Koncepcja
Koncepcja
humanistyczna
humanistyczna
Co to jest humanizm i koncepcja.
Co to jest humanizm i koncepcja.
a) Humanizm, kierunek ukształtowany we Włoszech
a) Humanizm, kierunek ukształtowany we Włoszech
około początku XIV w. przeciwstawiający się
około początku XIV w. przeciwstawiający się
średniowieczu, nawiązujący do antyku. Jego hasłem
średniowieczu, nawiązujący do antyku. Jego hasłem
był powiedzenie: ,,Jestem człowiekiem i nic co
był powiedzenie: ,,Jestem człowiekiem i nic co
ludzkie nie jest mi obce” (Terencjusz). Humanizm
ludzkie nie jest mi obce” (Terencjusz). Humanizm
stał się podstawą epoki odrodzenia (renesansu).
stał się podstawą epoki odrodzenia (renesansu).
Humanizm wyraża zainteresowanie sprawami
Humanizm wyraża zainteresowanie sprawami
człowieka, poszanowania jego godności i wolności.
człowieka, poszanowania jego godności i wolności.
b) Koncepcja (łac. conceptio ‘objęcie, ułożenie;
b) Koncepcja (łac. conceptio ‘objęcie, ułożenie;
poczęcie’) pomysł na coś, obmyślony plan realizacji
poczęcie’) pomysł na coś, obmyślony plan realizacji
lub rozwiązania czegoś.
lub rozwiązania czegoś.
1. Gdzie kiedy i po co powstała
1. Gdzie kiedy i po co powstała
koncepcja
koncepcja
humanistyczna.
humanistyczna.
Koncepcja humanistyczna powstała na
Koncepcja humanistyczna powstała na
przełomie 50 i 60 lat XX wieku, znana też
przełomie 50 i 60 lat XX wieku, znana też
jako ,,trzecia siła” obok behawioryzmu i
jako ,,trzecia siła” obok behawioryzmu i
psychoanalizy. Psychologia humanistyczna
psychoanalizy. Psychologia humanistyczna
powstała jako wynik reakcji na
powstała jako wynik reakcji na
ograniczenia psychoanalizy i
ograniczenia psychoanalizy i
behawioryzmu, które pomijały ludzkie
behawioryzmu, które pomijały ludzkie
możliwości i zdolności jak: twórczość,
możliwości i zdolności jak: twórczość,
miłość, Ja, obiektywność, autonomia,
miłość, Ja, obiektywność, autonomia,
tożsamość, odpowiedzialność, czy zdrowie
tożsamość, odpowiedzialność, czy zdrowie
psychiczne. Jej twórcami byli między
psychiczne. Jej twórcami byli między
innymi Abraham Maslow i Carl Rogers.
innymi Abraham Maslow i Carl Rogers.
2.Co to jest koncepcja humanistyczna?
2.Co to jest koncepcja humanistyczna?
Koncepcja humanistyczna odrzuca zewnętrzną sterowność
Koncepcja humanistyczna odrzuca zewnętrzną sterowność
człowieka i zakłada wewnętrzny mechanizm sterowania. Każdy
człowieka i zakłada wewnętrzny mechanizm sterowania. Każdy
człowiek jest wewnątrz sterowny, jeśli nie posiada
człowiek jest wewnątrz sterowny, jeśli nie posiada
zewnętrznych blokad hamujących jego zachowanie. Człowiek
zewnętrznych blokad hamujących jego zachowanie. Człowiek
dąży do samo aktualizacji, do ciągłego rozwoju, wzrostu.
dąży do samo aktualizacji, do ciągłego rozwoju, wzrostu.
Dysponuje do tego takimi narzędziami jak intuicja. W toku
Dysponuje do tego takimi narzędziami jak intuicja. W toku
rozwoju pojawiają się sprzeczności między wewnętrznymi i
rozwoju pojawiają się sprzeczności między wewnętrznymi i
zewnętrznymi kryteriami oceny. Wewnętrzne kryteria
zewnętrznymi kryteriami oceny. Wewnętrzne kryteria
sprawdzają czy dane zachowanie sprzyja rozwojowi a
sprawdzają czy dane zachowanie sprzyja rozwojowi a
zewnętrzne czy sprzyja akceptacji otoczenia. Kierowanie się
zewnętrzne czy sprzyja akceptacji otoczenia. Kierowanie się
kryteriami zew. Często jest destruktywne i hamuje rozwój.
kryteriami zew. Często jest destruktywne i hamuje rozwój.
