Układ oddechowy

Gałka oczna ( bulbus oculi )

Oko (oculus) = narząd wzroku (organum visus):



gałka oczna (bulbus oculi)



narządy dodatkowe oka (organa oculi accesoria):

mięśnie gałki

ocznej, brwi, powieki, spojówka i narząd łzowy.
Narządy dodatkowe oka zapewniają gałce ocznej ruchomość oraz
pełnią w stosunku do niej funkcje ochronne.
Gałka  oczna  ma  kształt  zbliżony  do  kuli.  Od  tylnej  powierzchni
gałki  odchodzi  pień  nerwu  wzrokowego,  łączący  gałkę  oczną  z
mózgowiem, przechodząc przez kanał kostny nerwu wzrokowego,
łączący oczodół z wnętrzem czaszki.
W  przedniej  części  gałki  ocznej  umieszczona  jest  rogówka,  a  za
nią  soczewka.  Przestrzeń  między  rogówką  a  soczewką  jest
wypełniona  płynem.  Między  rogówką  a  soczewką  znajduje  się
tęczówka. Dzieli ona przestrzeń w przedniej części gałki ocznej na
dwie komory. Komorę przednią i komorę tylną.
Soczewka  i  tęczówka  umocowane  są  do  ściany  gałki  ocznej  za
pomocą  obwódki  rzęskowej  i  ciała  rzęskowego.  Środek  gałki
ocznej,  do  tyłu  od  soczewki  wypełnia  galaretowata  substancja
zwana ciałem szklistym.

Budowa ściany gałki ocznej:



warstwa zewnętrzna

(tunica externa s. fibrosa),– błona

włóknista:
rogówka i twardówka


warstwa środkowa

(tunica media s. vasculosa s. uvea) –

tęczówka,
ciało rzęskowe, naczyniówka


warstwa wewnętrzna

(tunica interna s. nervosa s. retina) –

siatkówka.

1. Błona włóknista gałki ocznej

1a. Rogówka (cornea):



nabłonek przedni

(epithelium corneae anterior) – nabłonek

wielowarstwowy płaski. W warstwie podstawowej komórki
cylindryczne
o zdolnościach proliferacyjnych. Liczne zakończenia bólowe.



blaszka graniczna przednia

(lamina limitans anterior) – błona

podstawna wzmocniona cienkimi włóknami kolagenowymi.



warstwa właściwa rogówki

(substantia propria corneae) – tk.

łączna
        włóknista  złożona  z  kilkudziesięciu  warstw.  W  danej  warstwie
włókna
      kolagenowe  biegną równolegle do siebie,  w kolejnej warstwie
przebieg
        jest  inny.  Między  warstwami  leżą  spłaszczone  komórki  typu
    fibroblastycznego – korneocyty (corneocyti).



blaszka graniczna tylna

(lamina limitans posterior) –

zbudowana

włókien kolagenowych.



nabłonek tylny rogówki

(epithelium corneae posterior) –

nabłonek
jednowarstwowy płaski pochodzenia glejowego. Stanowi
wyściółkę
przedniej komory oka.

W przejściu rogówki w twardówkę znajduje się

zatoka żylna (sinus

venosus)

; u zwierząt –

splot żylny (plexus venosus).

miejscu

przejścia

tęczówkę

występuje

wiązadło

grzebieniaste tęczówki (lig. pectinatum iridido-cornealis)

Pomiędzy  włóknami  wiązadła  znajdują  się  kanały  dla  przejścia
naczyń  prowadzące  do  zatoki  żylnej.  Szczeliny  te  określmy
przestrzeniami kąta rogówkowo-tęczówkowego.
Jest to miejsce odpływu  płynu z komór oka.

1b. Twardówka (sclera)

Zewnętrzna warstwa tylnej części gałki ocznej. Sztywność
twardówki utrzymuje kulisty kształt gałki ocznej.

Włókna kolagenowe, biegnące w krzyżujących się pęczkach o
przebiegu równoległym do powierzchni gałki ocznej. Między
włóknami kolagenowymi rozciąga sieć włókien sprężystych.

