Dymorfizm płciowy

Dymorfizm płciowy

Dwupostaciowość – różnice

drugorzędowych i

trzeciorzędowych cech

płciowych między organizmami

męskimi i żeńskimi (

K.K. Enc.

Biol

Wyróżnia się cechy płci:

Pierwszorzędowe

– determinowane przez

chromosomy płci wchodzące w zestaw zygoty co

warunkuje rozwój wewnętrznych i zewnętrznych

narządów płciowych oraz dróg wyprowadzających.

Drugorzędowe

– zespół cech morfologicznych

(somatycznych i czynnościowych) różniących

mężczyznę i kobietę. Cechy te rozwijają się pod

wpływem hormonów płciowych i dotyczą różnic

proporcji budowy, umięśnienia, budowy kośćca,

krtani, owłosienia, barwy głosu.

Trzeciorzędowe

– uwarunkowane są podobnie jak

drugorzędowe czynnikami

wewnątrzwydzielniczymi, lecz w większym stopniu

podlegają one wpływom środowiska. Do cech tych

zalicza się również objawy zachowań seksualnych.

Czwartorzędowe

– cywilizacyjno-kulturowe czynniki

wzmacniające cechy płci. Cechy te zostały

wypracowane w rozwoju historycznym grup

ludzkich i oddziałują na ludzi od momentu

urodzenia. Należą do nich między innymi różnice

formy językowej on, ona, ono, czesania włosów,

sposobu ubierania.

Księga rodzaju

Biblia Tysiąclecia, Wydawnictwo Pallottinum, Poznań, 2000

Potem Pan Bóg rzekł: „Nie jest dobrze, żeby

mężczyzna był sam; uczynię mu zatem

odpowiednią dla niego pomoc” Ulepiwszy z

gleby wszelkie zwierzęta lądowe…

Wtedy Pan sprawił, że mężczyzna pogrążył się

w głębokim śnie, i gdy spał wyjął jedno z

jego żeber, a miejsce to zastąpił ciałem. Po

czym Pan Bóg z żebra, które wyjął z

mężczyzny, zbudował niewiastę. A gdy ją

przyprowadził do mężczyzny, mężczyzna

powiedział:

Ta dopiero jest kością z moich kości i ciałem

z mego ciała!

Ta będzie się zwała niewiastą, bo z

mężczyzny została wzięta.

Podstawowe pojęcia płci:

Chromosomalna

– jest określana rodzajem chromosomów

płciowych, które zostały przekazane przez parę rodzicielską.

Chromatynowa

– obecność ciałek Barra (chromatyna

płciowa) w jądrach komórek kobiet lub ich brak u mężczyzn.

Płeć chromosomalna i chromatynowa stanowią o płci

genetycznej.

Gonadalna

– zależy od formowania się typu gonady jądra

bądź jajnika.

Hormonalna

– warunkowana rodzajem i ilością

wydzielanych hormonów płciowych.

Somatyczna

– określana rozwojem zewnętrznych i

wewnętrznych narządów płciowych oraz cech

trzeciorzędowych.

Metrykalna

– ustalana po urodzeniu na podstawie budowy

narządów płciowych zewnętrznych ( płci genitalnej)

Psychiczna

– jest raczej nabytym w rozwoju poczuciem

przynależności do płci i orientacją psychoseksualną.

Definicja

psychofizjologiczna

Pod pojęciem dymorfizmu płciowego

rozumiemy zespół różnic

występujących w budowie, wielkości i

proporcjach różnych wymiarów

somatycznych, wykształceniu

szeregu cech funkcjonalnych,

psychicznych, a zaznaczających się

między należącymi do tego samego

gatunku osobnikami męskimi i

żeńskimi.

Antropolodzy z Poznania

Pojęcie płci obejmuje zespół cech

odróżniających w obrębie gatunku

osobniki męskie wytwarzające

plemniki od osobników żeńskich

wytwarzających komórki jajowe

(Malinowski, Strzałko, 1985)

Dymorfizm w ontogenezie

Dymorfizm płciowy w chwili

urodzenia dziecka jest mały i dla

wymiarów ciała łącznie z masą

wynosi około 2-3%. (Malinowski,

1980)

Cechy dymorficzne kształtują się

wyraźniej w okresie pokwitania i u

dorosłych ludzi dla wymiarów ciała

dochodzą do około 8%.

