background image
background image

Kaszel

Reakcją organizmu na podrażnienie              
         w obrębie dróg oddechowych. 

Podrażnienie może być spowodowane 
cząsteczkami pyłu lub nadmiarem śluzu, 
powstającym podczas infekcji. Gwałtowny 
wyrzut powietrza z płuc oczyszcza drogi 
oddechowe i usuwa przyczynę 
podrażnienia.

background image

Składowymi odruchu kaszlowego są: 

-receptory kaszlowe, 
-drogi aferentne (nerw błędny), 
-ośrodek kaszlu w moście w centralnym 
układzie nerwowym, 
-drogi eferentne, 
-komórki efektorowe. 

Uszkodzenie którejkolwiek ze składowych 
może doprowadzić do osłabienia lub 
całkowitego zniesienia odruchu kaszlu. 

background image

Receptory kaszlu znajdują się w błonie 
śluzowej :

 - nosa,

-

gardła, 

-

krtani, 

-

tchawicy, 

-

dużych oskrzeli, 

background image

ale również poza nimi:

-

zewnętrzny przewód słuchowy, 

-

błona śluzowa zatok obocznych nosa, 

-

żołądek, 

-

opłucna,

-

 osierdzie, 

-

przepona. 

background image

-

Można wyróżnić 2 typy receptorów 
kaszlowych: 

-

mechanoreceptory ;

-

chemoreceptory. 

background image

Ich pobudzenie może zachodzić na 
drodze:

a)

endogennej:

-

mediatory zapalenia -histamina, 
bradykinina, 

-

wydzielina drzewa oskrzelowego, 

b) egzogennej :

-

pyłki, 

-

ciała obce, 

-

dym papierosowy.

background image

Włókna aferentne odruchu 
kaszlowego znajdują się w nerwie 
błędnym                         i dochodzą do 
ośrodka kaszlu w moście. 

Ośrodek ten znajduje się pod kontrolą 
kory mózgowej, może więc ulegać 
świadomej modulacji 

   

(kaszel nawykowy/psychogenny). 

background image

Drogi eferentne przebiegają w:

-

nerwie błędnym, 

-

rdzeniu kręgowym (C3-S2), 

-

w nerwach ruchowych (językowo-
gardłowym, trójdzielnym, przeponowym), 

   
    zaopatrując głośnię, tchawicę, oskrzela 

oraz mięśnie wydechowe klatki piersiowej 
i brzucha. 

background image

Kaszel może być wynikiem 
co najmniej dwóch 
odruchów:

a)  „klasycznego”, który składa 
się               z następujących faz :

1. Wdechowej 

- głęboki wdech przy 

szeroko otwartej głośni;

2. Kompresji 

- zamknięcie głośni 

połączone ze wzrostem ciśnienia 
wewnątrzpłucnego;

background image

3. Wydechowej:

-   na szczycie zwiększonego ciśnienia 

dochodzi do nagłego otwarcia głośni  
                    i uniesienia podniebienia 
miękkiego,

-    pchnięcia przepony do wnętrza 

klatki piersiowej przez skurcz mięśni 
brzusznych nagłego wzrostu 
ciśnienia w jamie brzusznej;

background image

-

Relaksacji

 - zmniejszenie 

ciśnienia               w klatce 
piersiowej na skutek rozluźnienia 
mięśni, przejściowe zmniejszenie 
napięcia oskrzeli;

-

Wdechowa

 - głęboki wdech przy 

szeroko otwartej głośni.

background image

b)  Odruchu  

pochodzącego 

   z górnych dróg 

oddechowych, 

który  jest 

określany jako  

odruch wydechowy 

(ER, expiration 

reflex) . 

background image

Fizjologiczne znaczenie 

tych odruchów 

Odruch kaszlowy usuwa 
zanieczyszczenia      z drzewa 
oskrzelowego,

ER zapobiega dostawaniu się 
cząstek do dróg oddechowych. 

background image

W niektórych sytuacjach klinicznych 
za występowanie kaszlu mogą  
jednocześnie odpowiadać  oba 
odruchy, np. 