Dominują  fibroblasty,  ponadto  spotyka  się:  liczne  komórki
barwnikowe,  zawierające  melaninę  (szczególnie  liczne  w
głębokich  warstwach  twardówki  –

blaszka brunatna (cisawa)

twardówki

(lamina

fusca

sclerae)

zwana

też

blaszką

nadnaczyniówkową

(lamina suprachorioideae)

Na zewnętrznej powierzchni twardówki znajduje się tkanka
łączna luźna, do której przyczepiają się ścięgna mięśni gałki
ocznej.

2. Błona naczyniowa gałki ocznej, jagodówka (tunica
vasculosa bulbi
oculi s. uvea)
2a. Naczyniówka (chorioidea):

 blaszka nadnaczyniówkowa

(lamina suprachorioidea s. fusca

sclerae) – na pograniczu twardówki i naczyniówki; tkanka łączna
włóknista tworząca blaszki oddzielone od siebie szczelinowatymi
przestrzeniami. Zawiera dużą ilość melanocytów, które nadają jej
barwę brązową.

 blaszka naczyniowa, naczyniówka właściwa

(lamina vasculosa

chorioidea  s.  chorioidea  propria)  –  naczynia  tętnicze  i  żylne  o
dużej  średnicy.  Pomiędzy  naczyniami  tk.  łączna  luźna  z  licznymi
włóknami kolagenowymi i elastycznymi. Liczne  melanocyty.



błona odblaskowa (makata)

– występuje u zwierząt, u psa i kota

zbudowana z 30 pokładów płaskich komórek zawierających
włókna, które mają zdolność odbijania promieni świetlnych. U Ru i
Eq makata jest zbudowana z włókien tk. łącznej. U świni jest to
cienka warstwa błony granicznej (brak makaty).

 blaszka naczyń włosowatych

(lamina choriocapillaris s. vasorum

capillarum) – liczne naczynia typu okienkowatego.

 blaszka podstawna

(lamina basalis) – błona podstawna naczyń

włosowatych, pierwsza warstwa włókien kolagenowych, warstwa
włókien sprężystych, druga warstwa włókien kolagenowych oraz
błona podstawna warstwy barwnikowej siatkówki.

Naczyniówka i makata (pies)

twardówka

naczyniówka

siatkówka

makata (tapetum)

Naczyniówka i makata (kot)

twardówka

naczyniówka

siatkówka

makata (tapetum)

2b. Ciało rzęskowe (corpus ciliare)

Jest  zgrubieniem  błony  naczyniowej  w  kształcie  pierścienia  w
przedniej  części  gałki  ocznej.  Od  ciała  rzęskowego  do  równika
soczewki  biegną  włókna  tworzące

obwódkę rzęskową (zonula

ciliaris),

która utrzymuje we właściwym położeniu soczewkę i

przenosi na nią napięcie mięśnia rzęskowego, położonego we
wnętrzu ciała rzęskowego (akomodacja oka).

Wieniec rzęskowy (corona ciliaris)

jest przednią, grubszą częścią

ciała rzęskowego. Swoją przednią częścią przyśrodkowego brzegu
łączy się z tęczówką, natomiast część zewnętrzna zrośnięta jest z
twardówką.

Obrączka rzęskowa

– z tyłu ciała rzęskowego, ku tyłowi sięga do

przedniego brzegu naczyniówki. Wzdłuż tylnej granicy obrączki
rzęskowej biegnie linia, zwana

rąbkiem zębatym (ora serrata)

–

miejsce przejścia części wzrokowej siatkówki w jej część
rzęskową. Na powierzchni tylnej obrączki rzęskowej znajdują się

fałdy rzęskowe (plicae ciliares)

Wyrostki rzęskowe (processus ciliares)

– odchodzą od tylnej

powierzchni wieńca rzęskowego, biegną promieniście i kierują się
w stronę soczewki.

