Rehabilitacja społeczna
Rehabilitacja społeczna
Celem rehabilitacji społecznej jest przygotowanie osoby
Celem rehabilitacji społecznej jest przygotowanie osoby
niepełnosprawnej do efektywnego uczestnictwa w życiu społecznym.
niepełnosprawnej do efektywnego uczestnictwa w życiu społecznym.
Podstawowymi wskaźnikami udanej rehabilitacji są:
Podstawowymi wskaźnikami udanej rehabilitacji są:
- w odniesieniu do osób niepełnosprawnych od urodzenia –
- w odniesieniu do osób niepełnosprawnych od urodzenia –
podejmowanie od wczesnego dzieciństwa ról społecznych
podejmowanie od wczesnego dzieciństwa ról społecznych
charakterystycznych dla osób pełnosprawnych (roli dziecka w
charakterystycznych dla osób pełnosprawnych (roli dziecka w
rodzinie, kolegi, ucznia…),
rodzinie, kolegi, ucznia…),
- reintegracja społeczna w przypadku wystąpienia niepełnosprawności
- reintegracja społeczna w przypadku wystąpienia niepełnosprawności
w okresie późniejszym – po usprawnieniu leczniczym osoba
w okresie późniejszym – po usprawnieniu leczniczym osoba
niepełnosprawna podejmuje pracę, na stanowisku wolnym od
niepełnosprawna podejmuje pracę, na stanowisku wolnym od
zagrożeń dla danej niepełnosprawności.
zagrożeń dla danej niepełnosprawności.
W procesie reintegracji społecznej można wyróżnić
W procesie reintegracji społecznej można wyróżnić
następujące etapy:
następujące etapy:
1. wycofanie się z poprzednich ról społecznych,
1. wycofanie się z poprzednich ról społecznych,
2. wstępną identyfikację z nowymi rolami lub pełnieniem
2. wstępną identyfikację z nowymi rolami lub pełnieniem
dawnych ról w nowych okolicznościach,
dawnych ról w nowych okolicznościach,
3. stopniowe wdrażanie do pełnienia nowych ról,
3. stopniowe wdrażanie do pełnienia nowych ról,
4. wbudowanie nowych ról w zintegrowaną całość z innymi
4. wbudowanie nowych ról w zintegrowaną całość z innymi
rolami
rolami
(B. Tobiasz-Adamczyk 1995)
(B. Tobiasz-Adamczyk 1995)
INSTRUMENTY REHABILITACJI SPOŁECZNEJ
INSTRUMENTY REHABILITACJI SPOŁECZNEJ
Cele rehabilitacji społecznej osiąga się w oparciu o długie i
Cele rehabilitacji społecznej osiąga się w oparciu o długie i
skoordynowane działanie wielu instytucji, organizacji i sił
skoordynowane działanie wielu instytucji, organizacji i sił
społecznych. Dotyczą one różnych segmentów życia.
społecznych. Dotyczą one różnych segmentów życia.
Można wyróżnić kilka typologii rehabilitacji społecznej.
Można wyróżnić kilka typologii rehabilitacji społecznej.
1. Ze względu na siły organizujące rehabilitację społeczną:
1. Ze względu na siły organizujące rehabilitację społeczną:
- instytucje rządowe,
- instytucje rządowe,
- organizacje pozarządowe.
- organizacje pozarządowe.
2. Ze względu na cele rehabilitacji społecznej- w aspekcie
2. Ze względu na cele rehabilitacji społecznej- w aspekcie
najważniejszych ról społecznych:
najważniejszych ról społecznych:
- rehabilitacja zawodowa – pełnienie roli zawodowej,
- rehabilitacja zawodowa – pełnienie roli zawodowej,
- rehabilitacja rodzinna – możliwie pełna partycypacja w życiu
- rehabilitacja rodzinna – możliwie pełna partycypacja w życiu
rodziny,
rodziny,
- rehabilitacja środowiskowa – uczestnictwo w życiu środowiska
- rehabilitacja środowiskowa – uczestnictwo w życiu środowiska
lokalnego.
lokalnego.
