background image

PODSTAWOWE 

OBJAWY i

ALGORYTMY 

DIAGNOSTYCZNE

background image

Nowotwór we wczesnym 

stadium, gdy można go 

wyleczyć - rzadko powoduje 

objawy swoiste.

Pełnoobjawowy - jest już 

zazwyczaj nieuleczalny

background image

Podstawowy 

objaw

GUZ

background image

GUZ !!!!

• Dostępny palpacyjnie 
  (

powłoki skórne, tarczyca, gruczoł 

piersiowy, jądro,  ślinianka, węzły 
chłonne, błony śluzowe

)

• Narządów głębokich
• Wewnątrzczaszkowy
• Jam ciała i przestrzeni 

pozaotrzewnowej

background image

GUZ

• Pierwotny

 

            Łagodny 
            Złośliwy
            Zmiana nowotworopodobna

• Przerzut
• Wznowa

background image

Guz w piersi

badanie kliniczne i BAC

chore powinny być kierowane do 
specjalistycznych poradni 

background image

Inne podstawowe 

objawy

zmiany skóry i błon śluzowych 

(

owrzodzenie, zmiana wyglądu, niepokój!)

zaburzenia przewodu pokarmowego 

(trudności w połykaniu, bóle brzucha, 
„niestrawność”, śluz)

 krew w wydzielinach, wydalinach 

(stolec, mocz, drogi rodne, krwioplucie)

chrypka, uporczywy kaszel

background image

Zmiana skóry lub błon 

śluzowych

owrzodzenie, niegojąca się rana, 
rosnąca zmiana niebarwnikowa

skierować do onkologa, który 
pobierze wycinek (zmiany 
podejrzane, trwające ponad 2 
tygodnie)

background image

Podejrzana zmiana 

barwnikowa

Niepokój budzi przede wszystkim 
wzrost, zmiana obrysu, koloru, 
kształtu

Biopsja wycinająca (margines - kilka 
mm)

Verucca 
seborrhoica

Melano
ma

background image

Uporczywy kaszel 

Zdjęcia Rtg AP i bok (nie 
małoobrazkowe!)

Badanie kliniczne

 

Zapalenie płuc u palacza, 

szczególnie płatowe - 
zdjęcia kontrolne po 6 
tygodniach

background image

Nieprawidłowe krwawienie z 

dróg rodnych lub plamienie

badanie ginekologiczne

weryfikacja histologiczna 

background image

Długotrwała chrypka

Ponad 3 tygodnie 
obligatoryjna 
laryngoskopia 
(laryngolog!)

background image

Osłabienie

objaw niecharakterystyczny, częsty

 liczne przyczyny:

kacheksja

anemizacja

hiperkalcemia

gorączka

inne

background image

Gorączka

Ok. 20% gorączek niewiadomego 

pochodzenia to objaw nowotworu 

(infekcja, kolagenozy)

najczęściej nowotwory 

hematologiczne, rak płuca, piersi, 

jelita grubego, nerki, wątroby

badanie krwi, podstawowe badania 

obrazowe

background image

PACJENT 

podstawowe objawy

BÓL!!!

background image

Ból

pomyśleć o nowotworze! 

zawsze podstawowe badania - 
morfologia, USG, Rtg

nie leczyć objawowo bez rozpoznania

background image

Chudnięcie

zawsze budzi podejrzenie nowotworu!

uznawane niekiedy za sukces w 
odchudzaniu 

obowiązuje dokładna diagnostyka 
(krew, badania obrazowe)

background image

powiększenie węzłów chłonnych.

powiększenie węzłów chłonnych.

background image

Powiększone węzły chłonne

• Wywiad, badanie przedmiotowe, 

obrazowe, laboratoryjne

• Biopsja lub wycięcie 
• Badanie histopatologiczne

background image
background image

Przyczyny nienowotworowe:

• zakażenia bakteryjne, 
• wirusowe, 
• pierwotniakowe, 
• grzybicze z odczynowym 

powiększeniem węzłów

• leki 

background image

• Swoiste zapalenie węzłów chłonnych
     (gruźlica, kiła,  toksoplazmoza, 

mononukleoza zakaźna, bruceloza, 
sarkoidoza, choroba kociego pazura )

• Choroby autoimmunologiczne 
    (rzs, LE  i zespół Sjogrena)
• Choroby spichrzeniowe.

background image

Nowotwory

• Łagodne guzy węzłów chłonnych 

(np. choroba Castlemana.

