background image

 

 

 

ZARZĄDZANIE 

WIEDZĄ 

W ORGANIZACJI

 

Autorzy:
Małgorzata Bugaj
Elżbieta Maj
Anetta Starowicz

background image

 

 

STRUKTURA

1.

   

Dane, informacje, wiedza

2.

   

Definicje wiedzy

3.

   

Cechy wiedzy

4. Rodzaje wiedzy
5.

   

Geneza zarządzania wiedzą

6.

   

Pojęcia  zarządzania wiedzą

7.

   

Proces zarządzania wiedzą

8. Grupy celów zarządzania wiedzą
9. Ryzyko w zarządzaniu wiedzą

 

10. Organizacja ucząca się
11.

   

Proces tworzenia wiedzy organizacyjnej

12. Korzyści z zarządzania wiedzą

background image

 

 

DANE

INFORMACJE

WIEDZA

HIERARCHIA WIEDZY

Źródło: Opracowanie własne

background image

 

 

DANE

DANE – to surowe fakty, liczby lub 
inne szczegóły, dotyczące pewnego 
wydarzenia  

INFORMACJA

INFORMACJA – przetworzone 
dane, zinterpretowane tak, by 
mogły być pomocne dla odbiorcy 

WIEDZA

WIEDZA – świadomość i 
zrozumienie informacji oraz 
umiejętność efektywnego ich 
przetworzenia 

background image

 

 

SCHEMAT PRZETWARZANIA 

DANYCH W INFORMACJĘ

1. Kontekstualizacja – 

sformułowanie celu gromadzenia 
informacji 

2. Kategoryzacja – analiza jednostki 

lub kluczowego komponentu 

3. Kalkulacja – analiza statystyczna 

lub matematyczna 

4. Korekta – usunięcie zbędnych 

danych 

5. Kondensacja – przedstawienie 

danych 
w precyzyjnej i przejrzystej formie 

background image

 

 

CECHY INFORMACJI 

UŻYTECZNEJ

- Aktualność,
- Zrozumiałość dla odbiorcy,
- Związanie z teraźniejszością, 

ukierunkowanie na przyszłość,

- Operatywność (łatwość 

wykorzystywania)

- Dokładność i precyzja,
- Pewne pochodzenie
 

background image

 

 

WIEDZA TO

  informacja i doświadczenia umożliwiające 

dostosowanie się do otoczenia i rozwój (S. 
Kwiatkowski)

  informacja przedłożona do produktywnego 

użytku, jest indywidualna i często trudna do 
ogarnięcia oraz może być nieuchwytna ( M. 
Armstrong)

 płynne połączenie wyrażonego doświadczenia, 

wartości, odpowiednio dobranych informacji 
oraz eksperckiego wglądu w jakieś zagadnienie, 
które zapewnia ramy dla oceny i włączenia 
nowych doświadczeń i informacji 
(T.H.Davenport, L. Prusak)

background image

 

 

WIEDZA TO

       

ogół 

wiadomości 

umiejętności 

wykorzystywanych 

przez 

jednostki 

do 

rozwiązywania problemów. Obejmuje elementy 
teoretyczne,  praktyczne,  a  zarazem  ogólne 
zasady 

szczegółowe 

wskazówki 

postępowania. 
Podstawą  wiedzy  są  informacje  i  dane.  Jest 
ona zawsze związana z konkretną osobą. 
Wiedza  jest  dziełem  jednostek  i  reprezentuje 
ich 

przekonania 

dotyczące 

zależności 

przyczynowo-skutkowych  (G.  Probst,  S.  Raub, 
K. Romhardt).

background image

 

 

CECHY WIEDZY:

dominacja

 –  wiedza  jest  najważniejszym  zasobem wśród 

pozostałych, ma strategiczne znaczenie dla funkcjonowania 
każdego przedsiębiorstwa. 

niewyczerpalność

  –  wartość  zasobów  wiedzy  nie 

zmniejsza  się  wraz  z  ich  przekazywaniem,  wręcz 
przeciwnie,  po  wykonaniu  zadania  na  rzecz  kontrahenta, 
przekazana wiedza nie tylko pozostanie u usługodawcy, ale 
prawdopodobnie  zostanie  rozwinięta  o  nowe  elementy 
zdobyte w trakcie procesu nauczania.