Mięsień

rzęskowy

(musculus

ciliaris)

zwany

mięśniem

akomodacyjnym – stanowi główną masę ciała rzęskowego:



włókna o przebiegu południkowym (fibrae meridionales)

– leżą

blisko twardówki i napinają błonę naczyniową, przyczepiają się z
przodu do twardówki i biegną ku tyłowi, kończąc się w wyrostkach
rzęskowych oraz na przednim brzegu naczyniówki.



włókna mięśniowe o przebiegu okrężnym (fibrae cirulares)

–

napięcie tego mięśnia pociąga wyrostki rzęskowe ku przodowi,
powodując rozluźnienie aparatu więzadłowego (uwypuklenie
soczewki).



włókna o przebiegu promienistym

Tylna powierzchnia ciała rzęskowego pokryta jest nabłonkiem
dwuwarstwowym stanowiącym

część rzęskową siatkówki (pars

ciliares retinae).

Komórki warstwy powierzchownej są komórkami

cylindrycznymi pochodzenia glejowego, nie zawierającymi
barwnika –

stratum apigmentosum

. Komórki tej warstwy dzięki

połączeniom zamykającym stanowią barierę między krwią a
płynem wodnistym. Pod warstwą bezbarwnikową znajduje się

warstwa barwnikowa (stratum pigmentosum).

Komórki tej warstwy

wypełnione są ziarnami melaniny.
Do  ciała  rzęskowego  docierają  drogą  gałązek  nerwu  trójdzielnego
włókna  nerwowe  bólowe.  Mięsień  rzęskowy  unerwiony  jest  przez
włókna  nerwowe  układu  przywspółczulnego  biegnące  od  zwoju
rzęskowego

2c. Tęczówka (iris)

Płaski pierścień pomiędzy rogówką a soczewką i obwódką
rzęskową.

Brzeg rzęskowy (margo ciliaris)

tęczówki połączony jest

z ciałem rzęskowym, a

brzeg źrenicy (margo pupillaris)

ogranicza

źrenicę (pupilla)

. Tęczówka połączona jest z rogówką i twardówką

w okolicy kąta tęczówkowo-rogówkowego za pośrednictwem
wiązadła grzebieniastego (lig. pectinatum anguli irido-cornealis).

 Część jagodówkowa tęczówki (pars uvealis iridis):

 nabłonek przedni tęczówki (epithelium iridis anterior)
jednowarstwowy
płaski. Stanowi on przedłużenie nabłonka tylnego rogówki

 błona podstawna (lemina limitans anterior) – włókna
kolagenowe
i fibrocyty

 warstwa właściwa tęczówki (substantia propria iridis) – ułożone
        promieniście  fibrocyty  i  włókna  tkanki  łącznej,  bezpostaciowa
substancja
    podstawna (macierz), melanocyty zawierające ziarna pigmentu
        (warunkują  kolor  oczu),  bogata  sieć  naczyń  krwionośnych.
Jeden
        pierścień  naczyń  biegnie  u  podstawy  tęczówki  (circulus  maior
arterior).
    Przy brzegu źrenicznym jest circulus minor arterior.

Mięsień  zwieracz  źrenicy  (musculus  sphincter  pupillae)  i  mięsień
rozszerzacz  (rozwieracz)  źrenicy  (musculus  dilatator  pupillae).
Mięsień zwieracz źrenicy utworzony jest przez komórki mięśniowe
gładkie,  biegnące  okrężnie  w  pobliżu  brzegu  źrenicznego
tęczówki.  Do  tyłu  od  tego  mięśnia  znajduje  się  mięsień
rozszerzający

źrenicę.

Zbudowany

jest

komórek

mioepitelialnych  pochodzenia  ektodermalnego  posiadających
ziarna pigmentu. Przebieg włókien mięśniowych jest promienisty.
Końce komórek mioepitelialnych sięgają warstwy barwnikowej.
Do  komórek  tworzących  mięśnie  regulujące  wielkość  źrenicy
dochodzą  włókna  nerwowe  bezrdzenne  od  splotu  nerwowego
umieszczonego wokół brzegu rzęskowego tęczówki.

 Część siatkówkowa tęczówki (pars iridica retinae)

warstwa barwnikowa, która jest przedłużeniem siatkówki. Budowa
analogiczna do części rzęskowej siatkówki. Obie te części
siatkówki: rzęskowa i tęczówkowa, stanowią razem część ślepą
siatkówki (pars coeca retinae).

