PZT
PZT
przewlekły, postępujący proces
zapalny
prowadzi do nieodwracalnych zmian
morfologicznych w postaci
zwłóknienia narządu, ze stopniowym
zanikiem tkanki gruczołowej i
zwapnieniami
wewnątrzprzewodowymi
PZT
PZT
przewlekły, postępujący proces
zapalny
prowadzi do nieodwracalnych zmian
morfologicznych w postaci
zwłóknienia narządu, ze stopniowym
zanikiem tkanki gruczołowej i
zwapnieniami
wewnątrzprzewodowymi
Przyczyny
Przyczyny
alkoholizm
kamica żółciowa
urazy
przebyte ostre zapalenie trzustki
tło dziedziczne
zaburzenia hormonalne
najczęściej choroba zaczyna się od
najczęściej choroba zaczyna się od
powtarzających
się
się epizodów
ostrego
ostrego
zapalenia trzustki
zapalenia trzustki
, które mają zazwyczaj
, które mają zazwyczaj
przebieg łagodniejszy niż zapalenie pierwotne
przebieg łagodniejszy niż zapalenie pierwotne
Podział PZT
zwapniające PZT – najważniejszym
czynnikiem etiologicznym jest
alkohol;
białka soku trzustkowego ulegają
precypitacji pod wpływem
laktoferryny, tworząc czopy białkowe,
w których odkładają się sole wapnia
Podział PZT c.d.
Podział PZT c.d.
zaporowe PZT- efekt zaburzonego
odpływu soku trzustkowego na
skutek urazu bądź ucisku z zewnątrz:
guzy brodawki, zwężenia,blizny,
anomalie rozwojowe trzustki,
pseudotorbiele
wrodzone PZT
Objawy PZT
Objawy PZT
ból - nagły, wzmagający się po jedzeniu,
zlokalizowany w nadbrzuszu, promieniujący do
lewego podżebrza lub kręgosłupa (efekt wzrostu
ciśnienia w przewodach trzustkowych lub
niedokrwienia trzustki)
szybka utrata masy ciała z następowym
wyniszczeniem (następstwo zmniejszenia czynności
egzokrynnej trzustki i zaburzeń trawienia pokarmów
oraz obawy chorego przed jedzeniem nasilającym ból)
częste, tłuszczowe stolce (steatorrhea)
objawy dyspeptyczne ( wzdęcia, nudności, brak
łaknienia, niekiedy wymioty)
stany podżółtaczkowe/żółtaczka (rzadko)
Powikłania
cukrzyca (jawna lub utajona)
ropnie
torbiele
niedrożność jelit
wrzód trawienny
zwężenie przewodu żółciowego lub trzustkowego
zwężenie dwunastnicy
Podział morfologiczny
Podział morfologiczny
przewlekłego zapalenia trzustki
przewlekłego zapalenia trzustki
I stopień – zmiany nieznaczne
I stopień – zmiany nieznaczne
II stopień – zmiany średnio nasilone
II stopień – zmiany średnio nasilone
III stopień – zmiany bardzo
III stopień – zmiany bardzo
zaawansowane
zaawansowane
hipertroficzna
hipertroficzna
– trzustka powiększona,
– trzustka powiększona,
obrysy narządu zachowane
obrysy narządu zachowane
atroficzna
atroficzna
– masa narządu zanikła,
– masa narządu zanikła,
trzustka zniekształcona
trzustka zniekształcona
Zmiany w obrazie USG
powiększenie całego
narządu
obniżona
echogeniczność
trzustki
poszerzenie przewodu
Wirsunga
zwapnienia w miąższu
oraz złogi w
przewodzie Wirsunga
torbiele rzekome
Leczenie zachowawcze
ograniczenie podaży tłuszczów do 100 gram / dobę
podaż białka łatwo przyswajalnego
substytucja enzymów trzustkowych (w celu
lepszego wykorzystywania spożywanych pokarmów
u chorych z biegunkami i utratą masy ciała)
leczenie przeciwbólowe
żywienie pozajelitowe: wlewy glukozy i białka,
wyrównanie niedoboru potasu – u chorych z dużym
spadkiem masy ciała
środki anabolizujące u chorych wyniszczonych
insulina u cukrzyków
Wskazania do leczenia
operacyjnego
PZT
PZT
ból niepozwalający na normalne
funkcjonowanie
żółtaczka z powodu ucisku przez guz zapalny
na drogi żółciowe lub zwężenia p.ż.w.