• Złośliwe choroby układu chłonnego 

(chłoniaki , białaczki)

• Pierwotne nowotwory złośliwe 
    (np. mięsak Kaposiego u HIV+)
• Przerzuty nowotworowe.

background image

Podstawa rozpoznania 

nowotworu 

Badanie histopatologiczne

background image

1. Gorączka - [czyli temperatura ponad 38

o

C ], nie 

mająca innych przyczyn

2. Nocne poty - [mogą występować niezależnie od 

gorączki]

3. Spadek masy ciała o co najmniej 10% w ciągu 

6m-cy

1.

Gorączka

 - [czyli temperatura ponad 

38

o

C

 ], nie 

mająca innych przyczyn

2.

Nocne poty

 - [mogą występować niezależnie od 

gorączki]

3.

Spadek masy ciała

 o co najmniej 

10%

 w ciągu 

6m-cy

Brak objawów ogólnych - A

Brak objawów ogólnych - A

 

 

Objawy ogólne - B

Objawy ogólne - B

Objawy ogólne w chłoniakach 

złośliwych

background image

Uogólniona limfadenopatia prawie zawsze 

jest objawem chłoniaka.

background image

 

 

Dokładne dane kliniczne

Dokładne dane kliniczne

rozpoznanie pierwotne

rozpoznanie pierwotne

 

 

czas trwania choroby

czas trwania choroby

 

 

stan i lokalizacja węzłów 

stan i lokalizacja węzłów 

 

 

stan wątroby, śledziony 

stan wątroby, śledziony 

 

 

lokalizacja pozawęzłowa

lokalizacja pozawęzłowa

 

 

morfologia krwi z rozmazem

morfologia krwi z rozmazem

 

 

opis mielogramu

opis mielogramu

 

 

dane o szczepieniu

dane o szczepieniu

 

 

stosowane leki 

stosowane leki 

    

    

(hydantoina,   chemioterapia,   

(hydantoina,   chemioterapia,   

karbamazepina, meprobamat, phenobarbital, 

karbamazepina, meprobamat, phenobarbital, 

sulfonamidy,PAS)

sulfonamidy,PAS)

background image

Diagnostyka

Powiększonych węzłów 

chłonnych podejrzanych o 

proces nowotworowy

background image

Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa 

BAC(+)

• Bardzo skuteczna w 

diagnozowaniu przerzutów

background image

BAC(-)

• Mniej skuteczna w diagnozowaniu 

nowotworów układu chłonnego

• duże ryzyko błędu w przypadku  

chłoniaków

• konieczność potwierdzenia 

badaniem hist.- pat. 

    przypadków pozytywnych 
    negatywnych (przy niezgodności 
    klinicznej)

background image

   Węzły >1cm 

   niebolesne, nie ustępujące po 

leczeniu przeciwzapalnym przez 
okres nie dłuższy niż 2-3 
tygodnie wymagają 

   weryfikacji histopatologicznej.

background image

Biopsja chirurgiczna węzła 

Biopsja chirurgiczna węzła 

chłonnego

chłonnego

pobierać węzły najwcześniej powiększone 

pobierać węzły najwcześniej powiększone 

nie pobierać węzłów spoza pakietu (często 

nie pobierać węzłów spoza pakietu (często 

odczynowe) 

odczynowe) 

cały węzeł z torebką

cały węzeł z torebką

jeśli pakiet węzłów (głęboki wycinek klinowy) 

jeśli pakiet węzłów (głęboki wycinek klinowy) 

w razie możliwości nie pobierać węzłów 

w razie możliwości nie pobierać węzłów 

pachwinowych lub pachowych

pachwinowych lub pachowych

unikać zgniecenia

unikać zgniecenia

background image

Markery 

nowotworow

e:

• Wykrywane w surowicy krwi
• Charakteryzują się bardzo 

zróżnicowaną czułością i swoistością

• Ułatwiają rozpoznanie nowotworu
• Wykorzystywane są w okresie 

obserwacji pacjenta po zakończonym 
leczeniu onkologicznym

background image

• CEA-

 marskość wątroby, palacze, przewlekłe 

procesy zapalne, rak jelita grubego, rak płuca, 

rak wątroby, rak trzustki, rak piersi, rak pęcherza 

moczowego, rak szyjki macicy, rak stercza

• AFP

- rak wątrobowokomórkowy, 

nienasieniakowe nowotwory jądra wywodzące 

się z komórek rozrodczych (YST), rak żołądka i 

jelita, nienowotworowe choroby wątroby

• Beta-HCG

- choroba trofoblastyczna, nowotwory 

jądra, nowotwory zarodkowe: neuroblastoma, 

nefroblastoma

• PLAP

- nasieniak jądra

• Ca125

rak jajnika, procesy zapalne w 

miednicy mniejszej, endometrioza, ciąża, 

wodobrzusze, marskość wątroby, rak nerki, rak 

żołądka

background image

• Ca15.3

- rak piersi

• Tyreoglobulina-

 rak pęcherzykowy i 

brodawkowaty tarczycy

• Kalcytonina

- rak rdzeniasty tarczycy

• PSA

- rak stercza, uwaga na fPSA 

(frakcja wolna) i PSAD (stężenia PSAx 
objętość gruczołu krokowego ml 
oceniona w USG)

• Ca19.9

- rak trzustki, rak jelita grubego

• Cyfra 21-

 rak płuca, rak żołądka, rak 

przełyku

• LDH i beta2 mikroglobulina- 

chłoniaki

background image

Odchylenia w badaniach laboratoryjnych 

obserwowane w chorobach 

nowotworowych:

• OB-

 wzrasta w niektórych nowotworach, 

szczególnie z towarzyszącą 
paraproteinemią i dysproteinemią: 

szpiczak mnogi, makroglobulinemia 
Waldensroma, ziarnica złośliwa, 
rzadziej inne nowotwory złosliwe

background image

Odchylenia w badaniach 

laboratoryjnych obserwowane w 

chorobach nowotworowych:

• Proteinogram-

 hipoproteinemia w 

zaawansowanych nowotworach ze 
znacznym katabolizmem lub 
nadmiernym wzmożonym wydalaniem 
białka, 

• Paraproteinemia 

w chorobach 

rozrostowych układu limfatycznego, 

• Hipergammaglobulinemia

 w 

zespołach paraneoplastycznych

background image

Odchylenia w badaniach 

laboratoryjnych obserwowane w 

chorobach nowotworowych:

• Fosfataza zasadowa-

 choroby 

wątroby, szczególnie z cholestazą, 
przerzuty nowotworowe do watroby, 
choroby kości przebiegające z 
kościotworzeniem, nowotwory kości 
pierwotne i przerzutowe, zespoły 
paraneoplastyczne

• Fosfataza kwaśna, PAP izoenzym 

stercza-

 zaawansowany rak stercza

background image

• Hiperkalcemia-

 spowodowana 

najczęściej przerzutami do kości (rak 

piersi, szpiczak mnogi, rak płuca, jelita 

grubego, gruczołu krokowego) lub 

wydzielaniem białka podobnego do 

parathormonu (zesp. paraneoplastyczny 

w raku płuca, nerki, raku urotelialnym)

• Hiponatremia-

 w przebiegu biegunki, 

wymiotów, potów, krwawienia, obrzęków, 

nefropatii miąższowej po uszkodzeniu 

przez cytostatyki, SIADH (SCLC, 

pierwotne nowotwory mózgu), polekowe

background image

• Zakrzepica- triada Virchowa

 w 

patomechanizmie powstawania 
zakrzepów, każdy rodzaj leczenie 
przeciwnowotworowego zwiększa 
ryzyko powikłań, DIC

• Skazy krwotoczne-

 choroby układy 

krwiotwórczego, zajęcie szpiku lub jego 
uszkodzenie, zespoły paraneoplstyczne, 
uszkodzenie wątroby

background image

Dolegliwości ze 

strony układu 

pokarmowego

• Utrudnione połykanie
• Uczucie pełności w nadbrzuszu, 

zgaga, odbijanie

• Zaparcia, biegunki
• Śluz w stolcu
• Krew w stolcu 

background image

1. Wywiad i badanie przedmiotowe, 

bpr.