Jak z tym dymorfizmem?

U ludzi przeciętny mężczyzna

jest 10 % wyższy, 20 %

cięższy, 50% silniejszy w

muskulaturze górnej części

ciała i 100 % silniejszy w

uścisku dłoni niż przeciętna

kobieta.

Wskaźnik sprawności

„

Wskaźnik sprawności” – to

biologiczna cecha, która

wyewoluowała specjalnie w celu

ogłaszania sprawności

(dostosowania). Oznacza ona

skłonność do przetrwania i

pomyślnego rozmnożenia się.

Inteligencja a rozród

Czy twórcza inteligencja mogła

być ozdobą seksualną? Czy

samice mogły i chciały ją

preferować?

Tak naprawdę twórcza

inteligencja nie musiała się

odnosić tylko i wyłącznie do

samców!!!

Płeć biologiczna

Zespół cech anatomicznych i

fizjologicznych, które różnicują

osobniki żeńskie i męskie. Rozróżnia

się anatomiczne cechy płci

pierwszorzędowe (gonady), cechy

drugorzędne (genitalia) i cechy

trzeciorzędne (np.: rodzaj owłosienia,

proporcje wymiarów tułowia itd.).

Cechy fizjologiczne odnoszą się do

rozrodczości: osobniki żeńskie

produkują jaja, przejawiają okresową

płodność. Osobniki męskie produkują

plemniki.

(Jan Kaiser, Słownik Psychologii, Wydawnictwo Zielona Sowa,

Kraków, 2005)

Typy skrajne

Skrajnie męski

– większe rozmiary

ciała, potężny rozrost górnej części

ciała, duża głowa z wystającym

profilem twarzy, mocny kark, silna

obręcz barkowa, szeroka klatka

piersiowa, wąska miednica, silnie

umięśnione kończyny.

Typy skrajne

Skrajnie żeński

– mniejsze rozmiary

ciała, mniejsza głowa, drobniejsze

rozmiary górnej części ciała. Zarys tułowia

rozszerza się w kierunku miednicy i bioder,

na których odkłada się obfita tkanka

tłuszczowa.

Ustawienie kończyn, zarówno dolnych jak i

górnych jest również odmienne u każdej

płci. U kobiet łokcie i kolana maja

ustawienie lekko koślawe, to jest w

kształcie litery X, u mężczyzn ustawienie

wykazuje tendencje do szpotawości

(Gajewski, 1988)

Różnice płciowe dotyczące budowy

narządów rozrodczych wydają się

oczywiste

Cechy, które wydają się nie mieć

bezpośredniego związku z

rozmnażaniem

Rozmiary ciała?!

Poziom agresji?!

Zachowania rodzicielskie!?

Długość życia?!

(James W. Kalat, „Biologiczne podstawy psychologii”,PWN, 2006.

David M. Buss „Psychologia

ewolucyjna”

Devendra Singh, (1993,1995

Stosunek obwodu talii do obwodu bioder

(WHR) przed okresem dojrzewania jest u

obu płci bardzo podobny i wynosi 0.85 do

0.95. Potem na skutek gromadzenia dużej

ilości tłuszczu na kobiecych biodrach –

WHR staje się znacznie niższe u kobiet niż

mężczyzn. U zdrowych kobiet i zdolnych

do rozrodu WHR wynosi 0.67 do 0.80,

podczas gdy u mężczyzn pozostaje w

dawnych granicach – od 0.85 do 0.95.

Płeć psychologiczna

Przynależność do określonej płci

wynikająca z charakterystycznych

cech zachowań społecznych,

zainteresowań itp. W związku ze

zmianami kulturowymi

zaobserwowano pewnego rodzaju

unifikację płci w wymiarze

psychologicznym i społecznym.

Okazało się, że każda osoba może

posiadać cechy charakterystyczne

dla płci przeciwnej.

