Rugby na 

wózkach

jako jedna z dyscyplin 

paraolimpijskich

 

 

Rugby na wózkach zostało 
stworzone w latach 
siedemdziesiątych przez trzech 
Kanadyjczyków z miasteczka 
Winnipeg, dwóch z nich – 
Duncan Campbell i Jerry Terwin 
to byli zawodnicy koszykówki na 
wózkach, którzy jako 
tetraplegicy mieli trudności ze 
zrealizowaniem swoich 
sportowych ambicji w tej 
dyscyplinie jako osoby 
niepełnosprawne. Trzeci – Ben 
Harnish był profesorem 
architektury, który zajmował się 
projektowaniem obiektów 
rekreacyjnych dla osób 
niepełnosprawnych. 

 

 

Wspólnie postanowili wymyślić grę dla osób z 
porażeniem czterokończynowym  (tetraplegią), 
początkowo ona ograniczała się do przerzucania 
piłki do siatkówki między zawodnikami. 
Kanadyjczycy nazwali grę „murderball” 
(zabójcza piłka). Pierwsze Narodowe 
Mistrzostwa Kanady odbyły się w 1979 roku. W 
1981 roku Brad Mikkelson zaprezentował grę w 
USA, założył drużynę Wallbangers przy 
Uniwersytecie North Dakota i zmienił nazwę gry 
na Quad Rugby (QR). Pierwszy mecz QR w 
Stanach Zjednoczonych pomiędzy drużynami 
North Dakota i Minnesota odbył się w 1982 roku 
podczas Narodowych Zawodów na Wózkach 
(National Wheelchair Games)  w Marshall.

 

 

W styczniu 1990 roku utworzono 
Międzynarodowy Komitet Organizacyjny 
Rugby na Wózkach. W tym samym roku Quad 
Rugby zaprezentowano na Światowych 
Igrzyskach Sportowych Paraplegików a w 
1993 roku utworzono Międzynarodową 
Federację Rugby na Wózkach 

 

 

W listopadzie 1995 roku w Szwajcarii (Notwill) 
odbyły się pierwsze Mistrzostwa Świata Rugby na 
Wózkach, które rozgrywane są co 4 lata. W tym 
samym roku Rugby na Wózkach otrzymało status 
dyscypliny paraolimpijskiej, dzięki któremu w 
Atlancie (1996 r.) znalazło się w programie jako 
dyscyplina pokazowa. 

Do Polski Rugby na wózkach dotarło ze Szwecji w 
roku 1997 za pośrednictwem Fundacji Aktywnej 
Rehabilitacji – organizacji pozarządowej, 
zajmującej się rehabilitacją osób z uszkodzeniem 
rdzenia kręgowego. 

Na jesieni 2001 roku powstała Polska Liga Rugby 
na Wózkach. 

 

 

PODSTAWOWE ZASADY 

1.

Drużyna na boisku składa 

się z 4 graczy - reszta siedzi 

na rezerwie.

2.

Faule. Każdy kontakt 

cielesny, np.: dotykanie, 

uderzanie łokciami jest 

oczywiście niedopuszczalny.

Złamanie tej zasady jest karane usunięciem gracza z 
boiska na 1 minutę. W zależności od rodzaju kary, 
zawodnik może powrócić do gry po zdobytym 
punkcie przez przeciwną drużynę. W żadnym razie 
nie może jeden zawodnik wsunąć swojej przedniej 
części wózka w tylne koło przeciwnika, powodując w 
ten sposób niebezpieczne skręcenie się go. Nie 
może też żaden rozpędzony gracz wjechać w 
przeciwnika, który akurat stoi nieruchomo.

 

 

3.  

Wygrywanie i przegrywanie 

Celem gry jest zdobycie punktu poprzez 
przeniesienie piłki przez linię bramkową drużyny 
przeciwnej. Aby zdobyć punkt zawodnik 
posiadający piłkę musi przejechać przynajmniej 
dwoma ze swoich czterech kół przez linię 
bramkową. Trudność polega na tym żeby przebić 
się na połowę przeciwnika w określonym czasie i 
jeszcze przez zawodników, którzy uderzają z każdej 
strony.
Linia bramkowa znajduje się wewnątrz 
nieprzyjaznego miejsca o nazwie: strefa którą może 
bronić 3 zawodników (1 musi być na zewnątrz). 
Osoba atakująca może przebywać w strefie tylko 10 
sekund. Ta zasada została ustalona by zapobiec 
ustawieniu się zawodników w jednej linii. 

 

 

Kiedy punkt zostanie zdobyty, piłka 
przekazywana jest do wprowadzenia drużynie 
przeciwnej.

