Rola i zadania układu oddechowego

Funkcje płuc

Zadaniem płuc jest

dostarczanie

organizmowi tlenu oraz wydalanie

dwutlenku węgla

. Tlen jest gazem, który

dostarcza nam energii, a dwutlenek węgla

jest produktem końcowym przemiany

materii lub „spalinami” organizmu.

Budowa układu

oddechowego

Górne

drogi oddechowe: nos,

krtań, tchawica.

Dolne

drogi oddechowe: oskrzela i

płuca.

Zewnętrzne elementy

układu oddechowego

klatka piersiowa,

żebra,

mostek,

obręcz barkowa,

mięśnie wdechowe,

mięśnie

wydechowe.

Czy kobiety oddychają

inaczej niż mężczyźni?

Typ oddychania

przeponowy

dolnożebrowy

przeważa u

mężczyzn, a typ

żebrowy

u kobiet.

W oddychaniu spoczynkowym

występuje typ

brzuszno-

przeponowy

Wymiana gazowa

-pęcherzyki płucne

Pęcherzyki te, zwane w języku włoskim ‘alveoli’,

co oznacza kiść winogrona, rzeczywiście

wyglądają jak grono przymocowane do

oskrzelików. W dobrze funkcjonujących płucach

znajduje się ponad 300 milionów pęcherzyków.

Gdybyśmy je otworzyli, a następnie rozłożyli na

płaskiej powierzchni, pokryłyby one powierzchnię

podwójnego kortu tenisowego. Nie wszystkie

pęcherzyki wykonują swoją pracę jednocześnie,

tak więc płuco ma ich wiele w zapasie, na

wypadek uszkodzenia na skutek choroby, infekcji

czy operacji.

Co dzieje się z powietrzem,

a co z dwutlenkiem węgla?

Każdy pęcherzyk powietrza w

płucach otoczony jest siecią naczyń

włosowatych. Przez nie właśnie tlen

dostaje się do krwi, a dwutlenek

węgla opuszcza organizm.

Mechanizm oddychania

Opiera się na pracy mięśni: wdech

jest fazą czynną, wydech- bierną

(wynika to z różnicy ciśnienia

między klatką piersiową a jamą

brzuszną).

Ocena sprawności wymiany

gazowej- saturacji-

wysycenia krwi tętniczej

tlenem

Pulsoksymetria przezskórna,

Gazometria krwi włośniczkowej

arterializowanej,

Gazometria krwi tętniczej (rzadko

wykonywana).

Niewydolność oddechowa

Częściowa- obniżenie wysycenia

krwi tlenem,

Całkowita- obniżenie wysycenia

krwi tlenem i podwyższenie

poziomu dwutlenku węgla.

Co dzieje się z

powietrzem, a co z

dwutlenkiem węgla?

Zamiana miejsc

W chwili gdy do krwi dostaje się tlen,

dwutlenek węgla zamienia się z nim

miejscami opuszczając krew i dostając się do

pęcherzyków płucnych. Następnie dwutlenek

węgla jest wydalany z płuc. Tlen musi

dostawać się do krwi, a dwutlenek węgla ją

opuszczać w regularnych odstępach czasu,

aby nasz organizm funkcjonował prawidłowo.

W jaki sposób płuca się

chronią?

Nos

Nos spełnia podstawową rolę filtrującą podczas wdychania

powietrza, uniemożliwiając dużym cząsteczkom przedostanie się

do płuc.

Śluz

Czynnik drażniący, aby nie przedostał się do płuc, zostaje

zatrzymany w cieniutkiej powłoce śluzu (zwanej także plwociną

lub flegmą), jaka wyściela wnętrze oskrzeli. W przybliżeniu,

powierzchnia oskrzeli wydziela około 85 gram śluzu dziennie.

Śluz jest zagarniany w kierunku ust przy pomocy włosków

zwanych rzęskami, które wyścielają oskrzela.

Włoski w gardle

Rzęski przesuwają śluz z płuc w górę, w kierunku gardła, do

nagłośni. Nagłośnia jest bramą, która otwiera się, aby śluz został

połknięty. Proces ten odbywa się bez naszej woli.

