Menopauza
Menopauza
Definicja menopauzy
Menopauzą nazywamy ostatnią miesiączkę w
życiu, tzn. krwawienie, po którym występuje co
najmniej 6-cio miesięczna przerwa (w Polsce
około 49-52 r.ż.)
Okres kilku lat przed i po menopauzie
nazywamy przekwitaniem - klimakterium lub
okresem okołomenopauzalnym.
Premenopauza- ok. 6 lat przed menopauzą,
Postmenopauza - ok. 6 lat po menopauzie,
który przechodzi w senium, czyli okres
starzenia się.
Wystąpienie menopauzy
nie zależy od:
pojawienia się menarche,
masy ciała,
rodności,
warunków socjoekonomicznych,
sposobu życia
Wystąpienie menopauzy
zależy od:
opóźnione pokwitanie (brak prawidłowego
rozwoju sutków przed 13,5 r.ż. lub brak
menarche w 5 lat po rozwinięciu się sutków)
predysponuje do przedwczesnej menopauzy
palenie tytoniu - przedwczesne wygaśnięcie
czynności gonad.
Kaskada zmian
hormonalnych w okresie
klimakterium
wygasanie czynności jajnika, początkowo
lutealnej (niedobór PG- cykle krótsze, skąpe
miesiączki), a następnie estrogennej (rzadsze
miesiączkowanie - oligomennorhea - cykle co 40-
60 dni)
wzrost wydzielania GnRH, a następnie
gonadotropin przysadkowych (FSH, zanik
cyklicznego wydzielania LH - częste, skąpe lub
rzadkie miesiączki
wzrost wydzielania estronu przez obwodową
konwersję androstedionu pochodzącego z
nadnerczy
Zmiany w narządzie
rodnym w okresie
klimakterium
zmniejszenie masy i wielkości narządów oraz
scieńczenie błon śluzowych (endometrium linijne)
rozrost tk. łącznej i zmniejszenie liczby nn.
krwionośnych,
zwiększone ryzyko rozrostów prostych (h.
glandularis cystica,
hyperplasia simplex
- 5%
kobiet)
znacznie zwiększone ryzyko rozrostów
złożonych (h. glandularis adenomatosa,
h.
complex
- 20% kobiet)
zmniejszenie zawartości glikogenu w komórce i pał.
kw. mlekowego -
dyspareunia i colpitis senilis
Zmiany w innych
narządach w okresie
klimakterium
zmiany zanikowe błony śluzowej cewki moczowej i
pęcherza moczowego (bolesne oddawanie moczu,
zmniejszenie napięcia mm. zwieraczy pęcherza - SUI)
zmniejszenie masy gr. sutkowych (wzrost ilości tk.
tłuszczowej nad gruczołową)
utrata masy kostnej (wzrost procesów
resorbcyjnych nad budulcowymi) - osteoporoza
scieńczenie i wiotkość skóry wynikacjący ze spadku
produkcji kolagenu i wzrostu ilości tk. włóknistej
HIPOESTROGENIZM !!!
OBJAWY ZESP. KLIMAKTERYCZNEGO
OBJAW
CZĘSTOŚĆ WYSTĘPOWANIA %
ROZDRAŻNIENIE
ZNUŻENIE
DEPRESJA
BÓLE GŁOWY
UDERZENIA
GORĄCA
ZABURZENIA
PAMIĘCI
PRZYROST MASY
ZABURZENIA SNU
BÓLE STAWOWE
ZLEWNE POTY
KOŁATANIE
SERCA
NAPADY PŁACZU
ZAPARCIA
BOLESNE
ODDAWANIE
MOCZU
ZMNIEJSZENIE
LIBIDO
92
83
78
71
68
64
61
51
48
46
44
42
37
20
20
Indywidualizacja
leczenia
Podczas wprowadzania HTZ należy
indywidualizować leczenie, mając na uwadze:
wiek kobiety („stan hormonalny”)
choroby towarzyszące i wykonane zabiegi
operacyjne
rodzaj stosowanych preparatów (AH, terapia
sekwencyjna, t. ciągła, SERM-raloksifen,
tibolon)
drogę (p.o., TTS, donosowo) i dawkę
podawanych hormonów (ilość E2)
Wskazania do
stosowania HTZ
Podczas wprowadzania HTZ należy rozważyć
potencjalne korzyści i ryzyko jej
stosowania !!!
objawy wypadowe
dolegliwości ze strony ukł. moczowo-
płciowego
zapobieganie i leczenia osteopenii i
osteoporozy
przedwczesna menopauza
Przeciwwskazania do
stosowania HTZ
rak piersi
czynna lub przebyta ch. zakrzepowo-zatorowa
niewydolność wątroby (marskość wątroby)
nie zdiagnozowane krwawienia z dróg rodnych
niestablina choroba wieńcowa
czynna estrogenozależna choroba nowotworowa
Prowadzenie HTZ
wymaga:
regularnych (nie rzadziej niż raz do roku) wizyt
lekarskich
corocznej oceny stanu gruczołów piersiowych
(badanie palpacyjne, mammografia, USG)
badanie ginekologiczne i USG-TV miednicy
mniejszej
cytologia nie rzadziej niż raz na 3 lata
wykonania badań dodatkowych (profil lipidowy,
enzymy wątrobowe, densytometria)
Korzyści ze stosowania
HTZ
zniesienie objawów wazomotorycznych (poprawa
po miesiącu terapii, wymagane laczenie - 5 lat)
objawy urogenitalne i seksuologiczne (lecznie
ogólne i miejscowe - kremy z estriolem)
osteoporoza (terapia wieloletnia u kobiet z
przedwczesną menopauzą - wysokie ryzyko
złamań; preparaty niskodawkowe)
zmniejszenie ryzyka raka okrężnicy o ok. 30%
Ryzyko stosowania HTZ
RAK SUTKA
ryzyko nowotworu wzrasta wraz z czasem trwania
terapii (wzrost ryzyka o 1-1,5% po 5 latach),
PG zwiększają ryzyko raka sutka, zmniejszając
jednocześnie ryzyko raka endometrium
przypadki raka sutka w trakcie HTZ cechuje
większy rozmiar guza i odsetek przerzutów do
ww. chłonnych
brak znamiennego wpływu HTZ na czas przeżycia
Ryzyko stosowania HTZ
RAK ENDOMETRIUM
niezrównoważona PG ciągła terapia estrogenowa
zwiększa ryzyko raka błony śluzowej trzonu macicy
ryzyko nie jest całkowicie eliminowane pomimo
wstawki progestagennej (ponad 5 lat)
wzrost ryzyka podczas stosowania cyklicznej,
złożonej HTZ
nie stwierdzono wzrostu ryzyka raka przy ciągłej,
złożonej HTZ
Ryzyko stosowania HTZ
Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
HTZ zwiększa 2-krotnie ryzyko ŻChZZ,
największe ryzyko powikłań występuje w pierwszym
roku hormonoterapii
zaawansowany wiek i otyłość zwiększają ryzyko
ŻChZZ
u kobiet z ŻChZZ w wywiadzie wyraźny wzrost ryzyka
i nawroty choroby w pierwszym roku po leczeniu