Przechowywanie preparatów

Sprzęt i materiały wykorzystywane w

placówkach ochrony zdrowia do leczenia

pacjentów muszą być całkowicie bezpieczne

w użyciu. Należy jak najbardziej

zminimalizować możliwość przenoszenie

chorób. Ważnymi metodami walki z tym

stale obecnym zagrożeniem są mycie,

dezynfekcja i sterylizacja. Celem tych

procesów jest takie przygotowanie

materiałów medycznych, aby można je było

stosować w sposób bezpieczny dla pacjenta,

bez niepotrzebnego narażania zarówno

pacjenta jak i personelu medycznego.

Dla należytego wykonania wymienionych procesów

konieczna jest szeroka wiedza na temat:



właściwości organizmów wywołujących zakażenia



działań podejmowanych w celu ograniczenia

rozprzestrzeniania się chorób



możliwości inaktywacji organizmów wywołujących

zakażenia



bezpiecznego i skutecznego użytkowania sprzętu



budowy i działania sprzętu do m/d/s



wszystkich typów wsadów m/s, systemów

pakowania oraz ich zachowania podczas sterylizacji



metod kontroli wszystkich procesów



metod kontroli wszystkich urządzeń

Powodzenie zakażenia w dużym stopniu zależy od jego

lokalizacji:



Obszary niskiego ryzyka – skóra – nienaruszona
stanowi bardzo dobrą barierę i daje mocną ochronę
przed praktycznie wszystkimi mikroorganizmami.



Obszary średniego ryzyka – błony śluzowe – istnieje
tu większa szansa na rozwój infekcji; mimo, że
pokryte śluzem, który unieszkodliwia w większości
przypadków drobnoustroje są słabszą barierą od
skóry.



Obszary wysokiego ryzyka – sterylne narządy, tkanki
i płyny ustrojowe, uszkodzona skóra i błony śluzowe.

Wiemy już, że w rzeczywistości każde

urządzenie czy materiał ma na sobie większą

lub mniejszą liczbę mikroorganizmów.

Dlatego populacja żywych organizmów na

materiale, narzędziu, produkcie lub

opakowaniu nazywana jest

zanieczyszczeniem biologicznym lub

zanieczyszczeniem początkowym

Naszym celem podczas wykonywania

wszystkich procedur m/d/s jest zmniejszenie

zanieczyszczenia biologicznego

na wszystkich

urządzeniach stosowanych do diagnozowania

i leczenia pacjentów do dopuszczalnego, dla

danego postępowania, poziomu.

Dopuszczalne zanieczyszczenie biologiczne

dla danego przedmiotu zależy od kilku

czynników:



Planowanego obszaru zastosowania



Spodziewanego zanieczyszczenia
biologicznego –ilość i zróżnicowanie
gatunkowe



Ogólnego stanu zdrowia pacjenta.

Kwalifikacja obszarów ryzyka– wg.

Spauldinga

Grupa dużego zagrożenia

 narzędzia i sprzęt inwazyjny naruszające

ciągłość tkanek, mający kontakt z tkankami

zmienionymi chorobowo

 narzędzia i sprzęt kontaktujące się ze

sterylnymi

obszarami

ciała,

układem

krwionośnym,

 narzędzia i sprzęt wprowadzane do sterylnych

obszarów ciała
np.

narzędzia

chirurgiczne,

laparoskopy,

cewniki dosercowe, płyny infuzyjne, igły,

strzykawki, opatrunki chirurgiczne...

STERYLIZACJA

c.d.

Grupa średniego zagrożenia

 narzędzia i sprzęt kontaktujące się z

nieuszkodzonymi błonami śluzowymi

 Sprzęt do kontaktu z pacjentami

zainfekowanymi

powierzchniami

zabrudzonymi materiałem potencjalnie
zakaźnym

Dezynfekcja wysokiego poziomu,

sterylizacja

c.d.