- w chorobie refluksowej kaszel może 

być wynikiem odruchu kaszlowego na 
skutek drażnienia receptorów błony 
śluzowej przełyku i ER — na skutek 
drażnienia receptorów górnych dróg 
oddechowych przez zalegającą 
wydzielinę

background image

Receptory dla neuroprzekaźników 
występujące w drzewie 
oskrzelowym :

opioidowe,

 kanabinoidowe,

receptory wpływające na kanały 
jonowe, np. receptory waniloidowe 
(TRPV1 i TRPV4, transient receptor 
potential vanniloid).

background image

Receptory waniloidowe

są pobudzane przez:

-

jony wodorowe, 

-

produkty lipooskygenazy,

-

tachykininę ,

-

zmiany temperatury ,

-

zmiany osmolarności.

Prozapalne chemokiny (prostaglandyna E, 
bradykinina) zwiększają wrażliwość TRPV na 
takie bodźce, jak zmiany temperatury 
stężenia jonów wodorowych lub stymulacja 
kapsaicyną

background image

Wykazują ekspresję  na aferentnych 

zakończeniach neuronów bezmielinowych 

błony śluzowej oskrzeli. Pobudzenie tych 

włókien powoduje z jednej strony 

przekazanie bodźców do centralnych 

ośrodków, z drugiej zaś miejscowe 

uwolnienie tachykininy, która dodatkowo 

je pobudza.

Aktywacja TRPV prowadzi do 

zwiększonego napływu jonów 

wapniowych i pobudzenia neuronów.

Prowadzi to ostatecznie do neurogennego 

zapalenia, kaszlu i nadwrażliwości 

oskrzeli. 

background image

Inne receptory kaszlowe 

szybko adaptujące (RAR, rapidly 
adapting receptor) 

wolno adaptujące (SAR, slowly 
adapting receptor) 

Te receptory oraz bezmielinowe 
włókna C stanowią 
element dróg 
„doprowadzających” w kaszlowym 
łuku odruchowym. 

background image

Receptory RAR

Nazywane bywają receptorami 

podnabłonkowymi, ponieważ znajdują się      

            w drogach oddechowych pod błoną 

śluzową. 

Pobudzane są przez nagłe rozciągnięcie płuc 

w czasie wdechu i poprzez  niektóre czynniki 

chemiczne, a także przy zapadnięciu płuc. 

Czynniki drażniące to: SO

2

, pyły, eter, dym 

tytoniowy, pary amoniaku,  autokoidy 

(histamina, serotonina, substancja P, 

tachykininy). 

 

background image

Odruch z receptorów RAR jest 
pobudzający.  Jego rola polega na 
odruchowym przeciwdziałaniu 
zmniejszania  powierzchni użytkowej 
płuc i gorszemu upowietrznieniu 
pęcherzyków.

 

Przykładami odruchów z RAR są:

-

ziewanie, 

-

głębokie westchnienia,  

-

kaszel, 

-

skurcz oskrzeli

background image

Receptory SAR 

wolnoadaptujące się mechanoreceptory 

płuc  zlokalizowane w obrębie mięśni 

oddechowych gładkich klatki piersiowej. 

Pobudzane są przez:

-

zmianę wymiaru klatki piersiowej (zmianę 

objętości płuc), 

-

czynniki kurczące mięśnie gładkie oskrzeli  

(np. histamina), 

-

hiperwentylacje. 

 

background image

Z receptorami SAR związany jest 

Odruch Heringa-Breuera

Hamuje on i skraca fazę wdechu, 

pobudza neurony wydechowe. Odruch 

ten przyspiesza rytm oddechowy. 

Jego główna rola to stworzenie 

ujemnego sprzężenia zwrotnego  

ograniczającego czas wdechu. 

Zabezpiecza przed nadmiernym 

rozciągnięciem się klatki piersiowej

background image

Receptory C 

Znajdują się w tchawicy i w drzewie 

oskrzelowym. 