2. Badanie na krew utajoną w kale.
3. Badania obrazowe i endoskopowe 

mające na celu uwidocznienie 
zmiany nowotworowej (guz, 
owrzodzenie).

4. Pobranie materiału do badania 

histopatologicznego (wycinek, 
biopsja, materiał pooperacyjny).

background image

Utrudnione 

połykanie

• Gardło? przełyk? żołądek?
• Badanie endoskopowe albo 

badanie radiologiczne górnego 
odcinka przewodu pokarmowego

• Badanie laryngologiczne

background image

Uczucie pełności w 

nadbrzuszu, zgaga, 

odbijanie

• Gastroskopia lub badanie 

radiologiczne

• Usg jamy brzusznej
• Badanie kału na obecność krwi 

utajonej

background image

Bóle nadbrzusza, uczucie 

pełności, objawy 

dyspeptyczne

rak żołądka:

gastroskopia i/lub badanie 
radiologiczne

 nie! -  leczenie objawowe bez 
weryfikacji endoskopowej 

Usg jamy brzusznej

Badanie kału na obecność krwi 
utajonej

background image

Podejrzenie raka żołądka, 

przełyku-

gastroskopia!

andrea-digestive-

andrea-digestive-

clinic.com

clinic.com

background image

Świeża krew lub śluz na stolcu, 

ciemnobrunatny stolec, 

naprzemienne biegunki i zaparcia, 

wzdęcia

• Przy mało swoistych objawach: badanie 

na obecność krwi utajonej w kale

• Bpr
• Rektoskopia
• Rektosigmoidoskopia
• Kolonoskopia lub badanie 

dwukontrastowe

background image

health.allrefer.com 

background image

Rak płuca 

objawy wynikające z

 rozsiewu nowotworu

 Bóle kostne, złamania 

patologiczne /kości/

 Wzrost stężenia bilirubiny i fosfatazy 

zasadowej, bóle pod prawym łukiem 
żebrowym /wątroba/

 Objawy neurologiczne /OUN/
 Anemia /szpik kostny/
 Objawy towarzyszące zespołom 

paraneoplastycznym

background image

Rak płuca - diagnostyka 

 Rtg klatki piersiowej 

zawsze w 2 projekcjach

-podejrzenia raka płuca
- każde zapalenie miąższu płucnego!! 
palacze>40 rż!!
- kontrola po 6 tyg. od zakończenia 
antybiotykoterapii,
 -uporczywy kaszel lub zmiana jego 
charakteru
 - nawracające zakażenia

   -krwioplucie

background image

Rak płuca - diagnostyka

• Badanie kliniczne
• Badania laboratoryjne
• Bronchoskopia
• CT klatki piersiowej
• Badania potwierdzające lub wykluczające 

przerzuty:
 - badania obrazowe jamy brzusznej (usg, CT)
 - scyntygrafia kości (gdy są objawy) 
 - badanie szpiku kostnego (SCLC)
 - CT mózgu 

background image

Rak płuca - diagnostyka

• Pobranie materiału do badania 

histopatologicznego:

- bronchoskopia,
- BACC,
- badanie plwociny,
- diagnostyka zabiegowa 

(wideotorakoskopia, mediastinoskopia, 
torakotomia)

background image

Guz płuca położony centralnie 

-bronchoskopia

background image

Guz płuca położony obwodowo-

BACC /TK

background image

Guz śródpiersia 

-mediastinoskopia

background image

Rak jajnika - 

objawy

 We wczesnym stadium – 

często rozpoznanie przypadkowe – 

bez objawów

Objawy niecharakterystyczne:

wzdęcia, zaparcia
uczucie pełności w jamie brzusznej
objawy dyzuryczne
bóle w podbrzuszu
powiększenie obwodu brzucha – 

wodobrzusze

background image

Rak jajnika - diagnostyka

 Czujność lekarzy pierwszego 

kontaktu

 Badanie ginekologiczne dwuręczne 

przez pochwę i przez odbytnicę

 Badania obrazowe

Usg przezbrzuszne i przezpochwowe
Tomografia jamy brzusznej i miednicy 

mniejszej

Punkcja otrzewnej i badanie cytologiczne płynu
Stężenie markera CA-125

(AFP,  ßHCG w nowotworach zarodkowych jajnika)

background image

Rak jajnika - diagnostyka

• Każdy stwierdzony klinicznie guz 

jajnika powinien być diagnozowany i 
leczony jak nowotwór

• Co czwarty jest guzem 

nowotworowym

Guzy jajnika  powinny być 
leczone chirurgicznie !!!

background image

Dolegliwości ze 

strony 

układu 

moczowego

• Krwiomocz
• Dysuria (uczucie parcia na mocz 

pomimo niepełnego pęcherza 
moczowego, trudności w oddawaniu 
moczu)

background image

1. Wywiad, badanie przedmiotowe, 

badanie per rectum.

2. Badania laboratoryjne, markery, 

badanie ogólne moczu.

3. Badania obrazowe i endoskopowe.
4. Pobranie materiału do badania 

histopatologicznego.

5. Badanie ginekologiczne u kobiet.

background image

Rak pęcherza 

moczowego 

objawy

Bezbolesny krwiomocz

– zawsze!!! powinien być 

diagnozowany 

Częstomocz
Objawy dyzuryczne
Osłabienie powodowane 
niedokrwistością
Objawy wynikające z rozsiewu procesu 
nowotworowego

background image

Rak pęcherza 

moczowego

diagnostyka

 Badane moczu z oceną 

cytologiczną

 Badanie przedmiotowe z 

badaniem per rectum

 Usg jamy brzusznej i miednicy 

mniejszej

 Cystoskopia
 Pobranie wycinków do 

badania histopatologicznego 

w trakcie cystoskopii 

 Badania pozwalające ustalić 

występowanie przerzutów (rtg 

klatki piersiowej, scyntygrafia 

kości)

http://www.zdrowastrona.pl/uploads/images/sprzet_badania/ukl_mocz/cystoskopia.jpg 
http://www.doctormed.pl/images/300px-Cystoscopy-im-20050425.jpg 

background image

Rak nerki – 

objawy i diagnostyka

• Objawy pojawiają się w zaawansowanym stadium 

choroby

Krwiomocz, czasem o charakterze okresowym, bóle 

w okolicy lędźwiowej i w podbrzuszu naśladujące kolkę 

nerkową (skrzepy w moczowodach), obrzęki kończyn 

dolnych, wyczuwalny guz w jamie brzusznej 

• Objawy ogólne (HA, poliglobulia, gorączka, anemia, 

hiperkalcemia, jadłowstręt, kacheksja)

W przypadku każdego podejrzenia raka nerki 
należy wykonać USG brzucha z oceną 
nerek

Inne badania obrazowe (CT, RTG) wykonuje 
się w celu oceny zaawansowania choroby

Angiografia jest często konieczna przed 
planowanym zabiegiem operacyjnym

http://www.meddean.luc.edu/Lumen/Meded/Radio/curriculum/Harrisons/Oncology/re
nalcancer6c.jpg 

background image

Rak jądra  - objawy

• Niebolesne 

powiększenie jądra

• Bóle brzucha
• Kaszel i duszność
• Bóle kostne
• Objawy neurologiczne

http://breakingdaily.com/wp-content/uploads/istock_000001217691xsmall.jpg

background image

Rak jądra - diagnostyka

USG jąder

Badanie histopatologiczne jadra 
usuniętego z dostępu 
pachwinowego

 (nie przez 

mosznę!)

