Obiekty hydrotechniczne i 

Obiekty hydrotechniczne i 

budowle wodne

budowle wodne

Młodszy Ratownik WOPR

Młodszy Ratownik WOPR

Ratownik WOPR

Ratownik WOPR

 

 

 

 

 

 

 

 

AGENDA

AGENDA



Budowle jeziorowe

Budowle jeziorowe



Budowle rzeczne

Budowle rzeczne



Budowle nadmorskie

Budowle nadmorskie



Inne budowle

Inne budowle

 

 

 

 

PODZIAŁ OBIEKTÓW 

PODZIAŁ OBIEKTÓW 

HYDROTECHNICZNYCH

HYDROTECHNICZNYCH

:

:



Budowle jeziorowe

Budowle jeziorowe



Budowle rzeczne

Budowle rzeczne



Budowle nadmorskie

Budowle nadmorskie

 

 

 

 

Przyczyny i powody 

Przyczyny i powody 

powstawania budowli 

powstawania budowli 

wodnych

wodnych



Zapewnienie bezpieczeństwa osób 

Zapewnienie bezpieczeństwa osób 

przebywających i kąpiących się

przebywających i kąpiących się



Walka z erozją, związaną z przepływem 

Walka z erozją, związaną z przepływem 

wody, powodując zmiany w korycie rzek

wody, powodując zmiany w korycie rzek



Ograniczenie gwałtownych przyborów wody 

Ograniczenie gwałtownych przyborów wody 

ze względu na powodzie

ze względu na powodzie

 

 

 

 



Zapewnienie stałej żeglowności szlaków 

Zapewnienie stałej żeglowności szlaków 

wodnych

wodnych



Walka z ruchem rumowiska

Walka z ruchem rumowiska



Umożliwienie bezpiecznego i szybkiego 

Umożliwienie bezpiecznego i szybkiego 

dopływania i odpływania od brzegu

dopływania i odpływania od brzegu



Ujęcia wody pitnej, przemysłowej oraz 

Ujęcia wody pitnej, przemysłowej oraz 

wykorzystania energii wodnej  

wykorzystania energii wodnej  

 

 

 

 

OBIEKTY JEZIOROWE

OBIEKTY JEZIOROWE



Przystań

Przystań

 – zespół obiektów i urządzeń nad wodą 

 – zespół obiektów i urządzeń nad wodą 

służących do uprawiania sportów, turystyki i 

służących do uprawiania sportów, turystyki i 

rekreacji wodnej. Elementy składowe przystani: 

rekreacji wodnej. Elementy składowe przystani: 

nadbrzeża, pomosty, baseny kąpielowe, brodziki, 

nadbrzeża, pomosty, baseny kąpielowe, brodziki, 

plaże z wytyczonymi miejscami do kąpieli, 

plaże z wytyczonymi miejscami do kąpieli, 

wydzielone miejsca do cumowania, wypożyczalnie 

wydzielone miejsca do cumowania, wypożyczalnie 

sprzętu wodnego, urządzenia do wodowania łodzi, 

sprzętu wodnego, urządzenia do wodowania łodzi, 

pomieszczenia hangarowe

pomieszczenia hangarowe

 

 

 

 

Ryc.1 Przystań

 

 

 

 

NADBRZEŻA

NADBRZEŻA



Przystaniowe

Przystaniowe

 

 

 

 

Ryc.2 Nadbrzeże przystaniowe

 

 

 

 



Portowe

Portowe

 

 

 

 

Ryc. 3  Nadbrzeże portowe

 

 

 

 



Cumownicze

Cumownicze

 

 

 

 

Ryc. 4 Nadbrzeże cumownicze

 

 

 

 



Postojowe

Postojowe

 

 

 

 

Ryc. 5 Nadbrzeże postojowe

 

 

 

 



Keje

Keje

 

 

 

 

Ryc. 6 Keja

 

 

 

 

POMOSTY

POMOSTY



Mola 

Mola 

 

 

 

 

Ryc. 7 Molo (pomost spacerowy)

 

 

 

 

Ryc. Molo

 

 

 

 

Ryc. Molo

 

 

 

 

Ryc. Molo (pomost spacerowy)

 

 

 

 



Plażowe

Plażowe

 

 

– stanowią nawodne 

– stanowią nawodne 

platformy do opalania

platformy do opalania



Wędkarskie

Wędkarskie

 – umożliwiają 

 – umożliwiają 

wędkowanie na głębszej wodzie

wędkowanie na głębszej wodzie



Żeglugowe

Żeglugowe

 

 

