ODPOWIEDZIALNOŚĆ 

ZAWODOWA PSYCHOLOGA

Wykład 15

OCZEKIWANIA WOBEC 

PSYCHOLOGÓW

Źródła społecznych oczekiwań :
1.

Akty prawne ( ustawy i rozporządzenia) 
wprowadzające badania psychologiczne

2.

Zlecenia konkretnych zadań

OCZEKIWANIA

I.

Zwiększenie bezpieczeństwa osób i 
grup – diagnoza psychologiczna

II.

Pomoc psychologiczna w sytuacjach 
trudnych – osobistych i społecznych

ZWIĘKSZENIE 

BEZPIECZEŃSTWA

BEZPIECZNE WYKONYWANIE ZAWODÓW 

WYMAGAJĄCYCH SPECJALNYCH 

PREDYSPOZYCJI PSYCHICZNYCH 

(  kierowcy zwodowi, praca na wysokości, 

policjanci, górnicy, kolejarze, itp..)

UPRAWNIENIA DO POSŁUGIWANIA SIĘ 

NIEBEZPIECZNYMI PRZEDMIOTAMI 

(wartownicy, ochrona ,broń do użytku 

prywatnego, detektywi , pracownicy BOR-

u czy ABW

)

ZWIĘKSZENIE 

BEZPIECZEŃSTWA

OPINIOWANIE DLA WYMIARU 

SPRAWIEDLIWOŚCI- podejrzanych i 
oskarżonych ( ochrona przed 
niebezpiecznymi osobami, dobór 
właściwych oddziaływań 
ułatwiających im powrót do życia w 
społeczeństwie)

POMOC W SYTUACJACH 

TRUDNYCH

Poprawa funkcjonowania człowieka w 

określonym obszarze 

Psychoterapia oraz rehabilitacja 

psychologiczna w placówkach 
leczniczych

Oddziaływania wobec dzieci i młodzieży 

z trudnościami szkolnymi, zaburzeniami 
rozwojowymi itp..

Psychoedukacja nauczycieli

POMOC W SYTUACJACH 

TRUDNYCH

Optymalizacja funkcjonowania 

organizacji, relacji społecznych w 
grupie czy zakładzie pracy 

Pomoc ofiarom sytuacji 

traumatycznych – wypadków 
,katastrof przemysłowych, 
komunikacyjnych , ataków 
terrorystycznych , kataklizmów, 
napadów, rozbojów, gwałtów itp..

PSYCHOLOG

osoba, która ukończyła studia , uzyskała 

dyplom magisterski z psychologii i 

wykonuje czynności psychologa

Działalność zawodowa psychologa obejmuje 

czynności, które mogą być oceniane z 

punktu widzenia prawa. Dobrami 

chronionymi przez prawo są życie i zdrowie, 

wolność, obyczajność, cześć i nietykalność 

cielesna, rodzina, młodzież, dokumenty itp

Rodzaje odpowiedzialności

ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA

ODPOWIEDZIALNOŚĆ CYWILNA

ODPOWIEDZIALNOŚĆ DYSCYPLINARNA

Odpowiedzialność karna

„przestępstwem jest każdy czyn 

bezprawny w wyższym stopniu 

niebezpieczny, zawiniony, skierowany 

przeciwko dobru pozostającemu pod 

ochroną prawa i zagrożony karą”

Aby sprawcę ukarać trzeba wykazać, że 

czyn ten jest zawiniony.

Czynem w rozumieniu prawa jest 

zarówno działanie jak i zaniechanie

Przestępstwa związane z 

działalnością zawodową 

psychologa

KODEKS KARNY
1.art.160 § 1  „ kto naraża człowieka na 

bezpośrednie niebezpieczeństwo 

utraty życia albo ciężkiego uszczerbku 

na zdrowiu, podlega karze do lat 3”