niedrożność mechaniczna z powodu zwężenia
dwunastnicy
wodobrzusze lub wysięk opłucnowy
pochodzenia trzustkowego
podejrzenie neo złośliwego
nadciśnienie wrotne, przetoki, torbiele
Leczenie operacyjne PZT
Leczenie operacyjne PZT
Operacja Puestowa
Operacja Puestowa
Leczenie operacyjne PZT
Leczenie operacyjne PZT
Zespolenie omijające
Zespolenie omijające
żołądkowo – jelitowe
żołądkowo – jelitowe
jelitowo – przewodowe
jelitowo – przewodowe
Techniki endoskopowe
Techniki endoskopowe
Leczenie paliatywne
Leczenie paliatywne
Operacje wyłączające ból - neuroliza
Operacje wyłączające ból - neuroliza
Chirurgiczne choroby
Chirurgiczne choroby
trzustki
trzustki
Ostre zapalenie trzustki
Ostre zapalenie trzustki
Przewlekłe zapalenie trzustki
Przewlekłe zapalenie trzustki
Torbiele
Torbiele
Nowotwory
Nowotwory
Przewlekły ból związany z trzustką
Przewlekły ból związany z trzustką
[ urazy, wady wrodzone,
[ urazy, wady wrodzone,
cukrzyca ]
cukrzyca ]
Torbiele trzustki
Torbiele trzustki
torbiele rzekome -
torbiele rzekome -
75%
75%
są następstwem nagromadzenia płynu w
są następstwem nagromadzenia płynu w
jamie pozapalnej, pomartwiczej lub
jamie pozapalnej, pomartwiczej lub
pokrwotocznej, powikłaniem zapalenia
pokrwotocznej, powikłaniem zapalenia
trzustki, efektem urazu brzucha z
trzustki, efektem urazu brzucha z
bezpośrednim uszkodzeniem miąższu
bezpośrednim uszkodzeniem miąższu
trzustki i krwotokiem
trzustki i krwotokiem
Torbiele prawdziwe –
Torbiele prawdziwe –
rzadkie,
rzadkie, posiadają
wyściółkę z nienowotworowego nabłonka
gruczołowego,
najczęściej w zespołach
najczęściej w zespołach
torbielowatości narządowej
torbielowatości narządowej
Budowa i lokalizacja
Budowa i lokalizacja
wśród tkanki gruczołowej, częściej w
wśród tkanki gruczołowej, częściej w
okolicy ogona
okolicy ogona
ściana zbudowana z tkanki włóknistej i
ściana zbudowana z tkanki włóknistej i
ziarninowej, zawierającej nacieki
ziarninowej, zawierającej nacieki
zapalne, wylewy krwawe,
zapalne, wylewy krwawe,
hemosyderynę, złogi wapnia i
hemosyderynę, złogi wapnia i
kryształy cholesterolu
kryształy cholesterolu
zawartość - masy martwicze lub płyn
zawartość - masy martwicze lub płyn
bogaty w enzymy trzustkowe
bogaty w enzymy trzustkowe
Obraz kliniczny
Obraz kliniczny
Najczęściej
Najczęściej
bezobjawowe,
bezobjawowe,
wykrywane
wykrywane
przypadkowo jako
przypadkowo jako
niebolesny guz
niebolesny guz
nadbrzusza
nadbrzusza
Amylaza w normie
Amylaza w normie
Niekiedy
Niekiedy
osłabienie,
osłabienie,
przemijające bóle
przemijające bóle
Diagnostyka obrazowa
Diagnostyka obrazowa
Powikłania
Powikłania
zakażenie
zakażenie
krwotok do
krwotok do
torbieli
torbieli
przetoka
przetoka
zewnętrzna
zewnętrzna
wewnętrzna
wewnętrzna
Leczenie
Leczenie
drenaż wewnętrzny
drenaż wewnętrzny
operacja Jurasza
operacja Jurasza
Leczenie
Leczenie
Drenaż zewnętrzny
Drenaż zewnętrzny
Chirurgiczne choroby
Chirurgiczne choroby
trzustki
trzustki
Ostre zapalenie trzustki
Ostre zapalenie trzustki
Przewlekłe zapalenie trzustki
Przewlekłe zapalenie trzustki
Torbiele
Torbiele
Nowotwory
Nowotwory
Przewlekły ból związany z trzustką
Przewlekły ból związany z trzustką
[ urazy, wady wrodzone,
[ urazy, wady wrodzone,
cukrzyca ]
cukrzyca ]
Nowotwory
Nowotwory
Podział
Podział
90% - gruczolakorak przewodowy
90% - gruczolakorak przewodowy
guzy neuroendokrynne (insulinoma,
guzy neuroendokrynne (insulinoma,
glukagonoma, vip-oma, gastrinoma
glukagonoma, vip-oma, gastrinoma
etc.)
etc.)