Odbierają bodźce chemiczne, są wrażliwe 

na autokoidy płucne:

-

histamina, 

-

serotonina, 

-

tachykininy, 

-

substancja P.  

Pobudzanie tych receptorów powoduje 

szybki i płytki oddech.  

Spełniają dużą rolę w odruchach 

obronnych, takich jak kaszel, czy kichanie.

background image

Receptory J 

Zlokalizowane są między ścianą pęcherzyków 
płucnych i naczyniami  włosowatymi. 

Bodźcem odbieranym przez te receptory jest 
zwiększenie przestrzeni 
 zewnątrzkomórkowej                           w 
płucach np. obrzęk płuc, zapalenie płuc.  
Pobudzane są także przy nadmiernym 
wysiłku fizycznym. 

Odruch z receptorów J powoduje rozkurcz 
mięśni szkieletowych,  oddech jest szybki       
              i głęboki.

background image

Natomiast rzeczywistymi „receptorami” są:

-

ciałka neuroepitelialne 

   (NEB, neuroepithelial bodies) 

umiejscowione w błonie śluzowej oskrzeli,

-

płucne komórki neuroendokrynne          
       

(PNEC, pulmonary neuroendocrine cell) 

-

receptory związane z mięśniami 
gładkimi dróg oddechowych                   
                     

(SMAR, smooth muscle-

associated airway receptor).

background image

Komórki typu PNEC

Są rozsiane w całym drzewie oskrzelowym 

pojedynczo lub zgrupowane w postaci ciałek 

neuroepitelialnych . 

Zawierają wiele amin i peptydów, takich jak:

-   serotonina,

-

chromogranina, 

-

kalcytonina,

-

 peptyd zależny od genu kalcytoniny,

-

peptyd uwalniający gastrynę ,

-

cholecytokina . 

Podrażnienie tych zakończeń powoduje 

uwalnianie neuropeptydów i podtrzymywanie 

neurogennego zapalenia.

background image

Neurofizjologia odruchu 

kaszlowego

Mimowolny kaszel regulują 
dośrodkowe włókna nerwów 
błędnych

Kontrola korowa może się przejawiać 
jako zahamowanie kaszlu lub kaszel 
warunkowy. 

background image

Rodzaje kaszlu 

Ze względu na charakter  kaszel 
można podzielić na :

-

suchy;

-

wilgotny. 

background image

Kaszel suchy może świadczyć o:

-

ostrym zapaleniu oskrzeli 

(infekcja 

wirusowa),

-

zmianach w obrębie miąższu płuc 

(zmianach 

zapalnych, niedodmie, zmianach 
włóknistych, zawale płuca), 

-

zmianach w opłucnej 

(wysięk, zmiany 

rozrostowe) 

-

zmianach  w śródpiersiu 

(guzy). 

-

niewydolności serca i zastoju krwi w płucach

background image

Jeżeli kaszel jest wilgotny, to należy 
ustalić fizyczne cechy plwociny:

 - 

ropna

 o zabarwieniu zielonym lub 

żółtozielonym, 

-

śluzowa - biała 

lub przezroczysta 

-

śluzowo-ropna,

-

krwista

 - może być żywoczerwona lub 

zawierać ciemną krew zhemolizowaną, 

   określić zapach oraz przeprowadzić 

badania bakteriologiczne i RTG płuc. 

background image

Zmiany w miąższu płuc i śluzowo-ropna plwocina 
mogą sugerować rozpoznanie :

-

rozstrzeni oskrzeli, 

-

mukowiscydozy, 

-

odoskrzelowego zapalenia płuc. 