3. Błona nerwowa (wewnętrzna) gałki ocznej

Siatkówka (retina)
Część wzrokowa (pars optica retinae)

– komórki wyspecjalizowane

w  odbieraniu  bodźców  świetlnych  i  w  przekazywaniu  informacji  o
obrazie  padającym  na  siatkówkę  do  włókien  nerwu  wzrokowego.
Między  neuronami  tej  części  siatkówki  istnieje  system  połączeń
synaptycznych  dzięki  którym  sygnały  o  obrazie  wytworzonym  w
warstwie

receptorów

ulegają

siatkówce

wstępnemu

przetworzeniu, jeszcze przed dotarciem do mózgu.
Część rzęskowa (pars ciliaris retinae) i część tęczówkowa (pars
iridica retinae), nie uczestniczą w odbieraniu bodźców
wzrokowych, nie zawierają bowiem neuronów.

W części wzrokowej siatkówki wyróżniamy 10 warstw.

 Warstwa (nabłonek) barwnikowa (stratum pigmentosum)

–

jeden  pokład  komórek  kostkowych  przylegających  do  błony
podstawnej,  oddzielającej  siatkówkę  od  naczyniówki.  Rozwojowo
jest  to  ścianka  wewnętrzna  pęcherzyka  ocznego.  Komórki
nabłonka  barwnikowego  posiadają  na  wolnej  powierzchni
mikrokosmki,  cytoplazma  zawiera  ziarna  melaniny.  Nabłonek  nie
posiada barwnika w zakresie błony odblaskowej.  W sytuacji kiedy
nie  występuje  błona  odblaskowa,  stwierdza  się  w  komórkach
ziarna  barwnika.    Warstwa  barwnikowa  jest  połączona  z  kolejną
warstwą siatkówki – warstwą pręcików i czopków.

Komórki wzrokowe

Kolejne 4 warstwy siatkówki: warstwa pręcików i czopków (stratum
bacillorum et conorcum), błona graniczna zewnętrzna (membrana
limitans gliae externa), warstwa ziarnista zewnętrzna (stratum
granulosum externum) i warstwa splotowata zewnętrzna (stratum
plexiformae externum) są utworzone głównie przez komórki
wzrokowe oraz towarzyszące im komórki glejowe.
Komórki

wzrokowe

(cellulae

opticae)

są

neuronami

wyspecjalizowanymi w przetwarzaniu sygnałów optycznych na
sygnały nerwowe. Stanowią one pierwszy neuron drogi wzrokowej:

komórki wzrokowe pręcikonośne (cellulae opticae bacilliferae)
komórki wzrokowe czopkonośne (cellulae opticae coniferae)
Komórka wzrokowa pręcikonośna

jest komórką wydłużoną. Składa

się z pręcika, wypustki pręcikonośnej, ciała komórki, filamentu
wewnętrznego i buławki końcowej.

Pręcik

o kształcie zbliżonym do długiego walca podzielony jest

przewężeniem  na  odcinek  zewnętrzny  i  odcinek  wewnętrzny
(segmentum  bacilli  externum  et  internum).  Odcinek  zewnętrzny
pręcika  wypełniają  charakterystyczne  dyski,  zawierające  w
budującej  je  błonie  rodopsynę  -  substancję  specyficzną  dla
komórek  wzrokowych,  odgrywających  zasadniczą  rolę  w  procesie
widzenia.  Podstawę  pręcika  łączy  z  ciałem  komórki  wzrokowej
wąski fragment cytoplazmy.

Od ciała komórki wzrokowej pręcikonośnej w kierunku wnętrza
gałki ocznej odchodzi odcinek cytoplazmy, zwany

filamentem

wewnętrznym.

Zawiera on liczne mikrotubule o przebiegu

równoległym. Filament wewnętrzny kończy się rozszerzeniem
zwanym

buławką końcową (bulbus terminalis).

Buławka jest

wypełniona głównie pęcherzykami synaptycznymi.
Ciało komórek wzrokowych wraz z zawartymi w nich jądrami
tworzą

warstwę ziarnistą zewnętrzną siatkówki

. Jądra komórek

wzrokowych leżą na różnych wysokościach, tworząc w warstwie
ziarnistej zewnętrznej kilka pokładów.