1% - łagodne guzy torbielowate
1% - łagodne guzy torbielowate
(surowicze, śluzowe)
(surowicze, śluzowe)
Rak trzustki
Rak trzustki
Rosnąca częstość i umieralność
Rosnąca częstość i umieralność
Roczna zachorowalność 10/ 100.000
Roczna zachorowalność 10/ 100.000
♀
♀
=♂
=♂
3. co do częstości nowotwór przewodu
3. co do częstości nowotwór przewodu
pokarmowego
pokarmowego
Choroba ludzi starych, szczyt zachorowań
Choroba ludzi starych, szczyt zachorowań
60-80 lat
60-80 lat
3% wszystkich nowotworów złośliwych
3% wszystkich nowotworów złośliwych
U 80% chorych z rakiem trzustki występuje
U 80% chorych z rakiem trzustki występuje
cukrzyca
cukrzyca
Rak trzustki – czynniki
Rak trzustki – czynniki
ryzyka
ryzyka
palenie tytoniu
palenie tytoniu
nadużywanie alkoholu
nadużywanie alkoholu
przewlekłe zapalenie trzustki (?)
przewlekłe zapalenie trzustki (?)
cukrzyca (2-3 lata przed)
cukrzyca (2-3 lata przed)
dieta: tłuszcze + mięso
dieta: tłuszcze + mięso
czynniki genetyczne (BRCA-2)
czynniki genetyczne (BRCA-2)
zwiększone BMI
zwiększone BMI
ekspozycja na aminy
ekspozycja na aminy
Lokalizacja
Lokalizacja
głowa trzustki 60-70%
głowa trzustki 60-70%
trzon 15-20%
trzon 15-20%
ogon 5%
ogon 5%
cały gruczoł 20%
cały gruczoł 20%
Objawy
Objawy
Późne i mało charakterystyczne
Późne i mało charakterystyczne
utrata masy ciała -90%
ból -75%
brak łaknienia -60%
niedożywienie -75%
hepatomegalia -65%
świąd skóry -40%
objaw Courvoisiera -30%
cukrzyca -15%
bolesność uciskowa brzucha -20%
wyczuwalny guz -10%
wodobrzusze -5%
źółtaczka -6%
Diagnostyka
Diagnostyka
CT
CT
ECPW
ECPW
EUS
EUS
Laparoskopia diagnostyczna
Laparoskopia diagnostyczna
Marker : CA 19-9
Marker : CA 19-9
Rokowanie
Rokowanie
zmiana ograniczona do trzustki,
zmiana ograniczona do trzustki,
resekcyjna – przeżycie średnie 17
resekcyjna – przeżycie średnie 17
miesięcy
miesięcy
zmiana miejscowo zaawansowana,
zmiana miejscowo zaawansowana,
nieresekcyjna – przeżycie średnie 8-9
nieresekcyjna – przeżycie średnie 8-9
miesięcy
miesięcy
obecność przerzutów – przeżycie średnie
obecność przerzutów – przeżycie średnie
4-6 miesięcy
4-6 miesięcy
przeżycie 5 – letnie
przeżycie 5 – letnie
ok. 5%
ok. 5%
Leczenie
Leczenie
radykalne: resekcja + radioterapia +
radykalne: resekcja + radioterapia +
chemioterapia
chemioterapia
paliatywne: zespolenie omijające,
paliatywne: zespolenie omijające,
stent, brachyterapia
stent, brachyterapia
Leczenie
Leczenie
Pankreatoduodenektomia sposobem Whipple’a
–
–
wycięcie odźwiernika, pęcherzyka żółciowego,
dwunastnicy, głowy trzustki, obwodowego odcinka PŻW
Operacja Longmire – Traverso
Operacja Longmire – Traverso
( resekcja głowy trzustki z
( resekcja głowy trzustki z
pozostawieniem odźwiernika)
pozostawieniem odźwiernika)
Resekcja ogona trzustki (najczęściej
Resekcja ogona trzustki (najczęściej
połączona ze splenektomią)
połączona ze splenektomią)