– umożliwiają obsługę 

– umożliwiają obsługę 

pasażerów

pasażerów

 

 

 

 



Turystyczne

Turystyczne

 – umożliwiają dobijanie, 

 – umożliwiają dobijanie, 

cumowanie i korzystanie z wodnej 

cumowanie i korzystanie z wodnej 

bazy turystycznej

bazy turystycznej



Łącznikowe

Łącznikowe

 – stanowią jedyną 

 – stanowią jedyną 

możliwość zejścia na ląd przez 

możliwość zejścia na ląd przez 

bagniste, zarośnięte szuwarami tereny

bagniste, zarośnięte szuwarami tereny

 

 

 

 

POLA CUMOWNICZE - 

POLA CUMOWNICZE - 

AWANPORTY

AWANPORTY

 

 

 

 

WYPOŻYCZALNIE SPRZĘTU 

WYPOŻYCZALNIE SPRZĘTU 

WODNEGO

WODNEGO

 

 

 

 

BASENY KĄPIELOWE

BASENY KĄPIELOWE

 

 

 

 

URZĄDZENIA DO 

URZĄDZENIA DO 

WODOWANIA ŁODZI

WODOWANIA ŁODZI



Silp

Silp



Dźwigar bramowy

Dźwigar bramowy



Dźwigar obrotowy

Dźwigar obrotowy

 

 

 

 



Pochylnia

Pochylnia

Ryc. 8 Pochylnia

 

 

 

 

Ryc. 9 i 10 Przykłady pochylni

 

 

 

 

BUDOWLE I OBIEKTY 

BUDOWLE I OBIEKTY 

RZECZNE

RZECZNE



Kanalizacja rzeki

Kanalizacja rzeki

 – zabudowa koryta rzeki 

 – zabudowa koryta rzeki 

szeregiem stopni i tworzenie kolejnych po 

szeregiem stopni i tworzenie kolejnych po 

sobie następujących sztucznych zbiorników. 

sobie następujących sztucznych zbiorników. 

Wysokość i odległość stopni są tak dobrane, 

Wysokość i odległość stopni są tak dobrane, 

że cofająca się woda jednego zbiornika sięga 

że cofająca się woda jednego zbiornika sięga 

podstawy wyżej leżącego zbiornika

podstawy wyżej leżącego zbiornika

 

 

 

 



Regulacja rzeki

Regulacja rzeki

 – zabudowa koryta rzeki 

 – zabudowa koryta rzeki 

budowlami, których zadaniem jest zwężenie 

budowlami, których zadaniem jest zwężenie 

i zmuszenie rzeki do jej pogłębienia i 

i zmuszenie rzeki do jej pogłębienia i 

wytworzenia stałej linii brzegowej. Mogą to 

wytworzenia stałej linii brzegowej. Mogą to 

być budowle równoległe, przebiegające 

być budowle równoległe, przebiegające 

równolegle do kierunku płynięcia wody lub 

równolegle do kierunku płynięcia wody lub 

budowle prostopadłe.

budowle prostopadłe.

 

 

 

 

BUDOWLE PIĘTRZĄCE

BUDOWLE PIĘTRZĄCE

 

 

 

 



Progi

Progi

 – są najniżej piętrzącymi budowlami. 

 – są najniżej piętrzącymi budowlami. 

Wysokość ich piętrzenia wynosi kilkadziesiąt 

Wysokość ich piętrzenia wynosi kilkadziesiąt 

centymetrów. Przeważnie stosowane do 

centymetrów. Przeważnie stosowane do 

zabudowy potoków górskich (korekcja 

zabudowy potoków górskich (korekcja 

progowa)

progowa)

 

 

 

 

Ryc. 11 Próg wodny

 

 

 

 

Ryc. 12 Próg wodny

 

 

 

 



Jazy

Jazy

 – ich piętrzenie jest większe od 1 

 – ich piętrzenie jest większe od 1 

metra. Górna granica piętrzenia jest 

metra. Górna granica piętrzenia jest 

nieokreślona. Wysokość piętrzenia oraz 

nieokreślona. Wysokość piętrzenia oraz 

wielkość przepływu regulowana jest za 

wielkość przepływu regulowana jest za 

pomocą różnego typu zastawek, 

pomocą różnego typu zastawek, 

ruchomych klap, zasuw, itp. 

ruchomych klap, zasuw, itp. 