Grupa minimalnego zagrożenia

 Powierzchnie sprzętowe i środowiska

chorego

nie

mające

nim

bezpośredniego kontaktu np.

podłogi, ściany, oddalone

meble

CZYSZCZENIE czasem DEZYNFEKCJA

Kwalifikacja obszarów ryzyka

Planowany obszar

zastosowania

Przykłady

Standardowe ryzyko,

zdrowy człowiek
Ryzyko

metoda

W otoczeniu

pacjenta

Ściany, podłogi,

łóżka

Niskie

Mycie

Obszar niskiego

ryzyka –

powierzchnia ciała

-nienaruszona

skóra

Stetoskopy,

termometry,

mankiety aparatów

do mierzenia

ciśnienia

Niskie

Mycie

Obszar średniego

ryzyka –

nienaruszone

błony śluzowe

Endoskopy

elastyczne,

wzierniki

Średnie

Wysoki

poziom

dezynfekcji

Obszar wysokiego

ryzyka – sterylne

tkanki

Narzędzia, cewniki,

igły, implanty

Wysokie

Sterylizacja

Kwalifikacja obszarów ryzyka

Planowany obszar

zastosowania

Przykłady

Zwiększone ryzyko,

osłabiony pacjent lub

flora patogenna
Ryzyko

Metoda

W otoczeniu

pacjenta

Ściany, podłogi,

łóżka

Średnie

Dezynfekcj

Obszar niskiego

ryzyka –

powierzchnia ciała

-nienaruszona skóra

Stetoskopy,

termometry,

mankiety

aparatów do

mierzenia

ciśnienia

Średnie

Dezynfekcj

Obszar średniego

ryzyka –

nienaruszone błony

śluzowe

Endoskopy

elastyczne,

wzierniki

Wysokie

Wysoki

poziom

dezynfekcji

, zalecana

sterylizacja

Obszar wysokiego

ryzyka – sterylne

tkanki

Narzędzia,

cewniki, igły,

implanty

Wysokie

Sterylizacj

Czyszczenie



Proces, w którym następuje fizyczne usunięcie

obcego materiału-

zan.organicznych,chemicznych,kurzu,drobnoustro

jów- za pomocą wody i detergentów (alkaliczne,

powierzchniowo-czynne, środki enzymatyczne),z

wykorzystaniem różnych metod i technik.

 Proces o szerokim zakresie działania -
redukuje zanieczyszczenie mikrobiologiczne nawet

do 80%.Jest to proces niestandaryzowany,którego

skuteczność jest ograniczona ponieważ część

flory zostaje i są to mikroorganizmy najbardziej

odporne na zmiany w otoczeniu.

Czyszczenie a drobnoustroje

 Usuwa czynnik zakaźny (drobnoustroje)

oraz substancje nieorganiczne i organiczne,
które sprzyjają jego rozwojowi, ale go nie
niszczy;

 Redukcja drobnoustrojów na powierzchni

nie jest określona ilościowo - zależy od
skuteczności procesu czyszczenia (użyty
sprzęt, rodzaj i stężenie detergentu),
rodzaju zanieczyszczenia, początkowej
liczby drobnoustrojów i ich dostępności;

„Wady” czyszczenia

 Usunięte drobnoustroje pozostają żywe -

skażają użyte: sprzęt do czyszczenia,

roztwory myjące, wodę do płukania;w tym

środowisku (wilgoć oraz substancje

odżywcze) mogą się rozmnażać;

 Użyte roztwory należy usunąć - powtórne,

wielokrotne użycie roztworu myjącego, to

przeniesienie drobnoustrojów na kolejno myte

narzędzia, sprzęt (dodatkowe skażenie);

 Sprzęt używany podczas czyszczenia

natychmiast oczyścić, dezynfekować, suszyć;

Fizyczne i chemiczne właściwości
zanieczyszczeń

 Grubość zabrudzenia
 Wewnątrz przegubów, gwintów, wąskich

przekrojów

 Wewnątrz struktur porowatych
 Rozpuszczalne w wodzie lub nie
 Interakcje chemiczne powierzchni

materiałów z zabrudzeniami

 Bakterie + woda tworzą sieci kolonii na

powierzchniach tworząc tzw. biofilm

Mycie zwykle obejmuje:

 Spłukiwanie wodą-woda jest nośnikiem, w którym brud się

rozpuszcza lub zawiesza i zmywa z czyszczonych
przedmiotów.

 Działanie mechaniczne-to ścieranie, szczotkowanie,

spryskiwanie wodą pod ciśnieniem, ultradźwięki w wodzie.

 Działanie chemiczne-detergent w wodzie gdzie ułatwia

tworzenie zawiesiny z brudu i drobnoustrojów.

