Bez tytułu slajdu

Tematyka wykładu

•

Kreślenie i wymiarowanie typowych części maszyn

połączenia gwintowe

połączenia wielokarbowe

połączenia klinowe i wpustowe

połączenia spawane

połączenia nitowe

połączenia zgrzewane

połączenia lutowane i klejone

Kreślenie i wymiarowanie typowych

części maszyn

Części maszyn służące do połączenia ze sobą różnych elementów

dzielimy na:

- połączenia rozłączne

- połączenia nierozłączne

Rysunki techniczne powinny być dokładnym odwzorowaniem

kreślonego przedmiotu. W przypadku jednak wielu typowych i

często powtarzających się części maszyn zachowanie tego

warunku mogłoby być pracochłonne oraz mogłoby zaciemniać

rysunek. W takich przypadkach rysujemy części maszyn w

uproszczeniu.

Normy przewidują cztery tzw. stopnie uproszczeń. Im wyższy jest

stopień uproszczenia, tym więcej szczegółów pomija się na

rysunku, zastępując je umownymi symbolami i informacjami

słownymi.

Pierwszy stopień uproszczenia (I) stosowany jest na rysunkach

wykonawczych.

Drugi stopień uproszczenia (II) stosujemy na rysunkach

złożeniowych wykonywanych w podziałce 1:1 lub w niewielkim

pomniejszeniu.

Trzeci stopień uproszczenia (III) stosujemy na rysunkach

złożeniowych wykonanych w dużym pomniejszeniu lub mających

dużą

liczbę

szczegółów.

dużą

liczbę

szczegółów.

Czwarty stopień uproszczenia (IV) stosujemy wyjątkowo, m.in. na

schematach.

Normy określają również w jakich stopniach uproszczenia mogą

być rysowane konkretne elementy np. śruby rysujemy tylko w I,

II, i IV.

Połączenia gwintowe

Podstawą teoretyczną zagadnień dotyczących połączeń gwintowych

jest znana z geometrii wykreślnej linia śrubowa. Jest ona torem

punktu poruszającego się ruchem jednostajnym po tworzącej walca

lub stożka obrotowego, podczas gdy tworząca ta obraca się ze stałą

prędkością kątową dokoła osi walca lub stożka. Oś tę nazywamy osią

linii śrubowej.

W zależności od kierunku ruchu punktu po tworzącej walca oraz od

kierunku obrotu tej tworzącej możemy otrzymać linię śrubową prawą

lub lewą.

Linie śrubowe mogą się różnić między sobą średnicą, skokiem i

kierunkiem nawinięcia.

Jeżeli prostokąt ABCD będzie się poruszał w

taki sposób, że punkty C i D będą

przemieszczały się po liniach śrubowych,

nawiniętych na boczną powierzchnię walca, a

płaszczyzna prostokąta będzie stale

przechodziła przez oś walca, to prostokąt ten

zakreśli bryłę zwaną gwintem prostokątnym.

Walec wraz z nawiniętym na nim gwintem

nazywamy śrubą.

Prostokąt ABCD nazywamy zarysem gwintu.

wal

Połączenia gwintowe

Średnicę linii neutralnej, po której

przemieszczał się wierzchołek A lub B

prostokąta nazywamy średnicą nominalną d

śruby.

Walec, na którym gwint jest nawinięty,

nazywamy rdzeniem śruby, a jego średnicę

oznaczamy symbolem d

Skok h linii śrubowej nazywamy skokiem śruby.

Oprócz średnic d

i d

wyróżnia się ponadto

średnicę podziałową d





Połączenia gwintowe

Jeżeli średnica i skok śruby mierzone są w

milimetrach to gwint nazywamy metrycznym

(przykład - a).

Jeżeli średnica i skok śruby mierzone są w calach to

gwint nazywamy calowym

gwint nazywamy calowym (przykład - b).

(przykład - b).

Jest on

zawsze gwintem trójkątnym, którego boki nachylone

są do siebie pod kątem 55

(tzw. Whitwortha)

Cechy gwintów zostały znormalizowane.

W zależności od kierunku nawinięcia gwintu rozróżniamy

śruby z gwintem prawym lub lewym, a w zależności od skoku -

śruby z gwintem normalnym, drobnozwojowym i

grubozwojowym.

W szczególności gwinty różnią się zarysami:

a) trójkątny metryczny

b) trójkątny calowy

c) trapezowy symetryczny

d) trapezowy niesymetryczny

e) okrągły

Połączenia gwintowe

Śruby mogą być zakończone z jednej

strony tzw. łbem, najczęściej

sześciokątnym

(przykład - a).

(przykład - a). Nazywamy

Nazywamy

je jednostronnymi, w odróżnieniu od

śrub bez łba, nagwintowanych z obu

stron. Śruby te nazywamy również

szpilkami

(przykład - b).

Szczególnym przypadkiem elementu

nagwintowanego jest wkręt. Jeżeli służy on

do połączenia części metalowych, to gwint

wkrętu jest metryczny, a wkręt od śruby

różni się tylko kształtem łba.

Połączenia gwintowe

Linie cienkie

a i b

a i b - linie gwintu

- linie gwintu

Linia gruba

c - długość użytkowa gwintu

- długość użytkowa gwintu

Lina

e - wyjście gwintu, Linia

- wyjście gwintu, Linia

f - ścięcie (faza)

- ścięcie (faza)

Połączenia wielokarbowe

Do połączeń rozłącznych należą

połączenia wielokarbowe, zwane

również wielowpustowymi lub

wielorowkowymi.