Odpluwanie krwistej plwociny może świadczyć o:

-

gruźlicy, 

-

nowotworze płuc, 

-

ziarniniaku Wegenera 

-

 zespole Goodpasture'a.

background image

Kaszel ostry 

Najczęstszymi przyczynami ostrego 
kaszlu są:

-

przeziębienie, 

-

zapalenie krtani, 

-

ostre zapalenie oskrzeli. 

background image

U dzieci do 3 r.ż. najczęstszym czynnikiem 
etiologicznym jest syncytialny wirus oddechowy 
(RSV),

 u dzieci starszych i u młodych dorosłych 
najczęściej występują zakażenia drobnoustrojami 
atypowymi, 

u dorosłych zakażenia wirusowe i bakteryjne. 

background image

Ostry napad kaszlu może być 
powikłany:

-

dusznością, 

-

bólem ściany klatki piersiowej, 

-

zmęczeniem i wyczerpaniem,

-

bólem głowy, 

-

zaburzeniami snu, 

-

wylewami podspojówkowymi, 

-

nudnościami i wymiotami, 

-

bradykardią (stymulacja n. X), 

-

blokiem układu przewodzącego serca, 

-

przepukliną pachwinową lub brzuszną, 

background image

-

nadmiernym rozdęciem płuc, 

-

omdleniem (wtórnym do wzrostu 
ciśnienia w klatce piersiowej, spadku 
powrotu krwi żylnej oraz zmniejszenia 
rzutu serca, co prowadzi do 
przejściowego niedokrwienia mózgu), 

-

złamaniem żeber, 

-

odmą opłucnową, 

-

urazem mięśni międzyżebrowych. 

background image

Ostry kaszel może być 
zwiastunem/objawem stanów 
zagrażających życiu, takich jak: 

zatorowość płucna, 

kardiogenny obrzęk płuc, 

zapalenie płuc, 

zaostrzenie astmy/stan astmatyczny.

background image

Kaszel przewlekły

utrzymujący się dłużej niż 8 tygodni   
                  u dorosłych i 4 tygodnie u 
dzieci. 

U dorosłych jest dość częstą 
dolegliwością, dotyczącą 10-20 proc. 
pacjentów zgłaszających się do 
lekarzy rodzinnych.

background image

W metaanalizie przedstawionej w 2007 

r.                           w Annals of 
Allergy, Asthma & Immunology, 
dotyczącej przewlekłego kaszlu 
stwierdzono, iż :

-

u 7 %  pacjentów można ustalić 
pojedynczą przyczynę kaszlu, 

-

u 56 % dwie przyczyny, 

-

u 36 % trzy przyczyny 

-

u 4 % cztery lub więcej. 

background image

Przyczyny kaszlu 

przewlekłego

U chorych z kaszlem przewlekłym                      
           i prawidłowym RTG, niepalących i 
nieleczonych inhibitorami ACE najczęstszymi 
przyczynami  są:

-

zespół kaszlu górnych dróg oddechowych lub w 
innej nomenklaturze - zespół spływania 
pozanosowego (upper airway cough syndrom, 
postnasal drip syndrom), 

-

astma, 

-

nieastmatyczne eozynofilowe,

-

choroba refluksowa przełyku.

background image

Zespół kaszlu górnych dróg 

oddechowych

Przewlekłe zapalenie zatok 
przynosowych może powodować 
kaszel produktywny, ale może też 
być klinicznie nieme, kiedy kaszel 
jest niemal całkowicie 
nieproduktywny i nie ma żadnych 
typowych objawów związanych z 
ostrym zapaleniem zatok 
przynosowych

background image

Kaszel przewlekły wywołany 

przez astmę 

U chorych z podejrzeniem wariantu 
kaszlowego astmy (WKA), ale             
                    z niediagnostycznymi 
wynikami badania przedmiotowego i 
spirometrii należy                    w celu 
potwierdzenia astmy wykonać próbę 
prowokacyjną z metacholiną. 

background image

Kaszel przewlekły wywołany 

przez chorobę refluksową 

przełyku

U chorych z kaszlem przewlekłym, 

którzy skarżą się także na typowe i 

częste dolegliwości żołądkowo-jelitowe, 

takie jak codzienna zgaga i zarzucanie 

treści żołądkowej, zwłaszcza gdy wyniki 

badań obrazowych klatki piersiowej lub 

obserwowany zespół kliniczny 

odpowiadają zespołowi aspiracji.