 symultaniczność

  –  wiedza  w  tym  samym  czasie  może 

być wykorzystywana przez wiele firm jednocześnie i  wielu 
miejscach  naraz.  Posiadając  wiedzę  nie  posiadamy  do  niej 
wyłączności,  o  ile  nie  posiadamy  praw  autorskich, 
patentów, itp.

nieliniowość

  –  posiadanie  dużych  zasobów  wiedzy  nie 

decyduje  bezpośrednio  o  przewadze  konkurencyjnej,  ale  w 
praktyce  pozwala  na  uzyskanie  takiej  przewagi  nad 
przedsiębiorstwami uboższymi w zasoby wiedzy.

background image

 

 

 

 RODZAJE WIEDZY:

• wiedza  jawna  -  inaczej  formalna, 

uzewnętrzniona 

więc 

jasno 

sprecyzowana  i  usystematyzowana. 
Wiedza jawna charakteryzuje się łatwą 
dostępnością 

możliwością 

wykorzystania.

 

• wiedza  ukryta  -  inaczej  cicha  – 

gromadzi się wraz z doświadczeniem w 
każdym 

człowieku 

a  mimo  to  nie  potrafimy  jej  jasno 
sprecyzować 
i przekazać.

background image

 

 

GENEZA 

ZARZĄDZANIA 

WIEDZĄ 
W ORGANIZACJACH

1987 – początek koncepcji zarządzania

 pierwsza zorganizowana w Stanach 

Zjednoczonych konferencja dotycząca 
„Zarządzania wiedzą w XXI” wieku,

  powstanie w Szwecji tzw. grupy Konrada, 

która zainicjowała pracę nad kapitałem 
intelektualnym,

 druga połowa lat 90-tych – rozwój 

Zarządzania wiedzą spopularyzowany przez 
Japończyka Ikujiro Nonaka. 

background image

 

 

POJĘCIE ZARZĄDZANIA 

WIEDZĄ:

 

system 

zaprojektowany, 

by 

pomóc 

przedsiębiorstwom 

zdobywaniu, 

analizowaniu, wykorzystywaniu wiedzy w celu 
podejmowania  szybszych,  mądrzejszych  i 
lepszych  decyzji  dzięki  czemu  mogą  one 
osiągnąć  przewagę  konkurencyjną  (Ernst  & 
Young)

  proces  identyfikowania,  zdobywania  i 

wykorzystywania  wiedzy  mający  na  celu 
poprawę  pozycji  konkurencyjnej  organizacji 
(A.Andersen)

background image

 

 

POJĘCIE ZARZĄDZANIA 

WIEDZĄ:

sztuka  przetwarzania  informacji  i  aktywów 

intelektualnych  w  trwałą  wartość  dla 
klientów 

pracowników 

organizacji 

(Price 

Waterhouse Coopers)

  jest  procesem  za  pomocą,  którego 

organizacja 

generuje 

bogactwo 

na 

podstawie 

swoich 

intelektualnych 

lub 

opartych 

na 

wiedzy 

aktywach 

organizacyjnych 
(W.R. Bukowitz, P.W. Williams)

background image

 

 

Z zewnątrz
i wewnątrz
organizacji

W umysłach i 
instrumentach

Formalny
i nieformalny

W organizacji
W produkcie

POZYSKIWANIE

I ROZWIJANIE

KODYFIKACJA TRANSFER WYKORZYSTANIE

PROCES WIEDZY

Źródło: Opracowanie własne

background image

 

 

Pozyskiwanie wiedzy 

(udoskonalanie, tworzenie)

 

  

 źródła wewnętrzne - protokoły z zebrań, 

reklamacje  i  skargi,  wewnętrzne  banki 
danych,  Intranet,  sprawozdania  osób 
zajmujących 

się 

obsługą 

klienta, 

doświadczenia 

zaopatrzeniowców 

kontaktach 
z dostawcami, wiedza osób zatrudnionych 
itp.

