Ptaki

•

Przekształcenie przednich kończyn w skrzydła

•

Jako jedyne zwierzęta mają pióra

•

Najcięższy 156kg – struś afrykański; najlżejszy 5g – koliber

•

Największa rozpiętość skrzydeł 3,63 – sęp

•

Najszybciej lata sokół wędrowny – 360km/h

•

Największe jajo – struś afrykański 1,5kg (1jajo = 30 kurzych); najmniejsze jajo –
koliber 2,5g

•

Pierwotna funkcja piór – izolacja termiczna; następna wykształciła się funkcja
związana z lotem

•

Ciepło w ciele na b. ruchu mięśni albo spalani substancji odżywczych; temp. ciała
ptaka 38-44˚C

•

Jeśli ptaki mają kłopoty z temperaturą to tylko z obniżeniem; tylko parowanie –
poprzez drogi oddechowe

•

U ptaków występują worki powietrzne (umożliwiające podwójne oddychanie); są 10x
bardziej sprawne niż płuca u ssaków

•

Worki pow. Spełniają funkcję poduszki powietrznej – osłaniają narządy wewnętrzne;
stanowią izolację termiczną

•

Oddychanie podwójne, na wdechu i na wydechu przez płuca przepływa powietrze
natlenowane

•

Masa ciała, powierzchnia nośna, równowaga (środek ciężkości) – w osi skrzydeł

•

Nie mają zębów tylko dziób z płytek rogowych (dziób jest lekki)

•

Specyficzny żołądek z dwóch części – gruczołowa (trawienie chemiczne) i mięśniowa
(trawienie mechaniczne)

•

Połykają kamienie, które zalegają w części mięśniowej i rozcierają pokarm
(gastrolity)

•

Mają wole – ślepy uchyłek przełyku gdzie następuje wstępne rozmiękczanie
pokarmu

Grzebiące (Kuraki) -

Galioformes

•

Naziemne

•

Zazwyczaj śpią na drzewach

•

Pisklęta są zagniazdownikami, ale potrzebują opieki matki,
która je dogrzewa i chroni przed drapieżnikami

•

Żywią się pokarmem roślinnym, osobniki młode również
zwierzęcym

•

U większości występuje dymorfizm płciowy – strojne
poligamiczne samce nie biorą udziału w chowie młodych

Głuszec – Tetrao urogallus

•

Opierzony skok

•

Nie występuje ostroga

•

Nozdrza okryte piórami

•

Od wiosny do jesieni dietę
roślinną uzupełnia
bezkręgowcami i kręgowcami,
zimą żywi się igliwiem i
gałązkami drzew

Cietrzew – Tetrao tetrix

•

Tokuje na otwartych łąkach
śródleśnych ale zdarza się że
również z koron drzew

•

Gniazda zakłada na skraju
lasu, głównie na ziemi

•

Opierzony skok i nozdrza

•

Wyraźny dymorfizm płciowy

•

Zimowa dieta: pączki wierzb,
brzóz, olch; letnia –
wzbogacona dodatkowo
bezkręgowcami

•

Skrzekoty – niepłodne
mieszańce głuszca i
cietrzewia; są agresywne i
rozpędzają toki

Jarząbek – Bonasa bonasia

•

Jest monogamiczny

•

Kogucik ma czerwony podbródek

•

Kurka: szaro – prążkowana

•

Jesienią łączą się w pary, zimę
spędzają razem

•

Wiosną następują gody i
ponowne dobieranie się w pary w
związku z tym, że część nie
przeżywa zimy

•

Gromadzą zapasy tłuszczu na
zimę

•

Ptaki osiadłe; mają wymagania
co do siedlisk: musi występować
piasek, żwir oraz osłony – np.
gąszcz świerkowy; cień i woda

•

Pokarm: lato: owady, owoce runa.
Jesień: bukiew, żołędzie jałowiec,
zima: opadłe nasiona iglaków,
jesionu oraz pączki drzew

•

Występuje w górach i na
wschodzie

Kuropatwa – Perdix perdix

•

Bardzo silne nogi o nieopierzonym skoku

•

Świetnie uciekają (wygląda to jakby płynęły –
„ciekną”)

•

Występują ostrogi, większe u osobników
męskich

•

Skrzydła niezbyt silne

•

Silne nogi pomagają uciec przed naziemnym
drapieżnikiem

•

Ciemne, brunatne podkowy na brzuchu,
ciemniejsze i bardziej widoczne u kogucików

•

Samiczka ma poprzeczne białe prążki na
piórach

•

W czasie toków łączą się w pary, które bronią
terenów lęgowych

•

Kura wysiaduje jaja 23-27 dni

•

Wspólne wodzenie młodych

•

Pokarm: nasiona, chwasty i rośliny uprawne
z ziemi, bardzo istotny dostęp do owadów w
okresie lęgowym