Wypluwanie śliny nie jest naturalne, może się zdarzyć tylko przy

przewlekłym zapaleniu oskrzeli lub infekcjach, np. zapaleniu

oskrzeli, zapaleniu płuc lub ostrym stanie przewlekłej

obturacyjnej choroby płuc (POChP).

W jaki sposób płuca się

chronią?

Kaszel

Innym mechanizmem obronnym płuc jest kaszel. Kaszel, choć

zdarza się bardzo często, nie jest naturalnym zjawiskiem, lecz

wynikiem podrażnienia oskrzeli. Kaszel może wydobyć śluz z płuc

szybciej niż rzęski.

Skurcz oskrzeli

Ostatni z mechanizmów obronnych płuc może sam stać się

problemem.

Drogi oddechowe w płucach otoczone są grupą mięśni.

Kiedy płuca zostają podrażnione, grupy te mogą się skurczyć,

pomniejszając jednocześnie oskrzela - w ten sposób płuca nie

pozwalają na przedostanie się do nich czynnika drażniącego.

Ten nagły skurcz mięśni zwany jest skurczem oskrzeli.

Niektóre płuca są bardzo wrażliwe na czynniki drażniące, a

skurcze oskrzeli mogą spowodować poważne problemy u osób

cierpiących na POChP. Stanowią one problem dla osób cierpiących

na astmę, ponieważ przy zwężonych drogach oddechowych

trudniej jest oddychać.

Które mięśnie pomagają w

oddychaniu?

Przy czynności oddychania pracę wykonuje wiele różnych mięśni.

Przepona

Największym i najbardziej wydajnym mięśniem jest przepona. Jest to

bardzo duży mięsień, znajdujący się poniżej płuc. Oddziela on płuca od

pozostałych organów, znajdujących się niżej.

Przy skurczu przepony unoszą się żebra, powiększają się płuca, a do

organizmu zostaje wprowadzone powietrze. Proces ten nazywamy

wdechem. Przy rozkurczu przepony natomiast, powietrze opuszcza płuca,

a te wówczas wracają do swojej naturalnej pozycji. Proces ten nazywamy

wydechem.

Płuca, jak balony, potrzebują energii, aby napełnić się powietrzem, nie

potrzebują jej jednak podczas jego wypuszczania.

Pozostałe mięśnie

Pozostałe mięśnie, które pomagają w oddychaniu znajdują się między

żebrami oraz pomiędzy szyją a żebrami górnymi. Przepona, mięśnie

znajdujące się między żebrami oraz jeden z mięśni szyjnych - mięsień

pochyły, są odpowiedzialne prawie za każdy oddech. Jeśli potrzebujemy

dodatkowej pomocy przy rozszerzeniu płuc, angażujemy pozostałe mięśnie

szyjne i mięśnie ramion.

Jeśli mięśnie nie

funkcjonują prawidłowo…

Przy niektórych chorobach, np. przy

rozedmie płuc, przepona jest obniżona,

więc nie może prawidłowo funkcjonować.

Oznacza to, iż pozostałe mięśnie muszą

wykonywać dodatkową pracę, ponieważ

nie są aż tak wydajne, jak przepona. W

takiej sytuacji, pacjenci mogą odczuwać

duszność lub skarżyć się na zadyszkę.

Regulacja oddychania

Oddychanie pozostaje pod kontrolą

ośrodka oddechowego w pniu mózgu.

Mechanizm dowolnej regulacji oddychania

wykorzystujemy do ćwiczeń leczniczych:

Pozwala na prowadzenie ćwiczeń

oddechowych,

Wyćwiczenie poszczególnych faz

oddechowych,

Wzmocnienie mięśni oddechowych.

Cel i zadania ćwiczeń

oddechowych

Nauczenie prawidłowej czynności

oddychania,

Zwiększenie wydolności i

sprawności układu oddechowego,

Kształtowanie klatki piersiowej,

Usprawnienie układu

oddechowego.

Document Outline