 źródła 

zewnętrzne 

wymiana 

doświadczeń  na  sympozjach,  literatura 
fachowa,  szkolenia,  sieć  kontaktów  z 
innymi  przedsiębiorstwami,  zewnętrzne 
banki danych, itp.

background image

 

 

Kodyfikacja  to  przekształcenie  wiedzy  w 

dokumenty,  nośniki  elektroniczne,  zapisy 
multimedialne itp. 

 
Kodyfikacja wiedzy ukrytej to najczęściej:

 

  Mapy  wiedzy    -  rysunki,  tabele,  dowolne 

prezentacje 

graficzne, 

na 

których 

przedstawiono  źródła  i  rodzaje  wiedzy. 
Lokalizuje  się  osoby  posiadające  jakiś 
określony typ wiedzy, kieruje do określonych 
obszarów  informacyjnych,  np.  danych  o 
sprzedaży, itp.

 

Mapy 

ekspertów 

– 

wykaz 

osób 

pracujących 

dla 

przedsiębiorstwa 

podziałem  np.  na  kategorie  najczęściej 
pojawiających się problemów. 

background image

 

 

TRANSFER WIEDZY (dzielenie się 
wiedzą)

to  jej  udostępnianie  zainteresowanym 
osobom,
może  się  odbywać  w  sposób  formalny  lub 
nieformalny

 

Transfer odbywa się poprzez:

 Transmisję

 –  polegającą na wysyłaniu 

i  prezentowaniu  wiedzy  potencjalnemu 
odbiorcy

  Absorbcję

  –  polegającą  na  przyjęciu 

wiedzy w celu późniejszego wykorzystania

background image

 

 

Transfer wiedzy jawnej

–  odbywa  się  za  pomocą    sieci 
telefonicznej,  poprzez  sieć  komputerową, 
a  w  przypadku  dokumentów  ma  miejsce 
ich fizyczne przemieszczanie

Transfer wiedzy ukrytej

 

–  odbywa  się  niekonwencjonalnie,  np.  w 
trakcie 

nieformalnych 

spotkań 

pracowników,  w  czasie  luźnej  wymiany 
opinii i doświadczeń
 

background image

 

 

BARIERY PROCESU 

DZIELENIA SIĘ WIEDZĄ

1. Poczucie bezpieczeństwa 
2.  Brak  zaufania  do  współpracowników  i 

przełożonych

3. Obawa błędu
4. Niedocenienie wartości posiadanej wiedzy
5. Brak mechanizmu przekazywania wiedzy
6.Brak  czasu  na  przekazywanie  wiedzy, 

spostrzeżeń, doświadczeń

7.  Niechęć  do  korzystania  z  technologii 

przekazywania wiedzy.

 

background image

 

 

ZACHOWYWANIE WIEDZY 

OBEJMUJE:

 

1.Selekcję 

2. Uaktualnianie

3. Przechowywanie 

4. Ochronę
 

background image

 

 

ELEMENTARNE DZIAŁANIA PRZYDATNE 

NA ETAPIE OCHRONY WIEDZY

  w  zakresie  ochrony  zbiorów  wiedzy 

skodyfikowanej:

-  stosowanie  kilku  stopni  „wtajemniczenia”  i 

dostępu do zbiorów wiedzy,

- kody dostępu do baz danych,

- selektywne  udzielanie  zgody  na  korzystanie 

z baz danych

 w  zakresie  ochrony  wiedzy  posiadanej 

przez pracowników:

-  systemy  motywujące  pracowników  do 

lojalności wobec firmy,

background image

 

 

- odpowiednio skonstruowane umowy o pracę, 

utrudniające 

przejście 

do 

pracy 

konkurentów,

-  ograniczenia  dostępu  pracowników  do 

tajemnic firmy,

-   podpisywanie  przez  pracowników  deklaracji 

o zachowaniu tajemnicy firmy

 w zakresie ochrony wiedzy zawartej w 

kompetencjach firmy:

   - patenty,
   - znaki firmowe,
   - licencje,
   - znaki towarowe

background image

 

 

GRUPY CELÓW ZARZĄDZANIA 

WIEDZĄ:

 

odnalezienie 

wiedzy 

powodzi 

informacji 

 retencja kompetencji 

 mistrzostwo operacyjne 

 podnoszenie innowacyjności

 podnoszenie 

kwalifikacji 

rozwój 

pracowników  

background image

 

 

