background image

1

P.O.Ch.P.

PRZEWLEKŁA OBTURACYJNA CHOROBA PŁUC

C.O.P.D.

(CHRONIC OBSTRUCTIVE PULMONARY DISEASE)

Jacek Sierzputowski

background image

2

background image

3

Definicja 

Skojarzenie rozedmy płuc i przewlekłego 

zapalenia oskrzeli, głównie na tle palenia 

tytoniu i predyspozycji osobniczej.

„P.O.Ch.P. jest chorobą charakteryzującą 

się niecałkowicie odwracalnym 

ograniczeniem przepływu powietrza 

przez drogi oddechowe. Ograniczenie to 

jest zwykle postępujące i wiąże się z 

nieprawidłową odpowiedzią zapalną płuc 

na szkodliwe pyły lub gazy.”

WHO 

background image

4

background image

5

Etiologia, występowanie

• Ryzyko zachorowania jest wprost 

proporcjonalne do liczby 
wypalanych papierosów i lat 
ekspozycji. 

(„Paczkolata”)

• Predyspozycje genetyczne. 

(bierne palenie, skażenie 
środowiska, częste infekcje.)

background image

6

Przyczyny 

• Drażnienie błony śluzowej 

oskrzeli. 

(dymy, pary, pyły)

• Zapylenie w miejscu pracy.
• Obecność szkodliwych substancji 

w powietrzu otaczającym.

• Praca w zimnie i wilgoci. 

(częste 

przeziębienia)

background image

7

Anatomopatologia 

• Przerost gruczołów śluzowych.
• Znaczny ubytek komórek 

nabłonkowych i rzęsek.

Samooczyszczanie oskrzeli 
przebiega znacznie gorzej.

Występują objawy 
zaporowe.

W zalegającym śluzie 
zagnieżdżają się 
drobnoustroje. 

Wnioski.

background image

8

Patogeneza 

1.

Nagromadzony śluz w drzewie 

oskrzelowym powoduje nierównomierną 

wentylację. (zaburzenie wymiany 

gazowej, ujawniające się w postaci 

niewydolności oddechowej)

2.

Zaburzenia wymiany gazowej w 

pewnych obszarach płuc wywołują 

spadek prężności tlenu w pęcherzykach 

i skurcz naczyń włośniczkowych. (tzw. 

Odruch pęcherzykowo-włośniczkowy)

3.

Powoduje to 

nadciśnienie płucne

 i 

wtórne 

przeciążenie prawej komory 

serca.

background image

9

Patogeneza

4. Zalegająca wydzielina utrudnia 

opróżnianie pęcherzyków z powietrza, 

które ulegają zniszczeniu; 

powstaje 

rozedma płuc.

5. Zalegająca, często ropna, wydzielina w 

oskrzelach całkowicie zatyka oskrzela, 

niszczy ich ścianę i powoduje ich wiotkość i 

zapadanie się w czasie nasilonego 

wydechu; 

powstają rozstrzenia.

6. Uporczywy kaszel zaburza prawidłowy 

napływ do krążenia małego. Wzmaga się w 

nim ciśnienie; 

obciążenie prawego serca.

background image

10

Patogeneza

7.

Przewlekłe zapalenie oskrzeli powoduje 
destrukcję układu oddechowego ; 

serce 

płucne.

8.

Może dochodzić do zwiększenia liczby 
czerwonych krwinek i ich powiększenia 
– mechanizm kompensacyjny.

9.

Ubytek tkanki sprężystej skutkuje 
ustawianiem się kl piersiowej w pozycji 
wdechowej ; 

wydech staje się czynny.

 

background image

11

Patogeneza

10. Ponownie wzrasta ciśnienie 

powodujące zapadanie i 
zamykanie światła drobnych 
oskrzeli ; 

dalszy wzrost oporu 

oskrzelowego.

11.Ubytek naczyń zwiększa opór w 

krążeniu małym i zwiększa 
pracę prawego serca.

background image

12

background image

13

Cor pulmonale

background image

14

Uniesiona, spłaszczona, 
prawie nieruchoma 
przepona.

background image

15

Przebieg kliniczny-fenotypy 

choroby

• Od lat 60. XX w. opisane są 2 różne 

fenotypy chorych na POChP: 

• typ A – różowy sapacz (pink puffer) oraz 

• typ B – niebieski dmuchacz (siny i 

obrzęknięty) (blue bloater). 