 Ciepło-zwiększa rozpuszczalność detergentów. Aby

zapobiec koagulacji temperatura nie powinna przekraczać
50 stopni.

 Czas oddziaływania-niezbędny do dokładnego oczyszczenia

zależy od wybranych metod i intensywności innych działań.

Ad.1 konstrukcja narzędzi

 Konstrukcja geometryczna
-kształt zewnętrzny
-wąskie przekroje
-powierzchnia(w kratkę, karbowana, skręcone druty)
-zawory
-uszczelki
 Materiał
-polarność powierzchni tworzywa sztucznego lub

metalu

-porowatość powierzchni
-właściwości chemiczne – pH(aluminium), warstwa

pasywna(stal + aluminium), właściwości korozyjne,
stabilność termiczna

c.d.

 Szczegóły konstrukcji
-

możliwość demontażu

-kanały do płukania
-charakterystyka przepływu w endoskopach
-przestrzenie ślepo zakończone
-ruchome uszczelnione powierzchnie

Zależnie od złożoności konstrukcji narzędzi trudność ich

oczyszczania jest większa lub mniejsza.Istnieją narzędzia, które
nie mogą być oczyszczane z powodu niewłaściwej konstrukcji a są
deklarowane przez producentów jako wyroby wielokrotnego
użycia.

Wytwórca musi dostarczyć informacje(pełną dokumentację)jak

należy poddawać narzędzia ponownej obróbce ze szczegółami
dotyczącymi sprawdzenia działania, oczyszczania, dezynfekcji i
sterylizacji.

Ad.2 zanieczyszczenia narzędzi

 Materiały kostne
 Smary i środki ochronne
 Płyny ustrojowe oraz materiał komórkowy,

który zawiera:

-białka(70-80% białek rozpuszczalnych w

zimnej wodzie, 20-30% białek

rozpuszczalnych w ciepłej wodzie)

-lipidy
-węglowodany
-złożone struktury komórek

Ad.4 Środki myjące

 Różne składniki
- polarne i niepolarne składniki środków

myjących (detergenty, fosforany, zw.

powierzchniowo czynne)

- enzymy

 Różne parametry następujących

zmiennych

-stężenie
-czas reakcji
-temperatura
-pH

Uwagi

 Detergenty powodują, że nierozpuszczalne w

wodzie substancje stają się rozpuszczalne

 Wysokie pH powoduje hydrolizę białka, które staje

się łatwiej rozpuszczalne. Wysokie pH powoduje

korozję aluminium.

 Środki zawierające enzymy o pH 7 stają się

skuteczne po właściwym czasie reakcji 15-30 min.

 Należy unikać wytwarzania piany, która utrudnia

czyszczenie mechaniczne

 Idealna temperatura oczyszczania to 50-55 stopni
 Detergenty alkaliczne wymagają neutralizacji

(kwas cytrynowy ma właściwości korodujące)

Wszystkie zabrudzenia nierozpuszczalne w wodzie

muszą być rozpuszczone w celu ich usunięcia

podczas oczyszczania.

Ad.5 Mechanizmy oczyszczania

 Nawilżanie powierzchni i moczenie

( penetracja warstw zabrudzeń przy użyciu

detergentów redukuje napięcie

powierzchniowe i poprawia nawilżanie)

 Reakcja zabrudzeń nierozpuszczalnych w

wodzie ze środkiem chemicznym, aby

uczynić je rozpuszczalnymi w wodzie

 Usuwanie zabrudzeń przez siłę

mechaniczną strumienia lub szczotek

 Kilka cykli płukania z wymianą wody do

usunięcia rozpuszczonych zabrudzeń

Ad.6 Metody mycia

 Wolnostojące myjnie-dezynfektory
-

wszystkie procesy przeprowadzane w jednej

komorze

- myjnia z pojedynczymi drzwiami lub podwójnymi

drzwiami zainstalowana w ścianie pomiędzy
strefą mycia i pakowania w CS

- przeszklone drzwi
- różne wózki dla różnych wsadów
- różne programy dla różnych wsadów
- automatyczny załadunek/rozładunek wózków

wsadowych

Ad.6 Metody mycia



Myjnia tunelowa

- dla każdego procesu, stosowanych jest 4-5

oddzielnych komór, gdzie wózki są kolejno przez
nie przemieszczane

 Specjalne myjnie do mycia endoskopów giętkich
- podłączenie do płukania wszystkich kanałów
- badanie przepływów
- możliwość wykorzystania różnych programów

