PowerPoint Presentation

Prawo prasowe, Dz. U. 1984 nr 5 poz. 24

Art. 15
1. Autorowi materiału prasowego przysługuje prawo

zachowania w tajemnicy swego nazwiska

2. Dziennikarz ma obowiązek zachowania w tajemnicy:
1) danych umożliwiających identyfikację autora materiału

prasowego, listu do redakcji lub innego materiału o tym

charakterze, jak również innych osób udzielających informacji

opublikowanych albo przekazanych do opublikowania, jeżeli

osoby te zastrzegły nieujawnianie powyższych danych,

2) wszelkich informacji, których ujawnienie mogłoby

naruszać chronione prawem interesy osób trzecich.

3. Obowiązek, o którym mowa w ust. 2, dotyczy również

innych osób zatrudnionych w redakcjach, wydawnictwach

prasowych i innych prasowych jednostkach organizacyjnych.

Prawo prasowe, Dz. U. 1984 nr 5 poz.



Art. 16.
1. Dziennikarz jest zwolniony od zachowania

tajemnicy zawodowej, o której mowa w art. 15

ust. 2, w razie gdy informacja, materiał

prasowy, list do redakcji lub inny materiał o

tym charakterze dotyczy przestępstwa

określonego w art. 240 Kodeksu karnego albo

autor lub osoba przekazująca taki materiał

wyłącznie do wiadomości dziennikarza wyrazi

zgodę na ujawnienie jej nazwiska lub tego

materiału.

Prawo prasowe, Dz. U. 1984 nr 5 poz.

art. 16
2. Zwolnienie, o którym mowa w ust. 1,

dotyczy również innych osób zatrudnionych w

redakcjach, wydawnictwach prasowych i

innych prasowych jednostkach

organizacyjnych.
3. Redaktor naczelny powinien być w

niezbędnych granicach poinformowany o

sprawach związanych z tajemnicą zawodową

dziennikarza; powierzoną mu informacją albo

inny materiał może ujawnić jedynie w

wypadkach określonych w ust. 1.

Tajemnica dziennikarska

Prawo prasowe dopuszcza zwolnienie z

zachowania tajemnicy dziennikarskiej

tylko w przypadku powzięcia informacji

o przygotowaniach do najcięższych

przestępstw, takich jak morderstwo,

ludobójstwo, katastrofa zbiorowa, atak

na ustrój państwa, prezydenta albo siły

zbrojne.

Tajemnica dziennikarska

Sąd zwalnia dziennikarza z obowiązku zachowania

tajemnicy m.in. wtedy, gdy jest to niezbędne dla dobra

wymiaru sprawiedliwości, a okoliczność ta nie może być

ustalona na podstawie innego dowodu.

Według Kodeksu postępowania karnego, osoby

zobowiązane do zachowania tajemnicy (nie tylko

dziennikarze, ale i adwokaci lub lekarze), mogą odmówić

zeznań co do "okoliczności, na które rozciąga się ten

obowiązek", chyba że sąd zwolni je z tajemnicy.

Przesłuchanie takie odbywa się za zamkniętymi drzwiami.

Prawo mówi, że zwolnienie dziennikarza od obowiązku

zachowania tajemnicy "nie może dotyczyć danych

umożliwiających identyfikację autora materiału prasowego,

listu do redakcji lub innego materiału o tym charakterze, jak

również identyfikację osób udzielających informacji", jeśli te

osoby zastrzegły sobie nieujawnianie swych danych.

Tajemnica dziennikarska

Tajemnica zawodowa dziennikarza "stanowi istotny

czynnik niezależności prasy i stwarza korzystne

warunki dla uzyskania zaufania społecznego. Pozwala

bowiem na własną ocenę różnych przejawów życia

społecznego bez konieczności ujawniania różnych

źródeł informacji lub nazwiska autora materiału

prasowego. Chroniąca dziennikarza tajemnica

zawodowa - zdaniem Sądu Najwyższego - eliminuje

możliwy wpływ na treść publikacji ze strony czynników

politycznych i administracyjnych, w tym także policji,

organizacji społecznych i zawodowych, różnych grup

interesów, czy poszczególnych zainteresowanych

osób" - taki pogląd jeszcze na gruncie k.p.k. z 1969 r.

wyraził Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu

sędziów z 19 stycznia 1995 r., I KZP 15/94. W gruncie

rzeczy SN uzasadnia tutaj, dlaczego przy pomocy

ustawowo chronionej tajemnicy dziennikarskiej należy

oddzielić dziennikarstwo od władzy państwowej.

Afera Watergate i tajemnica dziennikarska

Afera Watergate (ang. Watergate

scandal lub prostu Watergate) to

nazwa skandalu politycznego i kryzysu

konstytucyjnego, który dotknął Stany

Zjednoczone w pierwszej połowie lat

70. W jego wyniku prezydent Richard

Nixon został zmuszony ustąpienia ze

stanowiska Prezydenta USA.

Afera Watergate i tajemnica dziennikarska

Przyczyną afery były bezprawne działania

administracji Richarda Nixona skierowane przeciwko

jego przeciwnikom politycznym. Działania te

rozpoczęły na początku lat 70., gdy Nixon, zagrożony

utratą poparcia wyborców przez wojnę wietnamską,

chcąc zapewnić sobie wybór na drugą kadencję,

podjął się realizacji bezprawnych działań. Założył

specjalny „Komitet Reelekcji Prezydenta”. Oficjalnie

organizację do wspierania jego kampanii wyborczej.

