Akademia Ekonomiczna im. Karola
Adamieckiego w Katowicach
Koncepcje zarządzania
Podejście systemowe
i sytuacyjne w zarządzaniu
Prezentację przygotowały:
Gabriela Sekuła
Zuzanna Stec
Akademia Ekonomiczna im. Karola
Adamieckiego w Katowicach
Koncepcje zarządzania
Podejście systemowe
i sytuacyjne w zarządzaniu
Prezentację przygotowały:
Gabriela Sekuła
Zuzanna Stec
„Jeśli myślisz rok naprzód,
zasiej ziarno
Jeśli myślisz dziesięć lat naprzód,
zasadź drzewo
Jeśli myślisz sto lat naprzód, kształć
ludzi.
Zasiewając ziarno, raz zbierzesz plon
Sadząc drzewo, zbierasz plon
dziesięciokrotny
Kształcąc ludzi (i siebie), zbierasz
plon stukrotny „
(anonimowy poeta chiński VI p.n.e.)
PODEJŚCIE SYSTEMOWE
ORGANIZACJA JAKO
SYSTEM
PEWNA WYODRĘBNIANA,
SKOMPLIKOWANA CAŁOŚĆ ZŁOŻONA
Z WIELU POWIĄZANYCH ZE SOBĄ
PODSYSTEMÓW I ELEMETÓW
WCHODZĄCYCH W RELACJE
ZE ŚRODOWISKIEM.
SYSTEM JAKO CAŁOŚĆ NIE JEST SUMA CZĘŚCI
POSIADA BOWIEM WŁASNOSCI
NIEREDUKOWALNE DO CECH SWOICH
ELEMENTÓW
SPOJRZENIE
SYSTEMOWE
Podejście systemowe
w zarządzania polega
na zrozumieniu powiązań
między procesami
w organizacji i zarządzaniu
tymi powiązaniami tak, aby
cele organizacji (systemu)
były realizowane skutecznie
i efektywnie pomimo
zmienności uwarunkowań
i zakłóceń w przebiegu
poszczególnych procesów.
Podstawowe założenie podejścia
systemowego brzmi:
...„rzeczy skomplikowane
należy badać
w ich
skomplikowaniu”....
(P. M. Senge)
...”sztuka myślenia systemowego polega na dostrzeżeniu
poprzez złożoność struktur leżących u podstaw i
generalizujących zmiany. Złożoność rozjaśnia przyczyny i
tłumaczy jak w trwały sposób można je skorygować..”
Traktowanie organizacji jako złożonego systemu
wielokierunkowych wzajemnych relacji, zamiast
linearnych łańcuchów przyczynowo-skutkowych,
Dostrzeganie charakteru zmian w czasie,
Uwrażliwianie na subtelność wzajemnych
powiązań.
TROCHĘ HISTORII
Podstawy myślenia systemowego
sformułował Ludvig von Bertalanffy
w 1937 roku.
Istotną role w rozwoju tej myśli odegrał
Robert Wiener (twórca cybernetyki).
Rozwój teorii nastąpił dopiero po
wojnie, w związku z badaniami
przeprowadzonym na potrzeby
wojenne.
ELEMENTAMI CAŁOSCI
SYSTEMU SĄ:
Nakład
Nakłady: zasoby rzeczowe, ludzkie,
finansowe i informacyjne pobierane
przez organizację z otoczenia.
Procesy
Procesy: techniczne i kierownicze które
przetwarzają nakłady w wyniki.
Wyniki
Wyniki: produkty, usługi (materialne
i niematerialne), zyski i straty,
zachowania pracownicze i informacyjne.
Sprzężenie zwrotne
Sprzężenie zwrotne: reakcja otoczenia na
wyniki systemu.Możemy wyróżnić:
-
Wzmacniające (intensyfikujące)
-
Równoważące (stabilizujące)
-
Opóźnienia
GRAFICZNY UKŁAD MODELU
SYSTEMOWEGO
Według T. Stalewskiego w „(…) ujęciu
systemowym organizacja definiowana
jest jako system, to znaczy, że jest ona
układem zbudowanym z części, które
pozostając we wzajemnej interakcji,
realizują cele wyznaczone potrzebami
szerszego układu lub otoczenia, którego
organizacja
jest
częścią.