 

Time out
Każda drużyna dysponuje czterema przerwami 
na żądanie w ciągu meczu. Kiedy piłka jest 
martwa, o przerwę na żądanie może prosić 
dowolny zawodnik lub trener. Kiedy piłka jest w 
grze, o przerwę na żądanie może prosić jedynie 
zawodnik na boisku, którego drużyna jest w 
posiadaniu piłki. Zawodnik z tej drużyny musi 
posiadać piłkę w tym momencie – time out nie 
może być wykorzystany jeśli piłka znajduje się w 
powietrzu lub dotyka podłogi.

 

 

Zakończenie kwarty, 
połowy

Kiedy minie osiem minut pojawi 
się sygnał dźwiękowy mówiący o 
zakończeniu kwarty. Gra 
zostanie zatrzymana 
natychmiast po usłyszeniu 
sygnału. Obydwie drużyny 
powracają do swoich ławek na 
minutę przerwy.

 

Koniec połowy 

również sygnalizowane jest 
sygnałem po czym jest 5 min 
przerwy

.

 

 

 

 

Klasyfikacja w rugby na 

wózkach ma na celu 

zagwarantowanie udziału 

w grze wszystkim chętnym 

zawodnikom - zarówno 

słabszym (z wyższym 

uszkodzeniem rdzenia 

kręgowego) jak i 

sprawniejszym (z niższym 

lub częściowym 

uszkodzeniem). 

System klasyfikacji wywodzi się z medycznego 
systemu klasyfikacyjnego ISMGF/ISMWSF:
1A - poziom C5/6, zawodnicy z bardzo słabym m. 
trójgłowym ramienia: 0-3 w teście siły mięśniowej. 
Brak chwytu.
1B - poziom C6/7, zawodnicy z mocnym m. 
trójgłowym ramienia: 4-5 w teście siły mięśniowej. 
Brak chwytu.
1C - poziom C8, zawodnicy z mocnym m. 
trójgłowym ramienia: 4-5 w teście siły mięśniowej. 
Dobry chwyt.

 

 

Klasy 1A, 1B, 1C zostały odpowiednio nazwane: 
1pkt, 2 pkt, 3 pkt. Wprowadzono wartość 0,5 pkt, 
która stosowana jest dla zawodników 
funkcjonalnie znajdujących się "pomiędzy" 
klasami (czyli takim, którzy pomimo tego samego 
poziomu uszkodzenia rdzenia kręgowego mają na 
przykład lepszą stabilizację tułowia). W ten 
sposób ostatecznie istnieje 7 klas.

 

 

Drużyna może grać z jednym zawodnikiem 3,5 
punktowym jako głównym rozgrywającym, 2,5 
punktowym pomagającym podawać piłkę i 
zdobywać punkty oraz 1,5 i 0,5 punktowym 
blokującym i przytrzymującym zawodników, 
którzy usiłują bronić.

 

 

 

Parametry wózka (szerokość, długość, koła, 

zderzak, kółka anty-wywrotne, skrzydła, komfort, 

bezpieczeństwo oraz dopuszczalne modyfikacje) 

określa art. 13 Międzynarodowych Przepisów 

Rugby na Wózkach. Wystarczy jednak obejrzeć 

kilka meczy, żeby zaobserwować jak dużą 

dowolność w doborze sprzętu pozostawiają 

przepisy. Każdy wózek jest dobierany 

indywidualnie dla poszczególnego zawodnika. 

Wyróżniamy wózki atakujące i obronne. 

Obronne są dłuższe i mają więcej punktów 

zaczepnych, którymi mogą zatrzymac przeciwnika.

 

 

 

Rugby na wózku to nie tylko kształtowanie 
sprawności ogólnej i specjalnej w celu 
uzyskania jak najlepszego wyniku sportowego, 
to również trening samoobsługi (przebieranie 
się, przesiadanie się z wózka aktywnego na 
wózek sportowy), trening lokomocji (poprawnej 
techniki jazdy na wózku) oraz trening 
psychologiczny (nawiązywanie kontaktów w 
grupie, odpowiedzialność zbiorowa za drużynę, 
pokonywanie barier psychicznych związanych z 
niepełnosprawnością). Tak wszechstronne 
oddziaływanie treningu sportowego powoduje 
zarówno poprawę wydolności fizycznej jak i 
jakości życia osoby z tetraplegią.

 

 

 

• jazda po boisku - w kształt ósemek - ze 

zmianą tempa, kierunku jazdy, sposobu 
jazdy - napędzanie kół dwiema rękami, 
jedną ręką, na zmianę 

• streching
• gry sprawnościowe, podania piłki z 

wykorzystaniem elementów technicznych i 
taktycznych

 

Trening