Płeć psychologiczna

Wyróżnia się cztery typy płci

psychologicznej:

Androgyniczny (wysokie natężenie zarówno cech

męskich, jak i kobiecych)

Nieokreślony seksualnie

Psychologicznie odpowiadający płci biologicznej

Skrzyżowany (kobiecy mężczyźni, męskie kobiety)

Typ androgyniczny traktuje się jako najlepiej

przystosowany społecznie.

(Jan Kaiser, Słownik Psychologii, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków, 2005)

Zdrada panowie!!!

Mężczyźni zazwyczaj

bardziej przeżywają

dowody fizycznej

niewierności partnerki,

natomiast kobiety w

większym stopniu dotyka

zdrada emocjonalna.

Doreen Kimura „Płeć i poznanie” PIW, 2006

William Cartwright „Kobiety”

Kobiety znieść potrafię, w jednym z dwóch

sposobie:

Gdy ma pod sobą pościel, lub całun – na

sobie.

Jaki-taki pożytek jest z niej przez dwie

chwile:

Gdy kładzie się do łóżka, lub znika w mogile.

By stłumić niechęć, jaką do tej płci

powziąłem,

Musi być, jedno z dwojga, ogniem lub

popiołem.

„

Fioletowa krowa” Antologia angielskiej i amerykańskiej poezji

niepoważnej” Tłum. Stanisław Barańczak.a5, 1993

Dorothy Parker

„

Fioletowa krowa” Antologia angielskiej i amerykańskiej poezji

niepoważnej” Tłum. Stanisław Barańczak.a5, 1993

„

Men seldom make passes

At girls who wear glasses.”

Gdy dziewczę nosi okulary,

Mężczyzna rzadko ma zamiary.

Modę na podryw okularnic

Niełatwo jest upopularnić.

Anonim

„

Fioletowa krowa” Antologia angielskiej i amerykańskiej poezji

niepoważnej” Tłum. Stanisław Barańczak.a5, 1993

Limeryk

W środku pampy śpiewał gaucho

Bruno:

„

Dźwięcz gitary mej miłosna

struno!

Podnieca mnie i dama,

I pastuch, kawał chama,

Ale lama to

numero uno

”

„

Debiut”

Josif Brodski, 1970 (tłum. Stanisław Barańczak)

„

Później w pokoju swym składał

wzdłuż kantów

spodnie, nie patrząc na tracący

potem

klucz, pasujący do tak wielu

zamków,

a tak wstrząśnięty swym

pierwszym obrotem.”

Teorie dotyczące rozmnażania

płciowego

John Maynard Smith, Eors Szathmary, „Tajemnica przełomów ewolucji” PWN,

Warszawa,2000

1. Dobór faworyzuje populacje rozmnażające się płciowo:

Populacje płciowe szybciej ewoluują

Populacje bezpłciowe akumulują szkodliwe mutacje

2. Dobór faworyzuje osobniki rozmnażające się płciowo

Osobnikowi opłaca się mieć zróżnicowane genetycznie

potomstwo

Rozmnażanie płciowe ułatwia reperację uszkodzonego

DNA

Nawet wewnątrz populacji dobór może faworyzować

osobniki rozmnażające się płciowo z tych samych

powodów, co wymienione powyżej: w zmiennym

środowisku ich potomstwo może być lepiej

przystosowane do nowych warunków lub w niezmiennych

warunkach ich potomstwo ma mniej szkodliwych mutacji

3. Dobór faworyzuje geny, które sprawiają, że osobniki

zlewają się ze sobą – ponieważ dzięki temu gen obecny w

jednej z komórek może się przenieść do drugiej.

Marcel Proust

W poszukiwaniu straconego czasu. Nie ma Albertyny (1925)

„

Zostawmy ładne kobiety

Mężczyznom bez wyobraźni.”

Coco Chanel (zasłyszane)

„

Cytaty mądre i zabawne” – wybrał Henryk Markiewicz, WL, 2001

„

Starość nie chroni przed miłością,

Ale miłość chroni przed starością”

Document Outline