Przegląd systematyczny 

ssaków

 

 

Systematyka gromady ssaków:

3

1

2

Podgromada: Prassaki – stekowce,

Podgromada: ssaki wyższe – łożyskowce.

Podgromada: ssaki niższe – torbacze,

 

 

Stekowce

Obecnie zamieszkują Australię, Nową Gwineę i Tasmanię i
reprezentowane są przez 5 gatunków – dziobaka i 4 gatunki
kolczatek,

Zachowały wiele cech gadzich:

1.

Posiadają stek (kloakę) – wspólne ujście układu 
pokarmowego, wydalniczego i rozrodczego,

2.

Są jajorodne, a młode posiadają ząb jajowy do 
przebijania skorupy jaja,

3.

W pasie barkowym występują dobrze wykształcone 
kości krucze,

 

 

Stekowce

Ponadto posiadają cechy progresywne (postępowe)
charakterystyczne dla ssaków:

1.

Ich ciało okryte jest sierścią,

2.

Posiadają gruczoły mleczne, które produkują wydzielinę 
– mleko, którym karmią swoje młode. Stekowce nie 
posiadają jednak sutków tylko tzw. pola mleczne, z 
których mleko spływa na końce sierści i jest zlizywanie 
przez młode,

3.

W uszach środkowych są obecne po trzy kosteczki 
słuchowe – młoteczki, kowadełka i strzemiączka,

4.

Żuchwa składa się tylko jednej kości,

 

 

Stekowce

1.

Stekowce są stałocieplne, choć temperatura ich 
ciała wynosi tylko ok. 32°C i nie jest stabilna 
(zależy w pewnym stopniu od temperatury 
otoczenia),

2.

Dziobak prowadzi ziemnowodny tryb życia 
(posiada palce spięte błoną pływną, 
spłaszczony ogon, nozdrza, oczy i otwory uszne 
znajdują się na wierzchu głowy). Żywi się 
bezkręgowcami, na które poluje nurkując z 
zamkniętymi oczami. Ofiary swoje wyczuwa 
penetrując dno swoim rogowym, bezzębnym 
dziobem. Pazury paluchów zakończone są 
otworami, którymi wydostaje się jad z gruczołu 
jadowego. Dziobaki składają jaja w głębokich 
norach ziemnych nad brzegami zbiorników. 

3.

Kolczatki są zwierzętami naziemnymi. Ich włosy 
w różnym stopniu są przekształcone w kolce.

 

 

Torbacze

Obecnie zamieszkują Australię, Tasmanię, 
Amerykę Południową oraz jeden gatunek 
(dydelf północny) Amerykę Północną. W 
przeszłości torbacze występowały na 
całym świecie stopniowo ustępując 
łożyskowcom. Najdłużej rozwijały się na 
izolowanych kontynentach Australii i 
Ameryki Płd. Po połączeniu się obu Ameryk 
nastąpiło stopniowe wymieranie torbaczy 
Ameryki Płd. Do dziś pozostały nieliczne 
gatunki, choć w przeszłości występowały 
tam np. workowate tygrysy szablozębne. 
Wówczas też niektóre torbacze udanie 
skolonizowały Amerykę Pn.

 

 

Torbacze

Przystosowały się do wielu środowisk:

1. Naziemne (wombat wielkogłowy, kangur 

rudy),

2. Podziemne (kret workowaty),
3. Nadrzewne ( koala, kangur drzewiak, kuskus),
4. Naskalne (kangur skalniak),
5. Ziemnowodne (japok),
6. Powietrzne (lotopałanka, wolatucha – 

opanowały zdolność biernego lotu ślizgowego 
z drzewa na drzewo) 

 

 

Torbacze

Cechą najbardziej charakterystyczna jest 
obecność torby, do której po krótkiej 
(kilkudziesięciodniowej) ciąży przedostaje się 
embrion, który praktycznie posiada 
wyłącznie wykształcone przednie kończyny. 
Dzięki nim przechodzi trzymając się włosów 
do torby, w której po odnalezieniu sutka 
zachodzi dalszy rozwój. Po pewnym czasie 
wychodzi z niej młody osobnik, który może 
chować się w niej lub tylko zanurzać głowę w 
celu ssania mleka.
Torbacze mają niskie temperatury ciała, 
ale wyższe od stekowców, a ich 
stałocieplność nie jest na takim poziomie 
jak u łożyskowców,
Kora mózgowa torbaczy jest prymitywna, a 
mózg stosunkowo mniejszy w porównaniu z 
łożyskowcami, dlatego też torbacze są 
mniej inteligentne od łożyskowców.

 

 

Łożyskowce

Do tej grupy zalicza się większość ssaków. 
U zwierząt tych cały rozwój płodowy 
zachodzi wewnątrz organizmu matki. 
Substancje odżywcze zawarte w jej krwi 
przekazywane są młodemu organizmowi 
za pośrednictwem łożyska. Łożyskowce 
dzieli się na kilkanaście rzędów, takich 
jak: owadożerne, drapieżne, gryzonie, 
walenie, parzystokopytne, 
nieparzystokopytne, oraz naczelne.

Owadożerne: 
Zaliczamy do nich 
m.in.. jeże, krety i 
ryjówki. Odżywiają się 
one owadami oraz 
dżdżownicami i 
drobnymi kręgowcami.

Gryzonie: Większość 
gryzoni jest 
roślinożerne. Cechą 
charakterystyczną tych 
zwierząt są wielkie 
stale rosnące zęby 
przednie zwane 
siekaczami. Do gryzoni 
zaliczamy m.in.. myszy, 
wiewiórki, susły, bobry, 
chomiki, świnki morskie 
oraz nutrie.

 

 

Łożyskowce

Ssaki drapieżne: Mają 
one silne zęby i pazury 
oraz bardzo dobry słuch 
i węch. Ich pokarmem 
są inne zwierzęta. Do 
tej grupy ssaków 
zaliczamy tygrysy, 
wilki, łasice, kuny oraz 
gronostaje. Jednym z 
największych jej 
przedstawicieli są 
niedźwiedzie. 

Walenie: Są ssakami, które 
całkowicie przystosowały się 
do życia w wodzie. Należą 
do nich wieloryby i płetwale, 
odżywiają się głównie 
planktonem, oraz polujące 
na ryby – delfiny, kaszaloty, 
orki i morświny. 
Charakterystyczną cechą 
waleni jest wydłużony 
kształt ciała i kończyny 
przednie przekształcone w 
płetwy. Zwierzęta te potrafią 
bardzo dobrze pływać i 
nurkować.

 

 

Łożyskowce

Ssaki Naczelne: Należą do 
nich żyjące w sadach 
małpiatki oraz małpy. Mają 
one krótką, gęstą sierść. 
Żywią się owocami oraz 
drobnymi ssakami. 
Kapucynka i Lemur

 

 

Łożyskowce

Odżywiają się one roślinami. 
Ich zęby są specjalnie 
przystosowane do żucia. 
Grupy te różni od siebie 
odmienna budowa kończyn. 

Do ssaków 
parzystokopytnych 
zaliczamy: bydło 
domowe, dziki, 
hipopotamy, łosie, 
wielbłądy i żyrafy. 

Nieparzystokopytnymi 
są natomiast: konie, 
zebry, tapiry i 
nosorożce.

Ssaki parzysto 
i 
nieparzystokopyt
ne.

 

 

Koniec