Człowiek wewnątrz sterowny jest podmiotem. Abraham
Człowiek wewnątrz sterowny jest podmiotem. Abraham
Maslow zaproponował teorię potrzeb (piramida Maslowa) i
Maslow zaproponował teorię potrzeb (piramida Maslowa) i
teorię samo aktualizacji. Samo aktualizacja jest specjalnym
teorię samo aktualizacji. Samo aktualizacja jest specjalnym
procesem stawania się tym, kim się jest. Dążeniem do
procesem stawania się tym, kim się jest. Dążeniem do
wewnętrznej spójności, jedności z samym sobą. Koncentruje
wewnętrznej spójności, jedności z samym sobą. Koncentruje
się na czasie teraźniejszym.
się na czasie teraźniejszym.
3. Założenie koncepcji humanistycznej.
3. Założenie koncepcji humanistycznej.
a) Człowiek jest jedyną w swoim rodzaju całością.
a) Człowiek jest jedyną w swoim rodzaju całością.
Osoba to spójny system złożony z "ja" i z "organizmu".
Osoba to spójny system złożony z "ja" i z "organizmu".
b) Podstawową właściwością natury ludzkiej jest rozwój.
b) Podstawową właściwością natury ludzkiej jest rozwój.
Jest on uwarunkowany przez czynniki wewnętrzne- siły
Jest on uwarunkowany przez czynniki wewnętrzne- siły
decydujące o przebiegu rozwoju tkwią w człowieku, a
decydujące o przebiegu rozwoju tkwią w człowieku, a
nie poza nim.
nie poza nim.
c) Główna tendencją, która decyduje o działaniu
c) Główna tendencją, która decyduje o działaniu
człowieka, jest dążenie do samorealizacji.
człowieka, jest dążenie do samorealizacji.
d) W organizmie istnieje tylko jedno centralne źródło
d) W organizmie istnieje tylko jedno centralne źródło
energii -motywacja-ponieważ jest ona całością.
energii -motywacja-ponieważ jest ona całością.
e) Człowiek z natury jest dobry, a jego dążenia są
e) Człowiek z natury jest dobry, a jego dążenia są
konstruktywne i pozytywne. (Gdy np. człowiek robi coś
konstruktywne i pozytywne. (Gdy np. człowiek robi coś
złego to działa przeciw
złego to działa przeciw
własnej
własnej
naturze).
naturze).
f) Ludzkie zachowanie warunkowane jest przez
f) Ludzkie zachowanie warunkowane jest przez
teraźniejszość, przez aktualne przeżycia i
teraźniejszość, przez aktualne przeżycia i
doświadczenia.
doświadczenia.
g) Człowiek dysponuje wolnym wyborem.
g) Człowiek dysponuje wolnym wyborem.
h) Człowiek działa nie tylko świadomie ale i celowo
h) Człowiek działa nie tylko świadomie ale i celowo
nadając sens własnej egzystencji.
nadając sens własnej egzystencji.
4. Terapia
4. Terapia
Rogersa
Rogersa
Rogers stworzył terapie skoncentrowaną na kliencie. Stosując ją, lekarz lub
Rogers stworzył terapie skoncentrowaną na kliencie. Stosując ją, lekarz lub
psycholog pozostawiają pacjentowi ogromną samodzielność, nie poddają go
psycholog pozostawiają pacjentowi ogromną samodzielność, nie poddają go
zewnętrznym oddziaływaniom korekcyjnym. Sukces w leczeniu zaburzeń zależy w
zewnętrznym oddziaływaniom korekcyjnym. Sukces w leczeniu zaburzeń zależy w
bardzo dużej mierze od postawy terapeuty.
bardzo dużej mierze od postawy terapeuty.
Powinna się ona opierać na 3 zasadach:
Powinna się ona opierać na 3 zasadach:
- zachowanie terapeuty musi być zgodne z jego prawdziwymi przekonaniami.
- zachowanie terapeuty musi być zgodne z jego prawdziwymi przekonaniami.
- terapeuta musi bezwarunkowo akceptować pacjenta i szanować go takim, jakim
- terapeuta musi bezwarunkowo akceptować pacjenta i szanować go takim, jakim
jest,
jest,
- ważne jest empatyczne zrozumienie pacjenta, "wczuwanie się" w jego świat.
- ważne jest empatyczne zrozumienie pacjenta, "wczuwanie się" w jego świat.
Terapeuta nie powinien krytykować i oceniać.
Terapeuta nie powinien krytykować i oceniać.
