BADANIE SERCA – TOPOGRAFIA (1)

BADANIE SERCA – TOPOGRAFIA
(1)



Przednia ściana serca w przeważającej części

utworzona jest przez prawą komorę.



Naprawo od prawej komory znajduje się

prawy przedsionek (prawa krawędź rzutu

serca).



Lewa komora znajduje się na lewo i z tyłu od

prawej komory



Lewy przedsionek leży w tylnej części serca

(rzutuje się tylko uszko lewego przedsionka)

4 etapy badania

Oglądanie

Palpacja

Opukiwanie

Osłuchiwanie

Oglądanie

Sinica:

a) sine (niebieskawe) zabarwienie powłok i śluzówek

spowodowane wzrostem zawartości hemoglobiny

odtlenowanej > 5 g/dl.

obwodowa

– spowodowana spadkiem perfuzji

systemowej (niewydolność serca); występuje na

palcach rąk i stóp, uszach, nosie, nieobecna na

śluzówkach jamy ustnej.

centralna

– spowodowana spadkiem pO

– w

siniczych wadach serca lub niewydolności

oddechowej; obecna głównie lub wyłącznie na

śluzówkach jamy ustnej i języka.

Oglądanie

Okolica przedsercowa:

(zmiany bardzo rzadko spotykane)

rozlane uwypuklenie:

garb sercowy

–

najczęściej

wrodzone wady serca prowadzące do znacznego

powiększenia prawej komory, np. tetralogia

Fallota,

rzadziej nabyte wady zastawkowe (we wczesnym

dzieciństwie).

umiejscowione uwypuklenia:

tętniaki serca i

wielkich naczyń.

Oglądanie i palpacja

Obrzęki kardiogenne

–

iastowate

– po uciśnięciu pozostaje dołek

–

lokalizacja:

a) chorzy leżący – okolica krzyżowa.

b) chorzy chodzący – kończyny dolne;

najczęściej ograniczone do podudzi, bardziej

zaawansowane sięgają coraz wyższych

partii,

niekiedy przechodzą na tułów – anasarca.

Palpacja

Uderzenie koniuszkowe

Impuls prawej komory

Tętnienia w okolicy przedsercowej,

na szyi i w innych okolicach

Mruki

Ocena tętna obwodowego

Palpacja – uderzenie
koniuszkowe

Wstrząsanie ściany klatki piersiowej w okolicy

koniuszka serca spowodowane uderzaniem

części

koniuszkowej lewej komory i dolnej części

przegrody

międzykomorowej.

lokalizacja uderzenia koniuszkowego:

V lewa PMŻ 1cm do wewnątrz od linii

środkowo – obojczykowej

Przemieszczenie
uderzenia koniuszkowego

1. Na lewo:

powiększenie prawej

komory;

Na lewo i w dół:

powiększenie lewej

komory.

Osłabione uderzenie
koniuszkowe

Otyłość

Płyn w opłucnej, odma

opłucnowa lewostronna

Płyn w osierdziu

Opukiwanie

Znaczenie marginalne w dobie

echokardiografii

i diagnostyki radiologicznej.

Ocena:

1. Znacznego powiększenia jam serca

2. Obecności dużej ilości płynu w worku

osierdziowym

3. Dekstrokardii

Stłumienie serca

Małe (bezwzględne):

rzut na przednią

powierzchnię klatki piersiowej tej części

serca która przylega bezpośrednio, tzn.

nie jest przysłonięta przez tkankę płucną.

Duże (względne):

rzut całego serca na

przednią powierzchnię klatki piersiowej.

JEST MIARĄ WIELKOŚCI SERCA!!!

Patologiczne zmiany
dużego stłumienia serca

powiększenie lewej komory serca:

zwiększenie

dużego stłumienia w lewo i w dół.

powiększenie lewego przedsionka:

zatarcie

talii serca – sylwetka mitralna.

3. powiększenie prawego przedsionka:

przesunięcie

prawej granicy na zewnątrz.

powiększenie prawej komory:

poszerzenie

stłumienia najpierw na lewo (przesunięcie lewej

komory) następnie na prawo.

BADANIE SERCA - osłuchiwanie



TON PIERWSZY: jest to głównie dźwięk

zamykania się zastawki dwudzielnej i

trójdzielnej (początek skurczu komór).

Jest najlepiej słyszalny na koniuszku

lub między koniuszkiem a lewym

dolnym brzegiem mostka. Prawidłowo

jest głośniejszy od tonu drugiego tonu

w okolicy koniuszka („prawidłowa

akcentacja tonów serca”).

BADANIE SERCA - osłuchiwanie



TON DRUGI: jest to dźwięk zamykania

zastawek ujść tętniczych. Powstaje pod

koniec skurczu komór.Jest on najlepiej

słyszalny na brzegu mostka w II m.ż. (u

podstawy serca)- głośniejszy od T1-

prawidłowa akcentacja. Drugi ton może

być rozdwojony (komponenta aortalna A2

wyprzedza komponentę płucną P2)

fizjologicznie- gł. u młodych ludzi na

szczycie wdechu.

BADANIE SERCA - osłuchiwanie



TON TRZECI: odpowiada początkowi

szybkiej fazy rozkurczowego

napełniania komór. Najlepiej słyszalny

na koniuszku. Może być słyszalny

fizjologicznie u młodych dobrze

wysportowanych osób.



