Przegląd testów
Przegląd testów
Możliwości:
- zdolności (inteligencja)
- wyznaczniki efektywności (jak sprawnie)
Testy mocy – bez ograniczenia czasowego;
testy szybkości - z ograniczeniem czasowym
Preferencje:
- zainteresowania (co )
- style poznawcze (w jaki sposób)
Zdolności:
Dyspozycje instrumentalne
(pozamotywacyjne) warunkujące
efektywność uczenia się i wykonywania
poszczególnych działań
Werbalne (językowe)
Liczbowe (matematyczne)
Abstrakcyjno-logiczne (rozumowanie)
Wzrokowo-przestrzenne
Społeczno-emocjonalne
Werbalne (językowe):
Łatwość opanowywania języków i
sprawność w posługiwaniu się nimi –
precyzyjne rozumienie i płynne wytwarzanie
wyrazów, fraz i zdań, prawidłowe
posługiwanie się regułami gramatycznymi i
ortograficznymi, wyczucie stylu, używanie
idiomów, przenośni, metafor, itd.
Liczbowe (matematyczne)
Łatwość dostrzegania relacji ilościowych,
sprawność wykonywania działań
arytmetycznych, łatwość rozumowania w
przypadku stosowania materiału liczbowego
(np. łatwość opanowywania i stosowania
wzorów matematycznych)
Abstrakcyjno-logiczne
Sprawność rozumowania indukcyjnego i
dedukcyjnego na materiale abstrakcyjnym
(pojęcia, symbole) - np. klasyfikowanie,
analogie, wnioskowanie sylogistyczne
(prawda, fałsz)
Wzrokowo-przestrzenne
Umiejętność dostrzegania różnic między
przedmiotami, umiejętność operowania
reprezentacjami umysłowymi przekształceń
i przemieszczeń fizycznych (np. rotacja
wyobrażeniowa)
Społeczno-emocjonalne
Łatwość rozumienia i interpretowania
sytuacji społecznych.
Umiejętność dostrzegania niewerbalnych
przejawów emocji oraz prawidłowe
rozumienie werbalnych i niewerbalnych
emocji.
Różnice intraindywidualne
Zróżnicowany poziom różnych zdolności w
przypadku tej samej osoby
Wniosek dla diagnozy: konieczność
stosowania diagnozy profilowej.
Dostępne testy dla dorosłych:
WAIS-R, APIS-P, APIS-Z, TIS, Omnibus
Zmienna – zdolności
Analiza profilowa – zdolności:
matematyczno-logiczne, werbalne,
logiczno-werbalne, do reprodukcji nabytej
wiedzy.
60 zadań zamkniętych (po 15 na skalę).
Zmienna – zdolności
Analiza profilowa – zdolności: abstrakcyjno-
logiczne, werbalne, wzrokowo-przestrzenne,
społeczne
105 zadań w 8 testach (5 po 15 zadań i 3 po
10 zadań)
Zmienna – inteligencja ogólna i dwa
czynniki składowe: rozumowanie i wiedza
60 zadań: antonimy, sylogizmy, analogie
werbalne, szeregi liczb, wyrażenia
frazeologiczne
Tylko dla osób z co najmniej średnim
wykształceniem.
Dwa główne sposoby rozumienia:
- suma posiadanych zdolności
- zdolność ogólna („g” Spearmana)
Zgodnie z nimi rozwój inteligencji to:
- rozwój każdej ze zdolności osobno
- poszczególne zdolności rozwijają się w
toku rozwoju inteligencji ogólnej
(różnicowanie)
Inteligencja skrystalizowana: pomiar
różnych zdolności (profil + wynik ogólny)
Inteligencja płynna: pomiar potencjału
intelektualnego, niezależnego od
doświadczeń
(czy jest to w ogóle możliwe ?)
Założenie : Uniwersalność materiału i
operacji umysłowych wykorzystywanych w
zadaniach.
Krytyka:
1. Testy oparte na materiale
geometrycznym nie są „czyste kulturowo”
2. Nie ma „czystego kulturowo” materiału
ani operacji umysłowych
Wniosek: Testy mogą mieć jedynie
zredukowany czynnik kulturowy
Cztery wersje dla dorosłych:
TMS-K wersja klasyczna;
TMS-R – wersja równoległa;
TMS-Plus – nowa wersja klasycznej
TMS-Z – wersja dla zaawansowanych
(część I – 12 zadań ćwiczeniowych,
część II - 36 zadań zasadniczych)
Wersje dla dzieci i młodzieży: WISC-R, APIS-
P,
TMS-K
Inne testy:
DSR - Dziecięca Skala Rozwojowa (od 2
miesięcy do 3 lat)
Columbia (od 4 do 10 lat) bada zdolność do
rozumowania: test tablic – dziecko wskazuje
niepasujący element (3 próbne – 67
właściwych)
Leiter – Międzynarodowa Wykonaniowa
Skala Leitera – dzieci od 3 do 15 lat, normy
dla dzieci głuchych, 52 zadania – klocki.