Potrzeby
otoczenia stają się celami organizacji,
określają jej strukturę oraz funkcje jej
elementów składowych, które z kolei
są systemem mniejszych elementów
składowych - aż do pojedynczych ról
organizacyjnych. Role te integrują
uczestników organizacji w spójną
i pozostającą w równowadze całość,
permanentnie adaptującą się do potrzeb
otoczenia.”
Cechy organizacji w myśl
podejścia systemowego:
1. Podejście systemowe zakłada, że organizacje tak jak
organizmy są „otwarte” na otoczenie i jeżeli chcą
przetrwać to muszą znajdować się w odpowiedniej
relacji z tym otoczeniem.
2. Poszczególne podsystemy (społeczny, ekonomiczny,
techniczno-technologiczny) uporządkowane według
określonych reguł.
3. Wzajemne oddziaływanie na siebie poszczególnych
podsystemów.
Myślenie systemowe to prawdziwe wyzwanie dla
współczesnych organizacji. Znacznie trudniej jest
zintegrować nowe narzędzia niż po prostu
zastosować je oddzielnie.
Umiejętność myślenia systemowego integruje:
doskonalenie umiejętności zawodowych,
ujawnianie i wyjaśnianie myślowych modeli
działania ludzi i organizacji,
tworzenie wspólnej wizji przyszłości organizacji,
umiejętność organizacyjnego uczenia się i
doskonalenia w zespole.
Stapiając je w jedną całość teorii i praktyki
wzmacnia ich działanie i przypomina nam, że
całość może przekroczyć sumę części.
Podejście sytuacyjne
(oddolne)
Pojawiło się w latach 60-tych XX w., zyskało
aprobatę w latach 70-tych.
Współtórcami tej koncepcji są min. :
P.L. Lawrance i J. W. Lorch.
Rozwinęło się na skutek braku zaufania
do tworzenia zasad i procedur, których
nikt nie rozumie poza ich twórcami.
Styl sytuacyjny (podejście
sytuacyjne)
To nurt w teorii zarządzania stwierdzający, że każdą
sytuację należy rozpatrywać indywidualnie,
Styl ten przez wielu jest uznawany za połączenie
innych podejść do zarządzania niż osobny nurt
stwierdza bowiem, że dana sytuacja jest najlepiej
rozumiana przez zarząd organizacji i to on powinien
dostosować do niej konkretne rozwiązania
wynikające z innych teorii,
Inne nurty w teorii zarządzania takie jak podejście
naukowe czy human relations podają konkretne
sposoby zarządzania organizacją, natomiast w tym
nurcie dąży się do korzystania z różnych rozwiązań
zależnie od zastanej sytuacji.
Główne koncepcje w obrębie
sytuacyjnego podejścia do
organizacji:
Organizacje są systemami otwartymi, trzeba
nimi starannie zarządzać, aby zaspokajać
i równoważyć ich wewnętrzne
potrzeby,
Nie istnieje jeden najlepszy sposób
organizowania, wybór najodpowiedniejszej
formy organizacji zależy od zadania i
otoczenia, w którym trzeba działać,
W zarządzaniu należy zatroszczyć się
o osiągania „dobrego dopasowania”.
Do wykonywania w obrębie organizacji
różnych zadań mogą być potrzebne różne
podejścia do zarządzania, a w różnego
typu warunkach otoczenia potrzebne są
odmienne typy czy „gatunki organizacji”.
Tezy zwolenników podejścia:
Nie ma metody działania uniwersalnej,
optymalnej, istnieje wiele rozwiązań
alternatywnych, w których jedno może
okazać się odpowiednie w konkretnej
sytuacji i warunkach,
To podejście do zarządzania sugeruje,
że właściwe zachowanie
kierownicze zależy od szerokiego
zestawu elementów.
Podejście sytuacyjne uwzględnia
między innymi to że:
kierownicy znają organizację i otoczenie, dlatego
też najlepiej potrafią określić jej dostosowanie
do sytuacji i jej złożoność w zmieniającym
się otoczeniu,
zadaniem kierowników jest ustalenie najlepszej
metody w danych warunkach z punktu
widzenia zrealizowania celów organizacji,
dla określenia zmian wykorzystuje się różne
zmienne sytuacyjne, przy czym najczęściej
wielkość organizacji i stopień rutyny w
technologii, niepewność środowiska i różnice
indywidualne pracowników.