Terapia
Terapia
ta opiera się na założeniu, że możliwości człowieka są tak ogromne, że
ta opiera się na założeniu, że możliwości człowieka są tak ogromne, że
potrafi on sam rozwiązać konflikty i wszelkie problemy w rozwoju. Terapia ta
potrafi on sam rozwiązać konflikty i wszelkie problemy w rozwoju. Terapia ta
oddziałuje zarówno na treść pojęcia "Ja" (czyli wszystkie poglądy, oceny o nas
oddziałuje zarówno na treść pojęcia "Ja" (czyli wszystkie poglądy, oceny o nas
samych, o innych ludziach i o świecie), jak i na umiejętność doświadczania
samych, o innych ludziach i o świecie), jak i na umiejętność doświadczania
rzeczywistości (czyli świadomości tego co się dzieje wokół i jaki to ma na nas
rzeczywistości (czyli świadomości tego co się dzieje wokół i jaki to ma na nas
wpływ). Terapia ta dąży zatem do wytworzenia umiejętności bezwarunkowej
wpływ). Terapia ta dąży zatem do wytworzenia umiejętności bezwarunkowej
akceptacji siebie, i do nauczenia klienta kontaktu z własnym doświadczeniem.
akceptacji siebie, i do nauczenia klienta kontaktu z własnym doświadczeniem.
Terapia ma na celu przesunięcie źródła oceny samego siebie z zewnętrznego (czyli
Terapia ma na celu przesunięcie źródła oceny samego siebie z zewnętrznego (czyli
oczekiwań innych ludzi) na wewnętrzne (czyli zgodne z tym jacy sami chcemy być).
oczekiwań innych ludzi) na wewnętrzne (czyli zgodne z tym jacy sami chcemy być).
5. Koncepcja
5. Koncepcja
Maslowa.
Maslowa.
Badając motywy działające w rozmaitych sytuacjach
Badając motywy działające w rozmaitych sytuacjach
Maslow
Maslow
zauważył,
zauważył,
że tworzą one specyficzny wzór zwany później hierarchią potrzeb.
że tworzą one specyficzny wzór zwany później hierarchią potrzeb.
Maslow
Maslow
koncentrował się na motywach jakie kierują ludźmi. Sądził, iż
koncentrował się na motywach jakie kierują ludźmi. Sądził, iż
istnieją dwa rodzaje motywacji: motyw obrony i motyw wzrostu
istnieją dwa rodzaje motywacji: motyw obrony i motyw wzrostu
związany z zaspokojeniem takich potrzeb, jak potrzeba bycia kochanym
związany z zaspokojeniem takich potrzeb, jak potrzeba bycia kochanym
i podziwianym.
i podziwianym.
Wierzył on, iż te hierarchiczne potrzeby są wrodzone i obecne na
Wierzył on, iż te hierarchiczne potrzeby są wrodzone i obecne na
początku u wszystkich ludzi.
początku u wszystkich ludzi.
Potrzeby niższe takie jak zaspokajanie głodu musza być przynajmniej
Potrzeby niższe takie jak zaspokajanie głodu musza być przynajmniej
częściowo zaspokojone, by stało się istotne zaspokojenie potrzeb
częściowo zaspokojone, by stało się istotne zaspokojenie potrzeb
stojących wyżej w hierarchii. Zauważył, że potrzeba samorealizacji czyli
stojących wyżej w hierarchii. Zauważył, że potrzeba samorealizacji czyli
ciągłego doskonalenia się pojawia się po zaspokojeniu pozostałych
ciągłego doskonalenia się pojawia się po zaspokojeniu pozostałych
potrzeb i jest szczytem w hierarchii. Warunki jakie sprzyjają rozwojowi
potrzeb i jest szczytem w hierarchii. Warunki jakie sprzyjają rozwojowi
to: przyzwolenie, podziw, pochwała, sytuacja bezpieczna dla człowieka,
to: przyzwolenie, podziw, pochwała, sytuacja bezpieczna dla człowieka,
sytuacja podtrzymania emocjonalnego, brak zagrożeń.
sytuacja podtrzymania emocjonalnego, brak zagrożeń.
Maslow
Maslow
pisał : Rozwój następuje wtedy kiedy kolejny krok na przód
pisał : Rozwój następuje wtedy kiedy kolejny krok na przód
postrzegany jest jak coś wspaniałego. Tak więc życie człowieka
postrzegany jest jak coś wspaniałego. Tak więc życie człowieka
sprowadza się do ciągłego zaspokajania tych
sprowadza się do ciągłego zaspokajania tych
6 potrzeb
6 potrzeb
w przeciwnym
w przeciwnym
razie potrzeby niezaspokojone uniemożliwiają człowiekowi obiektywne
razie potrzeby niezaspokojone uniemożliwiają człowiekowi obiektywne
widzenie rzeczywistości.
widzenie rzeczywistości.