Składają się one z dwóch

współpracujących ze sobą części

(wałka i otworu).

Służą one najczęściej do

przenoszenia ruchu obrotowego.

Kreślenie i wymiarowanie wałków,

otworów i połączeń

wielokarbowych zostało

znormalizowane.

Na rzucie prostopadłym do osi

wałka

(lub otworu) należy uwidocznić

jeden karb

i dwa rowki.

Ich kształty mogą być różne np:

a) karb o bokach równoległych

prostych

b) karb o zarysie ewolwentowym

c) karb o zarysie trójkątnym

Połączenia klinowe i wpustowe

Kliny i wpusty służą do

połączenia wału z kołem

pasowym, zębatym lub z

inną częścią nałożoną na

wał i z nią współpracującą.

Na wale i w tej części jest

wykonany rowek, w który

wprowadza się klin lub

wpust.

Połączenia klinowe i

wpustowe należą do

rozłącznych, a ich zadaniem

jest uniemożliwienie obrotu

względem siebie

zmontowanych części.

Wymiary klinów, wpustów

oraz rowki na kliny i wpusty

zostały znormalizowane.

Wpust

zwyczajny

Wpust

czółenkowy

Klin

Połączenia spawane

Nierozłącznymi nazywamy takie połączenia, które nie dadzą się

rozłączyć bez zniszczenia części łączących lub złączonych.

Gdy jedna ze spawanych części jest przedłużeniem drugiej, wówczas

spoina nazywamy czołową. Rozróżniamy spoiny jednostronne oraz

dwustronne.

W rysunku technicznym maszynowym połączenia spawane można

przedstawić zgodnie z normą w sposób uproszczony lub umowny.

Spoiny

czołowe

Spoiny

pachwino

a) wypukła

b) płaska

c) wklęsła

Połączenia spawane

W uproszczeniu, w przekroju

poprzecznym połączenia spawanego

zarys spoiny rysujemy linią ciągłą

grubą, zaś zarys części łączonych

ulegających przetopieniu - linią ciągłą

cienką. Spoinę można zaczernić.

W widoku od lica spoinę przedstawia

się krótkimi cienkimi łukami.

W widoku od strony grani (strona

przeciwna licu) grań zaznacza się

linią ciągłą grubą, a niewidoczne lico

łukami kreskowymi.

Spoiny wymiaruje się na rysunkach

przez podanie oznaczenia.

Drugi stopień uproszczenia jest

stosowany na rysunkach

wykonawczych oraz złożeniowych.

Połączenia spawane

Oznaczenie spoiny

składa się ze znaku

spoiny oraz z

podstawowych

wymiarów w

milimetrach, którymi

są:

grubość

„a”

„a” spoiny,

spoiny,

wpisywana nad linią

odniesienia z lewej

strony znaku spoiny i

długość

„l”

„l” spoiny

spoiny

wpisywana z prawej

strony znaku.

Grubością spoiny

czołowej jest:

- grubość części

łączonych

- minimalna odległość

od lica spoiny do

granicy wtopienia.

Grubością spoiny

pachwinowej jest

wysokość trójkąta

równoramiennego

wpisanego w przekrój

poprzeczny spoiny.

Wymiar ten można

zastąpić długością

boku trójkąta.

Połączenia nitowe

Nit jest elementem łączącym, którego kształt, wymiary i

materiał z jakiego jest wykonany zostały

znormalizowane. Składa się on z trzonu oraz łba,

którego kształty mogą być różne i zależą od

przeznaczenia nitu.

Nity i połączenia nitowe

rysuje się w drugim i

trzecim stopniu

uproszczenia.

Rodzaj nitu oznacza się

znormalizowanym

symbolem literowym,

umieszczonym na półką

linii odniesienia. Przyjęto

następujące oznaczenia:

NKZ - nit kulisty zwykły

NKW - nit kulisty

wzmocniony

NP - nit płaski

NS - nit soczewkowy

Symbol uzupełnia się,

dopisując wymiar średnicy

nominalnej nitu i jego

długości połączonych

znakiem mnożenia np.

19x80.

Połączenia zgrzewane

Zgrzewanie dwóch

metalowych części

polega na

nagrzaniu ich do

tak wysokiej

temperatury, aby

łączone miejsca

stały się

plastyczne, a

następnie na

połączeniu ich przy

użyciu siły (prasa,

młot) w jedną

część. Konieczność

użycia siły

mechanicznej jest

zasadniczą różnicą

między

zgrzewaniem a

spawaniem.

Połączenia

zgrzewane

rysujemy w

pierwszym i

drugim stopniu

uproszczenia.

Połączenia zgrzewane

Budowa oznaczenia

zgrzeiny

Przykłady

rysowania

i oznaczania

połączeń

zgrzewnych:

a) ciągła,

b) punktowa,

c) punktowa

równoległa

Przykład wymiarowania elementu

zgrzewanego

Połączenia lutowane i klejone

Połączenia lutowane

oznacza się w

uproszczeniu, kreśląc w

miejscu połączenia linię

podwójnej grubości.

Nad półką linii

odniesienia umieszcza się

napis „Lut”, podaje jego

symbol i na linii

odniesienia umieszcza się

znak



(przykład - a).

Jeżeli połączenie ma być

wykonane na całym

obwodzie, to na linii

odniesienia umieszcza się

okrąg o średnicy 4 mm

(przykład - b).

Lutowanie

Klejenie

Połączenia klejone rysujemy w taki sam sposób jak połączenia

lutowane, zastępując jedynie napis „Lut” napisem „Klej” i

podając nazwę kleju.

Document Outline