Najbardziej czułym i swoistym 

badaniem jest 24-godzinna pH-metria 

przełyku.

background image

Profil kliniczny wskazujący na CHRP 

jako prawdopodobną przyczynę 

kaszlu przewlekłego 

Kaszel przewlekły;

Nie ma narażenia na środowiskowe 
czynniki drażniące, chory nie pali tytoniu;

Chory nie przyjmuje inhibitorów ACE;

Wykluczono objawową astmę;

Kaszel nie ustąpił pomimo leczenia 
przeciwastmatycznego lub wynik 
wziewnej próby z metacholiną jest 
ujemny;

background image

 

Wykluczono zespół kaszlu z górnych dróg 
oddechowych spowodowany chorobą nosa 
lub zatok przynosowych;

Kaszel nie ustąpił pomimo stosowania 
antagonisty receptora histaminowego H1 
pierwszej generacji i wykluczono „nieme 
„ zapalenie zatok przynosowych;

Wykluczono nieastmatyczne eozynofilowe 
zapalenie oskrzeli;

Wynik prawidłowo wykonanego badania 
plwociny jest ujemny lub kaszel nie ustąpił 
pomimo leczenia glikokortykosteroidem 
podawanym wziewnie lub 
ogólnoustrojowo. 

background image

Kaszel przewlekły 

wywołany przez ostre 

zapalenie oskrzeli

U chorych z ostrym zakażeniem dróg 
oddechowych objawiających się głównie 
kaszlem, z odksztuszaniem plwociny lub 
bez, trwającym nie dłużej niż 3 tygodnie, 
nie należy ustalać rozpoznania ostrego 
zapalenia oskrzeli, chyba że nie ma 
klinicznych i radiologicznych zapalenia 
płuc               i wykluczono jako przyczynę 
kaszlu przeziębienie, zaostrzenie astmy      
                           i zaostrzenie POCHP. 

background image

O zapaleniu płuc świadczą takie 
objawy kliniczne jak:

-

Częstość rytmu serca > 100/min;

-

Częstość oddechów > 24 min;

-

Temperatura ciała mierzona w jamie 
ustnej > 38 st. C;

-

Objawy przedmiotowe nacieku w 
płucach, egofonia lub wzmożone 
drżenie głosowe. 

background image

Kaszel przewlekły wywołany 

przez przewlekłe zapalenie 

oskrzeli 

U chorych z kaszlem przewlekłym          
            i odksztuszaniem plwociny 
występującymi przez większość dni 
przez co najmniej 3 miesiące w roku w 
co najmniej 2 kolejnych latach należy 
rozpoznać przewlekłe zapalenie 
oskrzeli, o ile wykluczono inne 
oddechowe i kardiologiczne przyczyny 
przewlekłego kaszlu produktywnego. 

background image

Ocena chorych z kaszlem 
przewlekłym powinna obejmować 
szczegółowy wywiad dotyczący 
narażenia na substancje drażniące 
drogi oddechowe, takie jak dym 
papierosowy, dym z cygara lub fajki, 
biernej ekspozycji na dym oraz 
narażenia środowiskowego w domu i 
miejscu pracy.

Po zaprzestaniu palenia tytoniu kaszel 
ustępuje u 90% chorych. 

background image

Nieastmatyczne 

eozynofilowe zapalenie 

oskrzeli

Rozpoznaje się u chorych z kaszlem 
przewlekłym oraz prawidłowym RTG 
klatki piersiowej, prawidłowymi 
wynikami spirometrii i bez objawów 
zmiennej obturacji dróg 
oddechowych lub nadreaktywności 
oskrzeli .

background image

Potwierdzenie rozpoznania uzyskuje się 
przez :

-

stwierdzenie eozynofilli dróg 
oddechowych w plwocinie indukowanej 
albo w popłuczynach oskrzelowych 
uzyskanych podczas bronchoskopii, 

