Funkcjonowanie człowieka

Każda aktywność podejmowana w celu 
zaspokojenia potrzeb oraz realizowania 
zadań stawianych sobie lub narzucanych 
do wykonania przez środowisko 
społeczne. 

(I. Obuchowska)

 

 

Rodzaje aktywności człowieka



Aktywność zewnętrzna – zachowanie



Aktywność wewnętrzna, psychiczna - 
świadomość

 

 

Determinanty aktywności



Właściwości podmiotowe człowieka: wiek, 

płeć, cechy psychiczne (np. inteligencja, 

temperament, motywacja osiągnięć, 

samoocena)



Cechy sytuacji w jakiej człowiek funkcjonuje 

(środowisko społeczne i fizyczne)



Świadomość (życie psychiczne, 

doświadczenia) jest elementem 

funkcjonowania a jednocześnie na to 

funkcjonowanie wpływa.

 

 

Niepełnosprawność



Utrudnia funkcjonowanie człowieka 
czyli zaspokajanie potrzeb, 
realizowanie celów, wartości, 
pełnienie ról społecznych i 
zawodowych, realizowanie oczekiwań

 

 

Reakcje człowieka na 
niepełnosprawność oraz etapy 
przystosowywania się



Szok, zaprzeczanie



Oczekiwanie poprawy



Lament



Obrona A (zdrowa)



Obrona B (neurotyczna)



Przystosowanie

(N. Cerr)

 

 

Niepełnosprawność jako źródło 
stresu



Style radzenia sobie ze stresem: 
skoncentrowany na zadaniu, 
skoncentrowany na emocjach, 
skoncentrowany na unikaniu.



Strategie radzenia sobie z 
niepełnosprawnością



Skuteczność radzenia sobie

 

 

Miejsce i rola rehabilitacji w radzeniu 
sobie z niepełnosprawnością



Przywracanie funkcji fizycznych



Przywracanie funkcji psychicznych



Powrót do pełnienia ról społecznych i 
zawodowych



Kompleksowość rehabilitacji!!!

 

 

Znaczenie postawy osób pełnosprawnych 
do osób niepełnosprawnych 
w procesie rehabilitacji



Stereotypy



Wartościowanie



Stygmatyzacja



Formy dyskryminacji

 

 

Pojęcia i zagadnienia związane z 
przewlekłą chorobą 
i niepełnosprawnością 



Stres



Kryzys



Przeżywanie żałoby po stracie czegoś 
ważnego



Obraz własnego ciała



Obraz siebie i poczucie tożsamości



Społeczne odrzucenie



Niepewność



Jakość życia

 

 

Ból

 

„doświadczenie czuciowe i 

emocjonalne subiektywnie 
odbierane jako nieprzyjemne i 
związane z rzeczywistym lub 
potencjalnym uszkodzeniem 
tkanek”

 

(„Wytyczne postępowania w bólu przewlekłym”, 2003, s. 18).

 

 

 

Czynniki opisujące właściwości bólu



Wrażliwość na ból - „zdolność odczuwania 
bólu” 

(Domżał, 1996a s. 18)

 



Tolerancja bólu - „zdolność wytrzymywania 
bólu do pewnego stopnia, zwanego progiem 
wytrzymałości na ból” 

(Domżał, 1996a s. 18).

 

Tolerancja bólu jest zmienna i zależy 
między innymi od płci, wieku, stanu 
organizmu (choroby przewlekłe, nerwica itp. 
obniżają tolerancję). 

 

 

Na doznanie bólowe mają wpływ



czynniki somatyczne (uszkodzenie 
ciała, choroba), 



emocjonalne, 



poznawcze, 



osobowościowe, 



społeczne i kulturowe 

 

 

Ból przewlekły

Głównym kryterium, które pozwala 

odróżnić ból przewlekły od bólu 

ostrego jest czas trwania bólu. Nie ma 

jednak zgodności, jeśli chodzi o 

granice czasowe. Jedni autorzy za ból 

przewlekły uznają taki, który trwa 

dłużej niż 3 miesiące 

(Wytyczne postępowania w bólu 

przewlekłym, 2003, Dobrogowski 2004)

 inni za granicę 

czasową uznają okres 6 miesięcy 

(Nasierowski 2000r). 

 

 

Ból ostry           Ból przewlekły



Mniej 
udokumentowane 
związki z cechami 
osobowości



Etiologia 
rozpoznawalna, 
przeważnie 
jednoprzyczynowa



Najczęściej możliwe 
szybkie i skuteczne 
leczenie 
farmakologiczne



Udokumentowane 
związki z cechami 
osobowości i stanami 
emocjonalnymi



Etiologia często 
wieloprzyczynowa



Złożone leczenie 
farmakologiczne

 

 

Ból ostry           Ból przewlekły



Leczenie 
niefarmakologiczne 
stosowane jako 
uzupełniające



Symptomatyka 
czytelna, 
przewidywalne wzorce 
objawów 



Pełni funkcję 
ostrzegawczą



Leczenie 
niefarmakologiczne 
pierwszoplanowe, 
najczęściej długotrwałe 



Symptomatyka 
złożona, najczęściej 
nakładanie się 
objawów



Utrata funkcji 
ostrzegawczej

 

 

Ból ostry           Ból przewlekły



Emocje 
dominujące to lęk



O 
przewidywalnych 
granicach 
czasowych



Częściej występują 
symptomy depresji



Wydłużający się, 
trudny do określenia 
czas trwania

(Źródło: Ortenburger 2003, str. 49) 

 

 

Schemat dyskopatii 

 

 

Wymiary bólu przewlekłego

wg P. T. James (1992)

 



Dolegliwości bólowe 



Ocena poznawcza bólu 



Odczucia emocjonalne związane z 
bólem 



Zachowania związane z bólem 



Społeczne konsekwencje 

 

 

Zachowania prozdrowotne



Systematyczne badania kontrolne



Aktywny tryb życia



Zdrowe nawyki żywieniowe



Systematyczne leczenie i stosowanie 
się do zaleceń medycznych



Branie odpowiedzialności za siebie i 
swoje zdrowie



Traktowanie siebie z szacunkiem

 

 

Techniki relaksacyjne



Techniki wyobrażeniowe



Techniki oddechowe



Relaksacja neuromięśniowa