Układ trawienny człowieka

Trawienie rozpoczyna się w jamie 

ustnej, 

Tam pożywienie miesza się ze śliną, 

która zawiera enzymy rozkładające 
węglowodany. Następnie pokarm 
wędruje przez przełyk do żołądka, 
gdzie miesza się z kwasem solnym i 
enzymami trawiącymi białka. 

Między żołądkiem a jelitami znajduje 

się odźwiernik-rozkurcza się co 
pewien czas, aby przepuścić porcje 
treści żołądkowej.

Gdy pokarm przejdzie przez 

odźwiernik trafia do jelita 
cienkiego i tam działają  na niego 
enzymy trawienne rozkła-dające 
białka, tłuszcze i węglowodany.

W tej części rozłożone składniki są 

wchłaniane do krwioobiegu i wraz 
z krwią docierają do komórek ciała.

W końcowej części – jelicie grubym 

wchłaniana jest woda i substancje 
mineralne, a z niestrawionych 
resztek powstaje kał.

 

 

Jama ustna

W eksperymentach wykorzystujących karmienie 
pozorne cała zjadana przez zwierzę treść pokarmowa 
wycieka na zewnątrz przez przetokę połączoną do 
przełyku lub żołądka.
Efekt- zwierzęta przełykają i zjadają więcej niż 
zwykle, przerywają od czasu do czasu, ale po chwili 
znów sprawiają wrażenie głodnych. 
Stąd wiadomo, że smak i inne wrażenia z jamy ustnej 
są ważnym elementem w procesie wytwarzania 
poczucia sytości, ale nie wystarczającym. 

 

 

Nerw błędny ( nerw czaszkowy X ) – dostarcza 

informacji o stopniu rozciągnięcia ścian żołądka 

Nerwy trzewne – informują mózg o tym, jaki jest 

skład znajdującego się w żołądku pożywienia.

 

 

Dwunastnica – część jelita cienkiego, która 

łączy się z żołądkiem – to pierwszy odcinek 

przewodu pokarmowego, gdzie zachodzi 

wchłanianie dużych ilości składników 

pokarmowych

.

 

 

Cholecystokinina  - ( CCK ) zmniejsza potrzebę jedzenia.
Działanie tego hormonu wywołuje skurcz odźwiernika, 
wówczas żołądek zatrzymuje treść pokarmową i szybciej 
się napełnia.
Cholecystokinina z dwunastnicy nie dociera do mózgu , 
ponieważ zatrzymywana jest przez barierę krew – mózg.

Mechanizm jej oddziaływania na ośrodkowy układ nerwowy 
jest bardziej złożony : stymuluje nerw błędny, a jego 
sygnały docierają bezpośrednio do podwzgórza , gdzie 
wydziela krótsza formę cholecystokininy.

 

 

Glukoza – stanowi ona ważne źródło energii dla całego 
organizmu i najważniejszy rodzaj paliwa dla mózgu. 
Kiedy poziom glukozy we krwi zaczyna spadać , wątroba 
przekształca w glukozę zmagazynowane przez siebie substancje 
odżywcze. Większym wahaniom podlega dostępność glukozy dla 
kom. Organizmu gdyż uzależnione jest to od dwóch hormonów 
trzustkowych : 

• Insulina-umożliwia 

glukozie wnikanie do 
wnętrza komórek , które 
zużywają ją do 
zaspokajania swoich 
bieżących potrzeb 
energetycznych, wyjątek 
stanowią komórki 
tłuszczowe.

 

• Glukagon – ma 

działanie przeciwne, 
ponieważ stymuluję 
wątrobę do przemiany 
zmagazynowanego w 
niej glikogenu w glukozę 
i w ten sposób zwiększa 
stężenie glukozy we 
krwi.

 

 

Interakcje insuliny z glukagonem

 

 

Boczna struktura podwzgórza – struktura o złożonej 
budowie, zawierająca wiele skupisk neuronów i 
przechodzących pęczków włókien nerwowych. 

Do funkcji należy m.in. sterowanie wydzielaniem insuliny 
oraz modyfikacja wrażliwości smakowej.

Uszkodzenie prowadzi do odmowy przyjmowania 
pożywienia. Należy zastosować przymusowe karmienie.

 

 

Rozległe uszkodzenia  obejmujące brzuszno – 
przyśrodkową część podwzgórza (VMH ) prowadzą do 
objadania się i nadmiernego przyrostu masy ciała. 
Silne objawy występują dopiero wtedy, gdy uszkodzenie 
obejmuje również tkankę nerwową przylegającą do części 
brzuszno-przyśrodkowej.
Mogą one się pojawić również wtedy, gdy uszkodzony 
zostanie brzuszny pęczek noradrenergiczny. 