Chorzy ci różnią się istotnie od siebie 

obrazem klinicznym (masą ciała, 

występowaniem duszności i hipoksemii 

oraz klinicznych cech serca płucnego), 

typem zaburzeń czynności płuc oraz 

rokowaniem. Istnieją również mieszane 

postacie choroby. 

background image

16

Pink puffer-
różowy 
dmuchacz

Blue bloater-
siny sapacz

background image

17

„Różowy dmuchacz”

• Chory reaguje dusznością i 

hiperwentylacją na umiarkowany 
spadek PaO

2

• Częściowa niewydolność 

oddechowa, stała duszność, 
hiperwentylujący się, często 
wyniszczony.

background image

18

„Siny sapacz”

• Chory z osłabionym „napędem 

oddechowym” który toleruje 
hipoksemię. Dochodzi do 
hiperkapni.

• Całkowita niewydolność 

oddechowa, niewielka duszność, 
nadwaga, cor pulmonale, 
obrzęki.

background image

19

Leczenie

WIELOPŁASZCZYZNOWE

 

• Zwalczanie zakażenia.
• Zwalczanie skurczu oskrzeli.
• Leczenie niewydolności krążenia.
• Tlenoterapia
• Leczenie chirurgiczne.

background image

20

Leczenie - 

farmakoterapia

• Leki sympatykomimetyczne (betamimetyki)

• Mechanizmy działania 

Leki sympatykomimetyczne stanowią bardzo istotną grupę leków 

rozszerzających oskrzela. Ich stosowanie wiąże się z szybkim 

rozkurczem oskrzeli i poprawą kliniczną. Do niedawna były 

uważane za leki pierwszoplanowe w leczeniu chorych na POChP. 

Istnieje kilka mechanizmów działania tej grupy leków. 

Doprowadzają one do rozszerzenia oskrzeli przez pobudzenie 

receptorów ß2 znajdujących się na powierzchni mięśni gładkich. 

Dodatkowym mechanizmem jest oddziaływanie na układ 

przywspółczulny. Pobudzenie receptorów beta w zwojach 

parasympatycznych doprowadza do zahamowania uwalniania 

acetylocholiny i zmniejszenia napięcia drzewa oskrzelowego. 

Ponadto leki te hamują uwalnianie mediatorów reakcji alergicznej 

i poprawiają oczyszczanie rzęskowe. Działania nie ograniczają się 

do płuc, ale dotyczą również układu krążenia. Betamimetyki 

zwiększają frakcję wyrzutową serca oraz obniżają naczyniowy opór 

płucny. 

Salbutamol

Fenoterol 

background image

21

Leczenie - 

farmakoterapia

Leki antycholinergiczne

Mechanizmy działania 

U chorych na POChP przeważającą rolę w odwracalnej składowej obturacji oskrzeli 

odgrywa wzmożone napięcie ich mięśni gładkich, zależne od układu 

przywspółczulnego. z tego względu leki blokujące jego działanie (antycholinergiki) 

zostały uznane za leki pierwszego wyboru w leczeniu bronchodilatacyjnym u takich 

chorych. Dodatkowym działaniem tej grupy leków, zwiększającym drożność oskrzeli, 

jest ograniczenie wydzielania śluzu, bez zmiany jego lepkości oraz zapobieganie 

nocnemu skurczowi oskrzeli związanemu z przewagą aktywności układu 

cholinergicznego w nocy. 

Leki antycholinergiczne, będące pochodnymi czwartorzędowymi atropiny, oddziałują 

zarówno na duże, jak i obwodowe oskrzela. Są one niewybiórczymi antagonistami, 

oddziałując zarówno na receptory M2, jak M1 i M3. 