3. Ze względu na pozycje osoby niepełnosprawnej w systemie
3. Ze względu na pozycje osoby niepełnosprawnej w systemie
rehabilitacji:
rehabilitacji:
- instytucje rehabilitujące (szpitale, sanatoria, przychodnie),
- instytucje rehabilitujące (szpitale, sanatoria, przychodnie),
- organizacje samopomocy niepełnosprawnych (stowarzyszenia,
- organizacje samopomocy niepełnosprawnych (stowarzyszenia,
grupy terapeutyczne),
grupy terapeutyczne),
rehabilitację środowiskową (instytucje pomocy społecznej)
rehabilitację środowiskową (instytucje pomocy społecznej)
(R. Ossowski 1999).
(R. Ossowski 1999).
Rehabilitacja zawodowa
Rehabilitacja zawodowa
P
P
odjęcie pracy zawodowej jest przejawem udanej rehabilitacji
odjęcie pracy zawodowej jest przejawem udanej rehabilitacji
społecznej, ponieważ:
społecznej, ponieważ:
-
-
człowiek przez pracę tworzy porządek w otoczeniu, który
człowiek przez pracę tworzy porządek w otoczeniu, który
jest zgodny z jego wizją świata. Dlatego w toku pracy pojawia
jest zgodny z jego wizją świata. Dlatego w toku pracy pojawia
się uczucie sprawstwa – możliwości zapanowania nad
się uczucie sprawstwa – możliwości zapanowania nad
światem, zorganizowania go zgodnie ze swoim planem, zatem
światem, zorganizowania go zgodnie ze swoim planem, zatem
praca jest też sposobem wyrażania siebie;
praca jest też sposobem wyrażania siebie;
-
-
jest środkiem zabezpieczającym egzystencję. Jest
jest środkiem zabezpieczającym egzystencję. Jest
podstawowym warunkiem utrzymania rodziny, niezależności.
podstawowym warunkiem utrzymania rodziny, niezależności.
Dzięki pracy człowiek zajmuje określoną pozycję społeczną i
Dzięki pracy człowiek zajmuje określoną pozycję społeczną i
może planować oraz realizować sens życia
może planować oraz realizować sens życia
.
.
R. Ossowski
R. Ossowski
1999
1999
Negatywne skutki bezrobocia w aspekcie rehabilitacji społecznej osób
Negatywne skutki bezrobocia w aspekcie rehabilitacji społecznej osób
niepełnosprawnych:
niepełnosprawnych:
- trudności w wypełnianiu roli małżeńsko-rodzicielskiej,
- trudności w wypełnianiu roli małżeńsko-rodzicielskiej,
- zepchnięcie na pozycje marginalną,
- zepchnięcie na pozycje marginalną,
- rozchwianie systemu wartości człowieka oraz poczucia własnej tożsamości,
- rozchwianie systemu wartości człowieka oraz poczucia własnej tożsamości,
- osłabienie poczucia sprawstwa i kierowania swoim życiem,
- osłabienie poczucia sprawstwa i kierowania swoim życiem,
- ograniczenie interakcji społecznych.
- ograniczenie interakcji społecznych.
Osoby niepełnosprawne mogą podejmować pracę w zakładach
Osoby niepełnosprawne mogą podejmować pracę w zakładach
zwykłych – na tak zwanym rynku pracy otwartym, w
zwykłych – na tak zwanym rynku pracy otwartym, w
zakładach pracy chronionej lub zakładach aktywności
zakładach pracy chronionej lub zakładach aktywności
zawodowej. Praca osób niepełnosprawnych na otwartym
zawodowej. Praca osób niepełnosprawnych na otwartym
rynku pracy, czyli w zakładach zwykłych może być
rynku pracy, czyli w zakładach zwykłych może być
organizowana:
organizowana:
na warunkach konkurencyjnych, co oznacza, że osoba z orzeczoną
na warunkach konkurencyjnych, co oznacza, że osoba z orzeczoną
niepełnosprawnością pracuje dokładnie na takich samych
niepełnosprawnością pracuje dokładnie na takich samych
warunkach jak ludzie pełnosprawni (w zakresie obowiązków,
warunkach jak ludzie pełnosprawni (w zakresie obowiązków,
odpowiedzialności, uprawnień, miejsca czasu pracy);
odpowiedzialności, uprawnień, miejsca czasu pracy);
na stanowiskach pracy odpowiednio dobranych oraz dopasowanych
na stanowiskach pracy odpowiednio dobranych oraz dopasowanych
