MAKROEKONOMIA

II. RYNKI W AKCJI

II. RYNKI W AKCJI

1.

Subsydia

2.

Kwoty

3.

Cena maksymalna

4.

Cena minimalna

5.

Płaca minimalna

6.

RZ

1. subsydium produkcyjne

D

S0

Q (ton rocznie) 

40  

P (zł)

E0 

50

30 

20 

50  

S1  
(po uzyskaniu 
subsydium)

E1 

30

subsydium

40

60

cena płacona 
przez klienta spada 

cena uzyskiwana
przez producenta rośnie 

ilość kupowana
przez klienta rośnie 

subsydium jest to dopłata rządowa do produkcji 



Wykres przedstawia równowagę na rynku kokosów. Jej punkt jest wyznaczony przez 

przecięcie się krzywej popytu D oraz krzywej podaży kokosów S0. Jest to punkt E0, 

wyznaczający cenę równowagi na poziomie 50 złotych za tonę oraz ilość równowagi na 

poziomie 30 ton rocznie. 



Następnie rząd udziela subsydium w wysokości 20 złotych za tonę kokosów. Udzielenie 

subsydium zmniejsza koszty producentów. Powoduje, że są oni gotowi sprzedawać tę 

samą ilość po niższej cenie. Oznacza to zwiększenie podaży. Krzywa podaży przesuwa 

się w prawo do S1.



Aby określić położenie nowej prostej podaży, należy odjąć kwotę subsydium od ceny 

dla każdej ilości. O ile bez subsydium farmerzy oferowali 30 ton po 50 złotych, 



to z subsydium będą oferować te same 30 ton po 30 złotych za tonę (50-20). 



Nowy punkt równowagi E1 pojawia się na przecięciu nowej krzywej obrazującej 

zwiększoną podaż S1 oraz niezmienionej krzywej popytu D.



Oznacza to nową ilość sprzedaży: 50 ton rocznie. 



Cena płacona przez kupujących spada o 10 złotych, do 40 złotych za tonę. W dodatku, 

kupują oni teraz więcej, bo 50 ton.



Natomiast producent sprzedając 50 ton, otrzymuje teraz cenę rynkową, czyli 40 

złotych, od kupującego oraz 20 złotych subsydium od rządu, czyli razem 60 złotych za 

tonę – więcej niż poprzednio.

Czyli wszystko świetnie??

Subsydia



nadprodukcja

 = czyli nieefektywna 

alokacja zasobów, co jest stratą 

społeczną. 



problem 

sfinansowania

 subsydium. 



skutki dla zagranicy

 - przy obniżonej 

w ten sposób cenie, wyroby 

subsydiowanych rolników są bardziej 

konkurencyjne na zagranicznych 

rynkach, co zmniejsza produkcję i 

dochody zagranicznych rolników bez 

subsydiów. 

2. kwota produkcyjna 

na 

rynku buraków cukrowych

 

D

S

Q (mln ton rocznie) 

40  

P 

(euro)

50

30 

20 

50  

E0 

30

40

60

OBSZAR 

NIELEGALNY

E1

Kwota produkcyjna jest to 
limit na maksymalną 
wyprodukowaną ilość w 
określonym czasie. 



Wykres przedstawia rynek buraka cukrowego w Polsce. Bez kwoty cena równowagi wynosi 40 euro 

za tonę oraz produkuje się 50 mln ton rocznie w punkcie E0.



Następnie lobby producentów postanawia ograniczyć produkowaną ilość, aby podnieść cenę. 

Nakłania więc rząd do nałożenia kwoty w wysokości 30 mln ton rocznie. Efekt kwoty zależy od tego 

czy jest ona poniżej, czy powyżej ilości równowagi. Gdyby była powyżej, nic by się nie stało, ale 

jeśli jest poniżej początkowej ilości 50 mln ton, równowaga ulegnie zmianie.



Aby zrealizować kwotę, każdy producent buraków otrzymuje indywidualny przydział na 

maksymalną produkcję tak, by suma wszystkich przydziałów była równa 30 mln ton. Produkcja 

ponad ten limit jest nielegalna. Tak więc producenci buraków nie mogą już produkować ilości 

równowagi 50 mln ton rocznie. Siły rynkowe i polityczne są w konflikcie.



W przypadku kwoty, rząd reguluje jedynie maksymalną ilość a nie cenę. Cena jest wynikiem 

działania rynku i ustalania nowej równowagi. Kupujący są skłonni kupić 30 mln ton po 50 euro za 

tonę.