POTRZEBY
POTRZEBY
SAMOREALIZACJI METAPOTRZEBY
SAMOREALIZACJI METAPOTRZEBY
(POTRZEBY WYŻSZE)
(POTRZEBY WYŻSZE)
POTRZEBY ESTETYCZNE
POTRZEBY ESTETYCZNE
POTRZEBY POZNAWCZE
POTRZEBY POZNAWCZE
POTRZEBY UZNANIA I SZACUNKU
POTRZEBY UZNANIA I SZACUNKU
POTRZEBY MIŁOŚCI I PRZYNALEŻNOŚCI POTRZEBY
POTRZEBY MIŁOŚCI I PRZYNALEŻNOŚCI POTRZEBY
NIŻSZE
NIŻSZE
(PODSTAWOWE)
(PODSTAWOWE)
POTRZEBY BEZPIECZEŃSTWA
POTRZEBY BEZPIECZEŃSTWA
POTRZEBY ORGANICZNIE.
POTRZEBY ORGANICZNIE.
6.Wady i zalety koncepcji humanistycznej
6.Wady i zalety koncepcji humanistycznej
Zalety
Zalety
to między innymi:
to między innymi:
-Rozszerzenie wiedzy na temat dążeń człowieka
-Rozszerzenie wiedzy na temat dążeń człowieka
-Podkreślenie pozytywnych przeżyć
-Podkreślenie pozytywnych przeżyć
Wady:
Wady:
-Zastrzeżenia budzi pogląd, że człowiek jest z natury dobry - fakty dowodzą, że
-Zastrzeżenia budzi pogląd, że człowiek jest z natury dobry - fakty dowodzą, że
dopiero wpływ środowiska i własne przekonania decydują o tym czy człowiek
dopiero wpływ środowiska i własne przekonania decydują o tym czy człowiek
zostanie dobrym czy złym.
zostanie dobrym czy złym.
-Nieprawdą jest, że jedynym źródłem działania jest dążenie do samorealizacji, gdyż
-Nieprawdą jest, że jedynym źródłem działania jest dążenie do samorealizacji, gdyż
dla wielu ludzi ważniejsze są choćby dobra materialne. Samorealizacja jest jedynie
dla wielu ludzi ważniejsze są choćby dobra materialne. Samorealizacja jest jedynie
jednym z wielu potencjalnych sposobów życia. Nawet ludzie najbardziej niezależni
jednym z wielu potencjalnych sposobów życia. Nawet ludzie najbardziej niezależni
nie mogą się całkowicie oderwać od świata i jego wpływów.
nie mogą się całkowicie oderwać od świata i jego wpływów.
-Wątpliwe jest to, że najważniejsze dla jednostki jest to, co dzieje się tu i teraz, gdyż
-Wątpliwe jest to, że najważniejsze dla jednostki jest to, co dzieje się tu i teraz, gdyż
niewiele można powiedzieć o człowieku odrywając się od jego przeszłości i
niewiele można powiedzieć o człowieku odrywając się od jego przeszłości i
przyszłości.
przyszłości.
-Humaniści nie odkryli wcale natury ludzkiej; pokazali raczej jaki człowiek powinien
-Humaniści nie odkryli wcale natury ludzkiej; pokazali raczej jaki człowiek powinien
być, a nie jaki faktycznie.
być, a nie jaki faktycznie.
-Zastrzeżenia budzą metody poznawania człowieka stosowane przez psychologów
-Zastrzeżenia budzą metody poznawania człowieka stosowane przez psychologów
humanistycznych. Opieranie się jedynie na wypowiedziach człowieka o sobie
humanistycznych. Opieranie się jedynie na wypowiedziach człowieka o sobie
samym są niezwykle ryzykowne, gdyż tak naprawdę trudne do zweryfikowania.
samym są niezwykle ryzykowne, gdyż tak naprawdę trudne do zweryfikowania.
Bibliografia:
Bibliografia:
1. J. Strelau, D. Doliński
1. J. Strelau, D. Doliński
Psychologia,
Psychologia,
2. R.R. Hock, „40-prac
2. R.R. Hock, „40-prac
badawczych, które zmieniły
badawczych, które zmieniły
oblicze psychologii”
oblicze psychologii”
Document Outline