Obligationes 

Obligationes 

quasi ex delicto

quasi ex delicto

Obligationes quasi ex 

Obligationes quasi ex 

delicto

delicto



 

 

Brak jednoznacznych kryteriów, które 

Brak jednoznacznych kryteriów, które 

pozwalałyby jednoznacznie na 

pozwalałyby jednoznacznie na 

kwalifikacje danego stanu faktycznego 

kwalifikacje danego stanu faktycznego 

do tej grupy:

do tej grupy:



Przykłady odpowiedzialności bez winy 

Przykłady odpowiedzialności bez winy 

(np. 

(np. 

effusum vel deiectum

effusum vel deiectum

)

)



Przykłady odpowiedzialności bez szkody 

Przykłady odpowiedzialności bez szkody 

(np. 

(np. 

positum aut suspensum

positum aut suspensum

)

)

Iudex qui litem suam fecit

Iudex qui litem suam fecit



 

 

Odpowiedzialność sędziego za zaniedbania 

Odpowiedzialność sędziego za zaniedbania 

w toku procesu – sędzia „ściągał” spór na 

w toku procesu – sędzia „ściągał” spór na 

siebie

siebie



 

 

Sędzia odpowiadał nawet jeśli nie działał 

Sędzia odpowiadał nawet jeśli nie działał 

rozmyślnie, lecz jedynie niestarannie 

rozmyślnie, lecz jedynie niestarannie 

(np. wydał wyrok ponad żądanie, pomylił się w naliczeniu kwoty 

(np. wydał wyrok ponad żądanie, pomylił się w naliczeniu kwoty 

należnej jednej ze stron, zaniedbał termin na wydanie wyroku)

należnej jednej ze stron, zaniedbał termin na wydanie wyroku)



 

 

Odpowiedzialność na równowartość 

Odpowiedzialność na równowartość 

poniesionej przez daną stronę szkody

poniesionej przez daną stronę szkody



 

 

UWAGA !!! Inaczej uregulowana była 

UWAGA !!! Inaczej uregulowana była 

odpowiedzialność sędziego skorumpowanego 

odpowiedzialność sędziego skorumpowanego 

(kara śmierci)

(kara śmierci)

Effusum vel deiectum

Effusum vel deiectum



 

 

Odpowiedzialność za wyrzucenie 

Odpowiedzialność za wyrzucenie 

lub wylanie czegoś z budynku 

lub wylanie czegoś z budynku 

(odpowiedzialność za sam fakt powstania 

(odpowiedzialność za sam fakt powstania 

szkody)

szkody)



Ratio legis

Ratio legis

 instytucji:

 instytucji:



 

 

Zapewnienie bezpieczeństwa osobom 

Zapewnienie bezpieczeństwa osobom 

poruszającym się po drogach w miastach

poruszającym się po drogach w miastach


 

 

Ułatwienie sytuacji dowodowej 

Ułatwienie sytuacji dowodowej 

poszkodowanego

poszkodowanego

Effusum vel deiectum

Effusum vel deiectum



Skarga 

Skarga 

actio de effusis

actio de effusis

 

 

vel deiectis

vel deiectis



Przeciwko 

Przeciwko 

osobie zajmującej 

osobie zajmującej 

pomieszczenie

pomieszczenie

 (

 (

habitator

habitator

) z którego 

) z którego 

coś wypadło lub zostało wyrzucone

coś wypadło lub zostało wyrzucone



 

 

Odpowiedzialność 

Odpowiedzialność 

obiektywna

obiektywna

 

 

niezależna od 

niezależna od 

sprawstwa 

sprawstwa 

oraz 

oraz 

winy

winy

 !!!

 !!!