Rola detergentów w usuwaniu

zanieczyszczeń

 zniesienie przylegania zanieczyszczeń do

powierzchni, penetracja między

zanieczyszczenia a powierzchnię

 dyfundowanie w zanieczyszczenia
 rozbijanie, rozpraszanie, rozpuszczanie

zanieczyszczeń

 tworzenie emulsji
 zawieszenie (z powierzchni do płynu)
 zmycie (spłukanie)

Środki czyszczące

 Powierzchniowo-czynne (tensydy) - redukują

napięcie powierzchniowe wody, ułatwiają

zwilżanie, rozkładanie i usuwanie

zanieczyszczeń, emulgują tłuszcze;

 Alkaliczne - szybko rozkładają

zanieczyszczenia;

 Enzymatyczne (proteazy) - stopniowo

rozkładają zanieczyszczenia (białkowe);



Niektóre preparaty myjąco-dezynfekcyjne

mogą utrwalać zanieczyszczenia, w których

mogą przeżywać drobnoustroje!

Mycie ręczne-uwagi praktyczne

 Do mycia ręcznego należy stosować preparaty

aktywnie czyszczące i nie powodujące utrwalania
białka

 Przy użyciu środków należy przestrzegać zaleceń

producenta

 Do czyszczenia używać miękkich

tkanin,szczoteczek,pistoletów na wodę

 Sprzęt rozłożyć na części tak aby był swobodny

dostęp środka do wszystkich powierzchni

 Przepłukać wąskie kanały

Myjnie ultradźwiękowe

 Mycie w myjniach ultradźwiękowych - w

krótkim czasie (3 - 5 min) usunięte
nawet „trudne” zanieczyszczenia;

 Zagrożenia - wytwarzanie aerozolu;

zanieczyszczony płyn myjący;

 Dezynfekcja - aktywność dezynfekcyjna

płynu ulega zmniejszeniu

Jak wiadomo, ciecz w swojej postaci utrzymana

jest na skutek sił przyciągania wewnętrznego
(kohezji). W przypadku ciągłego zwiększania
intensywności ultradźwięków w cieczy jest
ona w fazie podciśnienia częściowo
doprowadzona do parowania i powstają
mikroskopijne pęcherzyki pary. W
następującej później fazie nadciśnienia
pęcherzyki pary doprowadzane są do
implozji. W trakcie tego procesu powstają
nadzwyczaj duże siły powodujące powstanie
fal mikrouderzeniowych i mikroprzepływów.

Ten fizyczny proces to “kawitacja pary”

Zalety oczyszczania ultradźwiękowego
 Powierzchnia bez porów, zadrapań, bez

szczotkowania lub skrobania ( również w aspekcie

skomplikowanej geometrii oczyszczanych części,

takich jak szczeliny, otwory nieprzelotowe itp.

 Krótki czas oczyszczania od kilku sekund do kilku

minut.

 Łatwość manipulacji.
 Barak czasochłonnej pracy ręcznej.
 Stężenie chemikaliów jest niższe niż w przypadku

normalnego oczyszczania.

 Automatyzacja procesu z odtwarzanymi wynikami.

Ultradźwięki- uwagi praktyczne

 Stosuje się do trudnych do

usunięcia,zaschniętych zabrudzeń

 Należy przestrzegać zaleceń – temperatura od 40

do 50 C;czas 3-5 min.

 prawidłowo rozłożyć narzędzia bez pozostawienia

tzw.cieni

 Sprzęt ma być całkowicie zanurzony
 Sprzęt pozostawić w pozycji otwartej
 Nie przeładowywać myjni

Myjnie-dezynfektory – uwagi
praktyczne

 Właściwie układać instrumenty w koszach,

uchwytach i mocowaniach

 Instrumenty muszą być otwarte
 nie przeładowywać myjni
 Natychmiast po procesie mycia wyjąć

instrumenty

 Poprzez prowadzenie procesu w automatycznych

myjniach-dezynfektorach można osiągnąć
pożądaną standaryzację procesu mycia i
dezynfekcji.

Cykl maszynowego mycia z udziałem
dezynfekcji termicznej

 Płukanie wstępne – woda uzdatniona
 Mycie – woda uzdatniona,temp. 40-56
 Płukanie – woda uzdatniona
 Neutralizacja – w przypadku użycia środków

alkalicznych

 Dezynfekcja termiczna – 10 min. 93 /5 min.