•

Ptak który „kocha” małe pola uprawne
poprzecinane miedzami

•

Ptak stepowy, lepiej znosi chłodne wiosny niż
dżdżyste; nie lubi wilgoci

Przepiórka – Coturnix coturnix

•

Ptak średniej wielkości

•

U samca występuje ciemna
plama na podbródku

•

Żywi się nasionami, chwastami
i owadami

•

Występuje w pobliżu pól z
miedzami i nieużytkami

•

Ma charakterystyczny śpiew;
często naśladują go szpaki

•

Tylko jeden lęg w roku

•

Odlatują na początku września

Bażant – Phasianus colchicus

•

Łatwy do zaobserwowania na
polach i nieużytkach

•

Wyraźny dymorfizm płciowy

•

Młode wychowuje kura

•

Wczesną wiosną „haremowy”
samiec walczy z samcami
wolnymi lub tymi, które
zimowały w grupie męskiej

•

Pokarm stanowią nasiona i
owady

Dzięcioły

•

Sztywne pióra ogonowe działają jak sprężyna – podtrzymują postawę na
drzewie

•

Nie mogą siedzieć głową w dół – spadają

•

Schodzą z drzew „jak alpiniści”

•

Język spełniający rolę harpuna z zadziorami na końcu i lepką wydzieliną

•

Bardzo silne czaszki – doskonale amortyzują oczy

•

Cztery pazurki

Dzięcioł czarny – Dryocopus martius

•

Największy z dzięciołów,
bardzo często widywany

•

Występuje w lasach
mieszanych, iglastych – takich
które mają stare drzewa w
których może drążyć dziuple

•

Odżywia się owadami i
larwami owadów żyjących w
drewnie

•

Czerwona czapeczka (duża u
samca)

•

Jasne oko

•

Młode podobne do osobników
dorosłych bez szarej plamy

Dzięcioł zielony – Picus viridis

•

Na policzku samiec ma
czerwony pasek obwiedziony
na czarno, u samicy - czarny
pasek

•

Ma najdłuższy język wśród
dzięciołów (1,5 długości
czaszki z dziobem)

•

Wyrządza dość poważne
szkody odżywiając się
mrówkami – w okresie
jesienno zimowym w ich
poszukiwaniu niszczy
mrowiska – nawet metrowe
dziury

Dzięcioł duży – Dendrocopos major

•

Występuje we wszystkich
rodzajach lasów

•

Co roku wykuwa nową dziuplę

•

Zimą chętnie odwiedza
karmiki

•

U samców występuje czerwona
plama z tyłu głowy

Dziecioł średni – Dendrocopos medius

•

Dużo mniejszy dziób niż u
Dzięcioła dużego

•

Ma mniejszą zdolność do
wykuwania dziupli

•

Bywa szkodliwy – znany z tego
że obrączkuje drzewa (jest to
swojego rodzaju „kuracja
witaminowa” – pije soki
drzewne uzupełniając w ten
sposób niedobór witamin)

Dzięciołek – Dendrocopos minor

•

Występuje w rzadkich lasach
liściastych i mieszanych w
okolicach łąk

•

Żeruje na cienkich gałęziach

•

Jest najmniejszym
europejskim dzięciołem

•

Brak czerwieni na pokrywie
podogonowej

•

Ma „brudne” policzki

Krętogłów – Jynx torquilla

•

Szaro – brązowe umaszczenie

•

Mały dziób – przypomina dziób
ptaków śpiewających

•

Sam nie robi dziupli

•

Kręci głową i wydaje przy tym
syki – robi to w momencie
zaniepokojenia

•

Zamieszkuje obrzeża lasów,
sady, parki, ogrody

•

Zjada mrówki

Blaszkodziobe -

Anseniformes

•

Blaszki na krawędziach dziobów

•

Miękki pokryty unerwioną skórą dziób z paznokciem (rogowym wyrostkiem)

•

Na brzegach dzioba blaszki lub ząbki pełniące rolę sita

•

U gatunków odżywiających się pokarmem drobniejszym (planktonową
zawiesiną) – blaszki; u gat. zjadających większy pokarm – ząbki, służą do
podtrzymywania i filtrowania pokarmu

Kaczkowate - Anatidae

• Mają 4 palce; 3 z przodu spięte błoną + 1 palec swobodny usadowiony
wyżej;

Kaczki:

• Właściwe ( pływające) : poszukują pokarmu na powierzchni wody, do
lotu startują bezpośrednio z powierzchni wody;

• Grążyce (nurkujące): mają trudności ze startem z powierzchni wody;
startują
metodą łabędzia; czwarty palec wyposażony w płatek skórny; pobierają
pokarm pod
wodą, doskonale nurkują, mają nogi przesunięte do tyłu