Zaskarżalność
rozstrzygnięć
procesowych
1) Unormowania konstytucyjne
Art. 78
Każda ze stron ma prawo do
zaskarżenia orzeczeń i decyzji
wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki
od tej zasady oraz tryb zaskarżania
określa ustawa.
Art. 176 ust. 1
Postępowanie sądowe jest co najmniej
dwuinstancyjne.
Zaskarżalność
rozstrzygnięć
procesowych
2) Unormowania konwencyjne
Protokół 7 do EKPCz (art. 2)
1. Każdy, kto został uznany przez sąd za winnego
popełnienia przestępstwa, ma prawo do rozpatrzenia
przez sąd wyższej instancji jego sprawy, tak w
przedmiocie orzeczenia o winie, jak i co do kary.
Korzystanie z tego prawa, a także jego podstawy,
reguluje ustawa.
2. Wyjątki od tego prawa mogą być stosowane w
przypadku drobnych przestępstw, określonych w
ustawie, lub w przypadkach, gdy dana osoba była
sądzona w pierwszej instancji przez Sąd Najwyższy
lub została uznana za winną i skazana w wyniku
zaskarżenia wyroku uniewinniającego sądu pierwszej
instancji.
Środki zaskarżenia
Zaskarżalność wyroków
sądu I instancji
Wyrok sądu pierwszej instancji
zaskarżalny jest co do zasady
APELACJĄ
Wyjątkowo wyrok nakazowy zaskarżalny
jest SPRZECIWEM
Wyrok zaoczny zaskarżalny jest
APELACJĄ (każda uprawniona strona)
oraz SPRZECIWEM (wyłącznie
oskarżony)
APELACJA
1) Cechy apelacji jako środka odwoławczego
a) Dewolutywność
b) Suspensywność
2) Podmioty uprawnione do wniesienia apelacji
a) Strony postępowania oraz ich reprezentanci
stron (obrońca, pełnomocnik, przedstawiciel
ustawowy lub inna uprawniona osoba)
b) Pokrzywdzony – ale wyłącznie od wyroku
warunkowo umarzającego postępowanie
wydanego na posiedzeniu
c) Podmiot z art. 416 KPK
d) Przedstawiciel podmiotu zbiorowego
APELACJA
3) Możliwość zaskarżenia wyroku
- wymóg posiadania GRAVAMEN -
425 § 3 KPK
- Wyjątek: oskarżyciel publiczny
- w całości
- w części
- wyłącznie uzasadnienie
APELACJA
4) Przyczyny odwoławcze
a) Względne przyczyny odwoławcze (art. 438 KPK)
- obraza przepisów prawa materialnego
- obraza przepisów postępowania, jeżeli
mogła ona mieć wpływ na treść
orzeczenia
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych
za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on
mieć wpływ na treść orzeczenia
- rażącą niewspółmierność kary lub
niesłuszne zastosowanie albo
niezastosowanie środka
zabezpieczającego lub innego środka
APELACJA
4) Przyczyny odwoławcze
a) Bezwzględne przyczyny odwoławcze
(art. 439 KPK)
- Mają one kwalifikowany charakter
- W większości mają charakter
uchybień prawa procesowego
- uchylenie orzeczenia jedynie z
powodów określonych w § 1 pkt
9-11 może nastąpić tylko na korzyść
oskarżonego
APELACJA
5) Warunki formalne apelacji:
a) Forma pisemna
b) Standardowe wymogi pisma procesowego
(art. 119 KPK)
c) Odwołujący się musi wskazać: zaskarżone
rozstrzygnięcie lub ustalenie oraz
czego się domaga (art. 427 § 1 KPK)
d) Jeżeli apelacja pochodzi od oskarżyciela
publicznego, obrońcy lub
pełnomocnika to powinien on ponadto
zawierać wskazanie zarzutów
stawianych rozstrzygnięciu oraz
uzasadnienie (art. 427 § 2 KPK)
APELACJA
5) Warunki formalne apelacji:
e)
Do każdej apelacji, jeżeli pochodzi od
prokuratora, obrońcy lub pełnomocnika
dołącza się jej odpisy dla stron
przeciwnych. Jeżeli apelacja ma być
przedmiotem rozpoznania sądu
apelacyjnego to dodatkowo dołącza się
jeden odpis (art. 446 § 2 KPK)
f) Apelacja od wyroku sądu okręgowego –
przymus adwokacko-radcowski (art. 446
KPK)
APELACJA
6) Tryb wnoszenia apelacji
I. Art. 422 § 1 KPK - w terminie zawitym 7 dni od
daty ogłoszenia wyroku strona, podmiot określony
w art. 416 KPK, a w wypadku wyroku warunkowo
umarzającego postępowanie, wydanego na
posiedzeniu, także pokrzywdzony, mogą złożyć
wniosek o sporządzenie na piśmie i
doręczenie uzasadnienia wyroku. (por. jednak
art. 517h § 1 KPK)
Wyjątek to sytuacja - art. 422 § 2 - oskarżonego,
który jest pozbawiony wolności oraz który nie
ma obrońcy i nie był obecny podczas
ogłoszenia wyroku, termin ten biegnie od daty
doręczenia mu wyroku.