do możliwości i potrzeb pracownika niepełnosprawnego
do możliwości i potrzeb pracownika niepełnosprawnego
(wyposażonych w dodatkowe narzędzia i urządzenia oraz z prawem
(wyposażonych w dodatkowe narzędzia i urządzenia oraz z prawem
do korzystania ze specjalnych uprawnień)
do korzystania ze specjalnych uprawnień)
;
;
we wspomaganej formie zatrudnienia, która polega na
we wspomaganej formie zatrudnienia, która polega na
zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, zwłaszcza z głębszą
zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, zwłaszcza z głębszą
niepełnosprawnością, na specjalnym stanowisku, które łączy się z
niepełnosprawnością, na specjalnym stanowisku, które łączy się z
obecnością osoby asystenta lub instruktora (zadaniem ich jest
obecnością osoby asystenta lub instruktora (zadaniem ich jest
między innymi pomoc niepełnosprawnemu w przystosowaniu się
między innymi pomoc niepełnosprawnemu w przystosowaniu się
do środowiska pracy i wspieranie w opanowaniu niezbędnych
do środowiska pracy i wspieranie w opanowaniu niezbędnych
umiejętności, uzyskaniu wydajności zgodnie z oczekiwaniami
umiejętności, uzyskaniu wydajności zgodnie z oczekiwaniami
pracodawcy)
pracodawcy)
.
.
T. Majewski, B. Szczepankowski:
T. Majewski, B. Szczepankowski:
Rehabilitacja zawodowa osób niepełnosprawnych.
Rehabilitacja zawodowa osób niepełnosprawnych.
Problem niepełnosprawności.
Problem niepełnosprawności.
„Zeszyty informacyjno-metodyczne doradcy
„Zeszyty informacyjno-metodyczne doradcy
zawodowego”, Warszawa 1998.
zawodowego”, Warszawa 1998.
Z
Z
akład
akład
y
y
pracy chronionej to przedsiębiorstwa stwarzające warunki do pracy
pracy chronionej to przedsiębiorstwa stwarzające warunki do pracy
osobom, które w związku z niepełnosprawnością nie są w stanie pracować w
osobom, które w związku z niepełnosprawnością nie są w stanie pracować w
zwykłych warunkach na otwartym rynku.
zwykłych warunkach na otwartym rynku.
Specyfika tych zakładów polega na:
Specyfika tych zakładów polega na:
odpowiednio dobranym rodzaju działalności gospodarczej, profilu i
odpowiednio dobranym rodzaju działalności gospodarczej, profilu i
technologii produkcji lub usług;
technologii produkcji lub usług;
przystosowaniu stanowisk i przestrzeni pracy do potrzeb zatrudnionych
przystosowaniu stanowisk i przestrzeni pracy do potrzeb zatrudnionych
tam osób niepełnosprawnych;
tam osób niepełnosprawnych;
warunkach pracy zgodnych z zaleceniami prawnymi, zasadami
warunkach pracy zgodnych z zaleceniami prawnymi, zasadami
bezpieczeństwa i higieny pracy, nie pogłębiających niepełnosprawności
bezpieczeństwa i higieny pracy, nie pogłębiających niepełnosprawności
(na przykład w zakresie oświetlenia, poziomu hałasu, temperatury);
(na przykład w zakresie oświetlenia, poziomu hałasu, temperatury);
zapewnieniu podstawowej i specjalistycznej opieki lekarskiej,
zapewnieniu podstawowej i specjalistycznej opieki lekarskiej,
poradnictwa i usług rehabilitacyjnych
poradnictwa i usług rehabilitacyjnych
.
.
T. Majewski:
T. Majewski:
Specyficzne problemy związane z pracą zawodową osób
Specyficzne problemy związane z pracą zawodową osób
niepełnosprawnych,
niepełnosprawnych,
[w:] B. Szczepankowska, J. Mikulski (red.):
[w:] B. Szczepankowska, J. Mikulski (red.):
Osoby
Osoby
niepełnosprawne w środowisku lokalnym. Wyrównywanie szans.
niepełnosprawne w środowisku lokalnym. Wyrównywanie szans.
Centrum
Centrum
Badawczo-Rozwojowe Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, Warszawa 1999.
Badawczo-Rozwojowe Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, Warszawa 1999.
Document Outline