 

 

 

 

Ryc. 13 Jaz

 

 

 

 



Zapory

Zapory

 – budowle wodne, których piętrzenie wody 

 – budowle wodne, których piętrzenie wody 

jest znacznie powyżej 5 metrów. Zapory mogą być 

jest znacznie powyżej 5 metrów. Zapory mogą być 

ziemne, betonowe i żelbetonowe. Celem zapor jest 

ziemne, betonowe i żelbetonowe. Celem zapor jest 

redukcja spadku podłużnego i wytworzenie 

redukcja spadku podłużnego i wytworzenie 

zbiornika wodnego.  W zależności od wielkości 

zbiornika wodnego.  W zależności od wielkości 

zbiornik ten jest wykorzystywany w celach 

zbiornik ten jest wykorzystywany w celach 

energetycznych, zaopatrzenia ludności w wodę, 

energetycznych, zaopatrzenia ludności w wodę, 

zasilanie kanałów żeglownych w okresie niskich 

zasilanie kanałów żeglownych w okresie niskich 

stanów oraz do celów rekreacyjnych.

stanów oraz do celów rekreacyjnych.

 

 

 

 

Ryc. 14 Zapora

 

 

 

 

Ryc. 15 Zapora

 

 

 

 

Ryc. 16 Zapora

 

 

 

 

Ryc. 17 Zapora

 

 

 

 



Stopnie wodne

Stopnie wodne

 – to zapory 

 – to zapory 

przegradzające doliny rzek żeglownych. 

przegradzające doliny rzek żeglownych. 

Mają  takie same zadania jak zapory. 

Mają  takie same zadania jak zapory. 

Dodatkowo dochodzi poprawa warunków 

Dodatkowo dochodzi poprawa warunków 

żeglugi. Dlatego dodatkowym elementem 

żeglugi. Dlatego dodatkowym elementem 

stopni wodnych jest urządzenie zwane 

stopni wodnych jest urządzenie zwane 

śluzą komorową.

śluzą komorową.

 

 

 

 

Ryc. 18 Stopień wodny wraz ze śluzą komorową

 

 

 

 

BUDOWLE REGULACYJNE 

BUDOWLE REGULACYJNE 

PODŁUŻNE

PODŁUŻNE



Brzegoskłony

Brzegoskłony

 – nazywane inaczej 

 – nazywane inaczej 

opaskami brzegowymi. Służą do umacniania 

opaskami brzegowymi. Służą do umacniania 

brzegu, który ulega zeskarpowaniu wzdłuż 

brzegu, który ulega zeskarpowaniu wzdłuż 

wytyczonej krzywizny.  Jest dobrze widoczny 

wytyczonej krzywizny.  Jest dobrze widoczny 

przy różnych stanach wody. Niebezpieczny 

przy różnych stanach wody. Niebezpieczny 

gdy dochodzi do zerwania brzegu (zatopiona 

gdy dochodzi do zerwania brzegu (zatopiona 

opaska).

opaska).

 

 

 

 



Tamy równoległe

Tamy równoległe

 – spełniają takie 

 – spełniają takie 

same zadania jak brzegoskłony, jednak 

same zadania jak brzegoskłony, jednak 

ich budowa jest inna. Biegną wzdłuż 

ich budowa jest inna. Biegną wzdłuż 

ustalonej linii brzegowej ale stawiane 

ustalonej linii brzegowej ale stawiane 

są w wodzie w pewnym oddaleniu od 

są w wodzie w pewnym oddaleniu od 

starego brzegu.

starego brzegu.

 

 

 

 

 

 

 

 

BUDOWLE REGULACYJNE 

BUDOWLE REGULACYJNE 

POPRZECZNE

POPRZECZNE



Ostrogi

Ostrogi

 

 

– budowane zazwyczaj w kierunku prostopadłym do 

– budowane zazwyczaj w kierunku prostopadłym do 

linii brzegowej. Szczytowy koniec ostrogi nazywany jest głowicą 

linii brzegowej. Szczytowy koniec ostrogi nazywany jest głowicą 

lub główką. Ostrogi buduje się na brzegach wypukłych i w 

lub główką. Ostrogi buduje się na brzegach wypukłych i w 

miejscach przejścia. Materiał do budowy jest taki sam jak przy 

miejscach przejścia. Materiał do budowy jest taki sam jak przy 

tamach równoległych. Powodują zwężenie rzeki przez co 

tamach równoległych. Powodują zwężenie rzeki przez co 

pomiędzy nimi wytwarza się zastoisko (woda nie płynie). 

pomiędzy nimi wytwarza się zastoisko (woda nie płynie). 