• Morfologia i badania biochemiczne 

(LHD, beta-HCG, AFP), badania 
wykonać przed orchidektomią

• Badania obrazowe brzucha, miednicy 

i klatki piersiowej (ocena 
zaawansowania)

background image

Nowotwory 

tarczycy - objawy

 Guz szyi związany z tarczycą lub 

nagłe powiększenie wola o 
wieloletnim przebiegu

 Powiększenie węzłów chłonnych 

szyjnych

 Nagła duszność, chrypka, zaburzenia 

połykania

background image

Nowotwory tarczycy - 

diagnostyka

• Usg tarczycy
• BACC
• Rgt klatki piersiowej, CT szyi i klatki 

piersiowej, scyntygrafia

• Badania laboratoryjne: TSH, fT3, fT4, 

kalcytonina, wapń

background image

Zespół 

paraneoplastyczny 

(zespół 

paranowotworowy)

• – zmiana lub zespół zmian dających 

charakterystyczne objawy, mogących 
świadczyć o współistnieniu procesu 
nowotworowego. 

• Zwykle ustępują po wyeleminowaniu 

przyczyny (skuteczne leczenie 
nowotworu)

background image

Zespół paraneoplastyczny 

(zespół 

paranowotworowy)

• mogą być pierwszym objawem 

choroby

•  niekiedy utrudniają rozpoznanie ze 

względu na

niespecyficzny charakter
występują u 5-10% chorych

background image

Podział zespołów 

paraneoplastycznych:

•  objawy systemowe
•  zespoły skórne
•  zespoły nefrologiczne
•  zespoły neurologiczne
•  zaburzenia hematologiczne
•  zaburzenia układu krzepnięcia
•  zespoły endokrynne i metaboliczne
•  zespoły łącznotkanowe

background image

Objawy 

systemowe:

• zespół wyniszczenia 

paraneoplastycznego

•  gorączka paranowotworowa
•  zespół wyczerpania

background image

Endokrynopatie:

• zespół Cushinga

 (ektopowe wydzielanie 

ACTH

• hipoglikemia 
• hiperkalcemia
• Policytemia (z powodu nadmiaru 

erytropoetyny) 

• zespół rakowiaka

 spowodowany 

serotoniną i bradykininą 

background image

zmiany skórne:

• Acanthosis nigricans maligna

• Acrokeratosis neoplastica
• zapalenie skórno-mięśniowe 

(Dermatomyositis)

• rumień nekrotyczny wędrujący 
• pęcherzyca paraneoplastyczna 

background image

Rogowacenie czarne 

złośliwe

(acanthosis nigricans 

maligna)

 

upload.wikimedia.
org 

vgrd-pc.blogspot.com

activeforever.
com 

background image

Rogowacenie czarne 

złośliwe

(acanthosis nigricans 

maligna)

•  Towarzyszy gruczolakorakom, 

głównie przewodu pokarmowego:

• - rak żołądka (2/3 przypadków)
• Na ogół w chwili występowania 

zmian skórnych nowotwór jest 
zaawansowany, tylko w 20% 
przypadków objawy skórne 
wyprzedzają jego rozpoznanie.

background image

Pęcherzyca 

paraneoplastyczna

(paraneoplastic 

pemphigus)

•  Towarzyszy najczęściej rozrostom 

limfoidalnym:

• - chłoniakom nieziarniczym
• - guzom Castelmana

background image

Pęcherzyca 

paraneoplastyczna

(paraneoplastic 

pemphigus)

archderm.ama-assn.org 

dermatology.cdlib.org 

 

background image

Rumień pełzakowaty 
nekrolityczny
(erythema necrolyticum 
migrans)

• towarzyszy w większości przypadków 

wyspiakowi trzustki

 wywodzącemu 

się z komórek a (glukagonoma).