Minimalna cena, po jakiej sprzedający są skłonni sprzedać 30 mln ton, to 30 euro za tonę. Jednak 

jeśli kupujący są skłonni zapłacić więcej za 30 ton, to sprzedawcy zażądają jednak owych 50 euro 

za tonę! Powoduje to oczywiście zwiększenie zysku producenta ze stratą dla kupującego.



Nowa równowaga rynkowa ustala się w punkcie E0 przy cenie 50 euro za tonę i sprzedaży w 

wysokości 30 mln ton rocznie. 



W nowej równowadze koszt krańcowy (na krzywej podaży) jest poniżej krańcowego zysku (na 

krzywej popytu) i mamy stratę społeczną związaną ze złą alokacją zasobów. Kwota powoduje 

niedobór produkcji. 



Dobrowolne kwoty -> 

kartele

3. Cena maksymalna

D0

S0

ilość 
(mln rocznie) 

1,1

40 

cena

E0

E1

20

maksymalna 

cena = 0,9

60

nadwyżka popytu 

=

niedobór

(40 mln)

 

Cena maksymalna to najwyższa legalna 

cena. 

0,9

4. Cena minimalna

D0

S0

Ilość 
(mln ton rocznie) 

300

40 

cena 

(za 1 tonę)

E0

E1

20

minimlana 

cena skupu 

400

60

nadwyżka podaży
pszenicy  40 mln ton 

Cena minimalna jest to gwarantowana przez rząd 

cena minimalna skupu. Jeśli rząd dokona takiego 

interwencyjnego skupu, wówczas gromadzi on 

zapasy. 



Wykres przedstawia rynek pszenicy. Równowaga 

konkurencyjna na rynku ustaliłaby się przy 40 mln ton 

rocznie i cenie 300 złotych za tonę, czyli w punkcie E0.



Jeśli jednak rząd gwarantuje minimalną cenę skupu na 

poziomie 400 złotych za tonę, taka właśnie cena 

ustala się na rynku (producenci nie sprzedają poniżej, 

ponieważ zawsze mogą sprzedać rządowi za 400 

złotych). 



Przy tej wyższej cenie, popyt na pszenicę wynosi tylko 

20 mln ton rocznie, zaś podaż aż 60 mln rocznie. 

Mamy więc nadwyżkę podaży pszenicy na rynku w 

wysokości 40 mln ton. Ta nadwyżka jest skupowana i 

gromadzona przez rząd. I to właśnie rząd ma 

następnie problem, co z nią zrobić. 

5. Płaca minimalna

D0

S0

L (zatrudnienie) 

w0

L0 

w 

(płaca)

E0

E1

LD

w1 

płaca 

minimalna

LS

bezrobocie
 klasyczne



Na  rynku  pracy  ludzie  reprezentują  podaż  pracy  –  LS  (labour  supplied),  zaś 

pracodawcy reprezentują popyt na pracę (rąk ludzkich)- LD (labour demanded).  Na 

wolnym rynku pracy, równowaga byłaby w punkcie E0, przy zatrudnieniu równym L0 i 

cenie za pracę, czyli płacy w0 (wage).



Rząd  jednak  uznaje,  że  taka  niska  płaca  jest  nieakceptowalna  społecznie  lub 

politycznie. Postanawia więc wprowadzić wyższą płacę minimalną: w1. Zatrudnienie 

poniżej niej jest nielegalne.



W tej sytuacji płaca równowagi w0 jest nielegalna. Przy minimalnej płacy równej w1, 

podaż na pracę wzrasta do LS ale popyt maleje do LD. Mamy więc nadwyżkę podaży 

nad  popytem  na  pracę. 

Efektywne  zatrudnienie  będzie  równało  się  wielkości 

mniejszej

,  czyli  popytowi  i  wyniesie  LD.  Różnica  między  LS  a  LD  to  bezrobocie 

(klasyczne).



W sytuacji wolnego rynku, każdy, kto jest gotowy do pracy po rynkowej płacy, może 

znaleźć zatrudnienie. Rynek rozlokowuje rzadki zasób pracy do stanowisk, na których 

praca ta jest najlepiej opłacana.



W  sytuacji  płacy  minimalnej,  powstaje  bezrobocie  (marnuje  się  zasób  pracy)  oraz 

występuje  niepotrzebne  marnowanie  czasu  na  bezowocne  poszukiwanie 

zatrudnienia.

Kto zyskuje?

Kto traci?

płaca minimalna w Polsce od 1 I 2012:
1500 pln brutto ≈ 1112 pln netto

średnia płaca w Polsce w pierwszej połowie 2012:

w całej gospodarce-> 3571,68 pln brutto≈ 2554 pln 

netto

sektor publiczny ->  4103,70 pln brutto≈ 2925 pln 

netto

sektor prywatny ->  3321,95 pln brutto≈ 2381 pln 

netto