Różnica poziomów przed i za ostrogą sięga czasami kilkunastu 

Różnica poziomów przed i za ostrogą sięga czasami kilkunastu 

centymetrów. Normalny przepływ z jednej strony i podpiętrzenie 

centymetrów. Normalny przepływ z jednej strony i podpiętrzenie 

i zastoisko powodują, że przy główce ostrogi powstają 

i zastoisko powodują, że przy główce ostrogi powstają 

charakterystyczne zawirowania. 

charakterystyczne zawirowania. 

 

 

 

 

BUDOWLE MORSKIE 

BUDOWLE MORSKIE 

STREFY PRZYBRZEŻNEJ

STREFY PRZYBRZEŻNEJ



Porty

Porty

 (pasażerskie, rybackie, 

 (pasażerskie, rybackie, 

handlowe, wojenne, zimowiska, 

handlowe, wojenne, zimowiska, 

schroniska)

schroniska)



Nadbrzeża

Nadbrzeża

 – występują na terenie 

 – występują na terenie 

portów. Najczęściej spotykane to: 

portów. Najczęściej spotykane to: 

skarpowe i pionowe.

skarpowe i pionowe.

 

 

 

 

Ryc. 19 Nadbrzeże pionowe

 

 

 

 



Falochrony

Falochrony

:

:

a)

a)

 

 

Pionowy

Pionowy

 

 

– zbudowane najczęściej z 

– zbudowane najczęściej z 

bloków kamiennych i skrzyń 

bloków kamiennych i skrzyń 

żelbetonowych.

żelbetonowych.

b)

b)

 

 

Pochyły

Pochyły

 – wykonane z narzutu 

 – wykonane z narzutu 

kamiennego lub betonowych bloków

kamiennego lub betonowych bloków

 

 

 

 

a)

a)

Ażurowy

Ażurowy

 – posiadają nadbudowę 

 – posiadają nadbudowę 

żelbetonową, która jest oparta na 

żelbetonową, która jest oparta na 

konstrukcji palowej bądź filarach bez 

konstrukcji palowej bądź filarach bez 

wypełnienia w części dolnej. Taka 

wypełnienia w części dolnej. Taka 

konstrukcja wydatnie zmniejsza falowanie 

konstrukcja wydatnie zmniejsza falowanie 

bez ograniczania ruchów rumowiska.

bez ograniczania ruchów rumowiska.

 

 

 

 

Ryc. 20 Falochron ażurowy

 

 

 

 

Ryc. 21 Falochron ażurowy

 

 

 

 

Ryc. Falochron ażurowy

 

 

 

 

Ryc. Falochron ażurowy

 

 

 

 



Pneumatyczny

Pneumatyczny

 – rozpraszają energię 

 – rozpraszają energię 

falowania dzięki sprężonemu 

falowania dzięki sprężonemu 

powietrzu wydobywającemu się rur 

powietrzu wydobywającemu się rur 

ułożonych na dnie. Bardzo kosztowna 

ułożonych na dnie. Bardzo kosztowna 

metoda, rzadko wykorzystywana.

metoda, rzadko wykorzystywana.

 

 

 

 

OSTROGI, PALE

OSTROGI, PALE



Ostrogi

Ostrogi

 – są umocnieniami chroniącymi 

 – są umocnieniami chroniącymi 

brzeg przed niszczącym działaniem fal. 

brzeg przed niszczącym działaniem fal. 

Najczęściej wykonane z drewnianych pali 

Najczęściej wykonane z drewnianych pali 

zwanych 

zwanych 

dalbami. 

dalbami. 

 

 

 

 

Ryc. 22 Ostrogi, pale

 

 

 

 

OBIEKTY RYBACKIE

OBIEKTY RYBACKIE



Porty rybackie

Porty rybackie

 

 

 

 

Ryc. 23 Port rybacki

 

 

 

 

Ryc. 24 Nadbrzeże i port rybacki

 

 

 

 



Sieci rybackie stawiane

Sieci rybackie stawiane



Sieci rybackie ciągnione

Sieci rybackie ciągnione



Baseny hodowlane

Baseny hodowlane

 

 

 

 

INNE OBIEKTY 

INNE OBIEKTY 

HYDROTECHNICZNE

HYDROTECHNICZNE



Tartaki

Tartaki



Porty rzeczne

Porty rzeczne

 

 

 

 



Mosty

Mosty

Ryc. 15 Most

 

 

 

 



Liny do przepraw promem

Liny do przepraw promem



Kanały

Kanały

 

 

 

 



Sztuczne zbiorniki wodne

Sztuczne zbiorniki wodne

Ryc. 25 Sztuczny zbiornik wodny

 

 

 

 



Śluzy

Śluzy

Ryc. 26 Śluza