-

zmniejszenie się kaszlu w wyniku 
kortykoterapii. 

background image

Rozstrzenie oskrzeli 

Wynik innej choroby np. 
mukowiscydozy;

Idiopatyczne.

background image

Nierostrzeniową ropną chorobę 

dróg oddechowych (zapalenie 

oskrzelików)

Należy podejrzewać u chorych z 
kaszlem  i niecałkowitym lub 
nieodwracalnym ograniczeniem 
drożności dróg oddechowych, z 
bezpośrednimi lub pośrednimi 
chorobami drobnych dróg 
oddechowych w TKWR lub z ropną 
wydzieliną widoczną podczas 
bronchoskopii .

background image

Przyczyny

Zakażenia bakteryjne;

Narażenie na substancje toksyczne; 

Narażenie na alergeny;

Polekowe;

Choroby zapalne jelit – ch. 
Leśniowskiego i Crohna oraz 
wrzodziejące zapalenie jelita 
grubego. 

background image

Kaszel poinfekcyjny

Jeżeli chory skarży się na kaszel trwający co 
najmniej 3 tygodnie, ale nie dłużej niż 8 
tygodni, poprzedzony objawami ostrego 
zapalenia dróg oddechowych.

Czynniki etiologiczne:

-

powirusowe zapalenie dróg oddechowych;

-

nadreaktywność oskrzeli;

-

nadmierne wydzielanie śluzu;

-

upośledzenie oczyszczania śluzowo-rzęskowego

background image

Jeżeli kaszel trwa >2 tygodni bez 
innej widocznej przyczyny i 
występują napady kaszlu, wymioty 
pokaszlowe lub piejący wdech 
krztuścowy, i nie potwierdzono 
innego rozpoznania, należy 
rozpoznać zakażenie Bordatella 
pertussis. 

background image

Kaszel wywołany przez 

nowotwory płuca

U chorych z kaszlem i czynnikami ryzyka 
zachorowania na raka płuca albo 
stwierdzonym lub podejrzanym nowotworem 
w innej lokalizacji mogącym przerzutować do 
płuc należy wykonać RTG klatki piersiowej.

U chorych z podejrzeniem zajęcia dróg 
oddechowych przez nowotwór złośliwy (np. u 
palaczy tytoniu z krwiopluciem) wskazane 
jest wykonanie bronchoskopii, nawet przy 
prawidłowym RTG klatki piersiowej.   

background image

Kaszel oraz aspiracja pokarmu i 

płynów wskutek dysfagii ustno-

gardłowej 

U chorych z kaszlem należy zebrać 
wywiad ukierunkowany zwłaszcza na 
choroby zwiększające 
prawdopodobieństwo  dysfagii ustno-
gardłowej i aspiracji 

background image

Choroby zwiększające 

prawdopodobieństwo  dysfagii 

ustno-gardłowej i aspiracji 

Zaburzenia neurologiczne:

-

choroby naczyniowe mózgu;

-

urazy głowy;

-

uszkodzenie odcinka szyjnego 
rdzenia kręgowego;

-

niedotlenienie;

-

choroby drgawkowe;

-

porażenie fałdów głosowych;

background image

-

choroby zwyrodnieniowe takie jak :

a)

wtrętowe zapalenie mięśni,

b)

stwardnienie rozsiane,

c)

choroba Parkinsona,

d)

stwardnienie boczne zanikowe,

e)

choroba Huntingtona, 

f)

guzy mózgu i pnia mózgu,

g)

miastenia, 

h)

zespół Guillaina i Barrego,

i)

otępienne zaburzenia świadomości,

j)

choroba Alzheimera

background image

Związane z operacjami:

-

operacje nowotworów głowy i szyi, 

-

skutki popromienne, 

-

operacje odcinka szyjnego rdzenia 
kręgowego, 

-

operacyjne uszkodzenie mięśni lub 
nerwów,

-

porażenie fałdów głosowych,

-

operacje mózgu,

-

pomostowanie aortalno-wieńcowe,

-

ezofagogastrektomia

background image

Choroba zakaźne:

-

toksyna botulinowa,

-

błonica, 

-

choroba z Lyme,

-

zakażenie HIV,

-

kandydoza,

-

zakażenie wirusem cytomegalii,

-

zakażenie wirusem opryszczki,

-

kiła. 

background image

Nieprawidłowości anatomiczne:

-

osteofity,

-

uogólniona idiopatyczna hiperosteoza 
szkieletu,

-

guzy jamy ustnej i gardła,

-

glossektomia, 

-

zły stan uzębienia,

-

choroby przyzębia,

-

wady wrodzone jamy nosowej, ustnej lub 
krtani,

-

rozszczep podniebienia, 

-

przetoka tchawiczo-przełykowa 

background image

Choroby gruczołów wydzielania 
wewnętrznego

:

-

cukrzyca,

-

choroba tarczycy

Choroby serca

Choroby przewodu pokarmowego:

-

uchyłek Zenkera,

-

dysfagia przełykowa,

-

refluks przełykowo-krtaniowy,

background image

Choroby płuc:

-

zapalenie płuc,

-

zapalenie oskrzeli,

-

POCHP

Tracheotomia

Intubacja:

-

>48 godz.,

-

chorzy wentylowani mechanicznie

background image

Skutki uboczne leków:

-

chemioterapia,

-

leki sedatywne,

-

neuroleptyki,

-

leki przeciwpsychotyczne 

background image

Objawy i diagnostyka 

Chorym z kaszlem i ich opiekunom należy 
zadać pytania dotyczące postrzegania 
problemów z połykaniem, w tym zależności 
między kaszlem a jedzeniem lub piciem 
oraz obawą przed zadławieniem się 
podczas jedzenia lub picia. 

Jeżeli chory zgłasza problemy z 
połykaniem, wskazana jest dalsza ocena w 
kierunku dysfagii ustno-gardłowej.

background image

U chorych z kaszlem lub chorobami wiążącymi się 
z aspiracją należy rozważyć dalsze badania w tym 
RTG klatki piersiowej  i ocenę  stanu odżywienia.

Chorych z dysfagią ustno-gardłową i kaszlem 
należy skierować do oceny ustno-gardłowej fazy 
połykania, najlepiej przez logopedę.

Przytomnych chorych z kaszlem, należących do 
grupy obciążonej dużym ryzykiem aspiracji , 
należy obserwować podczas picia niewielkiej ilości 
wody (około 100 ml). W razie kaszlu lub 
klinicznych  objawów związanych  z aspiracją 
chorego należy skierować na szczegółowe 
badania połykania. 

background image

Kaszel wywołany przez 

inhibitory ACE

U chorych z kaszlem przewlekłym, w celu ustalenia 
czy inhibitor ACE  jest jego przyczyną, należy ten 
lek odstawić, bez względu na relację czasową 
pomiędzy początkiem występowania kaszlu a 
rozpoczęciem stosowania leku.

Ustąpienie kaszlu, zazwyczaj w czasie 1-4 tygodni 
od odstawienia leku, potwierdza rozpoznanie.

U części chorych czas ten może ulec wydłużeniu do 
3 miesięcy.

background image

Kaszel nawykowy, tik 

kaszlowy             i kaszel 

psychogenny

To rozpoznanie można ustalić jedynie 
po przeprowadzeniu szczegółowej 
diagnostyki, obejmującej 
wykluczenie zaburzeń tikowych  i 
rzadkich przyczyn kaszlu i 
zmniejszeniu nasilenia kaszlu po 
zastosowaniu terapii behawioralnej 
lub psychoterapii.

background image

Kaszel wywołany przez 

choroby śródmiąższowe 

płuc

Sarkoidoza,

Alergiczne zapalenie pęcherzyków 
płucnych.

background image

Kaszel przewlekły 

wywołany zakażenia 

Gruźlica ,

Grzybica,

Infekcje pasożytnicze. 

