Kultura
organizacyjna
firmy
Kultura
organizacyjna
firmy
Pojęcie kultury organizacyjnej –
odnosi się do wielkich korporacji, które były
w stanie wykształcić elementy takiej kultury
w ciągu kilkudziesięciu, a niekiedy nawet
kilkuset
lat. Jednocześnie analiza funkcjonowania
młodych
dynamicznych firm pokazuje, że wiele z nich
ukształtowało wyrazistą kulturę
organizacyjną już w
pierwszym okresie funkcjonowania i było to
jednym
z ważniejszych czynników osiągniętego
przez te
firmy sukcesu.
Czym jest kultura organizacyjna
firmy?
- to wartości, przekonania i normy
zachowania dla członków
społeczności firmy.
Elementy kultury organizacyjnej
ujawniają się na zewnątrz (w pewnym
zakresie), a pozostała część tkwi
głęboko w świadomości członków
organizacji.
Typowe zewnętrzne przykłady:
● specyficzny język, żargon, którym
posługują się pracownicy,
● sposób ubierania się,
● standardy codziennych relacji
międzyludzkich,
● elementy kultury materialnej (lokalizacja
siedziby, urządzenie biura),
● rytuały firmowe (np. sposób celebrowania
sukcesów firmy jako całości i sukcesów
poszczególnych członków zespołu),
● nieformalne przekazy, anegdoty itp.
Kultura organizacji, to inaczej dusza,
osobowość przedsiębiorstwa tworząca
tożsamość korporacyjną i odróżniająca
ją od innych organizacji. Jest to
zwyczajowy sposób myślenia,
odczuwania i działania podzielany,
przyswajany i asymilowany przez
pracowników
. Jest ona budulcem
pożądanych zachowań
organizacyjnych.
Czerska M., Zmiana kulturowa organizacji, Wyzwanie
współczesnego menedżera, Warszawa 2003, s. 133
Biorąc pod uwagę możliwość obserwacji i stopień
uświadomienia kultury organizacji wyróżnia się trzy jej
poziomy
:
• artefakty – symbole
• Artefakty to sztuczne twory organizacji. Należą do
nich artefakty:
– językowe – to język, którym posługują się uczestnicy
organizacji,
– behawioralne, odnoszące się do schematów przyjętych w
organizacji zachowań,
– fizyczne, są namacalnymi tworami danej kultury, np.
wystrój wnętrz, sposób ubierania się, zwyczaje, ceremonie,
rytuały.
•
Tamże, s. 134
2. normy i wartości
• Wartości to stan rzeczy, sytuacje, które
uznano za najlepsze dla całej organizacji,
do których osiągnięcia się dąży. Normy to
niepisane, wyraźnie artykułowane zasady
postępowania, nieformalne wskaźniki jak
się zachować, dokąd dążyć, czego
unikać.
3. podświadome i bezdyskusyjnie
przyjmowane przez uczestników
danej organizacji jako pewnik
• Z podstawowych założeń wywodzą się tzw.
uznawane wartości, czyli normy i standardy
postępowania. Te z kolei są widoczne i
świadome. Większość tych wartości
przypisywanych jest założycielom firmy.
Wśród uznawanych wartości wyodrębnia się
takie, które nie są widoczne, jak niepisana
filozofia firmy, ideały, maksymy, niepisane
wytyczne zachowań
.
•
Tamże, s. 28
• Poziom uznawanych wartości stanowi
podstawę poziomu kolejnego, którym są
artefakty. Terminem tym E. Schnie określa to
„co widzimy, słyszymy i czujemy, gdy
stykamy się z nową firmą o nieznanej
kulturze. Są to elementy widoczne, które
kształtują wizerunek firmy zarówno wśród jej
pracowników, jak i w grupach
podmiotowego otoczenia zewnętrznego.
Najistotniejszymi z tych elementów są
symbole i znaki
.
•
Tamże, s. 29
• Kultura organizacji odgrywa dużą rolę w
działalności organizacji. Z punktu widzenia
organizacji kultura pełni dwie funkcje
:
- ułatwia organizacji radzenie sobie z
niepewnością wynikającą ze zmienności
otoczenia i wewnętrznych warunków
funkcjonowania,
- buduje jej tożsamość rozumianą jako
całokształt cech będących społecznym
spoiwem łączącym członków firmy i
pozwalającym odróżnić ją od innych.