TON CZWARTY: jest wynikiem skurczu

przedsionków (faza rozkurczu komór).

MIEJSCA OSŁUCHIWANIA ZASTAWEK
SERCA



1) – lewe ujście tętnicze - (zastawka aortalna)

- II prawa PMŻ przy mostku.

2) – prawe ujście tętnicze

- (zastawka

t.płucnej) - II lewa PMŻ przy mostku

3) – punkt Erba – anatomiczny

rzut zastawki

dwudzielnej - III lewa PMŻ przy mostku

4) – prawe ujście żylne - (zastawka

trójdzielna) - V lewa PMŻ przy mostku

5) – lewe ujście żylne - (zastawka dwudzielna)

- okolica uderzenia koniuszkowego

Szmery serca

Zjawiska osłuchowe związane z występowaniem

przepływu turbulentnego (zamiast prawidłowo

obecnego laminarnego) w obrębie serca i dużych naczyń.

Mechanizmy powstawania:

Przepływ krwi przez zwężone ujście (zastawkę).

Cofanie się krwi wskutek niedomykalności zastawki.

Przeciek przez nieprawidłowe połączenia np.

przewód

Botalla.

4. Zwiększony przepływ przez prawidłowe ujście.

Głośność szmerów – skala
Levine’a

1/6

Szmer bardzo cichy, wykrywany przy dłuższym

starannym osłuchiwaniu.

2/6

Szmer cichy, słyszalny od razu po przyłożeniu

stetoskopu.

3/6

Szmer o głośności zbliżonej do tonów serca (lub

szmerów oddechowych).

4/6

Szmer głośny z towarzyszącym drżeniem.

5/6

Szmer o głośności zbliżonej do 4/6,słyszlany

stetoskopem lekko przyłożonym do klatki

piersiowej.

6/6

Szmer bardzo głośny, słyszalny po oderwaniu

stetoskopu (z odległości 1 cm od powierzchni klatki

piersiowej).

SZMERY SERCA



Możemy je również podzielić na:

szmery organiczne:

anomalie

anatomiczne

(zwężenia i niedomykalności zastawek)

szmery czynnościowe :

zaburzenia

czynności zastawek bez anatomicznych zmian

(np. w prebiegu zawału serca)

szmery przygodne:

bez zmian organicznych

i czynnościowych w sercu ( szmery

„niewinne”).

BADANIE SERCA - osłuchiwanie



Czynność serca powinna być miarowa.



Częstość > 100/min, to

tachykardia.



Częstość < 50/min, to

bradykardia.



Arytmia zatokowa (niemiarowość

oddechowa) - przyspieszenie czynności

serca na wdechu, a zwolnienie na

wydechu. Jest normą u dzieci,

młodzieży i młodych dorosłych.

OSŁUCHIWANIE SERCA



Porównujemy cechy osłuchowe i cechy tętna

na tętnicach szyjnych. Określamy cechy tonów

i obecność ewentualnych szmerów.

Określamy zgodność tętna z czynnością serca.



Przykładowy opis wyniku osłuchiwania

prawidłowei czynności serca:

czynność serca

miarowa, 78/min., tony głośne, dźwięczne, o

prawidłowej akcentacji. Tonów 3 i 4 nie

stwierdzono. Szmerów nie stwierdzono

TYPOWE MIEJSCA BADANIA
TĘTNA



tętnice promieniowe



tętnice łokciowe



tętnice ramienne



tętnice szyjne



tętnice udowe



tętnice podkolanowe



tętnice piszczelowe



tętnice grzbietowe stopy

SYMETRYCZNIE!!!

Tętno obwodowe

Ocena:

–

częstości (szybkie/wolne)

–

miarowości (miarowe/niemiarowe)

–

amplitudy (małe/duże = wysokie)

–

czasu trwania fali skurczowej (chybkie i

leniwe)

–

zgodności z akcją serca

Tętno naprzemienne –
pulsus alterans

Tętno, w którym występujące regularnie

fale różnią się amplitudą: na przemian

pojawia się fala o dużej i małej

amplitudzie.

Występuje w znacznej niewydolności

lewokomorowej.

Tętno niemiarowe

Tętno, w którym odstępy czasowe

pomiędzy poszczególnymi falami są

różne.

Dwie najczęstsze przyczyny

skurcze dodatkowe (zwłaszcza

liczne) oraz migotanie przedsionków

(niemiarowość zupełna!).

Deficyt fali tętna

Liczba fal tętna różna od liczby uderzeń serca w

jednostce czasu (np. w ciągu minuty).

Tętno niezgodne z akcją serca.

Najczęstsza przyczyna: migotanie przedsionków;

tętno zupełnie niemiarowe i niezgodne z akcją

serca.

Ocena: jednoczesne osłuchiwanie serca i

badanie tętna na t. promieniowej.

POMIAR CIŚNIENIA TĘTNICZEGO

- metoda Korotkowa



Pacjent możliwie zrelaksowany (stres może

podnieść ciśnienie krwi nawet o 30-50 mmHg)



Mankiet właściwej szerokości ( źle dobrany

fałszuje pomiar) : ok. 2/3 długości ramienia



Pierwsze tony Korotkowa – ciśnienie

skurczowe



Zaniknięcie tonów Korotkowa – ciśnienie

rozkurczowe



Pojedynczy pomiar nie jest miarodajny

Document Outline