90;woda demineralizowana

 Suszenie

Cykl maszynowego mycia z udziałem
dezynfekcji chemicznej

 Płukanie wstępne – woda uzdatniona
 Mycie – woda uzdatniona,temp. 40-56
 Płukanie – woda uzdatniona
 Neutralizacja – w przypadku użycia środków

alkalicznych

 Dezynfekcja chemiczna – temp. do 56(należy

przestrzegać zaleceń producenta środka
dezynfekcyjnego) ;woda demineralizowana

 Suszenie

c.d.

Podobną rolę pełni inny test paskowy z naniesioną
substancją

symulującą

również

zaschnietą

krew

umieszczony w uchwycie ze stali nierdzewnej.
Test ten pozwala nam ocenić efektywność mycia podczas
procesu oraz ocenić wzór załadunku tj. sposób rozłożenia
sprzętu na wózku załadowczym, co pozwala na
odnalezienie tzw. miejsc „zacienionych „.

ZAGROŻENIA DLA UZYSKANIA WLAŚCIWEGO EFEKTU
DEKONTAMINACJ I.

1. Przetrzymywanie sprzętu skażonego w zbyt długim czasie i

warunkach, które powodują namnażanie się drobnoustrojów,
powiększając skażenie pierwotne;

2. Dokażanie jednych powierzchni przez drugie, np. poprzez

łączenie zestawów o różnym skażeniu ;

3. Brak skutecznego oczyszczania właściwego i późniejsze

denaturowanie ich w procesie dezynfekcji właściwej;

4. Używanie wody złej jakości w procesie mycia i dezynfekcji

termicznej, co powoduje powstawanie osadów wodnych ;

5. Dokażanie powierzchni transmisją kontaktową poprzez ręce

personelu;

6. Rekontaminacja w skażonych urządzeniach myjących ( np. brak

programu tzw. samodezynfekcji ).

Jednoczesne czyszczenie i

dezynfekcja

 Czyszczenie może być połączone z procesem

dezynfekcji - stosowanie produktów myjąco-
dezynfekcyjnych (ochrona personelu,
środowiska)

 konieczny dobór preparatów nie

powodujących koagulacji białka

 zakres działania dezynfekcyjnego może być

ograniczony - substancje zanieczyszczające
zdecydowanie zmniejszają aktywność bójczą
roztworu

Czyszczenie sprzętu medycznego



Nie może być zaakceptowane jako jedyny lub

końcowy proces dla sprzętu inwazyjnego, dla

którego jest wymagana dezynfekcja lub

sterylizacja ;



Warunkuje skuteczność procesów dezynfekcji i

sterylizacji:

Tylko czysty sprzęt może być właściwie

dezynfekowany i sterylizowany

Znaczenie czyszczenia wyrobów
medycznych

 Zmniejsza zanieczyszczenie mikrobiologiczne –

zanieczyszczenie początkowe przed dezynfekcją i

sterylizacją jest dużo niższe, a więc procesy te

będą bardziej skuteczne.

 Usuwa substancje, które mogą inaktywować

czynnik dezynfekcyjny/sterylizujący lub stanowić

dla niego barierę – każde zabrudzenie lub ciało

obce (nawet sterylne) pozostawione na narzędziach

może być przyczyną niebezpiecznych powikłań.

 Usunięcie wszystkich widocznych zabrudzeń, w tym

pozostałości krwi, ropy prowadzi do usunięcia

podłoża, zabierając mikroorganizmom, które

przetrwają substancje odżywcze i możliwość

rozmnażania się.

 Narzędzia okulistyczne

*czyszczenie powierzchni wewnętrznych z

odpowiednim marginesem bezpieczeństwa; są to

narzędzia o średnicy wewnętrznej ok. 200 μm (dla

porównania: średnica ludzkiego włosa to ok.100

μm)

*na narzędziach nie powinny pozostawać żadne

osady alkaliczne - ryzyko ostrego urazu siatkówki

oka

*narzędzia kanałowe powinny być wstępnie

czyszczone wodą lub roztworem soli fizjologicznej

za pomocą strzykawki, należy sprawdzić drożność

*należy bardzo dokładnie usunąć pozostałości maści

Document Outline