L. Zbieg– Maciąg, Kultura organizacji. Identyfikacja
kultur znanych firm, Warszawa 1999, s. 267
• Kulturę można rozpatrywać w odniesieniu
do firmy w dwóch aspektach, ściśle ze
sobą powiązanych – makroekonomicznym i
mikroekonomicznym
.
• W ujęciu makroekonomicznym kultura to
całokształt dorobku ludzkości,
wytworzonego w ogólnym rozwoju
historycznym lub jego określonej epoce[2].
[1] W. Budzyński, Wizerunek firmy. Kierowanie, zarządzanie, efekty,
Warszawa 2003, s. 25
[2] Tamże, s. 25-26
• Zgodnie z tym podejściem kulturę możemy
podzielić na trzy główne rodzaje:
• materialną (cywilizację),
• umysłową,
• duchową,
Z punktu widzenia działalności firmy szczególnie
istotne jest wyróżnienie w dziedzinie kultury
materialnej problematyki technicznej i
ekonomicznej, w dziedzinie kultury umysłowej
zagadnień języka i edukacji, a w dziedzinie kultury
duchowej czynnika religijnego, charakterystycznych
cech życia rodzinnego, w tym roli kobiety.[2]
•
[2] W. Budzyński, Wizerunek firmy. Kierowanie, zarządzanie, efekty,
Warszawa 2003, s. 26
• Z zakresu kultury duchowej największe
znaczenie dla firm ma rodzina i religia.
Rozeznanie charakterystyki pozycji
członków rodziny w sprawach
dotyczących zakupu poszczególnych
dóbr konsumpcyjnych w różnych krajach
umożliwia firmom precyzyjniejsze
ukierunkowanie działań wizerunkowych.
Religia ma natomiast istotny wpływ na
kształtowanie się modelu konsumpcji.
• Kultura firmy (corporete culture) stanowi
utrwalony tradycją organizacyjną i
przekazywany z pokolenia na pokolenie
niepisany kodeks wartości, norm, postaw i
wzorców zachowań, które są
stymulatorami zachowań jej pracowników i
oddziałują na kształtowanie się jej
stosunków z otoczeniem[1]. Kultura ta
odnosi się zarówno do wewnętrznego życia
firmy (podejmowanie decyzji,
poszanowanie ludzi, tolerowanie opozycji
itp.), jak i zgodnego współżycia z
otoczeniem, w którym firma działa.
[1] Tamże, s. 13
• Kultura ta określa zachowanie pracowników w
sposób podobny do formalnych przepisów, ale
niejednokrotnie z większą siłą. Wartościami
tej kultury mogą być na przykład takie atuty,
jak: wysoka jakość produkowanych wyrobów,
solidność obsługi klientów, szczególna
dbałość o wykonawstwo, solidarność
poszczególnych grup pracowniczych, pomoc
wzajemna itp. Wartości kulturowe decydują o
reakcjach firmy na sytuacje napotykane przez
nią w otoczeniu i ich interpretacji przez
pracowników
• Kultura firmy nie powinna być jedynie
produktem jej historii, lecz powinna
być także badana, dostosowana i
przekazywana osobom nowym
podejmującym pracę w firmie.[1]
•
[1] A. K. Koźmiński, Odrabianie
zaległości, Warszawa 1998, s. 154-
156
• [Niewątpliwie w warunkach nasilającej się
konkurencji, jeśli przedsiębiorstwo chce aktywnie
istnieć na rynku, musi kierować swój pozytywny
wizerunek, rozumiany jako „zbiór przekonań, myśli
i wrażeń danej osoby o obiekcie”.[1]
• Inne ujęcie wizerunku firmy przedstawiane jest
przez autorów jako image firmy[2].]
•
[1] Ph. Kotler, Marketing, Warszawa, 1994, s. 549
• [2] J. Penc, Innowacje i zmiany w firmie.
Transformacja i sterowanie rozwojem
przedsiębiorstwa. Zasady działania, warunki
sukcesu, Warszawa 1999, s. 75