• W tzw. pseudozespole  są najczęściej 

związane z przewlekłym zapaleniem 
trzustki, marskością wątroby, albo 

guzami nerek lub płuc 
wydzielającymi glukagon.

background image

Rumień pełzakowaty 

nekrolityczny

(erythema necrolyticum 

migrans)

JOP. J Pancreas (Online) 2004; 5(4):179-185. 

background image

Zespół Bazexa

 (acrokeratosis 

paraneoplastica)

• Raki górnych dróg oddechowych 

i przełyku (głównie 
płaskonabłonkowe)

• Zmiany rogowaciejace i 

łuszczycopodobne  głównie na 
kończynach

background image

Zespół Bazexa

 (acrokeratosis 

paraneoplastica)

http://emedicine.medscape.com/article/1093193-
overview

background image

zmiany skórne:

• piodermia zgorzelinowa 
• zespół Sweeta 

• zespół Lesera-Trélat

 

• półpasiec 

• róża nowotworowa
• rybia łuska nabyta 
• flushing (zaczerwienienie skóry 

twarzy lub innych części ciała) 

background image

Zespół Leser-

Trelat

•  gwałtowny , masywny wysiew 

brodawek łojotokowych
najczęściej na tułowiu, z 
towarzyszącym silnym świądem skóry

• Najczęściej w gruczolakorakach 

przewodu pokarmowego, raku piersi, 
płuc, dróg moczowych i w chłoniakach

background image

Zespół Leser-

Trelat

nejm.org 

background image

Paraneoplastyczne 

zespoły

endokrynne i 

metaboliczne:

•  Najczęściej wynikają z ektopowego 

wytwarzania hormonów oraz ich 
prekursorów w komórkach 
nowotworowych.

background image

Substancje endokrynne 

wydzielane

przez nowotwory:

•  hormon adrenokortykotropowy (ACTH)
•  gonadotropina kosmówkowa
•  wazopresyna
•  parathormon
•  erytropoetyna
•  hormon wzrostu
•  prolaktyna
•  gastryna
•  glukagon
•  somatostatyna

background image

Zespół Cushinga

Wydzielanie hormonu 

adrenokortykotropowego 

(ACTH)

• Najczęściej w 

raku płuca, głównie 

drobnokomórkowym.

•  Klinicznie objawy u kilku procent chorych

•  Podwyższone stężenie kortyzolu u ok. połowy 

chorych

•  Obraz kliniczny:
- osłabienie
- zasadowica metaboliczna
- hipokaliemia
- przebarwienia skóry
- cukrzyca
- nagłe pojawienie się objawów

background image

Nadmierne wydzielanie 

hormonu

antydiuretycznego = 

SIADH:

•  Głównie w rakach płuca 

(najczęściej

 drobnokomórkowym)
•  W rakach stercza, pęcherza 

moczowego, trzustki.

• Objawy:
• - hiponatremia
• - niska osmolarność surowicy
• - wysoka osmolarność moczu

background image

Hiperkalcemia:

wydzielania białka 

podobnego do 

parathormonu.

•  Najczęściej występuje w przebiegu 

raków

   płaskonabłonkowych płuc, głowy i 

szyi, przełyku

 

• przerzuty do kości, szpiczak lub chłoniaki.
•  Niski poziom fosforu w surowicy.
• Wysoki poziom fosforu w moczu.

background image

Hipoglikemia:

 produkcja insulinopodobnego 

czynnika wzrostu (IGF-II).

• Może towarzyszyć międzybłoniakom, 

zaotrzewnowym mięsakom

• Wyspiaki trzustki (Insulinoma)

background image

Paraneoplastyczne 

zespoły

łącznotkankowe:

• zapalenie stawów - raki płuca, białaczki, 

chłoniaki

•  osteoartropatia przerostowa- 

niedrobnokomórkowy rak płuca, nowotwory, 

grasicy, rak przełyku

•   toczeń układowy -chłoniaki, nowotwory układu 

pokarmowego, rak wątroby

•  zespół Sjögrena - chłoniaki
•  skleroderma -rak płuca
• zespół Raynauda - rak nerki, rak jajnika, 

nowotwory układu pokarmowego, rak płuca

• zapalenia naczyń- chłoniaki (głównie chłoniak 

Hodgkina), rak płuca, rak nerki, nowotwory 

przewodu pokarmowego

background image

Paraneoplastyczne 

zespoły

hematologiczne:

•  niedokrwistości
• erytrocytoza
• granulocytoza - rak płaskonabłonkowy płuca, 

rak

   nerki
•  eozynofila - chłoniak Hodgkina
•  neutropenia autoimmunologiczna
•  zaburzenia płytek krwi
•  zaburzenia krzepnięcia:
• - zakrzepica żyły wrotnej
• - zespół wykrzepiania 

wewnątrznaczyniowego

• - nabyta choroba von Willenbranda

background image

Paraneoplastyczne 

zespoły neurologiczne:

• Rzadkie

• najczęściej występuje 

zespół Lamberta-

Eatona

 (zmniejszenie uwalniania 

acetylocholiny) w obrębie obwodowych 

nerwów ruchowych

• Spotykany najczęściej 

z rakiem 

drobnokomórkowym płuca

• Objawy: 

osłabienie siły mięśni i 

odruchów oraz zaburzenia ze strony 

układu autonomicznego

 (takie jak: 

zaburzenie potencji, hipotonia 

ortostatyczna, suchość w ustach, zaburzenia 

potliwości).

background image

Wczesne wykrycie nowotworu...

• Pacjent

 – Samoobserwacja złe 

samopoczucie, ból

• Lekarz pierwszego kontaktu

 – 

czujność onkologiczna, znajomość i 

poszukiwanie podstawowych objawów

• Onkolog

 – badania dodatkowe, 

diagnostyka wykluczająca nowotwór w 
podejrzanych

 

przypadkach

• PATOLOG – ROZPOZNANIE

• Onkolog

 - leczenie

background image

PAMIĘTAJ O PRAWIDŁOWEJ 

DIAGNOSTYCE

background image

Diagnostyka

badanie przedmiotowe i podmiotowe

• Diagnozujemy objaw lub grupę objawów
Np.: kaszel, chrypkę, gorączkę,

ból brzucha i krwiomocz,
poty nocne, świąd skóry.

• Diagnozujemy zmianę
Np.: powiększony węzeł chłonny,

guzek w piersi
znamię na skórze
guzek/torbiel w jajniku

 

 

  

background image

Diagnostyka c.d.

• Morfologia, biochemia, OB.,
    poziom markerów nowotworowych
• Badanie kału, moczu, wydzielin
• Badania obrazowe :

RTG, USG, tomografia komputerowa, 

rezonans magnetyczny

• Inne: badania endoskopowe, 

scyntygrafia, 

• BADANIE HISTOPATOLOGICZNE

background image

Rozpoznanie histopatologiczne 

Aby można rozpocząć leczenie 

onkologiczne konieczne jest uzyskanie:

 

ROZPOZNANIA 

HISTOPATOLOGICZNEGO
lub cytologicznego

background image

Rozpoznanie histopatologiczne

• Metody uzyskania materiału:

– BAC
– BACC
– pobranie wycinków z guza
– pobranie całego guza
– pobranie węzła chłonnego
– materiał pooperacyjny
– BAG 

background image

Leczenie onkologiczne

Polega na zastosowaniu i wzajemnym 

uzupełnianiu się kilku sposobów 
leczenia:

• CHIRURGII
• LECZENIA SYSTEMOWEGO
• RADIOTERAPII

background image

LECZENIE ONKOLOGICZNE

• Leczenie miejscowe procesu 

nowotworowego:

 

    CHIRURGIA

RADIOTERAPIA

•  Leczenie systemowe:

 CHEMIOTERAPIA
 HORMONOTERAPIA
 

TERAPIA CELOWANA

background image

Stopień zaawansowania 

klinicznego choroby

• Różne nowotwory – różne klasyfikacje

np.: TNM
  FIGO w rakach narządu rodnego
  wg Dukesa w raku jelita grubego

• Stopień zaawansowania 

klinicznego

musi być oceniony przed zaplanowaniem 

i rozpoczęciem leczenia.


Document Outline