RYZYKO W ZARZĄDZANIU WIEDZĄ

1. Na etapie pozyskiwania wiedzy

  - celowe  lub  przypadkowe  dezinformowanie, 

manipulacja, propaganda lub dywersja informacji

  -    zagrożenia  związane  z  wykorzystywaniem 

Internetu  jako  źródła  wiedzy  o  klientach  i 
konkurencji

  -    nadmierne  tempo  lub  ilość  napływających 

informacji

2.  Na  etapie  gromadzenia  i  przechowywania 

wiedzy

  -  ryzyko  utraty  wiedzy  organizacyjnej  wraz  z 

odejściem pracowników 

 -  ryzyko ingerencji w systemy baz danych (hakerzy, 

złodzieje dokumentów)

background image

 

 

3. Na etapie transferu wiedzy:

  - ryzyko wypływu z organizacji danych o 

charakterze strategicznym 

  -  ryzyko związane ze źle funkcjonującą 

komunikacją w organizacji

4. Na etapie wykorzystywania wiedzy

 - ryzyko nieumiejętnego lub błędnego 

wykorzystywania wiedzy zgromadzonej w 
organizacji dla potrzeb konkretnego projektu

RYZYKO W ZARZĄDZANIU 

WIEDZĄ

background image

 

 

Organizacja ucząca się

to  taka  organizacja,  która  świadomie 

gromadzi wiedzę i doświadczenia, inwestuje 

kapitał 

ludzki 

w  celu  doskonalenia  działań,  pomnażania 
wartości, 

uzyskiwania 

przewagi 

konkurencyjnej. 

background image

 

 

CECHY PROCESU UCZENIA SIĘ 

ORGANIZACJI

1.  Zmiany  w  zasobach  ,  jakości  i  strukturze 

wiedzy 

2.  Wykorzystywanie  wiedzy  i  informacji  z 

przeszłości 
i teraźniejszości dla przyszłości 

3. Integracja wewnętrzna organizacji 
4. Narzędzie integracji interesariuszy 

(klientów,dostawców) z organizacją

5.  Jego  efektywność  zależy  od  poziomu 

kompetencji 

pracowników 

warunków 

wewnątrz organizacji (kultury organizacji)

6. Wzmocnienie 

kapitału 

intelektualnego 

organizacji

background image

 

 

Kapitał intelektualny

  to  suma  indywidualnej  wiedzy, 

doświadczeń, relacji, kultury i umiejętności 
pracowników  oraz  struktury,  systemy  i 
sposoby 

pracy, 

czyli 

infrastruktura 

wspomagająca zasoby intelektualne.

background image

 

 

PROCES TWORZENIA 

WIEDZY 

ORGANIZACYJNEJ

Model konwersji wiedzy jawnej i 

ukrytej

(Jkujiro Nonaka, Hirotaka 

Takeuchi)

- tworzenie wiedzy w trakcie 

możliwych transformacji wiedzy

- istotne są rezultaty procesów
 

background image

 

 

KONWERSJA WIEDZY JAWNEJ 

I UKRYTEJ

1. Od wiedzy ukrytej do wiedzy ukrytej 
   – socjalizacja 

2. Od wiedzy ukrytej do wiedzy jawnej       
 

 – eksternalizacja

3. Od wiedzy jawnej do wiedzy jawnej 
   – kombinacja

4. Od wiedzy jawnej do wiedzy ukrytej 
   – internalizacja

background image

 

 

SPODZIEWANE KORZYŚCI 

Z ZARZĄDZANIA WIEDZĄ:

 lepsze zaspokojenie potrzeb klientów 

 wzrost efektywności pracy, usprawnienie 

praktyk 
i procesów, wzrost innowacyjności

 wzrost motywacji i satysfakcji 

pracowników, rozwój kompetencji

 pozyskiwanie wykwalifikowanych 

pracowników 

 ograniczenie kosztów

 zwiększenie zdolności do pozyskiwania 

wiedzy 
z różnych źródeł

 rozwój kultury organizacyjnej promującej 

współpracę, innowacyjność i 
współodpowiedzialność

background image

 

 

Wiedza organizacji to:

