodu 

wyciągając ręce przed siebie (jakby 
oddając ciało działaniu przyciągania 
ziemskiego). 

Efekt - odczuwanie uziemienia i 

stabilności, wzrokowej integracji, 
czytanie ze zrozumieniem, liczenie w 
pamięci, abstrakcyjne myślenie.

 

 

Zginanie stopy

• Usiądź, zegnij nogę w kolanie i połóż

 ją na udzie drugiej nogi, tak by 
zewnętrzna kostka dotykała uda. 

• Końcami palców chwyć podstawę i 

miejsce mocowania mięśnia podudzia

• Zginaj i prostuj stopę. 
Efekt - integracja tylnych i przednich 

części mózgu, rozwój wyraźnej mowy i 

językowych umiejętności, zrozumienie w 

czasie czytania i słuchania, zdolność 

twórczego pisania, zdolność podążania 

za logiką zadania i dokończenia go.

 

 

Ćwiczenia energetyzujące

Kapturek myśliciela

• Dużymi palcami i kciukiem chwyć 

małżowinę uszną i masuj ją 
(odciągając do tyłu i ściskając). 

• Masaż zaczynaj od góry i przesuwaj 

się w dół do płatka ucha. 

 

 

Efekt 

przekraczanie środkowej audytywnej
linii (mającej związek z uwagą 
słuchową, 
rozpoznawaniem, rozróżnianiem, 
percepcją, pamięcią), słuchanie 
własnego głosu w czasie mówienia, 
dobrej pracy pamięci krótkoterminowej, 
doskonalenie dialogu wewnętrznego, 
zgodnego słuchania obydwoma uszami, 
słuchanie ze zrozumieniem, wystąpienia 
publiczne, śpiew, gra na instrumencie.

 

 

Energetyczne ziewanie

• Połóż palce obu rąk na połączeniu 

żuchwy i szczęki (poczujesz to miejsce 
otwierając i zamykając usta). Masuj te 
obszary jednocześnie szeroko 
otwierając i zamykając usta, udawaj, że 
ziewasz i wydawaj relaksujące dźwięki 
ziewania. Po kilku powtórzeniach, że 
udawane ziewanie zmieni się w 
prawdziwe, wtedy wykonaj je jeszcze 
kilka razy. 

 

 

Efekt  

percepcja sensoryczna, motoryczne 
funkcje oczu i mięśni odpowiadające za 
dźwięk i żucie, procesy utleniania w 
organizmie, uwaga i percepcja 
wzrokowa, komunikacja, umiejętność 
wybierania potrzebnej informacji, 
głośne czytanie, twórcze pisanie, 
wystąpienia publiczne

 

 

Punkty pozytywne

 

Dotknij lekko końcami palców 
punktów, które znajdują się na czole, 
bezpośrednio nad oczami, 
równo po środku między linią włosów a brwiami. 

Efekt - wzmocnienie czołowych części mózgu, 

osłabienie reakcji odruchów wymuszonego 
działania, pozytywny wpływ na procesy nauki 
pisania, matematyki, pamięci długoterminowej.

 

 

Punkty równowagi

• Jedną rękę połóż na wgłębieniu 

u podstawy czaszki za uszami 
a drugą na pępku. Zmień położenie rąk.

 
Efekt - pobudzenie i koncentracja świadomości, 

podejmowanie decyzji, rozluźnienie napięcia 
przy ruchu szczęk i kości czaszki, rozumienie 
podtekstu zapisanego między wierszami, 
punktu widzenia autora tekstu, krytyczna 
ocena i podejmowanie decyzji, umiejętność 
rozczytywania między wierszami- dostrzeganie 
punktu widzenia autora

 

 

Zestawy ćwiczeń 

wspomagających naukę w 

szkole

Umiejętność czytania
• punkty na myślenie 
• ćwiczenia naprzemienne 
• motylek na suficie 
• wodzenie wzrokiem

Czytanie na głos
• krążenie szyją 
• energetyzujące ziewanie 
• ćwiczenia naprzemienne 
• kołyska 
• oddychanie przeponowe

Czytanie ze 

zrozumieniem

• pompowanie piętą
• zginanie stopy 
• wypady 

Szybkie czytanie
• leniwe ósemki 
• ćwiczenia naprzemienne 
• sowa 
• pompowanie piętą

 

 

Pisanie klasówek
• woda 
• leniwe ósemki 
• punkty uziemienia 
• punkty przestrzeni 
• pozycja Cooka 
• ćwiczenia naprzemienne

Ortografia 
• słoń 
• kapturek myśliciela 
• alfabetyczne ósemki
• sowa 

Usprawnianie pisania
• leniwe ósemki 
• alfabetyczne ósemki 
• aktywna ręka 
• rysowanie oburącz  
• leniwa ósemka dla oczu

Twórcze pisanie
• przyciskanie dzwonka 

(pompowanie piętą) 

• zginanie stopy 
• energetyzujące ziewanie

 

 

Matematyka
• sowa 
• pompowanie piętą
• krążenie szyją 
• słoń 
• sięganie po piłkę