Nieoficjalnie była to grupa ludzi lojalnych wobec

prezydenta, których zadaniem było przeprowadzanie

nielegalnych działań mających zaszkodzić

przeciwnikom politycznym Nixona. Jedną z akcji tej

grupy była próba skompromitowania Daniela

Ellsberga który leczył się u psychiatry, w celu

znalezienia w nich kompromitujących informacji.

Afera Watergate i tajemnica

dziennikarska

Członkowie KRP próbowali w nieudolny sposób

zainstalować podsłuch w biurze sztabu

wyborczego Partii Demokratycznej w

kompleksie Watergate. W poł. czerwca 1972

roku złapano na gorącym uczynku 5 osób w

tym człowieka działającego w KRP, bliskiego

współpracownika doradcy Nixona. Sprawa nie

była wyjaśniona przez wyborami

prezydenckimi w 1972, gdyż nie było dowodów

(wiarygodnych źródeł informacji)

, które

pozwoliłyby na oskarżenie samego Prezydenta

USA.

Afera Watergate i tajemnica dziennikarska

Dopiero dwóch młodych dziennikarzy

dziennika Washington Post, Carl Bernstein i

Bob Woodward otrzymali od swojego

źródła

dziennikarskiego

, którego nazwali Deep

Throat (głębokie gardło) wiarygodnie

informacje, które pomogły doprowadzić do

inicjatora bezprawnych działań, czyli

Prezydenta USA Richarda Nixona.

Przesłuchania przed senacką komisją tzw.

Senate Watergate Committee, miały

miejsce od 17 maja do 7 sierpnia 1973 r. i

doprowadziły w późniejszym czasie do

pierwszego w historii USA ustąpienia

urzędującego Prezydenta.

Afera Watergate i tajemnica dziennikarska

Dopiero

31 maja 2005

dziennikarze

ujawnili, że „głębokim gardłem” był

Mark Felt, wicedyrektor FBI,

bezpośrednio zaangażowany w

dochodzenie w sprawie włamania w

kompleksie Watergate. Felt był

zaszokowany próbami zatuszowania

włamania przez administrację

prezydencką i zdecydował się

współpracować z dziennikarzami.

Problemy związane z tajemnicą

dziennikarską

W maju 2005 roku dwóch dziennikarzy

śledczych Gazety Wyborczej Tomasz

Stelmasiak i Marcin Patora, autorzy tekstu

„Łowcy skór” opisali w artykule „Gang w

komendzie głównej” grupę przestępczą,

rzekomo działającą w Komendzie Głównej

Policji. Grupa była odpowiedzialna za

napady na tiry i za handel kradzionym

sprzętem. „Informatorem” w tej sprawie był

Komendant Wojewódzki Policji Janusz

Tkaczyk, który w świadomie został

okłamany przez szefa Centralnego biura

Śledczego z Olsztyna Jan Markowskiego.

Problemy związane z tajemnicą

dziennikarską

Autorzy tekstu byli laureatami

nagród: Kurt Schork Award oraz

nagrody m.in. Grand Press 2002 w

kategorii dziennikarstwo śledcze za

cykl „Łowcy skór”.

„

Markowski dawał nam wiarygodne

informacje, wszystkie bez pudła,

prawdziwe. To uśpiło naszą czujność.

I to był nasz podstawowy błąd - mówi

Patora”

(wywiad do Newsweeka)

Problemy związane z tajemnicą

dziennikarską

Nagana z wpisem do akt to kara jaką

ponieśli dziennikarze „Gazety

Wyborczej” Tomasz Patora i Marcin

Stelmasiak oraz zastępcy redaktora

naczelnego Piotr Stasiński i Piotr

Stacewicz za opublikowanie 23 maja br.

Tekstu „Gang w Komendzie Głównej”,

który nie znalazł potwierdzenia w

faktach.

(Press, czerwiec 2005)

Problemy związane z tajemnicą

dziennikarską

W materiale opartym tylko na anonimowych

źródłach nie było ani jednej wypowiedzi

przedstawicieli policji czy Ministerstwa

Spraw Wewnętrznych

(Newsweek, maj 2005)

Andrzej Krajewski, były szef Centrum

Monitoringu Wolności Prasy zauważa, że

"Wyborcza" najpierw twierdziła, że opierała

się na dwóch źródłach informacji, a w

rzeczywistości - jak to dziś wiadomo - miała

jedno. - To był pierwszy błąd. Drugi - że

następnego dnia podtrzymali zarzuty -

ocenia.

(Newsweek, maj 2005)

Problemy związane z tajemnicą

dziennikarską

Anna Marszałek (Rzeczpospolita): W tej

sprawie zostały popełnione szkolne błędy

dziennikarskie. Było tylko jedno źródło,

pozostałe były wtórne.

(Press, czerwiec 2005)

„

Prawdziwych informatorów chronimy i

zawsze będziemy chronić - taka jest żelazna

reguła uczciwej prasy. Jednak oszustów

będziemy demaskować. Tego również

wymaga uczciwość. Czy trzeba o tym

przekonywać?”

(Piotr Stasiński, Gazeta Wyborcza)

Document Outline