APELACJA
6) Tryb wnoszenia apelacji
I. Uzasadnienie wyroku jest odrębnym
od wyroku aktem procesowym. Sąd
pierwszej instancji sporządza je co do
zasady na wniosek (z urzędu wyłącznie
wtedy gdy złożono zdanie odrębne)
Złożony wniosek o doręczenie
uzasadnienia wyroku podlega kontroli
przez prezesa sądu pierwszej instancji
APELACJA
6) Tryb wnoszenia apelacji
I. Złożony wniosek o doręczenie
uzasadnienia wyroku podlega kontroli
przez prezesa sądu pierwszej instancji
W przypadku gdy złożony został przez
osobę nieuprawnioną lub po terminie
prezes sądu zarządzeniem odmawia
jego przyjęcia. Na rozstrzygnięcie to
przysługuje zażalenie, które zgodnie z
art. 466 § 2 KPK rozpoznawane jest przez
sąd odwoławczy.
APELACJA
6) Tryb wnoszenia apelacji
II. Termin na wniesienie apelacji wynosi
14 dni od daty doręczenia
uzasadnienia wyroku
por. jednak : art. 445 § 2 KPK
por. też przepis art. 517h § 3 KPK
III. Apelację wnosi się za
pośrednictwem sądu, który wydał
zaskarżony wyrok.
APELACJA
7) Badanie dopuszczalności apelacji
- Dokonuje go prezes sądu I instancji
- Kontrola spełnienia warunków
formalnych (art. 119-120 KPK)
- Kontrola dochowania terminu na
wniesienie apelacji oraz
uprawnienia podmiotu do jej
wniesienia i dopuszczalności na
podstawie KPK (art. 429 KPK)
APELACJA
7) Dalsze czynności dokonywane przed sądem I
instancji
Jeżeli apelacja jest dopuszczalna to o jej
przyjęciu zawiadamia się prokuratora
oraz obrońców i pełnomocników, a także
strony, po czym akta przekazuje się
niezwłocznie sądowi odwoławczemu (art.
448 § 1 KPK). W wypadku wniesienia apelacji
przez prokuratora, obrońcę lub pełnomocnika
dołącza się do zawiadomienia odpis apelacji
strony przeciwnej, chyba że w sprawie była
wyłączona jawność rozprawy ze względu na
ochronę informacji niejawnych o klauzuli
tajności "tajne" lub "ściśle tajne" (art. 448 § 2
KPK). – por. jednak art. 517h § 4 i 5 KPK
APELACJA
8) Czynności dokonywane przez sąd
odwoławczy
a) Ponowna weryfikacja
dopuszczalności apelacji (art. 430
KPK)
b) Rozpoznania apelacji
APELACJA
9) Cofnięcie apelacji
a) Możliwe jest do wydania wyroku przez sąd
odwoławczy
b) Generalnie podmiot, który wniósł apelację
może ją cofnąć
c) Oskarżony ma ponadto prawo cofnąć
wniesiony na jego korzyść środek
odwoławczy (art. 431 § 2 KPK). Wyjątkiem
jest jednak zakaz cofnięcia apelacji
wniesionej przez oskarżyciela publicznego
lub przez obrońcę w sytuacjach
unormowanych w art. 79 KPK (obrona
obligatoryjna).
APELACJA
9) Cofnięcie apelacji
d) Cofnięcie apelacji staje się skuteczne
dopiero w sytuacji, gdy sąd wyda
postanowienie o pozostawieniu jej bez
rozpoznania (art. 432 KPK).
e) Nie jest ona jednak pozostawiana bez
rozpoznania jeżeli w sprawie zachodzi
uchybienie bezwzględne (art. 439 KPK)
lub też pozostawienie apelacji bez
rozpoznania skutkowałoby
uprawomocnieniem się wyroku rażąco
niesprawiedliwego (art. 440 KPK).