Komórki wzrokowe czopkonośne (cellulae opticae coniferae)

Czopek  –  szeroki  u  podstawy,  zwęża  się  w  kierunku  warstwy
barwnikowej.  Dyski  czopków  nie  zawierają  rodopsyny  lecz  inne
barwniki  wzrokowe.    Odcinek  wewnętrzny  czopka  (segmentum
coni  internum)  ma  taką  samą  strukturę  jak  odpowiadający  mu
odcinek  pręcika,  jest  jednak  w  porównaniu  z  pręcikiem  grubszy.
Podstawa  czopka  łączy  się  bezpośrednio  z  cytoplazmą
okołojądrową.  Jądra  komórkowe  czopków  są  większe  i  mają
bardziej  rozproszoną  chromatynę.  Od  ciała  komórki  czopkonośnej
odchodzi  w  kierunku  warstwy  splotowatej  zewnętrznej  wąski

filament zewnętrzny

o budowie neurytu. Jest zakończony

rozszerzeniem –

wypustką końcową (processus terminalis)

zł

ło

iń

Neurony poziome (neurocyti horizontales)

Ciała  tych  komórek  leżą  w  warstwie  ziarnistej  wewnętrznej.
Zarówno  ich  dendryty,  jak  i  neuryty  biegną  ku  warstwie
splotowatej  zewnętrznej.  W  tej  warstwie  dendryty  tworzą
połączenia  synaptyczne  z  wypustkami  końcowymi  komórek
czopkonośnych,  natomiast  neuryt,  biegnący  poziomo,  tworzy
synapsę  z  buławką  końcową  komórki  pręcikonośnej.  Komórki
poziome  przenoszą  informację  o  stanie  pobudzania  jednych
komórek wzrokowych do innych komórek wzrokowych.

Neurony dwubiegunowe (neurocyti bipolares)

Rozciągają  się  w  warstwie  splotowatej  wewnętrznej,  warstwie
ziarnistej  wewnętrznej  i  warstwie  splotowatej  wewnętrznej
siatkówki.  W  warstwie  ziarnistej  wewnętrznej  leżą  jądra
komórkowe  i  cytoplazma  okołojądrowa  tych  neuronów  wraz  z
jądrami  komórkowymi  neuronów  poziomych  tzw.  neuronów
amakrynowych, a także jądra komórek glejowych podporowych.

Ze względu na rodzaj połączeń

z komórkami wzrokowymi wyróżnia

się:



komórki

dwubiegunowe

łączące

się

komórkami

pręcikonośnymi,

 neurony dwubiegunowe łączące się z jedną komórką
czopkonośną

pomocą synapsy wpuklonej

 neurony dwubiegunowe łączące z jedną komórką czopkonośną
za
pomocą synapsy płaskiej

 neurony dwubiegunowe łączące się z kilkoma komórkami
czopkonośnymi

 neurony dwubiegunowe przekazują bodźce z pierwszych
neuronów

drogi

wzrokowej (komórek wzrokowych) do trzecich neuronów drogi
wzrokowej
(neuronów wzrokowo- zwojowych).

Neurony amakrynowe (neurocyti amacrynii)

Nie  posiadają  neurytu.  Ciała  tych  komórek  leżą  w  warstwie
ziarnistej  wewnętrznej,  a  ich  dendryty  rozkrzewiają  się  w
warstwie  splotowej  wewnętrznej,  wchodząc  w  połączenia
synaptyczne  z  neuronami  wzrokowo-  zwojowymi  oraz  z
neuronami  dwubiegunowymi.  Neurony  amakrynowe  łączą  się
między sobą synapsami dendro-dendrytycznymi.
Neurony  amakrynowe  ulegają  depolaryzacji  na  początku  okresu
oświetlenia siatkówki oraz przy zaniku tego oświetlenia.