Układ noradrenergiczny

człowieka 

 

 

Skutki uszkodzeń niektórych części podwzgórza

 

 

Leptyna –peptyd , który jest kodowany przez prawidłową 
postać genu ob.

Poziom leptyny daje uczucie sytości. 
Zwierzęta, które mają wysoki poziom mniej jedzą, są 
bardziej aktywne i zwiększają aktywność układu 
odpornościowego. 

Leptyna odgrywa ważną rolę w okresie dojrzewania-jeśli 
przekroczy określony poziom, inicjuje dojrzałość płciową . 

Zbyt wysoki poziom leptyny zwiększa ryzyko 
zachorowania na cukrzycę i inne choroby.
 
 

 

 

Neuropeptyd Y ( NPY )- najbardziej z rozpowszechnionych 
substancji peptydowych w ośrodkowym układzie 
nerwowym.

Między innymi hamuje aktywność jądra przykomorowego 
podwzgórza i w ten sposób przyczynia się do zwiększenia 
ilości przyjmowanego pokarmu.

 

 

Neuromodulatory i hormony

 

 

Melanokortyna – na jej aktywność wpływa insulina, leki 
na odchudzanie oraz innych substancji związanych z 
regulacją przyjmowania pokarmów. 

Również różne substancje w różny sposób wpływają na 
odżywianie : 
te , które hamują apetyt, mogą wywołać nudności, inne 
zmieniają przebieg procesów metabolicznych, 
magazynowania tłuszczu itp. 

 

 

W niektórych przypadkach otyłość można powiązać z 
pojedynczym genem. Najczęściej występująca mutacja 
tego typu dotyczy genu kodującego receptor 
melanokortyny – jednego z neuropeptydów 
odpowiedzialnych za powstawanie łaknienia. Osoby z tą 
mutacją jedzą za dużo, otyłość pojawia się już w 
dzieciństwie i utrzymuje się przez całe życie. 

Również na chromosomie 4 znaleziono pewien gen, który 
ma związek z otyłością – ale wyłącznie u kobiet. 

Środowisko, zmiana stylu życia i zmiana w odżywianiu są 
również istotnym czynnikiem wpływającym na rozwój 
nadwagi.

 

 

                                            

Odchudzanie

 

Połączenie ćwiczeń fizycznych z ograniczeniem diety może 
przynieść oczekiwane rezultaty odchudzania. 
Ponadto aktywność ruchowa obniża ciśnienie krwi, 
poziom cholesterolu i służy naszemu zdrowiu.
 
W praktyce odchudzania trzeba wyrobić sobie nawyk 
przerywania posiłku nawet, wtedy gdy nadal czujemy głód 
lub jedzenie nam bardzo smakuje. 

Niektórzy stosują leki hamujące apetyt.

 

 

 

Anoreksja i bulimia

• Anoreksja ( jadłowstręt 

psychiczny ) – osoby nią 

dotknięte nie chcą jeść tyle, ile 

powinny, co prowadzi do 

znacznego spadku masy ciała, a 

czasami nawet do śmierci.

• Anoreksja dotyczy 90% kobiet. 

Najczęściej objawia się w okresie 

dojrzewania.

• Wiele anorektyczek lubi gotować, 

a smak i zapach sprawia im 

przyjemność, jednak problem 

polega nie na braku apetytu, ale 

na obawie przed przybraniem na 

wadze oraz lękiem przed utratą 

samokontroli. 

• Kobiety są bardzo pracowite, 

energiczne, nie muszą sprawiać 

wrażenia osób będących na skraju 

śmierci głodowej. Niektóre z nich 

popadają w depresję. 

• Bulimia ( żarłoczność psychiczna) 

– choroba polegająca na przemiennym 

występowaniu epizodów głodzenia się 

i napadów obżarstwa. 

• Jak w przypadku anoreksji ofiarami 

schorzenia najczęściej są kobiety. 

Innym objawem , ale nie u wszystkich 

jest wywoływanie wymiotów po 

zjedzeniu dużej ilości pożywienia.

• Bulimia jest podobna do uzależnienia 

od narkotyków . zjedzenie smacznego 

posiłku pobudza te same obszary 

mózgu, co podanie sobie 

uzależniającego narkotyku.

• Możliwe, że cykle bulimii głodzenie 

się i napady obżarstwa prowadzą do 

nałogu. Wyjście z niego jest bardzo 

trudne, może nawet trudniejsze od 

pokonania nałogu alkoholowego lub 

heroinowego.