- błąd w sztuce – wadliwa czy błędna 

diagnoza

  

odpowiedzialność karna

2. art.. 266 § 1 „kto wbrew przepisom 

ustawy lub przyjętemu na siebie 
zobowiązaniu, ujawnia lub wykorzystuje 
informacje z którą zapozna się w związku z 
pełnioną  funkcją , wykonywana pracą, 
działalnością publiczną, społeczną, 
gospodarczą lub naukową 

 podlega grzywnie ,karze ograniczenia 

wolności albo pozbawienia wolności do lat 
2 

Odpowiedzialność karna 

3. art.. 271 § „funkcjonariusz publiczny 

lub inna osoba uprawniona do 
wystawienia dokumentu , która 
poświadcza w nim nieprawdę co do 
okoliczności mającej znaczenie 
prawne,

Podlega karze pozbawienia wolności od 

3 miesięcy do lat 5

Zakaz wykonywania zawodu

Kodeks karny
Art.. 41 § 1 Sąd może orzec zakaz 

zajmowania określonego stanowiska albo 
wykonywania zawodu, jeżeli sprawca 
nadużył przy popełnianiu przestępstwa 
stanowiska lub wykonywanego zawodu 
albo okazał, że dalsze zajmowanie 
stanowiska lub wykonywanie zawodu 
zagraża istotnym dobrom chronionym 
prawem

ODPOWIEDZIALNOŚĆ CYWILNA

 1. USZCZERBEK NIEMAJĄTKOWY – 

KRZYWDA LUB SZKODA 
NIEMATERIALNA TO naruszenie dóbr 
osobistych, niemajątkowych tzn. czci, 
sumienia, wolności ( obraźliwa 
diagnoza )

2. USZCZERBEK MAJĄTKOWY – np. 

utrata zarobku, wydatki na leczenie 
itp..

ODPOWIEDZIALNOŚĆ CYWILNA

ZWIĄZANA Z :
1. Zobowiązaniem ( art.. 471 § 1 k.c. ) czyli 

z kontraktem

2. Czynem niedozwolonym ( art.. 415 )
     Wadliwe postępowanie psychologa 
 obiektywne – niezgodne z prawem
Subiektywne – przewidywanie i wola 

sprawcy

Odpowiedzialność cywilna

NAPRAWIENIE SZKODY:
1) Pokrycie straty, którą klient poniósł

2) Pokrycie korzyści , które klient 

mógłby osiągnąć, gdyby mu nie 
wyrządzono szkody 

Odpowiedzialność cywilna

Łączne przesłanki  żądania 

odszkodowania:

 Istnienie szkody
 Szkoda musi być wyrządzona przez 

psychologa – klientowi

 Między wykonaniem lub niewłaściwym 

wykonaniem kontraktu (zobowiązania) 

musi istnieć związek przyczynowy

 Okoliczności, za które psycholog ponosi 

odpowiedzialność – np.. dobór metody

ODPOWIEDZIALNOŚĆ 

DYSCYPLINARNA

ustawa o zawodzie psychologa i samorządzie 
zawodowym psychologów ( Dz. U. z 2001 r nr 
73 poz. 763) 

Rozdział 4 
Art.. 20 
Członkowie samorządu psychologów podlegają 

odpowiedzialności dyscyplinarnej za:

1. Zawinione naruszenie obowiązków 

zawodowych

ODPOWIEDZIALNOŚĆ 

DYSCYPLINARNA

2) Czyny sprzeczne z zasadami etyki 

określonymi w Kodeksie Etyki 
Zawodowej …..

3) Uporczywe uchylanie się od płacenia 

składek członkowskich 

Art.. 21
Karami dyscyplinarnymi są:
1)Upomnienie

ODPOWIEDZIALNOŚĆ 

DYSCYPLINARNA

2) Nagana z ostrzeżeniem
3) Zawieszenie w prawie do wykonywania 

zawodu na czas od 3 do 12 miesięcy

4) Skreślenie z listy psychologów z 

pozbawieniem prawa wykonywania 

zawodu.

Art.. 22 
Postępowanie dyscyplinarne toczy się 

przed Regionalną komisją Dyscyplinarną

Rzecznik odpowiedzialności 

dyscyplinarnej

- Przygotowuje postępowanie zbierając 

materiały od osób i instytucji

- Wnosi sprawę do komisji dyscyplinarnej
- Przyjmuje skargi i sam z urzędu 

analizuje informacje o nieetycznym 

postępowaniu  psychologów

Postępowanie dyscyplinarne zawodowe  

jest niezależne od postępowania 

dyscyplinarnego w zakładzie pracy