Neurony wzrokowo-zwojowe (neurocyti opticoganglionares)

Tworzą  połączenie  między  siatkówką  a  mózgowiem.  Stanowią
one  III  neuron  drogi  wzrokowej  (8  warstwa  siatkówki)  –  warstwa
zwojowa.  Dendryty  neuronów  wzrokowo-zwojowych  rozkrzewiają
się  w  warstwie  splotowatej  wewnętrznej  gdzie  wchodzą  w
kontakty  synaptyczne  z  neuronami  dwubiegunowymi  oraz
neuronami  amakrynowymi.  Długie  neuryty  neuronów  wzrokowo-
zwojowych  zbiegają  się  z  obszaru  całej  części  wzrokowej
siatkówki ku krążkowi nerwu wzrokowego, gdzie przebijają ścianę
gałki  ocznej  i  jako  pień  nerwu  wzrokowego  dążą  przez  kanał
wzrokowy do mózgu.

Na drodze między siatkówką a mózgiem występuje tzw.
skrzyżowanie

drogi

wzrokowej:

neuryty

wychodzące

przynosowych połówek siatkówki przechodzą na stronę przeciwną,
podczas gdy neuryty neuronów wzrokowo-zwojowych leżących w
przyskroniowych połówkach siatkówki biegną nieskrzyżowane.

Warstwa włókien nerwowych

– zbudowana z neurytów neuronów

wzrokowo-zwojowych. Cienka na obwodzie siatkówki, grubieje
stopniowo w kierunku krążka nerwu wzrokowego. W obrębie
siatkówki włókna te są pozbawione osłonki mielinowej.

Błona graniczna glejowa wewnętrzna

– odgranicza siatkówkę od

ciałka szklistego, błona podstawna wytworzona przez komórki
glejowe podporowe.

Komórki glejowe podporowe

W  części  rzęskowej  i  tęczówkowej  siatkówki  komórki  te  tworzą
warstwę  wewnętrzną  siatkówki.  W  części  nerwowej  siatkówki
komórki glejowe są rozmieszczone pomiędzy neuronami. Ich jądra
leżą  w  warstwie  ziarnistej  wewnętrznej.  Komórki  te  mają  liczne
wypustki  i  zagłębienia,  dopasowane  do  kształtu  sąsiadujących
neuronów. Komórki glejowe podporowe połączone są ze sobą oraz
z  komórkami  wzrokowymi  połączeniami  typu  zamykającego  i
przylegania. Połączenia te leżą w jednej płaszczyźnie i są widoczne
jako  cienka  linia,  zwana

błoną graniczną glejową zewnętrzną.

Komórki glejowe siatkówki nie wytwarzają mieliny.

Siatkówka

(z tapetą)

makata (tapetum)

nabłonek barwnikowy siatkówki

siatkówka

Soczewka (lens)

Jest tworem przeźroczystym, dwuwypukłym. Umocowana jest za
źrenicą przez włókna obwódki rzęskowej i połączona za
pośrednictwem tych włókien z ciałem rzęskowym.

Włókna soczewki (fibrae lentis)

– wydłużone komórki, które na

przekroju poprzecznym mają kształt sześcioboku. Między błonami
sąsiadujących włókien istnieją połączenia typu desmosomów lub
nexus. Głównym składnikiem włókien są

krystaliny

(α ß γ), których

układ przestrzenny warunkuje przeźroczystość soczewki.
Każde  włókno  zagięte  jest  w  formę  podobną  do  litery  „U”,  a
miejsca  zagięcia  leżą  w  płaszczyźnie  równikowej soczewki.  Końce
włókien  leżą  w  tzw.  szwach  soczewki,  jeden  z  końców  w  szwie
przednim, a drugi koniec w szwie tylnym. Szwy przednie soczewki
widoczne są na jej przedniej powierzchni w postaci litery „Y”, szwy
tylne zaś na jej tylnej powierzchni w postaci odwróconej litery „Y”.

Na powierzchni przedniej soczewki występuje nabłonek
jednowarstwowy kostkowy –

nabłonek soczewki (epithelium

lentis).