F. Fiedler wyróżnił 3 czynniki od
których zależy efektywność w
konkretnej sytuacji:
1.Stosunki między kierownikiem, a
członkami grupy,
2.Struktura zadań,
3.Zakres władzy stanowiska kierowniczego.
Wymienione czynniki wpływają na sytuację
kierowania, od której zależy powodzenie
danego stylu kierowania zespołem
Styl sytuacyjny wymaga
od kierownika różnych
cech
bezpośrednie kontakty
jako środek
koordynacyjny działania
,
wysoka innowacyjność
ukierunkowana
na dostosowanie się przedsiębiorstwa
do warunków zewnętrznych,
rozwinięta komunikacja
wertykalna,
horyzontalna i ukośna,
wysoko rozwinięta
kolegialność,
ustalanie celów działania
przedsiębiorstwa przez dyrekcję
w zależności od priorytetu zadań.
Wysoka elastyczność
zdecentralizowane formy
organizacyjne
i wysoka partycypacja
Z podejściem sytuacyjnym
nierozerwalnie związane jest
przywództwo sytuacyjne
Przywództwo Sytuacyjne to jeden z bardziej
skutecznych
i
powszechnie
stosowanych
modeli
przywództwa.
Opracowane w 1968 roku przez Paula Herseva i Kena
Blancharda, oparte na nurcie sytuacyjnym.
Zakłada ono, iż dobry szef powinien dostarczać swemu
podwładnemu tego, czego ten ostatni potrzebuje, by
skutecznie realizować stawiane przed nim zadania.
"Przywództwo" dlatego, że szef powinien opierać swój
wpływ na podwładnych nie tylko na hierarchii służbowej
ale również na zbudowanym przez siebie autorytecie
(który buduje poprzez swój sposób zarządzania).
"Sytuacyjne"
dlatego,
że
sposób
zachowania
przełożonego zależy od sytuacji w jakiej znajduje się jego
podwładny.
www.blanchardinternational.pl
Przywódca wg Blancharda powinien
posiadać
trzy kompetencje:
1. umiejętność
odpowiedniego
zdiagnozowania sytuacji
oraz określenia potrzeb
pracownika,
2. umiejętność stosowania
różnych stylów
przywództwa odpowiednio
do etapu rozwoju
pracownika,
3. umiejętność porozumienia
się w pracownikiem co do
stylu kierowania, aby
efektywniej zrealizować
cel.
Umiejętność zastosowania
odpowiedniego zachowania przynosi
wiele korzyści:
Wielu konfliktów można uniknąć;
Lepsza współpraca z pracownikami;
Lepsza znajomość pracowników i możliwość
oddziaływania na nich.
Podejście
systemowe:
Podejście
sytuacyjne:
Uznanie wewnętrznych
zależności
Uznanie sytuacyjnego
charakteru zarządzania
Zespołowe patrzenie na całość Wykorzystanie rozwiązań
sprawdzających się w
praktyce
Uznanie wpływów otoczenia i
zmian zachodzących w czasie
Reakcja na szczególne cechy
sytuacji
Potencjał społeczny
organizacji
Silny przywódca potrafiący
rozpoznać sytuacje i
zastosować odpowiednie
metody aby osiągnąć
zamierzony cel
Oba te podejścia integrują w celu
sprawnego i skutecznego zarządzania
możliwość wykorzystanie różnych narzędzi,
technik, pojęć i teorii podejścia
klasycznego (bieżąca troska o
efektywność i wydajność),
behawioralnego (bieżąca troska o
zachowanie organizacyjne i
znaczenie zasobów ludzkich),
ilościowego (bieżąca troska o modele
ilościowej teorii zarządzania i zarządzani
operacyjnego) w natężeniu i proporcji
zależnej od specyfiki i potrzeb danej
organizacji.
Bibliografia:
www.wiedzainfo.pl
iso-ngo.pl
A. Stabryła, Zarządzanie strategiczne w teorii i
praktyce firmy, PWN 2000 r.
G. Morgan, Obrazy organizacji, PWN 2008 r.
A. Oleksiuk, Problemy organizacji, Kęty Tekst 2007 r.
P. M. Senge, Piąta dyscyplina, Kraków 2006