 Patenty, posiadane i opanowane 

technologie,

 Sekrety handlowe,

 Bazy danych, procedury 

wewnątrzorganizacyjne, systemy 
informatyczne

 Wiedza na temat otoczenia bliższego i 

dalszego (sieć kontaktów)

 Know-how, którym dysponują pracownicy, 

doradcy, dostawcy, dystrybutorzy,

 Kultura przetwarzania informacji, 

reagowania na nowości, debaty, szkolenia, 
formułowanie pytań i poszukiwanie 
odpowiedzi,

 Świadomość tego czego organizacja nie 

wie 

background image

 

 

BIBLIOGRAFIA

1. Baruk, Zarządzanie wiedzą i innowacjami, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2006

2. Evans Ch., Zarządzanie wiedzą, PWE, Warszawa 2005
3. Glińska-Neweś 

A, 

Kulturowe 

uwarunkowania 

zarządzania 

wiedzą 

przedsiębiorstwie, TNOiK Dom Organizatora, Toruń 2007
4. Gołuchowski J., Technologie informatyczne w zarządzaniu wiedzą w organizacji, AE, 
Katowice 2007
5. Informacja  i  wiedza  w  zintegrowanym  przedsiębiorstwie,  red.  nauk.  R.  Borowiecki, 
M. Kwieciński, Zakamycze 2004
6. Kowalczyk  A.,  Nogalski  B.,  Zarządzanie  wiedzą:  koncepcje  i  narzędzia,  Difin, 
Warszawa 2007  
7. Ochrona  wiedzy  a  kapitał  intelektualny  organizacji,  red.  nauk.  W.  Kotarba,  PWE, 
Warszawa 2006
8. Podstawy i metody zarządzania, praca zbiorowa pod red.  E. Weiss, Vizja Press & IT, 
Warszawa 2008
9. Podstawy  zarządzania  przedsiębiorstwami  w  gospodarce  opartej  na  wiedzy,  praca 
zbiorowa pod red. B. Mikuły, A. Pietruszki–Ortyl, A. Potockiego, Difin, Warszwa 2007
10. Przedsiębiorstwo zorientowane na wiedzę, red. naukowa G. Kobyłko, M. Morawski, 
Difin, Warszawa 2006
11. Scenariusze,  dialogi  i  procesy  zarządzania  wiedzą,  praca  zbiorowa  pod  red. 
K.Perechudy, M.Sobińskiej, Difin, Warszawa 2008
12. Strategie przedsiębiorstw a zarządzanie wiedzą, red. J. Dąbrowski, G. Gierszewska, 
Wydawnictwo  Wyższej  Szkoły  Przedsiębiorczości  i  Zarządzania  im.  Leona 
Koźmińskiego, Warszawa 2005
13. Zarządzanie  wiedzą,  red.  nauk.  D.  Jemielniak,  A.Koźmiński,  Wydawnictwa 
Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2008 
14. Zarządzanie  wiedzą  jako  kluczowy  czynnik  międzynarodowej  konkurencyjności 
przedsiębiorstwa,  praca  zbiorowa  pod  redakcją  M.J.Stankiewicza,  TNOiK  Dom 
Organizatora, Toruń 2006
15. Zarządzanie  wiedzą  w  przedsiębiorstwie,  praca  zbiorowa  pod  redakcją  B. 
Wawrzyniaka,  Wydawnictwo  Wyższej  Szkoły  Przedsiębiorczości  i  Zarządzania  im. 
Leona Koźmińskiego, Warszawa 2003
16. Zarządzanie  wiedzą  we  współczesnych  organizacjach,  red.  nauk.  Jerzy  Kisielnicki, 
Wyższa Szkoła Handlu i Prawa im. R. Łazarkiewicza, Warszawa 2003

background image

 

 

ARTYKUŁY:

1. Bendkowski J., Wspólnota działań jako metoda zarządzania wiedzą w 
organizacjach, „Przegląd Organizacji” 2008, nr 5, s. 24 - 28

2. Fazlagić A.J., Wiedzieć znaczy móc: zarządzanie wiedzą personelu 
kontaktowego na przykładzie banków, „Personel i Zarządzanie” 2007, nr 7, s. 15 – 
19

 

ŹRÓDŁA ELEKTRONICZNE:

www.e-mentor.edu.pl


Document Outline