Komórki tego nabłonka są coraz wyższe w kierunku

równika  soczewki.  Komórki  nabłonka  soczewki  leżące  nieco  ku
przodowi  od  równika  mają  zdolność  do  proliferacji.  W  okolicy
równika  soczewki  komórki  nabłonka  soczewki  przekształcają  się
we  włókna  soczewki.  Tylna  powierzchnia  soczewki  nie  ma
nabłonka.  Cała  soczewka  objęta  jest  bezkomórkową  błoną  zwaną

torebką soczewki (capsula lentis).

Torebka soczewki jest miejscem

przyczepu dla włókien obwódki rzęskowej.

Soczewka

torebka

nabłonek

włókna (komórki)

Ciałko szkliste (corpus vitreum)

Galaretowata substancja wypełniająca komorę szklistą gałki
ocznej (camera vitrea bulbi).

Zrąb ciała szklistego

(stroma

vitreum)  tworzą  włókna  kolagenowe.  Sieć  ich  jest  gęsta  na
obwodzie,  a  stosunkowo  rzadka  w  części  środkowej.  Między
włóknami  kolagenowymi  występują  nieliczne  komórki,  zwane

hialocytami

oraz makrofagi. W obrębie ciała szklistego występuje

kwas hialuronowy, wiążący duże ilości wody. W przedniej części
ciała szklistego znajduje się zagłębienie mieszczące tylną część
soczewki, nazywane

dołem ciała szklistego (fossa hyaloidea).

Od krążka nerwu wzrokowego, do tylnej powierzchni soczewki
przez ciało szkliste biegnie

kanał ciała szklistego

(canalis

hyalideus).

Kanał ten jest pozostałością po biegnącej tędy w

okresie życia płodowego tętnicy ciała szklistego (arteria
hyaloidea).

Histogeneza oka

Zawiązek oka powstaje przez uwypuklenie się neuroektodermy
międzymózgowia w kierunku ektodermy. Uwypuklenie przyjmuje
kształt

pęcherzyka ocznego (vesicula optica)

, który następnie

przekształca się w

kubek (kielich) oczny (cupula optica)

poprzez

wpuklenie przedniej ściany pęcherzyka ocznego. Kubek oczny
połączony jest z mózgowiem za pomocą

szypuły ocznej (caulis

opticus),

z której wytwarza się nerw wzrokowy. Kubek oczny jest

tworem dwuwarstwowym, zawierajacym

blaszkę zewnetrzną

(lamina externa cupulae)

blaszkę wewnętrzną (lamina interna

cupulae).

Z blaszki zewnętrznej różnicuje się warstwa

barwnikowa siatkówki, a z blaszki wewnętrznej pozostałe
warstwy siatkówki.

Z ektodermy

leżącej w bezpośrednim sąsiedztwie pęcherzyka

ocznego różnicuje się

plakoda soczewki (placoda lentis),

będąca

miejscowym zgrubieniem ektodermy. Plakoda soczewki wpukla
się w mezenchymę, traci kontakt z ektodermą i przyjmuje kształt

pęcherzyka soczewki (vesicula lentis).

Pęcherzyk soczewki

początkowo zawiera jamę, która stopniowo zarasta w miarę
wypuklenia jej przez nowo powstające włókna soczewki.

Po stronie brzusznej kubka ocznego i szypuły ocznej istnieje
przez pewien czas

szczelina oczna (fissura optica)

, przez którą

wzrastają od strony szypuły naczynia krwionośne siatkówki i ciała
szklistego. Pozostałością po tętnicy ciała szklistego (arteria
hyaloidea) jest kanał ciała szklistego.

Kubek oczny otoczony jest

mezenchymą

z której powstaje:

naczyniówka, zręb ciała rzęskowego i tęczówki oraz twardówka.
Z mezenchymy powstaje także zrąb rogówki i jej nabłonek tylny.

Z ektodermy powstają:

nabłonek przedni rogówki, nabłonek

spojówki, gruczoł łzowy i przewód nosowo-łzowy.

Powieki powstają z fałdów skóry

po wykształceniu się z innych

części oka. Brzegi powiek (górnej i dolnej) pozostają przez
pewien czas zrośnięte ze sobą warstwami nabłonkowymi, potem
rozdzielają się.

Document Outline