background image

Rzadkie przyczyny kaszlu

Choroby układu oddechowego:

-

rozmiękanie tchawicy lub oskrzeli,

-

zwężenie dróg oddechowych,

-

skrobiawica tchawicy i oskrzeli,

-

ciała obce w drogach oddechowych,

-

limfangioleiomiomatoza,

-

histiocytoza z komórek Langerhansa,

-

mikrokamica pęcherzyków płucnych,

-

przebywanie na dużych wysokościach nad 
poziomem morza,

background image

-

przerost migdałków,

-

guzy śródpiersia,

-

obrzęk płuc,

-

zatorowość płucna,

-

kaszel polekowy, 

background image

Inne choroby:

-

układowe choroby tkanki łącznej,

-

układowe zapalenia naczyń (np. 
ziarniniakowatość Wegenera, 
olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic),

-

choroby przełyku (przetoka tchawiczo-
przełykowa i oskrzelowo-przełykowa),

-

nieswoiste zapalenia jelit,

-

choroby tarczycy (wole, zapalenie),

-

inne (np. zespół Tourett’a)

background image

Kaszel idiopatyczny

Jest rozpoznawany przez wykluczenie.

Nie należy ustalać takiego 
rozpoznania, dopóki nie przeprowadzi 
się dogłębnej diagnostyki, nie 
potwierdzi nieskuteczności swoistego i 
właściwego leczenia i nie wykluczy 
rzadkich przyczyn kaszlu. 

background image

Metody oceny kaszlu

Ocenę nasilenia kaszlu u chorego 

przeprowadza się na podstawie: 

-

wywiadu, 

-

oceny dokonanej przez chorego, 

-

za pomocą skal: 

a)

analogowej skali wizualnej,

b)

 skali numerycznej, 

c)

skali opracowanej przez Europejskie 

Towarzystwo Oddechowe (ERS)

d)

kwestionariuszy dotyczących jakości życia.

background image

Pomocne w ocenie nasilenia kaszlu 

są podane przez chorego odpowiedzi 

na pytania: 

-

czy kaszel przeszkadza w codziennej 

aktywności,

-

 jak często występuje,

-

 czy jest intensywny,

-

jak sam chory ocenia jego nasilenie. 

background image

W skali ERS ocenia się zarówno kaszel 
dzienny, jak i nocny. 

Skale numeryczne i analogowe, chociaż 
oparte na subiektywnej ocenie chorego, są 
proste i powtarzalne. 

Kwestionariusze jakości życia z reguły 
wymagają poświęcenia dłuższego czasu na 
ich wypełnienie, jednak zawarte w nich 
informacje pozwalają uzyskać pełniejszy 
obraz niekorzystnego wpływu kaszlu na 
społeczną, rodzinną i zawodową aktywność 
chorego.

background image

W badaniach naukowych w 
celu oceny progu wrażliwości 
dla kaszlu lub oceny badanych 
leków przeciwkaszlowych w 
wybranych przypadkach 
przeprowadza się 

   

próby prowokacyjne z 

kapsaicyną lub kwasem 
cytrynowym.

background image

Obiektywna ocena nasilenia 

kaszlu i jego częstości

Urządzenia rejestrujące dźwięki lub 
ruchy przepony.

background image
background image

Diagnostyka kaszlu

Charakter i czas dolegliwości związanych z 

kaszlem nie zawsze pozwalają na ustalenie jego 

przyczyny.

W większości przypadków konieczne są badania 

dodatkowe:

-

RTG, 

-

TK klatki piersiowej, 

-

bronchoskopia, 

-

posiewy plwociny, 

-

testy alergiczne, 

-

pH-metria, 

-

Manometria,

-

 impedancję przełyku. 

Odpowiednio przeprowadzona diagnostyka w 98 

proc. przypadków umożliwia prawidłowe 

rozpoznanie.

background image

Dziękuję za uwagę 


Document Outline