DMI-2 – Diagnoza Możliwości
Intelektualnych, dzieci w wieku 6 – 13 lat,
diagnoza w oparciu o sprawność operacj9i
konkretnych
Wobec zadań: mała trafność „ekologiczna” –
oderwanie od życia
Wobec standaryzacji – pozorna
sprawiedliwość
Wobec ujęcia liczbowego – ogranicza
praktyczną użyteczność diagnozy
Wobec trafności – rzadko uzyskujemy dane
o trafności prognostycznej
Ocena myślenia operacyjnego –
umiejętność klasyfikacji: prostej,
hierarchicznej, multiplikacyjnej
Ocena myślenia operacyjnego na poziomie
formalnym: rozwiązywanie sylogizmów
Ocena krytycyzmu myślenia:
powstrzymywanie się przed odpowiedzią,
pomijanie nieistotnych informacji
Cel: określenie „strefy najbliższego
rozwoju” (Wygotski)
- umiejętność skorzystania z naprowadzanie
na właściwe rozwiązanie
Funkcje wykonawcze: nadzorcze,
kontrolujące i kierujące aktywnością
poznawczą WCST (Test Sortowania z
Wisconsin)
Uwaga: Test Uwagi i Spostrzegawczości TUS
Zainteresowania – dwa pytania podstawowe:
- kategoryzacja
- sposób pomiaru
Kategoryzacja (przykład):
- Dane
- Rzeczy
- Ludzie
- Idee
Diagnoza:
Zainteresowań konkretnymi czynnościami:
językowo-logiczne, matematyczno-logiczne,
praktyczno-techniczne, praktyczno-
estetyczne, opiekuńczo-usługowe,
kierowniczo-organizacyjne, biologiczne.
Preferencji dla określonych warunków pracy:
- planowanie lub improwizacja
- słabo bądź silnie stymulujące środowisko
Preferencja dla określonych czynności
(tak/nie)
Ocena w skali chęci lub niechęci do
wykonywania określonych zadań
Wybór czynności
Wykonywanie próbek różnych zadań
Preferencje dotyczące sposobu
funkcjonowania poznawczego
- uwarunkowane osobowościowo
- nie wiążą się z inteligencja ogólną
- nie podlegają globalnemu wartościowaniu
(lepsze/gorsze)
- nie są jednakowo użyteczne w konkretnych
sytuacjach
Impulsywność – tendencja do szybkiego
rozwiązywania problemów poznawczych i
popełniania dużej liczby błędów
Refleksyjność – tendencja do długiego
namysłu i wyboru poprawnego rozwiązania
Test Porównywania Figur i Kształtów MFF
(tylko dla dzieci w wieku szkolnym)
FCZ-KT – (Formalna Charakterystyka
Zachowania – Kwestionariusz
Temperamentu) test oparty na Regulacyjnej
Teorii Temperamentu – pozwala na analizę
profilową
EAS – oparty na teorii Bussa-Plomina
PTS – oparty na teorii Pawłowa
Skala Jawnego Niepokoju – Jaki jesteś (dla
dzieci i młodzieży)
STAI – Inwentarz Stanu I Cechy Lęku (teoria
Spielbergera) – istnieje też wersja dla dzieci
Kwestionariusz Nadziei Podstawowej KNS –
wersja dla dorosłych, BHI-12 – wersja dla
młodzieży
Kwestionariusz do badania Kryzysu w
Wartościowaniu KKW
Skala Postaw Być i Mieć
Skala Wartości Schelerowskich
Inwentarz Osobowości – NEO-FFI i NEO-PI-R
oparte o koncepcję Wielkiej Piątki
CISS - kwestionariusz radzenia sobie w
sytuacjach stresowych
IPP – kwestionariusz do oceny płci
psychologicznej
Skala Dyrektywności
UMACL – Przymiotnikowa Skala Nastroju
Skala Dyrektywności – do badania
osobowości autorytarnej
Dwie wersje – pełna 26 pytań i skrócona 15
pytań
Brak dobrych norm
UMACL – nastrój jako doświadczenie
afektywne: pobudzenie napięciowe,
pobudzenie energetyczne, tonus
hedonistyczny (skala przymiotnikowa)
Testy diagnostyczne uszkodzeń CUN (testy
organiczne)
- Test Pamięci Wzrokowej Bentona
- DUM Diagnoza Uszkodzeń Mózgu
- MINIMENTAL – Krótka Skala Oceny Stanu
Umysłowego
- RFTT – Test Płynności Figuralnej Ruffa
Większość popularnych testów ma wersje
komputerowe.
Zalety:
- szybkie i bezbłędne liczenie wyników
- możliwość badania wielu osób naraz
- możliwość tworzenia własnej bazy danych a
w konsekwencji własnych norm.
Wady:
- brak obserwacji
- brak norm (zakłada się, że normy są takie
same)