Effusum vel deiectum

Effusum vel deiectum



  

  

Zakres roszczeń odszkodowawczych 

Zakres roszczeń odszkodowawczych 



 

 

W razie zniszczenia rzeczy (w tym niewolnika) - 

W razie zniszczenia rzeczy (w tym niewolnika) - 

skarga o podwójną wartość szkody 

skarga o podwójną wartość szkody 


 

 

W razie śmierci człowieka wolnego – 

W razie śmierci człowieka wolnego – 

actio 

actio 

popularis

popularis

 o 50.000 sesterców

 o 50.000 sesterców



 

 

W razie uszkodzenia ciała człowieka wolnego – 

W razie uszkodzenia ciała człowieka wolnego – 

sędzia swobodnie oceniał wysokość 

sędzia swobodnie oceniał wysokość 

odszkodowania

odszkodowania



 

 

Habitator 

Habitator 

miał regres

miał regres

 do osoby, która była 

 do osoby, która była 

sprawcą (jeśli oczywiście mógł ją wskazać) na 

sprawcą (jeśli oczywiście mógł ją wskazać) na 

podstawie 

podstawie 

actio ex lege Aquilia utilis

actio ex lege Aquilia utilis

Positium aut suspensum

Positium aut suspensum



 

 

Odpowiedzialność za stworzenie z budynku 

Odpowiedzialność za stworzenie z budynku 

przylegającego do drogi zagrożenia dla ruchu

przylegającego do drogi zagrożenia dla ruchu



 

 

Rzeczy „położone” lub „zawieszone” 

Rzeczy „położone” lub „zawieszone” 



 

 

Odpowiedzialność istnieje 

Odpowiedzialność istnieje 

nawet w wypadku 

nawet w wypadku 

nieistnienia jakiejkolwiek szkody

nieistnienia jakiejkolwiek szkody



Wątpliwości co do podmiotu 

Wątpliwości co do podmiotu 

odpowiedzialnego 

odpowiedzialnego 

(

(

habitator? 

habitator? 

czy

czy

 

 

każdy kto położył rzecz lub ją 

każdy kto położył rzecz lub ją 

zawiesił?) 

zawiesił?) 



 

 

SKARGA:

SKARGA:

 Actio de positis aut suspensis 

 Actio de positis aut suspensis 

(

(

actio popularis

actio popularis

) o 10.000 sesterców

) o 10.000 sesterców

Exercitores navis, cauponae, 

Exercitores navis, cauponae, 

stabuli de damno aut furto

stabuli de damno aut furto



 

 

Odpowiedzialność właścicieli:

Odpowiedzialność właścicieli:



Statków (

Statków (

nauta

nauta

)

)



Gospód (

Gospód (

caupo

caupo

)

)



Stajen zajezdnych (

Stajen zajezdnych (

stabuli

stabuli

)

)



 

 

Za szkody wyrządzone przez personel 

Za szkody wyrządzone przez personel 

(a także przez nieustalonych sprawców!!!)

(a także przez nieustalonych sprawców!!!)



 

 

Odpowiedzialność za zły dobór 

Odpowiedzialność za zły dobór 

personelu 

personelu 

(ZNAĆ !!! wina w wyborze - 

(ZNAĆ !!! wina w wyborze - 

culpa 

culpa 

in eligendo

in eligendo

)

)

Exercitores navis, cauponae, 

Exercitores navis, cauponae, 

stabuli de damno aut furto

stabuli de damno aut furto



 

 

Odpowiedzialność za fakt skradzenia 

Odpowiedzialność za fakt skradzenia 

lub zniszczenia rzeczy w zakładzie 

lub zniszczenia rzeczy w zakładzie 

(nie trzeba wskazywać kto ukradł, czy 

(nie trzeba wskazywać kto ukradł, czy 

pracownik, czy inna osoba)

pracownik, czy inna osoba)



 

 

Możliwość zwolnienia właściciela z 

Możliwość zwolnienia właściciela z 

odpowiedzialności jedynie przez 

odpowiedzialności jedynie przez 

wskazanie sprawcy, spoza personelu 

wskazanie sprawcy, spoza personelu 

zakładu

zakładu



 

 

Odpowiedzialność na podwójną 

Odpowiedzialność na podwójną 

wysokość szkody (

wysokość szkody (

duplum

duplum

)

)