Klarowność słyszenia i mowy
• kapturek myśliciela 
• ćwiczenia naprzemienne 
• słoń 
• pozycja Cooka 

Samoocena
• punkty pozytywne 
• pozycja Cooka 
• punkty równowagi 

Koordynacja całego ciała w 

sporcie i zabawach ruchowych

• myślenie o X 
• ćwiczenia naprzemienne 
• punkty równowagi 
• kołyska 
• punkty przestrzeni 
• kobra

 

 

Uczenie się na pamięć oraz 

powtarzanie

• ćwiczenia naprzemienne 
• punkty równowagi 
• punkty pozytywne 
• krążenie szyją

Myślenie twórcze
• ćwiczenia naprzemienne 
• sięganie po piłkę 
• kobra (akumulator) 
• kołyska

Sprawność pisania na 

maszynie i obsługi 
komputera

• woda 
• pozycja Cooka 
• krążenie szyją

 

 

Inne zestawy ćwiczeń

Mówienie i komunikowanie się
• oddychanie przeponą
• krążenie szyją
• słoń
• zginanie stopy
• pompowanie piętą
• wypady w bok
• luźne skłony

Publiczne wystąpienia
• punkty pozytywne
• pozycja Cooka
• energetyczne 

ziewanie

• kapturek myśliciela

Przed egzaminem
• pozycja Cooka
• leniwe ósemki
• ruchy naprzemienne
• punkty uziemienia
• punkty przestrzeni

Słuchanie ze 

zrozumieniem

• słoń
• pompowanie piętą
• kapturek myśliciela
• sowa

 

 

Poprawa pamięci
• kapturek myśliciela
• słoń
• sowa
 (oczy w lewo-góra)
Łagodzenie zmęczenia umysłu
• krążenie szyją
• punkty uziemienia
• energetyczne ziewanie

Umiejętności organizacyjne
• punkty uziemienia
• punkty przestrzeni
• punkty równowagi

Koordynacja wzrokowo-słuchowo-

ruchowa

• rysowanie oburącz
• leniwe ósemki
• alfabetyczne ósemki
• aktywna ręka

Koordynacja ciała w ruchu, 

umiejętności sportowe

• ruchy naprzemienne
• kołyska
• rysowanie oburącz
• luźne skłony
• punkty równowagi
• punkty przestrzeni

Utrzymanie równowagi ciała
• punkty równowagi
• punkty uziemienia
• energetyczne ziewanie
• słoń
• luźne skłony

 

 

Wierszyki do ćwiczeń

Ruchy naprzemienne 
Noga lewa, ręka prawa, naprzemiennie – to zabawa. 
Noga prawa, ręka lewa i kolana dotknąć trzeba. 
Przy tym w brzuchu zegnij się, by aktywnie zacząć dzień.
Leniwe ósemki 
Używam sprawniejszej ręki, aby kreślić nią ósemki.
Potem ręka sprawna mniej, a na końcu ręce dwie. 
Gdy ósemki co dzień kreślę, mam oceny coraz lepsze.
Rysowanie oburącz 
Gdy rysują obie ręce, umiem i rozumiem więcej. 
Wiem, gdzie strona lewa, prawa, a liczenie to zabawa. 
I ładniejsze pismo moje, gdy rysuje rączek dwoje.
Słoń 
Słoń to świetna gimnastyka, nic już z głowy nie umyka.
Krążenie szyją
Gdy trzeba mi rozluźnienia, wystarczą szyją krążenia!
Kołyska
Lubimy ćwiczenie „kołyska”, po nim zmęczenie szybko tryska.

 

 

Oddychanie brzuchem
Koncentrować chcę się łatwiej, 
nie potrzeba żadnych zmartwień. 
W dole brzucha kładę ręce, brzuch – balonik i nic więcej.
Energetyzator 
Całe napięcie uwalniam z wydechem! 
Energetyzator – ćwiczy oddechem.
Sowa 
Jestem spięty, chcę rozluźnienia! 
Sowa – wszystko we mnie odmienia. 
Poprawia pamięć, poprawia mowę, 
dlatego często udaję sowę.
Aktywna ręka
Pomoc w pisaniu i ortografii? 
Aktywna ręka wszystko potrafi. 
Taka mojego ciała współpraca, 
daje efekty – to się opłaca.
Zginanie stopy 
Chcę zawsze kończyć to, co zaczynam,
 więc z entuzjazmem swą stopę zginam.

 

 

Pompowanie piętą 
Góra, dół – piętą pompuję i już motywację do pracy czuję.
Woda 
Czystej wody łyczek mały, a rezultat - doskonały!
Punkty na myślenie
Punkty na myślenie chwytam – ładniej piszę, lepiej czytam.
Ziewanie energetyczne
Lepiej piszę, czytam, śpiewam, gdy energetycznie ziewam.
Kapturek myśliciela
Kapturek myśliciela ćwiczę – ładnie mówię, piszę, liczę.
Pozycja Dennisona
By łatwo zdobywać wiedzę, w pozycji Dennisona siedzę.
Patrzenie na X 
Wystarczy, że na X popatrzę i już mam lepszą koncentrację.