Leki antycholinergiczne są podobnie skuteczne jak sympatykomimetyki 

w rozszerzaniu oskrzeli, zarówno w stabilnej, jak i zaostrzonej POChP. Działanie 

rozszerzające oskrzela jest proporcjonalne do dawki leku, a ponieważ leki te nie 

wchłaniają się przy stosowaniu miejscowym (w inhalacji), dawkę można znacznie 

zwiększać bez obawy wystąpienia objawów ubocznych. Działanie leków 

antycholinergicznych jest wolniejsze niż sympatykomimetyków (szczyt działania po 

30-60 minutach), ale długotrwałe (6-8 godzin). Te właściwości predysponują je do 

regularnego stosowania. 

Atrovent

Berodual 

background image

22

Leczenie - 

farmakoterapia

Metyloksantyny

Mechanizm działania 

Teofilina należy do grupy metyloksantyn i chociaż od ponad 70 lat jest używana 

w leczeniu chorych na astmę i na POChP, nie ustalono dokładnego, molekularnego 

mechanizmu jej działania. 

Nowe teorie podnoszą rolę teofiliny w regulacji napływu wapnia do komórki mięśni 

gładkich lub jej antagonizmu wobec adenozyny. Inne sugerują, że teofilina stymuluje 

uwalnianie endogennych katecholamin oraz hamuje oddziaływanie prostaglandyn na 

mięśnie gładkie. Ostatnio coraz większą uwagę zwraca się na przeciwzapalne działanie 

teofiliny. Ma ona również działanie oszczędzające steroidy. 

Działanie teofiliny, rozkurczające mięśnie gładkie oskrzeli, jest mniejsze niż podczas 

stosowania ß2 mimetyków, jednak dodanie jej do innych leków rozszerzających oskrzela 

u chorych na POChP wyrażnie wzmaga działanie rozkurczowe. Stosowanie teofiliny 

zwiększa wydolność wysiłkową chorych na POChP, pomimo braku poprawy 

spirometrycznej. Postulowanym mechanizmem jej działania jest zmniejszenie "pułapki 

powietrznej" w obwodowym drzewie oskrzelowym, dzięki czemu pacjenci odczuwają 

wyraźną poprawę subiektywną i mniejszą duszność. 

Istotnym działaniem teofiliny jest poprawa wentylacji płuc przez pobudzenie ośrodka 

oddechowego oraz poprawę kurczliwości mięśni oddechowych. 

Istnieje ścisła zależność pomiędzy poziomem teofiliny w surowicy a jej działaniem 

klinicznym. Przy stężeniu poniżej 10 mg/l rozszerzenie oskrzeli jest słabe, natomiast przy 

stężeniu > 25 mg/l występują objawy uboczne, dlatego uważa się, że stężenie 

terapeutyczne powinno wynosić 10-20 mg/l. Dawka teofiliny niezbędna do osiągnięcia 

takich stężeń może się znacznie różnić u poszczególnych chorych, z powodu różnic 

w metabolizmie wątrobowym teofiliny, zależnym od cytochromu P450/P448. 

Teofilina 

background image

23

Leczenie chirurgiczne

• Bulektomia

 

(Operacyjne usunięcie pęcherza rozedmowego 

powoduje zmniejszenie przez niego ucisku na miąższ płucny, co prowadzi do 
poprawy czynności płuc i zmniejszenia duszności u chorego. 

• Chirurgia redukcyjna miąższu 

płucnego

 

(polega na wycięciu brzeżnie położonych, rozedmowo 

zmienionych fragmentów płuc. Dzięki temu zmniejsza się ich rozdęcie, co 
pozwala na lepszą pracę mięśni oddechowych, zwiększa się ciśnienie skoku 
sprężystego oraz poprawia przepływ wydechowy. Korzystny efekt 
pooperacyjny utrzymuje się przez około 3 lata, a później dochodzi do 
stopniowego pogarszania się wydolności oddechowej.
 

• Przeszczep płuc

 

(Przeszczep płuc u odpowiednio 

dobranych chorych powoduje poprawę jakości życia i wydolności 
czynnościowej układu oddechowego. U chorych z rozedmą w stadium 
schyłkowym przeszczep płuc nie przedłuża życia po upływie 2 lat
 

background image

24

Pap

iero

ska

?


Document Outline